جمهوری اسلامی از توافق با عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در نشست تهران برای ادامه گفت‌وگوهای منطقه‌ای خبر داد. عربستان در بیانیه‌ای جداگانه، بدون اشاره به چنین توافقی، بر گشودن کانال‌های مذاکره برای جلوگیری از تشدید دوباره درگیری‌های نظامی تاکید کرد.
بر اساس بیانیه‌ای که دوشنبه چهارم آبان در رسانه‌های داخلی ایران به‌عنوان بیانیه پایانی نشست منتشر شد، چهار کشور بر ادامه گفت‌وگوها برای تقویت همکاری‌های متقابل، از جمله در زمینه صلح و امنیت منطقه‌ای، توافق کردند. در این متن جزییاتی درباره زمان و دستور کار گفت‌وگوهای آینده یا توافق‌های عملی احتمالی ارائه نشد.
وزارت خارجه عربستان سعودی نیز دوشنبه چهارم آبان در بیانیه‌ای جداگانه، سفر مقام‌های کشورهای عضو پیمان دفاعی مکه به تهران را بخشی از تلاش‌ها برای کاهش تنش و حمایت از میانجی‌گری قطر و پاکستان توصیف کرد.
ریاض خواستار تعامل «مثبت و عملی» طرف‌های بحران با نتایج این سفر شد و بر اهمیت گشودن کانال‌های مذاکره برای جلوگیری از تشدید دوباره درگیری‌های نظامی و دستیابی به توافقی برای پایان بحران تاکید کرد. این بیانیه به توافق چهار کشور بر سر ادامه گفت‌وگوها اشاره نکرد.
یک مقام ارشد امنیتی پاکستان به خبرگزاری رویترز گفت هدف اصلی نشست، ایجاد ساز و کاری منطقه‌ای برای جلوگیری از حملات نظامی کشورهای منطقه به یکدیگر است.
به گفته این مقام، گفت‌وگوهای تهران و واشینگتن، حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی به عربستان سعودی، وضعیت تنگه هرمز و محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا نیز در دستور کار قرار داشت.
در مقابل، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به رویترز گفت برنامه هسته‌ای ایران موضوع مذاکرات نیست و آمریکا باید ابتدا شروط تهران را برای پایان دائمی جنگ برآورده کند.
رویترز پیش از نشست به نقل از مقام‌های سعودی و ایرانی از سفر خالد بن سلمان، عاصم منیر و ابراهیم کالین به تهران خبر داد. به گفته یک مقام ارشد ایرانی، ابتکار این دیدار در سفر پیشین منیر به تهران مطرح شد.
این نخستین دیدار در سطح مقام‌های ارشد میان جمهوری اسلامی و هر سه عضو پیمان دفاعی مکه پس از تشدید درگیری‌هاست.
عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه مرداد امسال این پیمان را امضا کردند که بر اساس آن، حمله نظامی به هر یک از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود.
پاکستان پیمان را تصویب کرده و روند تصویب آن در پارلمان ترکیه ادامه دارد.
حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، این پیمان را با نخستین آزمون جدی روبه‌رو کرده است. هم‌زمان، ریاض می‌کوشد از گسترش درگیری به زیرساخت‌های حیاتی خود جلوگیری کند.
عربستان سعودی سوم آبان از رهگیری موج تازه‌ای از موشک‌ها و پهپادها خبر داد. حملات حوثی‌ها در هفته‌های اخیر افزایش یافته و نگرانی‌ها را درباره امنیت عربستان سعودی و گسترش جنگ منطقه‌ای بالا برده است.
دستور محرمانه برای پوشش خبری نشست
بر اساس نسخه‌ای از یک دستور محرمانه که به دست ایران‌اینترنشنال رسیده، شورای عالی امنیت ملی از رسانه‌های داخلی خواست درباره «توافق مکه»، چه در تایید و چه در رد آن، تحلیلی ارائه نکنند.
این شورا در پیامی خطاب به مدیران و سردبیران رسانه‌ها، پنج محور برای پوشش نشست تعیین کرد؛ از جمله تاکید بر اینکه سفر به پیشنهاد پاکستان و با نظر مساعد ایران انجام شده است.
