خاموشی از درون؛ وضعیت شهروندان زیر موشک و بمباران

در این شرایط، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، سه‌شنبه ۱۹ اسفند درباره رفع این انسداد، از وجود «ملاحظاتی» سخن گفت و افزود: «تمهیداتی اندیشیده شده است تا کسانی که می‌توانند صدای ما را به دیگران برسانند، امکاناتی برایشان فراهم شود.»

این اظهارات علنا از ساختاری پرده برمی‌دارد که هدف آن خاموش کردن صدای منتقدان و انحصار روایت رسمی است. سیاستی که پیش‌تر نیز پس از کشتار گسترده شهروندان در جریان اعتراضات دی ماه اعمال شد.

گزارش‌ها حاکی است پروژه «کلاود ملی» روی پلتفرم هوآوی با سرعت دنبال می‌شود تا امکان قطع کامل و درازمدت اینترنت جهانی فراهم شود.

اینترنت برای مروجان روایت رسمی و اعتراض کاربران

اظهارات سخنگوی دولت درباره دسترسی ویژه برای افرادی خاص که مروج روایت رسمی حکومت هستند، موجی از خشم را در فضای مجازی برانگیخته است.

کاربری به نام «کاغذ» در ایکس با اشاره به این تبعیض سیستماتیک نوشت: «یک میلیون پول مایحتاج مال ما، تست غذاهای عجیب و گران دنیا مال بچه‌های شما، کنکور مال ما، بهترین دانشگاه‌های دنیا مال بچه‌های شما، بمب و موشک مال ما، پناهگاه‌های آنچنانی مال شما، دنبال دارو دویدن مال ما، بهترین بیمارستان‌های دنیا مال شما، اینترنت هم مال شما! ولی "وطن" "وطن" "وطن" مال ماست.»

کاربری به نام پرهام هم در نقد صحبت‌های سخنگوی دولت نوشت: «سخنگوی دولت: داریم پیگیری می‌کنیم برای کسایی که می‌تونن صدا رو بیشتر برسونن، دسترسی به اینترنت فراهم شه. حتی اینترنت رو هم طبقاتی کردید، بعد می‌گید مردم با هم متحد باشن.»

کاربر دیگری با اعتراض به حضور مسئولان در پلتفرم‌های فیلترشده نوشت: «خجالت نمی‌کشید اینترنت مردم داخل ایران را قطع کردید و با سیم‌کارت خونین توئیت می‌کنید؟ شرم بر شما.»

کاربری به نام نوید نیز هشدار داد: «اینترنت رو برگردونید، شما ۹۰ میلیون نفر رو گروگان گرفتید! خیلی زودتر از اونچه فکرش رو بکنید تموم شده دوره شما ....»

• 

  چالش تازه استارلینک در ایران؛ رویارویی با سرکوب و اخلال ماهواره‌ای جمهوری اسلامی

فروپاشی معیشت و پیوندهای خانوادگی

علاوه بر فشار سیاسی، ابعاد اقتصادی این قطع دسترسی نیز قابل توجه است.

ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، بهمن ۱۴۰۴ خسارت روزانه به اقتصاد کلان از قطع اینترنت را پنج هزار میلیارد تومان و خسارت مستقیم به هسته اقتصاد دیجیتال را ۵۰۰ میلیارد تومان برآورد کرد.

او با اشاره به اشتغال ۱۰ میلیون نفر در این حوزه هشدار داد میانگین تاب‌آوری کسب‌وکارها تنها ۲۰ روز است.

این وضعیت حتی وعده‌های دولت را نیز به چالش کشیده است.

کاربری به نام «فا» نوشت: «سخنگوی دولت اعلام کرده فعالیت بانوان در تهران دورکاری شود، اما با ۲۴۰ ساعت قطع اینترنت و سیم‌کارت‌های سفیدی که فقط به یک سری افراد خاص داده‌اند، واقعا کار کردن غیرممکن شده. همان‌طور که در توئیت‌ها گفته می‌شد، نصف جوانی ما هم در همین وضعیت هدر رفت.»

در نهایت، با این شرایط، ایرانیان خارج از کشور نیز در بیم و امید به سر می‌برند.

