در حالی که آمریکا از بازگشایی تنگه هرمز بهعنوان یک «پیروزی» یاد میکند، مقامهای جمهوری اسلامی تاکید دارند که این گذرگاه حیاتی تنها تحت شرایط و کنترل ایران باز است و ادامه محاصره دریایی میتواند دوباره آن را به روی کشتیرانی ببندد.
در تازهترین موضعگیریها، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی که ریاست هیات ایرانی در مذاکرات اخیر با دولت آمریکا در اسلامآباد را برعهده داشت، هشدار داده است که در صورت تداوم محاصره بنادر ایران، تنگه هرمز «باز نخواهد ماند». او همچنین تاکید کرده که عبور و مرور کشتیها صرفاً در «مسیر تعیینشده» و با «مجوز جمهوری اسلامی» انجام خواهد شد و وضعیت این آبراه را «میدان» تعیین میکند، نه «شبکههای اجتماعی».
این موضعگیری در حالی مطرح میشود که دونالد ترامپ بازگشایی تنگه هرمز را «روزی عالی و درخشان برای جهان» توصیف کرده و آن را نتیجه فشارهای آمریکا دانسته است. ترامپ در عین حال تاکید کرده که محاصره دریایی ایران همچنان ادامه خواهد داشت تا زمانی که توافق نهایی با تهران بهطور کامل امضا شود.
در سطح رسمی، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی صبح جمعه اعلام کرده بود که «در پی اعلام آتشبس در لبنان» عبور کشتیهای تجاری در طول دوره آتشبس [بین آمریکا و جمهوری اسلامی] «بهطور کامل آزاد» است، اما این آزادی مشروط به حرکت در مسیرهای از پیش تعیینشده از سوی ایران است. سخنگوی وزارت خارجه حکومت ایران نیز تاکید کرده که این اقدام در چارچوب تفاهم آتشبس انجام شده و موضوع تازهای نیست.
اسماعیل بقایی در مصاحبه با تلویزیون حکومت در ایران با بیان اینکه ما در واقع چیز جدیدی نداریم و اشارات آقای عراقچی معطوف به آن چیزی است که در توافق آتش بس ۱۹ فروردین اعلام شد، گفت: «به زبان ساده دشمن در مورد اجرای آتش بس در لبنان که یکی از شروط ایجاد آتش بس بین ایران و آمریکا بود، دبه کرده بود و و ما نیز متقابلاً اقداماتی که لازم بود انجام دادیم.»
بقائی ادامه داد: «با توجه به اینکه آتش بس شامل لبنان نیز شده است و شرط ما محقق شده ما نیز به آنچه که در توافق آتش بس در مورد تعهدات ایران مطرح شده بود عمل کردیم، بنابراین این موضوع چیز جدیدی نیست و همانی است که در توافق ۱۹ فروردین بر آن تاکید شد مبنی بر اینکه شناورهای تجاری با هماهنگی ایران از تنگه عبور کنند.»
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به اینکه ایران «نگهبان تنگه هرمز» است، گفته است که تهران در اجرای تدابیر لازم برای حفظ حقوق خود «هیچ مماشاتی» نخواهد داشت. او همچنین هشدار داده که در صورت ادامه محاصره دریایی، [حکومت] ایران «اقدامات لازم» را انجام خواهد داد و این محاصره را «نقض آتشبس» دانسته است.
همزمان، مقامهای ایرانی اظهارات واشینگتن درباره برخی توافقات را رد کردهاند. از جمله، شبکه خبری سیانان به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گفت: «ادعاهای دونالد ترامپ درباره امتیازدهی تهران در موضوع اورانیوم واقعیات موازی» است.
این مقام جمهوری اسلامی که سیانان به نام او اشاره نکرد، سخنان رییسجمهوری آمریکا مبنی بر این که تهران پذیرفته است تا ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را به آمریکا ارسال کند، رد کرد. او این موضوع را «غیرقابل طرح» دانست.
رییسجمهوری آمریکا، جمعه ۲۸ فروردین اعلام کرد که ایالات متحده تمام اورانیوم غنیشده ایران را دریافت خواهد کرد و در قبال آن هیچ پولی به هیچ وجه جابهجا نخواهد شد. او همچنین گفت تنگه هرمز دیگر هرگز بسته نمیشود و موضوع لبنان هیچ جایی در توافق با جمهوری اسلامی ندارد.
در فضای داخلی ایران نیز برخی چهرهها بازگشایی محدود تنگه را نتیجه «عقبنشینی آمریکا» دانستهاند. در مقابل، واشینگتن همچنان این اقدام را بخشی از فشارهای خود برای پیشبرد مذاکرات توصیف میکند.
این اختلاف روایتها نشان میدهد که اگرچه تنگه هرمز در حال حاضر، بنابر اعلام عمومی، برای کشتیرانی باز است، اما این وضعیت شکننده و مشروط است. تهران تاکید دارد که کنترل عملی تنگه را در اختیار دارد و میتواند در صورت تغییر شرایط آن را محدود کند، در حالی که آمریکا بازگشایی آن را نشانه موفقیت راهبرد فشار خود میداند.