شورا همچنین خواست رسانه‌ها بر این روایت تاکید کنند که کشورهای منطقه پس از جنگ اخیر، امنیت را تنها از مسیر مشارکت همه کشورهای منطقه ممکن می‌دانند و نشست تهران می‌تواند آغاز حرکت به سمت «سیاست امنیت درون‌زای منطقه‌ای» باشد.
در این دستور، امنیت منطقه‌ای، پیامدهای حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و ادامه این حملات، و کمک به مردم فلسطین و لبنان از موضوعات نشست عنوان شد.
موضع پزشکیان و تلاش‌های میانجی‌گری
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در دیدار با مقام‌های سه کشور گفت تهران از هر تفاهمی برای «تقویت وحدت و انسجام» کشورهای اسلامی حمایت می‌کند و برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و رفع اختلافات آمادگی دارد.
او گفت: «اگر کشورهای اسلامی در کنار یکدیگر قرار گیرند، امکان ادامه جنایات اسرائیل وجود نخواهد داشت.»
پزشکیان همچنین تصور وادار کردن مردم ایران به تسلیم را «نادرست و باطل» خواند.
رائد بن خالد قرملی، معاون وزیر خارجه عربستان سعودی در امور دیپلماسی عمومی، گفت این سفر بخشی از تلاش کشورهای عضو پیمان مکه برای کاهش تنش و پشتیبانی از میانجی‌گری قطر و پاکستان است.
مقام‌های قطری نیز سوم آبان با مقام‌های جمهوری اسلامی در تهران دیدار کردند.
میانجی‌گری پاکستان و قطر به توافق موقتی برای توقف درگیری‌ها کمک کرد، اما این توافق با از سر گرفته شدن جنگ، فروپاشید.
تهران و واشینگتن از آن زمان، با واسطه‌گری دو کشور، گفت‌وگوهایی را ادامه داده‌اند؛ روندی که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز به آن اشاره کرده است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، اول آبان احتمال عملیات نظامی تازه علیه جمهوری اسلامی را مطرح کرد.
مقام‌های جمهوری اسلامی هم هشدار داده‌اند در صورت حمله دوباره، پاسخ تهران شدیدتر خواهد بود.
یک منبع آگاه از پرونده حسن گلشن‌نژاد، شهروند ۳۶ ساله ساکن مشهد و از معترضان انقلاب ملی ایرانیان، به ایران‌اینترنشنال گفت او پس از برگزاری تنها یک جلسه دادگاه به اعدام محکوم شد. به گفته این منبع، گلشن‌نژاد در دوران بازداشت تحت شکنجه قرار گرفت.
منبع آگاه از پرونده، دوشنبه چهارم آبان به ایران‌اینترنشنال گفت حکم بدوی ساعاتی پیش به گلشن‌نژاد ابلاغ شد و اکنون او ۱۰ روز فرصت دارد به این حکم اعتراض کند.
گلشن‌نژاد، متاهل و پدر یک کودک خردسال، پنجم اسفند ۱۴۰۴ بازداشت و پس از آن به زندان وکیل‌آباد مشهد منتقل شد. تنها جلسه رسیدگی به پرونده او ۲۸ مهر، پس از حدود هشت ماه بازداشت، برگزار شد.
اتهام‌های مطرح‌شده علیه او شامل «محاربه»، «اجتماع و تبانی»، «توهین به رهبر جمهوری اسلامی»، «شرکت در فراخوان شاهزاده رضا پهلوی»، «همکاری با دولت اسرائیل» و «آسیب به اموال عمومی» است.
بر اساس اطلاعات دریافتی ایران‌اینترنشنال، گلشن‌نژاد در سه ماه نخست بازداشت از دسترسی به وکیل انتخابی محروم بود و در دوران بازداشت بر اثر شکنجه، یکی از دنده‌هایش شکست.
محکومیت گلشن‌نژاد در ادامه صدور و تایید احکام اعدام برای معترضان و زندانیان سیاسی اعلام می‌شود. شعبه پنجم دادگاه انقلاب اصفهان ایلیا بن‌رشید، ۲۲ ساله و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، را با اتهام «محاربه از طریق مشارکت در تخریب اموال عمومی» به اعدام محکوم کرد. این حکم ۲۹ مهر به او در زندان دستگرد اصفهان ابلاغ شد.
