سه ماه پس از آغاز جنگ آمریکا علیه جمهوری اسلامی، دونالد ترامپ با پرسشی روبهرو شده که فراتر از موفقیتهای نظامی در میدان نبرد است: آیا او در حال باختن جنگی است که قرار بود به پیروزی سریع و تثبیت موقعیت ژئوپلیتیک آمریکا منجر شود؟
تحلیلگران به رویترز میگویند کنترل [حکومت] ایران بر تنگه هرمز، تداوم برنامه هستهای و باقی ماندن ساختار جمهوری اسلامی، ادعاهای ترامپ درباره پیروزی را با تردید مواجه کرده است.
به گزارش رویترز، اگرچه آمریکا در ماههای گذشته ضربات سنگینی به توان نظامی حکومت ایران وارد کرده، اما توانایی تهران در حفظ اهرمهای راهبردی - از جمله کنترل بر تنگه هرمز و مقاومت در برابر امتیازدهی هستهای - این پرسش را مطرح کرده که آیا واشینگتن میتواند موفقیتهای تاکتیکی را به دستاورد سیاسی و ژئوپلیتیک تبدیل کند یا نه.
به نوشته این گزارش، ادعاهای مکرر ترامپ درباره «پیروزی کامل» برای برخی تحلیلگران قانعکننده نیست؛ بهویژه در شرایطی که مسیر بحران میان مذاکرات نامطمئن و تهدیدهای متناوب برای ازسرگیری حملات در نوسان است.
رویترز هشدار میدهد این خطر وجود دارد که آمریکا و متحدان عرب آن در خلیج فارس از جنگ در موقعیتی ضعیفتر خارج شوند، در حالی که [حکومت] ایران - با وجود خسارتهای نظامی و اقتصادی - ممکن است به دلیل نشان دادن توانایی خود در مختل کردن حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت و گاز، نفوذ بیشتری به دست آورده باشد.
جنگ کوتاه ترامپ ممکن است به شکست راهبردی تبدیل شود
آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده پیشین دولتهای جمهوریخواه و دموکرات آمریکا در خاورمیانه، به رویترز گفته است: «سه ماه گذشته و به نظر میرسد جنگی که قرار بود یک پیروزی کوتاهمدت برای ترامپ باشد، در حال تبدیل شدن به یک شکست راهبردی بلندمدت است.»
رویترز مینویسد این وضعیت برای ترامپ حساسیت ویژهای دارد؛ زیرا او همواره نسبت به تصویر «بازنده» بودن حساس بوده و این تعبیر را علیه رقبای سیاسی خود به کار برده است.
تحلیلگران معتقدند همین مساله ممکن است او را به سمت رد هر توافقی سوق دهد که شبیه عقبنشینی از مواضع حداکثری یا بازگشت به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با حکومت ایران باشد؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود لغو کرد.
با این حال، کاخ سفید این ارزیابیها را رد میکند. اولیویا والز، سخنگوی کاخ سفید، گفته است: «آمریکا به همه اهداف نظامی خود در عملیات خشم حماسی دست یافته یا از آن فراتر رفته است.»
او افزوده: «رییسجمهوری ترامپ همه برگهای برنده را در اختیار دارد و همه گزینهها را روی میز نگه داشته است.»
افزایش فشار داخلی؛ از قیمت سوخت تا انتخابات
به گزارش رویترز، ادامه بحران با ایران در حالی رخ میدهد که ترامپ با افزایش قیمت بنزین، افت محبوبیت و فشار سیاسی پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر روبهرو است.
جنگ با ایران همچنین با وعدههای انتخاباتی او درباره پرهیز از مداخلات نظامی غیرضروری در تضاد قرار گرفته است.
برخی تحلیلگران میگویند ترامپ اکنون میان دو گزینه گرفتار شده است؛ پذیرش توافقی ناقص برای خروج از بحران و یا تشدید دوباره درگیری و خطر گرفتار شدن در بحرانی طولانیتر.
به گفته این تحلیلگران، یکی از سناریوهای احتمالی میتواند انجام حملات محدود اما شدید علیه ایران و معرفی آن بهعنوان «پیروزی نهایی» باشد.