کاربری به نام مهر نوشت: «صدای مردم ایران باشیم. اینترنت قطع است و از حال خانواده‌هایمان بی‌خبریم ...»

سپاه پاسداران سه‌شنبه ۱۹ اسفند اعلام کرد اگر حملات آمریکا و اسرائیل ادامه یابد، اجازه نخواهد داد هیچ نفتی از خاورمیانه صادر شود.

هشدارهای این‌چنینی باعث شده است که دونالد ترامپ بگوید اگر ایران روند صادرات نفت را مسدود کند، آمریکا «ضربات بسیار شدیدتری» وارد خواهد کرد.

خبرگزاری رویترز ۱۹ اسفند نوشت: «موضع سپاه پاسداران نتوانست روند کاهش قیمت نفت خام و رشد سهام جهانی را که پس از ابراز اطمینان ترامپ به پایان سریع درگیری‌ها شکل گرفته بود، تغییر دهد؛ حتی با وجود آن که ایران با معرفی مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان رهبر جدید خود، نشانه‌ای از سرسختی نشان داد.»

ترامپ ۱۸ اسفند گفت که ایالات متحده به ارتش ایران آسیب جدی وارد کرده است.

او همچنین پیش‌بینی کرد درگیری قبل از بازه چهار هفته‌ای اولیه‌ای که تعیین کرده بوده، پایان یابد؛ هرچند مشخص نکرد که پیروزی از نظر او چه تعریفی دارد.

• 

  ترامپ در جمع جمهوری‌خواهان، جنگ با ایران را ماموریتی کوتاه برای ساختن کشوری جدید خواند

هدف اسرائیل: براندازی

اسرائیل می‌گوید هدف این جنگ، «براندازی نظام حاکمیت روحانیت» در ایران است.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در بیانیه‌ای که دفتر او ۱۹ اسفند منتشر کرد، گفت: «آرمان ما این است که مردم ایران، استبداد را کنار بزنند.»

او افزود: «در نهایت، این به خود آن‌ها بستگی دارد. اما تردیدی نیست که با اقدامات انجام‌شده تاکنون در حال شکستن استخوان‌های حکومت هستیم ـ و دست ما همچنان دراز است. اگر با مردم ایران موفق شویم، پایانی دائمی رقم خواهیم زد ....»

مقام‌های آمریکایی عمدتا گفته‌اند هدف واشینگتن نابود کردن توان موشکی و برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی است، اما ترامپ تاکید کرده جنگ فقط با «دولتی مطیع در تهران» پایان می‌یابد.

• 

  ارزیابی اکونومیست از جنگ با جمهوری اسلامی: موفقیت خیره‌کننده هوایی، مسیر سیاسی آشفته

به گفته امیرسعید ایروانی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمان ملل، از زمان آغاز حملات هوایی و موشکی آمریکا و اسرائیل به سراسر ایران در نهم اسفند ماه، دست‌کم هزار و ۳۳۲ غیرنظامی ایرانی کشته و هزاران نفر زخمی شده‌اند.

این در حالی است که ترامپ گفته است در صورت تلاش تهران برای مسدود کردن مسیر عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز ـ مسیری که یک‌پنجم نفت جهان از آن می‌گذرد ـ حملات آمریکا می‌تواند به‌طور چشمگیری تشدید شود.

او ۱۸ اسفند در یک نشست خبری گفت: «آن‌ها را چنان سخت خواهیم زد که دیگر نه آن‌ها و نه هیچ‌کس که به آن‌ها کمک کند، هرگز قادر به جبران آن بخش از جهان نباشند.»

• 

  واکنش رییس کمیسیون اروپا به انتقادات از جنگ: نباید برای جمهوری اسلامی اشک ریخت

تهران: ما پایان جنگ را تعیین می‌کنیم

سپاه پاسداران اعلام کرد اگر حملات آمریکا و اسرائیل ادامه یابد، اجازه نخواهد داد هیچ نفتی از منطقه خارج شود.