در پرونده‌ای دیگر، حکم اعدام همایون شبانکاره، شهروند ۲۲ ساله، ۲۵ مهر به او ابلاغ شد. شعبه دوم دادگاه انقلاب کرج او را با اتهام‌های محاربه و جاسوسی به اعدام محکوم کرد. هرانا از نگهداری طولانی‌مدت شبانکاره در سلول انفرادی و فشار بر او برای اعتراف خبر داد.
حکم اعدام منوچهر فلاح، زندانی سیاسی در زندان لاکان رشت، نیز ۲۹ مهر بار دیگر در دیوان عالی کشور تایید شد. وکلای وریشه مرادی نیز ۲۲ مهر اعلام کردند شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران بار دیگر موکلشان را به اعدام محکوم کرد.
هرانا در گزارش ماهانه خود که اول آبان منتشر کرد، از اجرای دست‌کم ۷۹ حکم اعدام در مهرماه، از جمله اعدام دو زن، خبر داد. این نهاد در همان ماه صدور دست‌کم ۲۲ حکم اعدام و تایید ۱۱ حکم در دیوان عالی کشور را ثبت کرد. این آمار مجموعه‌ای از پرونده‌ها با اتهام‌های مختلف را در بر می‌گیرد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نیز در گزارش منتشرشده در ۲۳ مهر، اعتراف‌گیری اجباری، جلسات محاکمه بسیار کوتاه و غیرعلنی و محدودیت دسترسی به وکیل مستقل را از موارد نقض تضمین‌های دادرسی در پرونده‌های اعدام، به‌ویژه پرونده‌های امنیتی، برشمرد.
در سالروز تولد محمدرضاشاه پهلوی، مخاطبان ایران‌اینترنشنال در پاسخ به پرسشی درباره مهم‌ترین میراث آخرین پادشاه ایران، به نوسازی کشور، توسعه اقتصادی، تقویت هویت ملی، ارتقای حقوق زنان اشاره کردند و برخی نیز از «نام نیک» او در نسل جوان و محبوبیت شاهزاده رضا پهلوی گفتند.
ایران‌اینترنشنال در اینستاگرام از مخاطبان خود پرسید: «مهم‌ترین میراث محمدرضاشاه پهلوی برای ایران چه بود؟»
بیش از ۱۰ هزار نفر طی کمتر از نیم‌روز، به این پست پاسخ دادند.
در پاسخ‌ها، توسعه و سازندگی، میهن‌دوستی، احیای هویت ایرانی و جایگاه ایران در جهان از پرتکرارترین موضوعات بودند.
توسعه و نوسازی
در میان نظراتی که ارزیابی مثبتی از دوران محمدرضاشاه ارائه می‌کنند، توسعه اقتصادی و صنعتی از محورهای اصلی است.
شهروندی مهم‌ترین میراث شاه را «تلاش برای تبدیل ایران به کشوری مدرن، قدرتمند و مستقل» دانست که مردمش بتوانند در جهان جایگاهی شایسته داشته باشند.
شهروند دیگری از «توسعه و نوسازی ایران و گسترش صنایع، راه‌ها، سدها و نیروگاه‌ها» نام برد.
در پیام‌های دیگری نیز ساختن «ایران نوین»، «ایجاد ساختار عمرانی و مدرن‌سازی اقتصادی»، «توسعه صنایع و کارخانه‌ها» و «توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی» مهم‌ترین دستاوردهای دوران پهلوی توصیف شدند.
برخی به‌طور مشخص گسترش آموزش و بهداشت، تاسیس دانشگاه‌ها، سپاه دانش، تربیت نیروی انسانی متخصص و تغییر چهره شهرهای ایران را از میراث محمدرضاشاه برشمردند.
یکی از آنان نوشت: «میراث شاه، دانشمندان و جوانان تربیت‌شده آن زمان است.»
شهروندی دیگری گفت: «گذشته ای طلایی برای ما برجای گذاشت که امروز به امید احیای آن نفس می‌کشیم. اگر پهلوی نبود، احتمالا ما امروز حتی نمی‌توانستیم الگو یا رویایی برای ساختن این کشور داشته باشیم.»
حقوق زنان و اصلاحات اجتماعی
در بخش دیگری از پاسخ‌ها، جایگاه زنان و گسترش فرصت‌های آموزشی و اجتماعی برجسته شده است.