اهداف اعلامشده ترامپ؛ بدون تحقق روشن
ترامپ اهداف اصلی جنگ را «جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای»، «پایان دادن به توانایی ایران برای تهدید منطقه و منافع آمریکا» و «ایجاد شرایطی برای تضعیف یا سرنگونی حکومت ایران» توصیف کرده بود. اما رویترز مینویسد هیچ نشانه روشنی از تحقق این اهداف وجود ندارد.
جاناتان پانیکوف، مقام پیشین اطلاعاتی آمریکا، گفته است: «رهبران [حکومت] ایران بقای خود پس از حمله آمریکا را موفقیت میدانند و همزمان دریافتهاند تا چه حد میتوانند بر کشتیرانی خلیج فارس نفوذ اعمال کنند.»
او افزوده [حکومت] ایران به نظر میرسد معتقد است میتواند فشار اقتصادی بیشتری نسبت به ترامپ تحمل کرده و دوام بیاورد.
برنامه هستهای جمهوری اسلامی همچنان پابرجاست
به نوشته رویترز، مهمترین هدف اعلامی ترامپ یعنی خلع هستهای ایران همچنان محقق نشده است. برآورد میشود بخشی از ذخایر اورانیوم با غنای بالا پس از حملات آمریکا و اسرائیل همچنان باقی مانده و امکان بازیابی و فرآوری بیشتر آن وجود داشته باشد.
دو مقام ارشد ایرانی نیز به رویترز گفتهاند رهبر جمهوری اسلامی دستور داده اورانیوم نزدیک به درجه تسلیحاتی به خارج از کشور منتقل نشود.
برخی تحلیلگران هشدار دادهاند جنگ ممکن است حکومت ایران را بیش از گذشته به سمت توسعه بازدارندگی هستهای سوق دهد؛ مشابه مسیری که کره شمالی طی کرده است.
حکومت ایران همچنان توان منطقهای خود را حفظ کرده است
رویترز گزارش میدهد هدف دیگر ترامپ، یعنی توقف حمایت جمهوری اسلامی از نیروهای نیابتی، نیز محقق نشده است.
علاوه بر این، پس از جنگ، رهبران جدید حکومت ایران تندروتر از اسلاف کشتهشده خود توصیف میشوند و همچنان به باور تحلیلگران، موشکها و پهپادهای کافی برای تهدید کشورهای منطقه در اختیار دارند.
پیامدهای جهانی؛ اروپا، روسیه و چین
به نوشته رویترز، جنگ با ایران همچنین به روابط آمریکا با متحدان اروپایی آسیب زده؛ زیرا بسیاری از دولتهای اروپایی از حمایت از جنگی که درباره آن مورد مشورت قرار نگرفته بودند، خودداری کردهاند.
همزمان، چین و روسیه نیز به گفته تحلیلگران از ضعفهای ارتش آمریکا در مقابله با تاکتیکهای نامتقارن حکومت ایران و کاهش ذخایر تسلیحاتی واشینگتن درس گرفتهاند.
رابرت کیگن، پژوهشگر موسسه بروکینگز، در تحلیلی نوشته پیامد این جنگ ممکن است حتی بیش از عقبنشینیهای آمریکا از ویتنام و افغانستان به اعتبار جهانی واشینگتن آسیب بزند.
او نتیجه گرفته است: «هیچ بازگشتی به وضعیت پیشین وجود نخواهد داشت و هیچ پیروزی نهایی آمریکا نمیتواند آسیبهای ایجادشده را جبران کند.»
رویترز در جمعبندی مینویسد در حالی که جنگ وارد ماه چهارم شده، پرسش اصلی دیگر این نیست که ترامپ چند نبرد را برده، بلکه این است که آیا آمریکا در حال از دست دادن جنگی است که قرار بود موازنه قدرت در خاورمیانه را به سود واشینگتن تغییر دهد.
به گزارش نشریه اماراتی گلفنیوز، ابهامها درباره آینده تنگه هرمز پس از انتشار گزارشهایی مبنی بر گفتوگوهای حکومت ایران و عمان برای ایجاد چارچوب پرداخت هزینه عبور کشتیها افزایش یافته است؛ اقدامی که میتواند نشاندهنده تلاش تهران برای تبدیل نفوذ خود بر مهمترین مسیر انتقال انرژی جهان به اهرمی راهبردی و بلندمدت باشد.