رسانه‌های حکومتی در ایران از قول این نهاد نظامی نوشتند: «ما کسانی هستیم که پایان جنگ را تعیین خواهیم کرد.»

سپاه پاسداران همچنین اظهارات ترامپ را «یاوه» خواند.

ترامپ اما در پستی در تروث سوشال، هشدارهای خود را تکرار کرد: «اگر ایران کاری انجام دهد که جریان نفت در تنگه هرمز را متوقف کند، ایالات متحده آمریکا آن‌ها را ۲۰ برابر سخت‌تر از آنچه تاکنون زده است، هدف قرار خواهد داد.»

آرامکوی سعودی، بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان، ۱۹ اسفند درباره «پیامدهای فاجعه‌بار» برای بازارهای جهانی نفت در صورت تداوم جنگ و اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز هشدار داد.

تنگه هرمز مهم‌ترین مسیر صادرات نفت جهان است که بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت خلیج فارس را به دریای عمان و دریای عرب متصل می‌کند.

رویترز نوشت که جنگ عملا تنگه هرمز را مسدود کرده و برای بیش از یک هفته، حرکت نفتکش‌ها را متوقف و تولیدکنندگان را با پر شدن مخازن ذخیره‌سازی، وادار به توقف پمپاژ کرده است.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت بعید است تهران مذاکرات با آمریکا را از سر بگیرد. کشوری که به گفته او، پس از سه دور گفت‌وگو از پیشرفت سخن گفته بود.

او در گفت‌وگو با پی‌بی‌اس گفت: «با این حال، تصمیم گرفتند به ما حمله کنند. بنابراین فکر نمی‌کنم گفت‌وگو با آمریکایی‌ها دیگر در دستور کار ما باشد.»

از سوی دیگر، انتصاب مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان جانشین پدرِ کشته‌شده‌اش، علی خامنه‌ای، امیدها را به پایان سریع جنگ از بین برد و باعث جهش بازارهای نفت و سقوط بازارهای سهام شد. اما پس از پیش‌بینی پایان سریع جنگ از سوی ترامپ و گزارش‌هایی درباره احتمال کاهش تحریم‌ها بر انرژی روسیه، بازارها در جهت مخالف حرکت کردند.

ترامپ پس از گفت‌وگو با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، گفت که ایالات متحده برای کاهش کمبود، تحریم‌های مرتبط با نفت را برای «برخی کشورها» معلق خواهد کرد.

رویترز نوشت که به گفته منابع متعدد، این اقدام می‌تواند به معنای تسهیل بیشتر تحریم‌های نفتی روسیه باشد. اقدامی که ممکن است تلاش‌ها را برای مجازات مسکو بابت جنگ در اوکراین، پیچیده‌تر کند.

گزینه‌های دیگر، شامل آزادسازی نفت از ذخایر استراتژیک یا محدود کردن صادرات آمریکا است.

قیمت بنزین در ایالات متحده دارای حساسیت سیاسی ویژه‌ است. جایی که رای‌دهندگان افزایش هزینه‌ها را یکی از دغدغه‌های اصلی خود پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای در ماه نوامبر می‌دانند و جمهوری‌خواهان حامی ترامپ تلاش می‌کنند در این انتخابات، کنترل خود را بر کنگره حفظ کنند.

نظرسنجی رویترز/ایپسوس که ۱۸ اسفند منتشر شد، نشان داد ۶۷ درصد آمریکایی‌ها انتظار دارند قیمت بنزین در ماه‌های آینده افزایش یابد و تنها ۲۹ درصد از جنگ حمایت می‌کنند.

خبرنگار ایران‌اینترنشنال در استرالیا می‌گوید این گروه اعلام کرده‌اند که در حال حرکت به سمت فرودگاه شهر برای ممانعت از انتقال این زنان به ایران هستند.

یکی از این معترضان به روزنامه گاردین گفت که پیش از حرکت اتوبوس داخل هتل بودم و دیدم که فردی مچ دست یکی از بازیکنان را گرفته بود و به سمت اتوبوس هدایت می‌کرد.

خبرنگار روزنامه گاردین از پنجره اتوبوس دست‌کم یکی از بازیکنان را در حال گریه کردن دیده است.