برخی مخاطبان تغییر موقعیت زنان در جامعه، افزایش دسترسی به آموزش و مشارکت بیشتر آنان در زندگی عمومی را از دستاوردهای ماندگار آن دوران توصیف کردند.
در این روایت‌ها، مقایسه گذشته با محدودیت‌های اجتماعی و شرایط اقتصادی امروز ایران نقشی اساسی دارد. شماری از مخاطبان معتقدند که انقلاب ۱۳۵۷ روند پیشرفت کشور را متوقف کرد.
شهروندی با اشاره به «آزادی و حقوق زنان، تحصیل رایگان، رشد اقتصادی، تغذیه رایگان مدارس و ملی‌گرایی»، این موارد را از مهم‌ترین میراث دوران شاه دانست.
شماری دیگر نیز از «انقلاب سفید»، «اصلاحات ارضی» و اعطای حق رای به زنان نام بردند.
حق رای زنان در جریان اصلاحات سال ۱۳۴۱ به رسمیت شناخته شد و زنان در انتخابات مجلس سال ۱۳۴۲ برای نخستین بار در جایگاه رای‌دهنده و نامزد حضور یافتند.
پس از انقلاب ۱۳۵۷، قانون حمایت خانواده که در دوران پهلوی حقوقی از جمله حق طلاق و اشتغال زنان را به رسمیت شناخته بود، لغو شد.
شهروندی، «ایران نوین و مدرن با زنان قدرتمند» را میراث دوران محمدرضاشاه توصیف کرد.
هویت ملی و اعتبار بین‌المللی ایران
بخش قابل توجهی از پاسخ‌ها بر«غرور ملی»، میهن‌دوستی، هویت تاریخی و جایگاه بین‌المللی ایران متمرکز بود.
برخی مخاطبان محمدرضاشاه را نماد ایران‌گرایی، توجه به تاریخ باستان و تلاش برای افزایش اعتبار بین‌المللی ایران دانستند.
از نگاه آنان، میراث پهلوی علاوه بر زیرساخت‌ها و نهادهای مدرن، نوعی اعتمادبه‌نفس ملی بود.
یکی از مخاطبان، مهم‌ترین میراث شاه را «عزت و سربلندی ایران و ایرانی در جهان» خواند و دیگری از «زنده شدن هویت ملی» نام برد.
شهروندی نیز «صلح داخلی و جهانی» و معرفی ایران به‌عنوان کشوری موثر در ثبات منطقه‌ای را از میراث او دانست.
شماری از مخاطبان به جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی اشاره کردند و آن را اقدامی برای معرفی تاریخ و تمدن ایران به جهان خواندند.
برخی شهروندان نیز با مقایسه شرایط کنونی ایران با دوران پهلوی، از «آسایش و آرامش»، «خوش‌نامی» و «اعتبار جهانی» ایران در آن دوره یاد کردند.
در کنار این روایت‌های غالب، برخی از پاسخ‌دهندگان ساختار قدرت در دوران پهلوی را نقد و به فقدان آزادی سیاسی در آن دوره اشاره کردند.
از میراث محمدرضاشاه تا امید به آینده با شاهزاده رضا پهلوی
در بخش دیگری از پاسخ‌ها، شماری از مخاطبان، شاهزاده رضا پهلوی را مهم‌ترین میراث پدرش دانستند.
در این دسته از نظرات، میراث محمدرضاشاه با تصورات آنان از آینده سیاسی ایران گره خورده است. یک شهروند نوشت: «ما خوشبختیم که شاهزاده را داریم؛ بهترین میراث.»
در مرداد امسال ایرانیان در ده‌ها شهر جهان به مناسبت سالگرد درگذشت شاهان پهلوی تجمع کرده بودند. شرکت‌کنندگان در شماری از این مراسم‌ها، ضمن گرامی‌داشت میراث خاندان پهلوی، از شاهزاده رضا پهلوی حمایت کردند.
در این پیام‌ها، بسیاری ابراز امیدواری کردند با بازگشت شاهزاده رضا پهلوی به ایران، کشور به مسیری بازگردد که رضاشاه و محمدرضاشاه پایه‌گذاری کردند.
ماندگاری نام محمدرضاشاه در میان نسل‌هایی که پس از درگذشت او متولد شدند نیز مورد توجه شهروندان قرار دارد.