این گفتوگوها که پیشتر توسط بلومبرگ و نیویورکتایمز گزارش شدهاند، از نگاه ناظران حائز اهمیتاند؛ زیرا ممکن است نشاندهنده تلاش حکومت ایران برای جلب حمایت منطقهای جهت ایجاد سازوکاری جدید برای مدیریت کشتیرانی در تنگه هرمز باشد.
هشدار آژانس بینالمللی انرژی درباره ورود بازار نفت به «منطقه خطر»
به نوشته گلفنیوز، طولانی شدن اختلال در تردد از تنگه هرمز پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران، نگرانیها درباره بحران عرضه نفت را تشدید کرده است.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده در صورت ادامه محدودیتها بر عبور نفتکشها و احیا نشدن عرضه، بازار جهانی نفت ممکن است تا ماههای ژوئیه یا اوت وارد «منطقه قرمز» شود.
او گفته است بسته ماندن طولانیمدت هرمز، ذخایر اضطراری انرژی را کاهش داده و بازارهای جهانی را با خطر کمبود شدید عرضه مواجه کرده است.
این تحولات در حالی است که اختلال در تردد از تنگه هرمز اکنون وارد چهارمین ماه خود شده است.
تحریمهای تازه اتحادیه اروپا علیه جمهوری اسلامی
همزمان، شورای اتحادیه اروپا اعلام کرده دامنه تحریمهای مرتبط با حکومت ایران را گسترش میدهد تا افراد و نهادهایی را که در اقدام علیه حق عبور ترانزیتی و آزادی ناوبری در تنگههای بینالمللی نقش دارند، شامل شود.
طبق اصلاحات جدید، اتحادیه اروپا میتواند افراد و نهادهای مرتبط با اقداماتی که آزادی ناوبری در تنگه هرمز را محدود میکند، هدف تحریمهای بیشتری قرار دهد.
این اقدامات شامل ممنوعیت ورود یا عبور از قلمرو اتحادیه اروپا و همچنین توقیف داراییها خواهد بود.
نگرانی از تشدید تنشها در خلیج فارس
گلفنیوز مینویسد افزایش نگرانیها درباره بحران نفت، تشدید محدودیتهای حریم هوایی ایران و نشانههای افزایش آمادگی نظامی آمریکا، همگی بازتابدهنده شکنندگی وضعیت امنیتی در خلیج فارس هستند.
در حالی که چشمانداز مذاکرات میان تهران و واشینگتن روشن نیست، بازارهای جهانی انرژی خود را برای احتمال اختلالی طولانیمدت در عرضه نفت و پیامدهای آن بر اقتصاد جهانی آماده میکنند.
کنفدراسیون دموکراتیک کار، کنفدراسیون عمومی کار، کنفدراسیون متحده سندیکایی، اتحاد سندیکایی همبستگی و اتحاد ملی سندیکاهای مستقل فرانسه در این بیانیه مشترک اعلام کردند که این گردهمایی با شرکت نمایندگان سازمانهای سندیکایی از چند کشور دیگر، و «کمیته هماهنگی» که از سوی گروههای ایرانی در خارج از ایران تشکیل شده است، برگزار خواهد شد.
بهنوشته بیانیه، گردهمایی ۱۵ خرداد و در جریان کنفرانس سالانه سازمان بینالمللی کار برگزار خواهد شد.
سندیکاهای فرانسوی اعلام کردند که هدف از برگزاری این گردهمایی «محکوم کردن حضور نمایندگان جمهوری اسلامی در کنفرانس سالانه سازمان بینالمللی کار» و «تاکید مجدد بر اعلان همبستگی با کارگران ایران و با همه کسانی که مورد استثمار و ستم قرار گرفتهاند، علیه سرکوب رژیم مبارزه میکنند و خشونت جنگ را متحمل می شوند»، است.