در حال حاضر پنج نفر از بازیکنان این تیم به استرالیا پناهنده شده‌ و این کشور با اعطای ویزای بشردوستانه به آنها موافقت کرده است. اتوبوسی که هتل را ترک کرده حامل باقی بازیکنان است.

این گروه ده‌نفره حین تلاش برای متوقف کردن اتوبوس شعار می‌دادند که دختران ما را نجات دهید.

بر اساس پیام‌های مخاطبان و گزارش رسانه‌های ایران، صدای انفجارهای مهیب بارها در شرق و غرب تهران به گوش رسید. همچنین دوشنبه شب فرودگاه مهرآباد بار دیگر هدف حمله قرار گرفت.

رسانه های ایران دانشگاه افسری سپاه(دانشگاه امام حسین) و دانشگاه دفاع ملی تهران را از جمله نقاط هدف قرار گرفته اعلام کردند.

قم، شهریار، اصفهان، کرج و فردیس از جمله مناطقی بودند که دوشنبه شب و بامداد سه‌شنبه صدای انفجار شدید در آنها به گوش رسید.

حمله به تهران و کرج موجب قطع برق در برخی مناطق شد.

مخاطبان با ارسال پیام هایی اعلام کردند که در بندرعباس و قشم نیز انفجارهای مهیب رخ داده است. وبسایت حقوق بشری حال وش نیز از هدف قرار گرفتن مناطقی در سراوان در سیستان و بلوچستان خبر داد.

متخصصان تروما می‌گویند این واکنش‌ها بازتاب مساله‌ای عمیق‌تر است: دهه‌ها سرکوب که درک بسیاری از ایرانیان از خطر به‌طور بنیادین شکل داده است. برای بسیاری از افرادی که در داخل کشور زندگی می‌کنند، نه بمب‌هایی که قرار است بر اهداف نظامی و ساختمان‌ها و تاسیسات متعلق به حکومت فرود آیند، بلکه خودِ حکومت سال‌هاست که فوری‌ترین تهدید برای زندگی‌شان به شمار می‌رود.

این بحث پس از انتشار یک پست پر مخاطب از سوی تارا گرامی، بازیگر و تهیه‌کننده ایرانی‌تبار، در شبکه اجتماعی اینستاگرام، توجه زیادی جلب کرد. او در این ویدیو، حکایت گفت‌وگوی یکی از دوستانش در ایران با روان‌درمانگرش را بازگو می‌کند و گویی درست همان چیزی را بازتاب می‌دهد که بسیاری از ایرانیان پیش‌تر در دنیای آنلاین بیان کرده بودند.

گرامی به نقل از دوستش می‌گوید که بعد از شنیدن صدای نخستین انفجارها در تهران، به‌جای ترس احساس کرده خوشحال است و این برای خودش هم مایه تعجب بود. اما روان‌درمانگر او توضیحی روان‌شناختی برای این احساس داشت: «وقتی تمام زندگی‌ات را زیر تهدید دائمی جمهوری اسلامی گذرنده‌ای، بازداشت شدی، زندان، اعدام، گشت ارشاد، نظارت دائمی و ناپدید شدن افراد پس از فریاد زدن حق‌شان را تجربه کرده‌ای، مغزت یاد می‌گیرد که از همان چیزی بترسد که زندگی واقعی‌ات را کنترل می‌کند. روان‌شناسان به این پدیده می‌گویند عادی‌سازی تهدید.»

این مفهوم توضیح می‌دهد که افرادی که تحت سرکوب طولانی‌مدت زندگی می‌کنند، چطور ممکن است بزرگ‌ترین خطر را نه در یک تهدید بیرونی مانند جنگ، بلکه در قدرتی ببینند که زندگی روزمره‌شان را کنترل می‌کند.

برای درک بهتر این واکنش‌ها، ابا دو درمانگر گفت‌وگو کرده‌ایم که با ایرانیانِ بازمانده از سرکوب سیاسی و متاثر از آسیب‌های روانی ناشی از سرکوب کار می‌کنند.