یکی از شهروندان نوشت: «مهم‌ترین میراثش همین نسل جوان ایران‌دوستی است که سال‌ها بعد از مرگ او به دنیا آمدند، اما از شاه با نام نیک یاد می‌کنند.»
مخاطب دیگری نیز «نام نیک و همین عشقی که بعد از نیم قرن در دل‌ها جاری است» را مهم‌ترین میراث آخرین پادشاه ایران دانست.
دادگاهی در عراق حکم بازداشت مصطفی دعیر عبدالحسن المحمداوی، رییس شورای استان میسان، را صادر کرد. او در اعتراض به بسته شدن گذرگاه مرزی چذابه با ایران، دولت عراق را به «نافرمانی مدنی» تهدید کرده و برای بازگشایی این مسیر سه روز مهلت داده بود.
دادگاه تحقیق الکرخ سوم بغداد دوشنبه چهارم آبان در پی شکایت دفتر علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، حکم بازداشت این مقام را صادر کرد.
خبرگزاری رسمی عراق به نقل از یک سند قضایی گزارش داد دفتر نخست‌وزیر خواستار پیگرد قانونی محمداوی به‌دلیل تهدید به نافرمانی مدنی و مسدود کردن جاده‌ها شده است.
دفتر نخست‌وزیر عراق نیز «تهدیدها» و «استفاده از الفاظ نامناسب» از سوی این مقام محلی را علت آغاز تحقیقات درباره او عنوان کرد.
واکنش‌ها در عراق به بسته شدن گذرگاه مرزی
نشنال‌نیوز، رسانه انگلیسی‌زبان مستقر در ابوظبی، چهارم آبان گزارش داد بسته شدن گذرگاه چذابه که در خاک عراق «الشیب» نام دارد، انتقادهایی را در استان میسان به دنبال داشته است.
دولت عراق ۲۹ مهر به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی، این گذرگاه را به روی مسافران و حمل‌ونقل کالا بست. به نوشته نشنال‌نیوز، این تصمیم به تنش میان بغداد و تهران و اعتراض سیاستمداران عراقی نزدیک به جمهوری اسلامی انجامید.
رییس شورای استان میسان سوم آبان هشدار داده بود اگر این مسیر همچنان بسته بماند، مردم ناچار خواهند شد «به نافرمانی مدنی روی بیاورند و میسان را از بقیه عراق جدا کنند».
شماری دیگر از سیاستمداران عراقی نیز به بسته شدن گذرگاه الشیب اعتراض کرده‌اند. برخی از آن‌ها هفته گذشته به تجمع ده‌ها راننده کامیون پیوستند و از دولت خواستند در تصمیم خود تجدیدنظر کند.
این گذرگاه یکی از مسیرهای مهم زمینی برای جابه‌جایی مسافران و کالاها میان ایران و عراق به شمار می‌رود. معترضان می‌گویند درآمد و معیشت آن‌ها به فعالیت تجاری و رفت‌وآمد از این مرز وابسته است.
به گزارش نشنال‌نیوز، الزیدی از نیروهای امنیتی خواسته است امنیت تجمعات مسالمت‌آمیز را تامین کنند و با معترضان رفتاری محترمانه داشته باشند.
حبیب ظاهر الفرطوسی، استاندار میسان، نیز خواستار بازگشایی این مسیر شد و هشدار داد ادامه محدودیت‌ها می‌تواند قیمت کالاها را افزایش دهد و تجارت را مختل کند.
با این حال، برخی مقام‌های عراقی از تصمیم دولت دفاع کرده‌اند. عبدالامیر طعیبان، مشاور ارشد نخست‌وزیر عراق، پیش‌تر گفته بود حکومت ایران «عامدانه امنیت عراق را تضعیف کرده است».
به گفته او، افراد مرتبط با جمهوری اسلامی بدون مجوز وارد خاک عراق می‌شوند و در مناطق مرزی «هرج‌ومرج» ایجاد می‌کنند.
در هفته‌های اخیر، افزایش فعالیت گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در عراق به نگرانی‌ها درباره گسترش درگیری‌های منطقه‌ای به این کشور دامن زده است.
العربی الجدید، روزنامه عربی‌زبان مستقر در لندن، ششم مهر به نقل از سه مقام عراقی گزارش داد حمله شهریورماه به خط لوله نفتی شرق‌ـ‌غرب عربستان سعودی به دست گروهی مرتبط با سپاه پاسداران و حوثی‌های یمن انجام گرفت که اعضای آن به‌صورت غیرقانونی از ایران وارد عراق شده بودند.
