تحلیل

چهار سال از خیزش «زن، زندگی، آزادی» می‌گذرد. در این مدت، ایران شاهد تحولاتی پرشتاب و تکان‌دهنده بوده است؛ از جمله وقوع دو جنگ، اعتراضات دی‌ماه و کشتار بی‌سابقه مردم. در میانه این تحولات، دانشگاه اکنون کجا ایستاده است و چه چشم‌اندازی می‌توان برای آینده آن متصور بود؟

چهار سال پس از قتل حکومتی مهسا ژینا امینی، نوجوانان بازمانده که پس از چرخاندن و آتش زدن روسری در خیابان‌ها قد کشیدند، انقلاب ملی دی ۱۴۰۴ را رقم زدند. آن‌‌ها در این فاصله زندگی را پیش برده‌اند، اما خیابان را برای تسویه‌حساب با جمهوری اسلامی رها نکرده‌اند.

در شهریور ۱۴۰۱، مرگ مهسا امینی، دختر ۲۲ساله، در بازداشت «گشت ارشاد» حکومت ایران آتشی برافروخت که همچنان شعله‌ور است.

سال‌هاست که نزدیک شدن به اول مهر برای بسیاری از خانواده‌ها با نوعی اضطراب همراه بوده است؛ اضطرابِ شروع مدرسه، جدا شدن کودک از خانه، ورود به کلاس و معلم جدید و نگرانی از اینکه سال تحصیلی پیش رو چگونه خواهد گذشت. اما این اضطراب همیشه در شرایط اجتماعی و روانی یکسانی تجربه نشده است.

چهار سال پس از کشته شدن مهسا ژینا امینی و آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی»، نسلی از نوجوانان و جوانان که شاهد تبدیل نام ژینا به رمز خیزش بودند، امروز با وجود ادامه سرکوب، از مرزهای اجتماعی و سیاسی پیش از ۱۴۰۱ گذشته‌اند و همچنان بر خواست تغییر بنیادین، آزادی و برابری تاکید می‌کنند.

«هفت نفر بودیم. با منطقه آشنا نبودیم و در یک کوچه گیر افتادیم. هوا تاریک بود و مامورانی به سراغمان آمدند که لباس‌هایی شبیه نیروهای انتظامی به تن داشتند. با شوکر و باتوم به‌شدت ما را زدند، بعد چشم‌بند زدند و سوار ماشین کردند.»

داعش نفت را برای تامین هزینه جنگ می‌فروخت؛ جمهوری اسلامی و نیروهای هم‌سو با آن از ناامنی مسیرهای انرژی به‌عنوان اهرم فشار بهره می‌گیرند.

در هفته‌ها و ماه‌های اخیر، بحث‌های بسیاری درباره شرایط وخیم اقتصادی در ایران، تورم و گرانی افسارگسیخته و فشار شدید معیشتی بر مردم مطرح شده است.

رسانه‌ها در ایران گزارش داده‌اند از هر هفت دانش‌آموز ایرانی، تقریبا یک نفر در مدرسه غیردولتی درس می‌خواند؛ یعنی حدود دو و نیم میلیون دانش‌آموز و نزدیک به ۱۵ درصد جمعیت دانش‌آموزی کشور.

«کمی نور» ادامه‌ای است بر فیلم‌های پیشین علی عسگری، از «ناپدید شدن» تا «کمدی الهی» که با همان سبک و سیاق به شکل زیرزمینی سعی دارد چهره نادیده‌ای از اجتماع امروز ایران را ثبت کند؛ در این فیلم تهران پس از کشتار دی ماه برای اولین بار در فیلمی ایرانی روایت می‌شود.

در تاریخ انسان کمتر گذرگاه آبی جهان به اهمیت تنگه هرمز وجود دارد. تنگه هرمز با گذر از هزاران سال تاریخ از دوران ایران باستان تا امروز، بر سرنوشت بشر در سراسر جهان تاثیر گذاشته است.

بالکانیکا ساخته نیکولا سورچینلی کارگردان ایتالیایی در بخش روزهای مولفین هشتاد و سومین دوره جشنواره جهانی فیلم ونیز به نمایش درآمد؛ فیلمی که داستان دو مهاجر افغانستانی را روایت می‌کند که می‌خواهند از راه بالکان به ایتالیا برسند.

گزارشی تازه در روزنامه «شرق» از کودکانی می‌گوید که پس از جدایی والدین، زندگی‌شان میان دو خانه، مدرسه، کلانتری و راهروهای دادگاه می‌گذرد. کودکانی که قانون می‌گوید باید «مصلحت» آنها در اولویت باشد، اما در عمل گاه خود به ابزار جنگ میان پدر و مادر تبدیل می‌شوند.

از کشتار دی ماه ۱۴۰۴ چه تصاویری در حافظه جمعی ایرانیان باقی مانده است؟ برای بسیاری، پاسخ ردیف کیسه‌های سیاه است. کیسه‌های حمل جسد که خانواده‌ها میانشان می‌گشتند تا شاید پیکر پدر، مادر، فرزند، خواهر، برادر یا دوست و رفیق گمشده خود را پیدا کنند.

لبنان کشوری است که نامش در بند اول تفاهم‌نامه اسلام‌آباد آمده و ایران خود را ضامن تمامیت ارضی آن معرفی کرده بود اما حملات مکرر اسرائیل به جنوب لبنان، به‌ویژه ارتفاعات علی‌الطاهر، نشان داد این ضمانت چندان مؤثر نبوده است.

تصمیم دولت جمهوری اسلامی برای دو برابر کردن قیمت بنزین فروخته‌شده خارج از سهمیه‌های یارانه‌ای، با الگوی فعلی مصرف می‌تواند کمتر از ۵۰۰ میلیون دلار درآمد اضافی سالانه ایجاد کند؛ اما آیا این اقدام می‌تواند فشارهایی ساختاری‌ را که عامل کمبود فزاینده سوخت در کشور هستند، برطرف کند؟

درخواست کمک مالی شهیار قنبری در ۷۶ سالگی برای تامین هزینه‌های درمان فرزندش، تنها روایت یک بحران خانوادگی نیست.

۱۰ سپتامبر، روز جهانی پیشگیری از خودکشی، فرصتی است برای پرسیدن اینکه چه زمانی خستگی از زندگی، ناامیدی و احساس بن‌بست می‌توانند به بحرانی جدی تبدیل شوند.