آزاده افصحی، روان‌درمانگر بالینی و بنیان‌گذار «ایران‌هاوس» و همچنین یک سازمان غیردولتی که با زندانیان سیاسی داخل ایران در تماس است، گفت بسیاری از واکنش‌هایی که در فضای آنلاین دیده می‌شود بدون درک عمق رنجی که بسیاری از ایرانیان تحمل کرده‌اند، قابل فهم نیست.

افصحی گفت: «به نظر من باید به تصویر بزرگ‌تر نگاه کنیم: چرا یک ملت فرو ریختن بمب‌ها را که تمام جهان از آن می‌ترسند، جشن می‌گیرد؟ جواب این است که برای این گروه از ایرانیان که ۴۷ سال بدون برخورداری از یک کمک معنادار زیر فشار سیاسی و سرکوب زندگی کرده‌اند، بمب می‌تواند تداعی‌گر رهایی باشد، هرچند گفتنش هم غم‌انگیز است.»

این روان‌درمانگر تاکید می‌کند که بسیاری از ایرانیان خطرها و احتمال تلفات جانی ناشی از درگیری را درک می‌کنند، اما برای برخی، احتمال اینکه جمهوری اسلامی سرانجام سقوط کند از این ترس‌ها مهم‌تر است.

به گفته او، بسیاری از پیام‌هایی که از داخل ایران دریافت کرده است نشان‌دهنده ترکیبی از ترس، اضطراب و امیدی تازه است؛ به‌ویژه که پس از سرکوب‌های اخیر و کشتارهای گسترده در جریان اعتراضات، بسیاری از ایرانیان وارد وضعیتی شده بودند که می‌توان آن را با عبارت «افسردگی جمعی» توصیف کرد.

افصحی می‌‌گوید: «در حال حاضر، با وجود اینکه خانه‌های مردم بمباران و عزیزان‌شان کشته می‌شوند، هنوز رگه‌هایی از امید دیده می‌شود؛ افراد می‌بینند که رنج‌شان توجه بین‌المللی گرفته و بالاخره کسی در حال مداخله است.»

فرناز فرخی-هولمز، یک مشاور دیگر با تخصص در زمینه تروما، گفت دهه‌ها سرکوب باعث شده بسیاری از ایرانیان با نوعی «روان‌زخم یا ترومای پیچیده» زندگی کنند؛ وضعیتی که بر اثر مواجهه طولانی‌مدت با خشونت و ترس ایجاد می‌شود.

او این عبارت را این‌طور توضیح داد: «وقتی تروما به‌طور مکرر اتفاق می‌افتد، مغز شروع می‌کند به عادی‌سازی تهدیدهای اطراف تا به مرور زمان برای بقا در محیطی مملو از خطر دائمی سازگار شود. با وجود چنین عارضه‌ای، بمب‌ها دیگر به‌عنوان تهدید اصلی درک نمی‌شوند. تهدید فوری سپاه پاسداران، بقای آن و ادامه قدرت آن است.»

فرخی-هولمز به مشاوره داوطلبانه‌اش به یک زن جوان ایرانی که از سرکوب اعتراضات دی جان سالم به در برده است اشاره کرد و گفت آسیبی که بسیاری از ایرانیان با خود حمل می‌کنند برای ناظران بیرونی به‌طور کامل قابل درک نیست؛ مگر اینکه کسی در سیستمی زندگی کرده باشد که در آن بازداشت، خشونت و اعدام بدون هشدار رخ داده باشد. در غیر این صورت، درک واکنش روانی مردم دشوار است.»

هر دو درمانگر تاکید کردند که واکنش مردم درون ایران همچنان پیچیده است. بسیاری از مردم می‌ترسند، بسیاری سوگوارند، و نیز کیفیتی را احساس می‌کنند که سال‌ها از آن محروم بوده‌اند: امید.

افصحی در پایان گفت بسیاری از ایرانیان در واقع خودِ جنگ را جشن نمی‌گیرند، بلکه از احتمال پایان یافتن دهه‌ها سرکوب شادمانند: «آنها از جنگ خوشحال نیستند، از پدیدار شدن امکان رهایی شادمانند.»