دولت عراق در ماه‌های اخیر کوشیده است در مسیر خلع سلاح گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی گام بردارد، اما گزارش‌ها از مخالفت و کارشکنی مقام‌های حکومت ایران و برخی گروه‌های مسلح در این زمینه حکایت دارند.
فشار بر مسیرهای زمینی ایران
تحولات اخیر درباره گذرگاه چذابه در شرایطی رخ می‌دهد که تردد کالا از مرز زمینی ایران و پاکستان نیز طی روزهای اخیر با محدودیت‌هایی همراه بوده است.
فداحسین مالکی، نماینده مجلس شورای اسلامی، ۳۰ مهر از بازگشایی یک‌طرفه مرز زمینی ایران و پاکستان خبر داد و گفت کامیون‌های مستقر در پاکستان اجازه ورود به ایران را دارند، اما مسیر تردد از ایران به پاکستان همچنان بسته مانده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارم آبان اعلام کرد رایزنی‌ها با بغداد و اسلام‌آباد برای رفع مشکلات مرزی ادامه دارد.
به گفته او، مقام‌های پاکستانی علت اختلال در تردد مرزی را مسائل «فنی» اعلام کرده‌اند و مذاکرات برای حل این مشکل «روند مثبتی» دارد.
بقایی افزود سفارت و کنسولگری‌های جمهوری اسلامی در عراق پیگیر بازگشایی مرز چذابه هستند.
او همچنین تحریم‌های آمریکا را «غیرقانونی» خواند و واشینگتن را به «فتنه‌انگیزی» در روابط کشورها متهم کرد.
دولت دونالد ترامپ از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، بسته‌های تحریمی متعددی علیه جمهوری اسلامی وضع کرده است.
هدف از این اقدامات محدود کردن منابع مالی حکومت ایران، مختل کردن مسیرهای جابه‌جایی درآمدهای نفتی و جلوگیری از تامین مالی گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه اعلام شده است.
تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند نشت نفت از یک نفتکش آسیب‌دیده در آب‌های امارات متحده عربی طی روزهای اخیر گسترش یافته است و لکه‌های نفتی به نزدیکی سواحل ام‌القوین رسیده‌اند. این آلودگی به بسته شدن سواحل بیشتری انجامیده و به نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی آن دامن زده است.
خبرگزاری رویترز دوشنبه چهارم آبان با استناد به تصاویر ماهواره‌ای گزارش داد لایه‌های تیره نفت در دریا و امتداد سواحل ام‌القوین پراکنده شده‌اند.
این تصاویر دوم آبان توسط ماهواره‌های سنتینل ۲، متعلق به شبکه کوپرنیک اتحادیه اروپا، به ثبت رسیده‌اند و گستردگی آلودگی ناشی از نشت نفت را نشان می‌دهند.
از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حملات به کشتی‌های تجاری در آب‌های خلیج فارس، امنیت تردد دریایی را به خطر انداخته و نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی جنگ را تشدید کرده است.
دو مقام ارشد حکومت ایران پیش‌تر به رویترز گفتند جمهوری اسلامی با افزایش حملات به شناورها در تنگه هرمز می‌کوشد قیمت جهانی نفت را بالا نگه دارد و از این طریق در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، بر دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، فشار وارد کند.
بر اساس داده‌های اندیشکده «موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک»، ماه اکتبر از نظر تعداد حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و آب‌های پیرامون، رکورد تازه‌ای ثبت کرده است.
نوام ریدان، پژوهشگر این اندیشکده، اول آبان اعلام کرد از آغاز اکتبر، برابر با ۹ مهر، ۲۸ مورد حمله تاییدشده یا گزارش‌شده در تنگه هرمز و اطراف آن به ثبت رسیده است.
بسته شدن سواحل در برخی مناطق امارات
امارات متحده عربی اول آبان اعلام کرد عملیات مهار نفت نشت‌کرده در آب‌های این کشور ادامه دارد و وزارت تغییرات اقلیمی و محیط زیست در حال ارزیابی پیامدهای حادثه است.