آنها گفتند که در این گردهمایی خواستار پایان فوری جنگ در منطقه، آزادی بیقید و شرط همه زندانیان سیاسی و زندانیان عقیدتی، توقف فوری بازداشتها، شکنجه و اعدامها، برقراری فوری اینترنت، حق تشکلیابی مستقل، حق اعتصاب و تظاهرات، امنیت شغلی، و اجرای استانداردهای بهداشتی و ایمنی در محیط کار، فراهم شدن شرایط زندگی شرافتمندانه، و تعیین دستمزدهای متناسب با هزینههای زندگی خواهند شد.
این پنج سندیکای کارگری فرانسه در سالیان گذشته بارها از تشکلهای مستقل صنفی و نیز کارگران و مزدبگیران حمایت کرده و سیاستهای جمهوری اسلامی را محکوم کردهاند.
آنها از جمله در بیانیه پنجم اسفند سال گذشته خواستار پایان فوری سرکوبها در ایران شدند و بر لزوم آزادی همهٔ کسانی که به خاطر استفاده از حقوق بنیادین خود بازداشت شدهاند، تاکید کردند.
در این بیانیه با اشاره به کشته شدن دهها هزار معترض به دست نیروهای جمهوری اسلامی در دیماه سال گذشته، نوشته شده بود: «گورهای دستهجمعی با شتاب حفر شدهاند تا ابعاد این کشتار پنهان بماند» و«بسیاری از خانوادهها هم چنان از سرنوشت عزیزان ناپدیدشده خود بیخبرند.»
پیش از فراخوان پنج سندیکای فرانسوی برای برگزاری یک گردهمایی در شهر ژنو، کمپین برای آزادی کارگران زندانی نیز اعلام کرده بود که در اعتراض به «حضور نمایندگان حکومت جمهوری اسلامی» در اجلاس سالانه سازمان بینالمللی کار و «ادامه سیاست سرکوب و کشتار در سایه فضای جنگی» و «در حمایت از مردم ایران»، تجمعی را در شهر ژنو سوییس برگزار میکند.
این کمپین در حساب کاربری خود در اینستاگرام نوشته بود که این تجمع روز ۱۲ خرداد برگزار خواهد شد و گفته بود خواست فوریاش، «اخراج جمهوری اسلامی از سازمان جهانی کار بهعنوان یک گام مهم در بایکوت جهانی این حکومت آدمکش در سطح جهان است.»
نیویورکپست به نقل از منابع خود نوشت که محمد باقر سعد داوود السعدی، ۳۲ساله، از فرماندهان کتائب حزبالله عراق، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، که اخیرا دستگیر شده است، «قول» کشتن ایوانکا ترامپ را داده و حتی نقشه خانه او در فلوریدا را نیز داشته است.
به نوشته نیویورکپست، این شهروند عراقی ظاهرا در واکنش به کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، در پی حمله پهپادی آمریکا در بغداد، خانواده رییسجمهوری ایالات متحده را هدف قرار داده است.
انتفاضه قنبر، معاون سابق وابسته نظامی سفارت عراق در واشینگتن، به این روزنامه گفت: «پس از کشته شدن قاسم، او [السعدی] به مردم میگفت ما باید ایوانکا را بکشیم تا خانه ترامپ را همانطور که او خانه ما را سوزاند، بسوزانیم.»
قنبر افزود: «ما شنیدهایم که او نقشه خانه ایوانکا در فلوریدا را داشته است.»
بهنوشته نیویورکپست، منبع دوم نیز نقشه السعدی برای کشتن ایوانکا را تایید کرد.
بر اساس این گزارش، السعدی همچنین تصویری از یک نقشه را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرده بود که منطقه محصور در فلوریدا را نشان میدهد؛ جایی که ایوانکا و همسرش جرد کوشنر مالک خانهای ۲۴میلیون دلاری هستند.
در این پست نوشته شده بود: «به آمریکاییها میگویم به این تصویر نگاه کنید و بدانید که نه کاخهای شما و نه سرویس مخفی از شما محافظت نخواهند کرد. ما در حال حاضر در مرحله نظارت و تجزیه و تحلیل هستیم. به شما گفتم، انتقام ما موضوع زمان است.»
