پس از تحولات اخیر ونزوئلا، این پرسش جدیتر از گذشته مطرح شده است که آیا میتوان الگوی مشابهی را در ایران پیاده کرد؟ یعنی بدون فروپاشی کامل نظام، راس قدرت تغییر کند، چهرهای جدید با ظاهری معتدلتر روی کار بیاید و جهان نیز با این نسخه جدید جمهوری اسلامی کنار بیاید.
نشریه واشینگتنتایمز در یادداشتی با تمرکز بر تحولات همزمان در ونزوئلا و ایران نوشت رویدادهای هفته گذشته نشان داد چگونه در برخی مقاطع، تحولات چند دههای میتوانند در عرض چند روز رقم بخورند.
نشریه دیلیوایر در گزارشی با طرح این پرسش که آیا ایران به «لحظه گورباچف» خود نزدیک شده است، نوشت موج تازه اعتراضات ضدحکومتی بار دیگر بحث فروپاشی جمهوری اسلامی را در محافل سیاسی و امنیتی غرب زنده کرده است.
همزمان با ادامه اعتراضات سراسری در ایران برای دومین هفته پیاپی، تشدید لحن دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، علیه حکومت جمهوری اسلامی، توجه گسترده اندیشکدهها، نهادهای سیاسی و رسانههای بینالمللی را به وضعیت ایران جلب کرده است.
ایبیسینیوز گزارش داد همزمان با ادامه خیزش ملی ایرانیان، یکی از موضوعاتی که توجه مردم این کشور را به خود معطوف کرده، در آن سوی دنیا قرار دارد: ونزوئلا.
مارک دوبوویتز، مدیرعامل بنیاد دفاع از دموکراسیها و بن کوهن، تحلیلگر ارشد این اندیشکده، در یادداشتی با اشاره به خیزش ملی ایرانیان نوشتند جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری شکننده است و آمریکا باید فراتر از سیاست فشار حداکثری، از تلاش معترضان برای سرنگونی حکومت حمایت کند.
در بحبوحه خیزش ملی ایرانیان و احتمال مداخله قریبالوقوع آمریکا در حمایت از معترضان، به نظر میرسد جمهوری اسلامی بهطور فزایندهای توجه خود را به برنامه موشکهای بالستیک معطوف کرده است.
جمهوری اسلامی در حال بازتعریف معادله اقتصاد ایران است. معادلهای که حذف یک طرفه سهم جامعه از منابع ملی و رفع یک طرفه تعهدات دولت را به مردم ایران تحمیل میکند.
هر زمستان، مصرف گاز طبیعی در ایران به رکوردهایی بیسابقه میرسد؛ بهطوریکه در روزهای سرد، مصرف روزانه گاز از ۷۵۰ میلیون مترمکعب فراتر میرود.
یک کارشناس مسائل ایران در اسرائیل میگوید موج تازه اعتراضات، جمهوری اسلامی را در موقعیتی تدافعی قرار داده که در چهار دهه گذشته سابقه نداشته و نشانههای آشکاری از هراس ساختاری حکومت در برابر جامعه دیده میشود.
اقتصاد بحرانزده ایران بیش از پیش در حال شکل دادن به مباحث مربوط به آینده کشور است و ممکن است ـ فارغ از این که چالشهای سیاسی کنونی چگونه پیش برود ـ نقش تعیینکنندهای در تعیین سرنوشت ایرانیان ایفا کند.
فارن پالیسی در مطلبی تحلیلی به بررسی تفاوتها و شباهتهای جنبش «زن، زندگی، آزادی» با اعتراضات کنونی پرداخت و سردادن شعارهای حمایت از شاهزاده رضا پهلوی را نشانهای از جابهجایی مرکز ثقل اعتراضات از اصلاحات اجتماعی به سمت تغییر کلی نظام خواند.
مداخله نظامی ایالات متحده در ونزوئلا، بازداشت نیکلاس مادورو و انتقال او به آمریکا، از همان ساعات اول با برچسبهای متعددی توصیف شد: «پایان یک دیکتاتوری»، «نقطه عطف در آمریکای لاتین» و «پیام هشدار به چین و روسیه».
پایگاه خبری واینت در مطلبی نوشت اعتراضات سراسری اخیر در ایران صرفا به نگرانیهای اقتصادی محدود نمیشود و معترضان بهطور مستقیم حکومت را هدف گرفتهاند.
روزنامه اورشلیمپست گزارش داد فارغ از اینکه دونالد ترامپ در موضوع دستگیری نیکلاس مادورو قصد ارسال پیام هشدار به تهران را داشته است یا نه، مقامهای حکومت ایران سرنوشت رییسجمهوری ونزوئلا را بهعنوان هشدار تفسیر خواهند کرد.
رویترز در گزارشی تحلیلی نوشت که حتی در صورت ورود میلیاردها دلار سرمایهگذاری شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا به ونزوئلا، افزایش معنادار تولید نفت این کشور در کوتاهمدت بعید است و تحقق آن سالها زمان خواهد برد.
کشته شدن قاسم سلیمانی در دیماه ۱۳۹۸ فقط حذف فیزیکی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران نبود؛ این رویداد، ضربهای ساختاری به مهمترین بازوی برونمرزی جمهوری اسلامی وارد کرد.
در طول یک هفته از آغاز اعتراضها در ایران، دونالد ترامپ تاکنون دو بار درباره آنها اظهارنظر مستقیم کرده است. او روز اول حکومت ایران را بهخاطر شلیک به معترضان محکوم کرد و روز ششم تهدید کرد اگر کشتار معترضان ادامه یابد، نیروهای آمریکایی برای نجات مردم ایران وارد عمل خواهند شد.
اعتراضات تازه در ایران در بستر یک بحران عمیق اقتصادی، زیستمحیطی و سیاسی شکل گرفته و این بار دو عامل خارجی، یعنی تهدیدهای آمریکا و محاسبات امنیتی اسرائیل، میتوانند بر نحوه واکنش جمهوری اسلامی به این اعتراضات اثر بگذارند.
همزمان با ادامه اعتراضات ضدحکومتی در ایران، دولتهای خاورمیانه واکنش علنی محدودی نشان داده و با توجه به نقش جمهوری اسلامی در معادلات امنیتی و سیاسی منطقه، تحولات ایران را با نگرانی یا محاسبه فرصتهای احتمالی دنبال میکنند.
یک نماینده پارلمان بریتانیا میگوید بازگشت ایرانیان به خیابان و گستره جغرافیایی این خیزشها نشان میدهد که این تحولات صرفا فورانی گذرا از خشم نیست، بلکه بخشی از روندی طولانی از فروپاشی تدریجی حکومتی است که بیش از چهار دهه با اتکا به ترس، رانت و خشونت سازمانیافته حکومت کرده است.
همزمان با گسترش اعتراضات در ایران و تشدید نارضایتیهای عمومی از وضعیت اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، رسانههای اسرائیلی گزارشهایی از تسریع آمادهسازی نظامی این کشور برای یک رویارویی چندجبههای با جمهوری اسلامی منتشر کردهاند.