مقام‌های امارات تاکنون نام کشتی آسیب‌دیده و علت نشت نفت را اعلام نکرده‌اند، اما کارشناسان به رویترز گفتند منشا این آلودگی نفتکشی به نام «جم شماره ۲» (Gem No.2) است.
به گفته منابع کشتیرانی، ماه گذشته پرتابه‌ای ناشناس به این شناور اصابت کرد و آتش‌سوزی ناشی از آن پس از مدتی مهار شد.
با گسترش آلودگی نفتی، مقام‌های امارت‌های شمالی محدودیت‌هایی برای دسترسی به مناطق ساحلی وضع کرده‌اند.
وزارت تغییرات اقلیمی و محیط زیست امارات اول آبان اعلام کرد تمامی سواحل و مناطق ساحلی اطراف شهر ام‌القوین به‌طور موقت بسته شده‌اند.
مقام‌های شارجه نیز برای پیشگیری از خطرات احتمالی، دسترسی به ساحل الحمریه را ممنوع کردند.
نضال هلال، استاد مهندسی و مدیر مرکز پژوهش‌های آب دانشگاه نیویورک ابوظبی، به رویترز گفت: «نشت نفت در آب‌های نزدیک ام‌القوین مساله‌ای جدی برای محیط زیست است.»
او افزود بستن موقت سواحل و مناطق ساحلی اقدامی احتیاطی و سنجیده است تا گستره آلودگی و مسیر حرکت نفت مورد بررسی قرار گیرد.
در راس‌الخیمه نیز که به سواحل و اقامتگاه‌های تفریحی لوکس خود شهرت دارد، مقام‌های محلی دوم آبان خبر دادند تمامی سواحل این امارت تا اطلاع ثانوی بسته خواهند بود.
اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت با اشاره به تنوع زیستی آب‌های امارات اعلام کرده است این منطقه زیستگاه گونه‌های فراوانی از ماهی‌ها، گیاهان دریایی و مرجان‌ها به شمار می‌رود.
به گفته این نهاد، بیش از ۵۰۰ گونه ماهی در آب‌های خلیج فارس زندگی می‌کنند و دلفین‌ها و لاک‌پشت‌های دریایی نیز از جمله جانوران ساکن این منطقه هستند.
خبرگزاری ایلنا در گزارشی از بحران معیشت و درمان حدود ۱۳ هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر شرکت هواپیمایی ایران (هما) خبر داد و نوشت دو نفر از آن‌ها پس از ترک درمان به‌دلیل فقر، جان باختند.
جلال هاشمی، رییس هیات‌مدیره کانون بازنشستگان هما، دوشنبه چهارم آبان در مصاحبه با ایلنا گفت: «فاجعه به جایی رسیده که تنها در دو سه هفته گذشته، دو تن از همکاران بازنشسته ما به‌دلیل عدم توانایی مالی برای پرداخت هزینه‌های بیمارستان، ناچار به ترک درمان شدند و متاسفانه جان خود را از دست دادند.»
به گفته هاشمی، شرکت هما از ۱۲ قسط قرارداد سال ۱۴۰۴ با بیمه ایران، تنها دو قسط را پرداخت کرده و همین بدهی ۱۰ ماهه باعث شده است بیمه ایران خدمات بستری به بازنشستگان هما را متوقف کند.
او کسری صندوق بیمه درمانی هما را حدود ۴۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد و افزود هیچ نهادی مسئولیت جبران آن را نمی‌پذیرد.
این مقام صنفی خاطرنشان کرد حذف ارز ترجیحی دارو، افزایش ۳۰۰ تا ۸۰۰ درصدی قیمت داروها و بالا رفتن سهم بیماران از هزینه‌های درمان، مشکلات صندوق را تشدید کرده است.
بحران اقتصادی ناشی از ناکارآمدی جمهوری اسلامی به‌ویژه در سال‌های اخیر آینده سلامت و درمان کشور را با تهدید جدی روبه‌رو کرده است.
سعید فتاحی، مشاور کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران، پیش‌تر اعلام کرد در سال‌های گذشته و به‌ویژه پس از جنگ اخیر، هزینه‌های دارو و درمان به‌طور چشمگیری افزایش یافته است، به گونه‌ای که حتی با وجود پوشش بیمه تکمیلی، بازنشستگان ناچار هستند بخش قابل توجهی از هزینه‌های درمانی را شخصا پرداخت کنند.