نیویورکپست نوشت گفته میشود السعدی یکی از چهرههای بلندپایه در حلقههای تروریستی عراق و ایران است که در ۲۵ اردیبهشت در ترکیه دستگیر و به ایالات متحده مسترد شد. بهگفته دادگستری ایالات متحده، او به ۱۸حمله و تلاش برای حمله در سراسر اروپا و آمریکا، طبق گفته وزارت دادگستری، متهم شده است.
این وزارتخانه میگوید السعدی در پشت حملات به اهداف آمریکایی و یهودی از جمله بمبگذاری در بانک نیویورک ملون در آمستردام در ماه مارس، حمله با چاقو به دو یهودی در لندن در ماه آوریل و تیراندازی در ساختمان کنسولگری ایالات متحده در تورنتو در ماه مارس، بوده است.
بهگفته پلیس فدرال ایالات متحده، او همچنین حملات علیه یهودیان از جمله بمبگذاری در کنیسهای در لیژ در بلژیک، و حملات خنثیشده مختلف دیگری در ایالات متحده در پاسخ به درگیریهای جاری در خاورمیانه را «برنامهریزی و هماهنگ» کرده و ظاهرا مسئولیت آنها را بر عهده گرفته است.
در این حال، کاخ سفید به درخواست نیویورکپست برای اظهار نظر در مورد طرح ترور پاسخ نداده است.
بهنوشته این روزنامه گفته میشود السعدی از عوامل کتائب حزبالله عراق و سپاه پاسداران است.
الیزابت تسورکوف، پژوهشگر ارشد موسسه «نیو لاینز» در واشینگتن که در سال ۲۰۲۳ در بغداد ربوده شد و ۹۰۳ روز از سوی کتائب حزبالله گروگان گرفته شد تا سرانجام در سپتامبر ۲۰۲۵ آزاد شد، گفت السعدی رابطه نزدیکی با جانشین سلیمانی، اسماعیل قاآنی، داشت که همچنان منابعی را برای شبکههای تروریستی او فراهم میکند.
در این میان، وکیل السعدی به درخواست نیویورک پست برای اظهار نظر پاسخ نداد.
قنبر که اکنون رییس بنیاد آینده، یک سازمان غیرانتفاعی است که ماموریت آن تقویت اتحاد بین ایالات متحده و کردهای عراق است، گفت که السعدی در بغداد و تا حد زیادی از سوی مادر عراقی خود بزرگ شد، و سپس برای آموزش در سپاه پاسداران به تهران فرستاده شد.
او به نیویورکپست گفت که السعدی بعدا یک آژانس مسافرتی تاسیس کرد که در زمینه سفرهای مذهبی فعالیت داشت و به او اجازه میداد تا به سراسر جهان سفر کند تا «با سلولهای تروریستی ارتباط برقرار کند.»
قنبر افزود السعدی هنگام دستگیری در ترکیه، گذرنامه خدماتی عراق نیز در اختیار داشت، یک سند مسافرتی ویژه که برای کارمندان دولت صادر میشود و فقط با رضایت نخستوزیر عراق قابل دریافت است.
این گذرنامه به او اجازه میداد آزادانه سفر کند، و همچنین نیازی به بازرسی امنیتی در فرودگاههای عراق نداشته باشد.
قنبر گفت اگرچه دارندگان گذرنامه همچنان ملزم به گذراندن مراحل بازرسی امنیتی در جاهای دیگر هستند، السعدی به راحتی میتوانست ویزای کشورهای مختلفی را که گفته میشود در آنها حملات تروریستی برنامهریزی کرده است، دریافت کند.
بر اساس این گزارش، السعدی در رسانههای اجتماعی بسیار فعال بود. عکسها او را در کنار جاذبههای گردشگری از جمله برج ایفل در پاریس و برجهای دوقلوی پتروناس در کوالالامپور و همچنین سلفیهایی در حال قایقسواری و ژست گرفتن در مقابل یک موشک با دستی روی قلبش نشان میدهند.
طبق اسناد دادگاه، کیفرخواست فدرال علیه السعدی همچنین شامل عکسهایی از او در حال گفتوگو با سلیمانی، در مکانی که ظاهرا یک تاسیسات نظامی است، و در حال بررسی نقشهها و سایر تجهیزاتی است که در حساب اسنپچت خود منتشر کرده بود.
