تحلیل

در روزهای اخیر، تصاویر متعددی از مقاومت شجاعانه مردم ایران در برابر حکومت منتشر شده است. در این میان، آتش زدن تصویر علی خامنه‌ای، دیکتاتور تهران، به‌ویژه از سوی زنان و روشن کردن سیگار با شعله تصویر نیم‌سوخته او، به یکی از پربازدیدترین جلوه‌های این شجاعت تبدیل شده است.

به نوشته ساوث چاینا مورنینگ پست، اعتراض‌های سراسری در ایران که علیه گرانی و سقوط ارزش ریال آغاز شد، برای نخستین بار از زمان انقلاب سال ۱۳۵۷، طیفی کم‌سابقه از جامعه را کنار هم قرار داده و حکومت را به آستانه فروپاشی برده است.

مجله تبلت در گزارشی تحلیلی می‌نویسد مجموعه‌ای از تحولات نظامی، سیاسی و اقتصادی در سال‌های اخیر، جمهوری اسلامی را در موقعیتی متفاوت و شکننده قرار داده و اعتراض‌های کنونی در ایران را به رخدادی کم‌سابقه تبدیل کرده است.

روزنامه واشینگتن‌پست، در یادداشتی تحلیلی با تاکید بر این‌که انقلاب‌ها قابل پیش‌بینی نیستند، نوشت شکاف‌های عمیق سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در ایران به نقطه‌ای رسیده‌اند که «روشن است که سرانجام جایی، چیزی به‌طور کامل خواهد شکست».

در سیزدهمین روز اعتراضات سراسری، هنگامی که خیابان‌ها دیگر تنها صحنه رویارویی نیستند، جمهوری اسلامی نشانه‌ای آشکار از عمیق‌ترین هراس خود بروز داده است: تردید در وفاداری نیروهای مسلح.

در پی تشدید بحران ارزی و گسترش اعتراضات سراسری در ایران، تحلیل‌ها در رسانه‌های غربی حاکی از آن است که جمهوری اسلامی در یکی از شکننده‌ترین مقاطع حیات خود قرار گرفته؛ وضعیتی که می‌تواند آینده این نظام را به‌طور جدی تحت تاثیر قرار دهد.

در میانه گسترش خیزش ملی ایرانیان، نشریه آتلانتیک نوشته است که تضعیف هم‌زمان داخلی و خارجی جمهوری اسلامی، فرصتی کم‌سابقه برای تغییر ایجاد کرده؛ فرصتی که به باور این نشریه، می‌تواند با تصمیم‌های سریع و قاطع آمریکا به نقطه عطفی تاریخی تبدیل شود.

هم‌زمان با ادامه خیزش ملی ایرانیان، وای‌نت نوشته که تحلیل‌ها نشان می‌دهد موج کنونی ناآرامی‌ها اگرچه هنوز به نقطه سرنوشت‌ساز نرسیده، اما در بستری کم‌سابقه و شکننده برای جمهوری اسلامی شکل گرفته است.

صبح روز بعد از اعتراضات گسترده در جریان خیزش ملی ۱۸ دی در سراسر ایران، در حالی که اینترنت از شب گذشته در خاموشی کامل است و سایت‌های داخلی هم به روز نمی‌شوند، شبکه خبر جمهوری اسلامی بار دیگر نشان می‌دهد که حتی قصد ندارد تظاهر به «خبری» بودن بکند.

در ادامه اعتراضات سراسری در ایران، فشار فزاینده اقتصادی، پیامدهای جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل و فروپاشی اعتماد عمومی، به نقطه‌ای رسیده که وضعیت برای بخش بزرگی از جامعه «دیگر قابل تحمل نیست» و همین موضوع، موتور اصلی موج تازه اعتراضات را شکل داده است.

اسرائیل هم‌زمان با بررسی گزینه‌های نظامی علیه حزب‌الله در لبنان، نگران است هرگونه عملیات گسترده بتواند توجه افکار عمومی و رسانه‌های بین‌المللی را از اعتراضات ضدحکومتی در ایران منحرف کند.

آنچه در کاراکاس رخ داد فقط دستگیری یک دیکتاتور نبود؛ یک پیام بود. پیامی برای همه حکومت‌هایی که فکر می‌کنند با نفت، سرکوب و شعار ضدآمریکایی می‌شود تا ابد دوام آورد.

اعتراض‌های اخیر در ایران صرفا واکنشی به فشارهای اقتصادی نیست، بلکه نشانه بحرانی عمیق‌تر در رابطه جامعه با نظم سیاسی حاکم و گسترش این باور است که جمهوری اسلامی ظرفیت اصلاح در چارچوب موجود را ندارد.

روزنامه کریستین‌ساینس‌مانیتور در گزارشی تحلیلی می‌نویسد اعتراضات سراسری اخیر در ایران، بیش از آنکه صرفاً واکنشی اقتصادی باشد، نشانه شکل‌گیری «نظم اخلاقی جدیدی» مبتنی بر کرامت انسانی است که به‌تدریج مشروعیت جمهوری اسلامی را از درون فرسوده است.

‏پس از تحولات اخیر ونزوئلا، این پرسش جدی‌تر از گذشته مطرح شده است که آیا می‌توان الگوی مشابهی را در ایران پیاده کرد؟ یعنی بدون فروپاشی کامل نظام، راس قدرت تغییر کند، چهره‌ای جدید با ظاهری معتدل‌تر روی کار بیاید و جهان نیز با این نسخه‌ جدید جمهوری اسلامی کنار بیاید.

نشریه واشینگتن‌تایمز در یادداشتی با تمرکز بر تحولات هم‌زمان در ونزوئلا و ایران نوشت رویدادهای هفته گذشته نشان داد چگونه در برخی مقاطع، تحولات چند دهه‌ای می‌توانند در عرض چند روز رقم بخورند.

نشریه دیلی‌وایر در گزارشی با طرح این پرسش که آیا ایران به «لحظه گورباچف» خود نزدیک شده است، نوشت موج تازه اعتراضات ضدحکومتی بار دیگر بحث فروپاشی جمهوری اسلامی را در محافل سیاسی و امنیتی غرب زنده کرده است.

هم‌زمان با ادامه اعتراضات سراسری در ایران برای دومین هفته پیاپی، تشدید لحن دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، علیه حکومت جمهوری اسلامی، توجه گسترده اندیشکده‌ها، نهادهای سیاسی و رسانه‌های بین‌المللی را به وضعیت ایران جلب کرده است.