شکاف درآمدی بازنشستگان
هاشمی میانگین حقوق ماهانه بازنشستگان هما را حدود ۲۷ میلیون تومان اعلام کرد و گفت نزدیک به ۵۶۰۰ نفر از آنان حداقل‌بگیر هستند و ماهانه اندکی بیش از ۱۸ میلیون تومان دریافت می‌کنند.
به گفته او، در دوران اشتغال، مجموع سهم کارکنان و کارفرما در پرداخت حق بیمه بازنشستگی و درمان معادل ۴۲ درصد حقوق است، اما مستمری برخی از آنان پس از بازنشستگی حتی به یک‌پنجم دریافتی دوران اشتغال نمی‌رسد.
این مقام صنفی افزود بر اساس شیوه محاسبه حقوق بازنشستگی، کارکنان هما ممکن است هنگام بازنشسته شدن ۸۰ تا ۸۵ درصد درآمد خود را از دست بدهند.
او به افرادی اشاره کرد که در دوران اشتغال ماهانه حدود ۲۰۰ میلیون تومان می‌گرفتند، اما مستمری آن‌ها در سال ۱۴۰۵ به ۲۵ تا ۲۸ میلیون تومان رسیده است.
هاشمی ادامه داد: «علت این فاجعه این است که در نظام اداری و مالی هما، نزدیک به ۹۰ درصد پرداختی‌ها به‌صورت "غیرمستمر" تعریف شده‌اند و بخش "مستمر" که مبنای محاسبه بازنشستگی قرار می‌گیرد، بسیار ناچیز است.»
اقتصاد ایران طی ماه‌های اخیر زیر فشار تنش‌های منطقه‌ای، محدودیت‌های تجاری و مالی و کاهش شدید ارزش پول ملی، با بحران فزاینده‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کند.
جهش نرخ تورم و کاهش قدرت خرید طی ماه‌های اخیر فشار بر معیشت مردم را شدت بخشیده و تامین نیازهای اساسی را برای بخش بزرگی از جامعه، به‌ویژه بازنشستگان، دشوار کرده است.
این در حالی است که با وجود وخامت بحران معیشت و افزایش فشارهای روانی بر جامعه، مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان بر تداوم سیاست خارجی تنش‌آفرین خود، به‌ویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، اصرار دارند.
قطع کمک‌هزینه رفاهی
رییس هیات‌مدیره کانون بازنشستگان هما در ادامه گفت پرداخت کمک‌هزینه رفاهی به بازنشستگان از سال ۱۳۹۶ با معادل ۱۰ درصد حقوق آنان آغاز شد و در سال ۱۳۹۸ برای جلوگیری از قطع احتمالی آن، این ۱۰ درصد به حقوق پایه بازنشستگان افزوده شد.
به گفته او، پس از اجرای قانون متناسب‌سازی در سال ۱۳۹۹، پرداخت رفاهی متوقف شد، اما با پیگیری بازنشستگان، از آبان ۱۴۰۱ دوباره برقرار شد. مبلغ این کمک‌هزینه ابتدا ماهانه یک میلیون تومان بود و در مهر ۱۴۰۴ به شش میلیون تومان رسید.
هاشمی افزود مدیریت هما اسفند ۱۴۰۴ با استناد به خسارت‌های ناشی از جنگ و کاهش پروازها، پرداخت این کمک‌هزینه را قطع کرد؛ در حالی که حقوق و تمامی مزایای کارکنان شاغل در فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۵ به‌طور کامل پرداخت شد.
او ادامه داد: «برای بازنشسته‌ای که طبق قانون پنج میلیون تومان به حقوقش اضافه شده بود، با حذف شش میلیون تومان رفاهی، دریافتی نهایی‌اش در سال ۱۴۰۵ حتی نسبت به قبل یک میلیون تومان کمتر شد.»
در ماه‌های گذشته، اعتراضات صنفی متعددی در نقاط مختلف کشور شکل گرفته است.
۲۶ مهر، بازنشستگان تامین اجتماعی و فولاد در شهرهای مختلف ایران از جمله تهران، رشت، کرمانشاه، اصفهان، شوش و اهواز، در اعتراض به گرانی، مشکلات معیشتی و درمانی و پرداخت نشدن مطالبات خود، تجمع کردند.