بهنوشته نیویورکپست، السعدی همچنین قربانیان بالقوه خود را با پیامهای اسنپچت و پستهای رسانههای اجتماعی هدف قرار میداد و تهدید میکرد و در بسیاری از موارد، طبق پیامهایی که این روزنامه آنها را مشاهده کرده است، عکسی از یک تپانچه با صدا خفهکن را برای آنها ارسال میکرد.
این مظنون به اعمال تروریستی که گفته میشود با حزبالله لبنان، دیگر گروه نیابتی جمهوری اسلامی نیز ارتباط دارد، در حال حاضر در بازداشتگاه متروپولیتن در بروکلین نیویورک در سلول انفرادی زندانی است؛ جایی که زندانیان مشهور دیگری مانند نیکولاس مادورو، دیکتاتور دستگیر شده ونزوئلا، در آن نگهداری میشوند.
همزمان با حضور هیاتهای پاکستانی و قطری در تهران، آخرین فرصتها برای یک توافق آزموده میشود.
سیبیاس نیوز گفت تا بعدازظهر جمعه، هنوز تصمیم نهایی برای انجام این حملات گرفته نشده بود.
رییسجمهوری آمریکا، در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که «شرایط مربوط به دولت» مانع از حضور او در مراسم ازدواج پسرش، دونالد ترامپ جونیور، در آخر این هفته شده است. قرار بود ترامپ تعطیلات روز یادبود (Memorial Day) را در ملک گلف خود در نیوجرسی بگذراند، اما اکنون به کاخ سفید بازگشته است.
بهگفته چند منبع، برخی از اعضای ارتش و جامعه اطلاعاتی آمریکا برنامههای خود برای تعطیلات را لغو کردهاند، چرا که احتمال انجام حملات نظامی وجود دارد.
سیبیاس افزود مقامهای دفاعی و اطلاعاتی همچنین فهرستهای فراخوان نیروها در پایگاههای خارجی آمریکا را بهروزرسانی کردهاند و همزمان بخشی از نیروهای مستقر در خاورمیانه در حال جابهجایی و خروج هستند. این اقدام بخشی از تلاش برای کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه، در سایه نگرانی از احتمال واکنش تهران، عنوان شده است.
از زمان آغاز آتشبس موقت در اوایل آوریل، آمریکا و جمهوری اسلامی تا حد زیادی از حمله مستقیم به یکدیگر خودداری کردهاند؛ موضوعی که فرصتی برای مذاکرات غیرمستقیم درباره یک توافق بلندمدت فراهم کرده است.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، به شبکه سیبیاس نیوز گفت: «رییسجمهوری ترامپ خطوط قرمز خود را کاملا روشن کرده است: ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند و نمیتواند اورانیوم غنیشده خود را حفظ کند.»
او افزود: «رییسجمهوری همیشه همه گزینهها را روی میز نگه میدارد و وظیفه پنتاگون این است که برای اجرای هر تصمیمی که فرمانده کل قوا بگیرد، آماده باشد.»
او همچنین تأکید کرد که ترامپ درباره پیامدهای عدم دستیابی به توافق با ایران «کاملا شفاف» بوده است.
سپاه پاسداران چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت هشدار داد که هرگونه حمله جدید از سوی آمریکا یا اسرائیل میتواند دامنه جنگ را فراتر از خاورمیانه گسترش دهد. مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر لحنی تندتر و تهدیدآمیزتر پیدا کرده و نسبت به عواقب هر حمله دیگر هشدار دادهاند.
سیبیاس نیوز در ادامه گزارش خود گفت تهران در حال بررسی آخرین پیشنهاد آمریکا برای دستیابی به توافقی جهت پایان دادن به جنگی است که نزدیک به سه ماه ادامه داشته، بازارهای انرژی را متلاطم کرده و باعث افزایش شدید قیمت سوخت شده است. به گفته یک منبع، این پیشنهاد چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت به تهران منتقل شده و همراه با هشداری بوده که در صورت رد آن، حملات نظامی از سر گرفته خواهد شد.
