اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که مقامهای بانک مرکزی جمهوری اسلامی به دولت هشدار دادهاند در صورت تداوم شرایط کنونی، نرخ تورم به ۱۸۰ درصد خواهد رسید و دو میلیون نفر به شمار بیکاران کشور اضافه خواهد شد.
بر اساس این اطلاعات که دوشنبه ۲۴ فروردین در اختیار ایراناینترنشنال قرار گرفت، بانک مرکزی به دولت اعلام کرده وضعیت اقتصادی کشور در پی جنگ «بسیار وخیم» است و «حتی در صورت بازگشت به شرایط عادی»، بازسازی اقتصاد در ایران ۱۲ سال طول خواهد کشید.
منابع آگاه گفتند عبدالناصر همتی، رییس کل بانک مرکزی، به مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، تاکید کرده برای بهبود شرایط اقتصادی کشور، دستیابی به توافق با آمریکا و رفع محدودیتهای اینترنتی، ضروری است.
بر پایه این گزارش، بانک مرکزی همچنین درباره خطر بیکاری دو میلیون نفر بهدلیل خسارات واردشده به زیرساختهای تولیدی در جریان جنگ هشدار داده است.
همتی یکی از اعضای هیات جمهوری اسلامی در مذاکرات اخیر با آمریکا در اسلامآباد بود. این دور از گفتوگوها پس از ۲۱ ساعت بدون دستیابی به نتیجه پایان یافت.
منابع آگاه افزودند: «نزدیکان پزشکیان بهشدت نگران وضعیت اقتصادی ایران هستند و بیم آن دارند که در صورت رسیدن کشور به وضعیت ورشکستگی، مقامات نظام او را مسئول بدانند.»
پیشتر در هشتم فروردین، ایراناینترنشنال از گسترش بیسابقه شکاف در راس هرم قدرت در جمهوری اسلامی خبر داد و گزارش کرد که این موضوع به رویارویی آشکار پزشکیان و فرماندهان ارشد سپاه پاسداران، از جمله احمد وحیدی و علی عبداللهی، منجر شده است.
پافشاری جمهوری اسلامی بر تداوم برنامه هستهای و اعمال کنترل بر تنگه هرمز که در نهایت به شکست مذاکرات اسلامآباد انجامید، بر شدت بحران منطقهای افزوده است.
هرچند تشدید تنشها در تنگه هرمز به رشد بهای نفت در بازارهای جهانی و افزایش فشارها بر اقتصاد بینالمللی منجر شده، اما پیامدهای این وضعیت اقتصاد ایران را نیز بهشدت تحت تاثیر قرار داده است.
در روزهای اخیر، شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، از افزایش چشمگیر قیمتها، کمبود دارو، بیکاری، کاهش قدرت خرید و حتی «قسطی شدن غذا» خبر دادهاند.
به گفته آنان، تعطیلی کسبوکارهای اینترنتی و بلاتکلیفی در حوزه آموزش نیز بر نگرانیها در شرایط کنونی افزوده است.
اقتصاد جهان؛ قیمت نفت برنت از ۱۰۲ دلار در هر بشکه فراتر رفت
خبرگزاری رویترز گزارش داد بهدنبال شکست مذاکرات اسلامآباد و تصمیم آمریکا بر اعمال محاصره دریایی علیه جمهوری اسلامی، قیمت نفت در بازارهای جهانی افزایش یافته است.
قراردادهای آتی نفت برنت، ۲۴ فروردین با رشدی هفت درصدی به ۱۰۲ دلار در هر بشکه رسید.
این رقم حاکی از آن است که از زمان آغاز جنگ و بسته شدن تنگه هرمز، بهای نفت جهشی ۴۰ درصدی را تجربه کرده است.
قراردادهای آتی توافقهای خرید یا فروش دارایی در آینده - با قیمتی مشخص - هستند که جهت بازار را نشان میدهند.
شاخص استاکس ۶۰۰ اروپا ۰.۸ درصد کاهش یافت و قراردادهای آتی شاخص اساندپی ۵۰۰ نیز ۰.۶ درصد افت کردند.
استاکس ۶۰۰ عملکرد ۶۰۰ شرکت بزرگ، متوسط و کوچک از ۱۷ کشور اروپایی را دنبال میکند و معیاری برای سنجش وضعیت بازار سهام است.
اساندپی ۵۰۰ هم شاخص سنجش عملکرد ۵۰۰ شرکت بزرگ بورس آمریکا است و وضعیت کلی بازار سهام این کشور را نشان میدهد.
مایکل براون، کارشناس شرکت خدمات مالی «پِپِراِستون»، در همین رابطه گفت: «با آغاز هفته، بازارها به شکلی قابل پیشبینی وارد فاز ریسکگریزی شدهاند، زیرا معاملهگران بار دیگر سناریوی افزایش تنشها را مدنظر قرار دادهاند.»
به گفته او، در دیگر بازارها نیز نشانههایی از افت به چشم میخورد؛ قراردادهای آتی سهام در اروپا و آمریکای شمالی در محدوده منفی قرار دارند، طلا مسیر نزولی در پیش گرفته و اوراق قرضه دولتی نیز تحت فشار هستند.
براون در عین حال خاطرنشان کرد دامنه این تحرکات در مجموع چندان چشمگیر نیست.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