ترامپ جمعه، اول خرداد، گفت: «ایران بهشدت میخواهد توافق کند. باید ببینیم چه میشود.»
او چهارشنبه نیز گفته بود که آماده است «چند روزی» به تهران فرصت دهد تا به پیشنهاد آمریکا پاسخ دهد.
او همچنین گفت تیمش «تا حدی تحت تاثیر» مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی قرار گرفته، اما تاکید کرد که او به تضمینهایی جدی نیاز دارد تا از شعلهور شدن دوباره جنگ جلوگیری شود.
انتظار میرود پاسخ جمهوری اسلامی بهزودی از طریق پاکستان منتقل شود؛ کشوری که نقش میانجی را در این مذاکرات ایفا میکند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پیش از سفر به هند به خبرنگاران گفت واشینگتن انتظار دارد پاسخ ایران از طریق فرمانده ارتش پاکستان دریافت شود؛ فردی که بهعنوان کانال اصلی ارتباطی میان دو طرف عمل میکند. روبیو تاکید کرد ترامپ راهحل دیپلماتیک را به حمله نظامی ترجیح میدهد و پیشرفتهایی حاصل شده، هرچند هنوز کارهای زیادی باقی مانده است.
او همچنین به گفتوگوهایی در سوئد با اعضای ناتو اشاره کرد که درباره بازگشایی تنگه هرمز از طریق اقدام نظامی بوده است؛ طرحی که از آن بهعنوان «پلن بی» یاد کرد، در صورتی که تهران خود برای بازگشایی تنگه اقدام نکند.
در واشینگتن نیز جمهوریخواهان مجلس نمایندگان پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت تلاش برای رأیگیری درباره محدود کردن اختیارات ترامپ در انجام عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی را کنار گذاشتند.
اکسیوس اشاره کرد که این جلسه صبح جمعه اول خرداد برگزار شده است و افزود: «منابعی که بهطور مستقیم» با ترامپ صحبت کردهاند، میگویند که او «بهطور جدی در حال بررسی حملات جدید علیه ایران است، مگر اینکه پیشرفتی در مذاکرات در آخرین لحظه حاصل شود.»
بر اساس این گزارش، ترامپ در جریان جلسه در مورد وضعیت مذاکرات و سناریوهای مختلف در صورت شکست مذاکرات توجیه شد.
این نشست در شرایطی برگزار شد که عاصم منیر، رییس ارتش پاکستان، ظاهرا «در آخرین لحظه» برای رفع اختلافات و جلوگیری از از سرگیری جنگ به تهران سفر کرد.
یک مقام ارشد پاکستانی به شبکه خبری سیبیاس گفت دیدارهای اخیر محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، در تهران باعث شد مذاکرات «در مسیری مهم» پیش برود و در همین چارچوب، منیر برای ادامه این رایزنیها راهی ایران شده است.
اکسیوس نوشت انتظار میرود منیر شنبه دوم خرداد با احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، و «یکی از بازیگران کلیدی در فرآیند تصمیمگیری» در جمهوری اسلامی، دیدار کند.
همزمان یک هیات قطری نیز جمعه برای حمایت از تلاش میانجیگری وارد تهران شد.
خبرگزاری رویترز نوشت هدف از سفر این هیات که با هماهنگی واشینگتن انجام گرفت، کمک به تلاشها برای دستیابی به توافقی جهت پایان جنگ ایران است.
یک مقام آمریکایی که در جریان تلاشهای دیپلماتیک قرار گرفته است، مذاکرات را «دردناک» توصیف کرد و به اکسیوس گفت که پیشنویسها «هر روز در حال تغییر و تحول» هستند، بدون اینکه پیشرفت زیادی حاصل شود.
در همین ارتباط، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه جمعه در مصاحبه با صداوسیمای جمهوری اسلامی، در مورد سفر مقامهای ارشد پاکستان به تهران گفت: «نمیتوانیم بگوییم که به جایی رسیدیم که توافق نزدیک است. ضرورتا خیر، اینطور نیست. روند ادامهدار است.»
در این حال، اکسیوس اشاره کرد: چند ساعت پس از جلسه جمعه صبح، کاخ سفید از تغییر برنامه ترامپ برای آخر هفته خبر داد.»
این گزارش میگوید: «او پس از انجام یک سخنرانی برنامهریزی شده در نیویورک در عصر جمعه، به جای ماندن در باشگاه گلف خود، به واشینگتن باز خواهد گشت.»
در همین ارتباط، ترامپ در تروتسوشال نوشت که به دلیل شرایط حساس کنونی قصد ندارد در عروسی پسرش دان جونیور در این آخر هفته شرکت کند و افزود: «احساس میکنم در این مقطع حساس باید در واشینگتن و کاخ سفید بمانم.»
اکسیوس در ادامه گزارش خود به نقل از «یک منبع نزدیک به ترامپ» و «یک منبع دوم آگاه از اوضاع» نوشت که رییسجمهوری ایالات متحده «در چند روز گذشته بهطور فزایندهای از مذاکرات با ایران ناامید شده است.»
این دو منبع گفتند که او سهشنبه ۲۹ اردیبهشت به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت که میخواهد به دیپلماسی فرصت دیگری بدهد، «اما تا پنجشنبه شب، به سمت دستور حمله متمایل شده بود.»
یک منبع نزدیک به ترامپ گفت که او «احتمال یک عملیات نظامی بزرگ و نهایی را مطرح کرده است که پس از آن میتواند پیروزی را اعلام کند و به جنگ پایان دهد.»
اکسیوس اشاره کرد که هیچ نشانهای مبنی بر اینکه ترامپ تصمیمی برای از سرگیری جنگ گرفته باشد، وجود ندارد.
در این گزارش به بیانیه وزارت خارجه جمهوری اسلامی نیز اشاره شد؛ اینکه مذاکرات در حال انجام است اما توافق نزدیک نیست.
در همین ارتباط، خبرگزاری تسنیم، متعلق به سپاه پاسداران، جمعه به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی گفت که «مذاکرات بر سر مسائل مورد اختلاف هنوز ادامه دارد و هنوز هیچ نتیجه نهایی حاصل نشده است.»
این منبع عنوان کرد که تمرکز فعلی بر «پایان دادن به جنگ» است و تا زمانی که این امر محقق نشود، هیچ موضوع دیگری مورد مذاکره قرار نخواهد گرفت.
در همین حال، اکسیوس نوشت: «برخی منابع نزدیک به مذاکرات هنوز معتقدند که در ۲۴ ساعت آینده فرصتی برای نوعی پیشرفت وجود دارد.»
«دو منبع آگاه از تفکر ترامپ» به اکسیوس گفتند که به نظر میرسد «او متمایل به اقدام نظامی است، مگر اینکه اتفاق غیرمنتظرهای در مذاکرات رخ دهد.»
روبیو: پیشرفتهایی حاصل شده است
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، جمعه گفت که آمریکا «شاهد پیشرفتهایی در جهت دستیابی به توافق با ایران بوده است، اما کار بیشتری لازم است.»
خبرگزاری رویترز در این مورد اشاره کرد که سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفته که اختلافات دو طرف «عمیق و قابل توجه» است.
این خبرگزاری نوشت در حالی که برخی از شکافها کاهش یافته است، هنوز اختلافاتی در مورد اورانیوم غنیشده ایران و کنترل تنگه هرمز وجود دارد که بسته شدن آن از زمان آغاز جنگ باعث بحران انرژی جهانی شده است.
بر اساس این گزارش، روبیو پس از نشست وزرای ناتو در هلسینگبورگ در سوئد به خبرنگاران گفت: «پیشرفتهایی حاصل شده است. من اغراق نمیکنم. من آن را کماهمیت جلوه نمیدهم.»
او تاکید کرد: «کارهای بیشتری باید انجام شود. ما هنوز به آنجا نرسیدهایم. امیدوارم به آنجا برسیم.»
روبیو در عین حال، سخنان پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت خود مبنی بر «غیرقابل قبول» بودن برنامههای تهران برای گرفتن عوارض عبور از تنگه هرمز را تکرار کرد.
او گفت: «ما با گروهی بسیار سرسخت سر و کار داریم و اگر این تغییر نکند، رییسجمهور بهروشنی گفته است که گزینههای دیگری دارد.»
