شبکه تلویزیونی آی۲۴ اسرائیل به نقل از منابع آگاه غربی گزارش داد، جمهوری اسلامی در بازسازی توان موشکهای بالستیک خود سرمایهگذاری قابلتوجهی انجام داده است و بر این اساس، احتمال وقوع درگیری مجدد میان اسرائیل و جمهوری اسلامی در حال افزایش است.
این منابع غربی به آی۲۴ گفتند که تهران در پی جنگ ۱۲روزه به این نتیجه رسیده است که برای ضربه زدن به نقاط حساس اسرائیل به تعداد زیادی موشک نیاز دارد.
طبق این گزارش، کارشناسان معتقدند دقت موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی نسبت به گذشته کاهش یافته، زیرا حملههای اسرائیل در جنگ اخیر به زیرساختهای تولید تجهیزات حساس موشک آسیب زده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس چندی پیش بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای گزارش داده بود که جمهوری اسلامی بازسازی سایتهای تولید موشک خود را که در جریان جنگ ۱۲روزه هدف قرار گرفتند، آغاز کرده است.
با این حال کارشناسان به این خبرگزاری گفته بودند که همچنان خبری از میکسرهای بزرگ برای تولید سوخت جامد نیست؛ تاسیساتی که مولفهای کلیدی در تولید موشکها محسوب میشود.
به گفته این منابع غربی، ترس از محاسبه اشتباه و از سر گیری درگیری از این واقعیت ناشی میشود که تهران نیز مانند اسرائیل موجودیت خود را در خطر میبیند.
طی هفتههای اخیر منابع خبری به نقل از مقام های اسرائیلی و غربی بارها به احتمال درگیری دوباره اسرائیل و جمهوری اسلامی اشاره کردهاند.
کمتر از دو هفته پیش، یک مقام امنیتی اسرائیل اعلام کرد ارتش این کشور خود را برای سناریویی از جنگ آماده میکند که ممکن است بیش از ۱۲ روز ادامه پیدا کند. یک مقام ارشد اسرائیلی نیز گفت این کشور باید هدف سرنگونی جمهوری اسلامی تا پایان دوره ترامپ را در دستور کار قرار دهد.
ارزیابی خسارات جنگ دوباره با اسرائیل
منابع غربی در ارزیابی حملات دوباره جمهوری اسلامی و اسرائیل به یکدیگر به آی۲۴ گفتهاند که خسارات متقابل بسیار قابل توجه خواهد بود. به گفته آنها، مقامهای ایران میدانند که اگر حمله کنند، اسرائیل طیف وسیعی از حملات، از جمله حملاتی علیه رژیم، را پیاده خواهد کرد.
چنین اتفاقی خسارات زیادی به دنبال خواهد داشت؛ جمهوری اسلامی ساختمانهای بلند تلآویو را ویران خواهد کرد و در تهران هم ویرانی بزرگی رخ خواهد داد.
به گفته این منابع، اسرائیل ممکن است برای تغییر رژیم در ایران تلاش کند، اما مطمئن نیست که از حمایت آمریکا برخوردار شود. این منابع گفتند: «ما شاهد ورود ترامپ به چنین تلاشی نیستیم، او از اشتباهات روسای جمهوری پیش از خود درس میگیرد.»
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، نیز هفته گذشته به یک تلویزیون استرالیایی گفت سرنگونی جمهوری اسلامی به مردم ایران بستگی دارد.
نتانیاهو گفت: «مردم ایران شاهد اتفاقها هستند و اگر قرار باشد انقلابی رخ دهد، باید از داخل ایران شکل بگیرد.»
به گفته او، سرنگونی جمهوری اسلامی از اهداف اسرائیل در جنگ ۱۲روزه نبود، اما میتوانست نتیجه آن باشد.
پلیس و سازمان اطلاعات و امنیت داخلی اسرائیل (شینبت) اعلام کردند این سه شهروند اسرائیلی در پروندهای جداگانه اما مرتبط، به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی ایران بازداشت و علیه آنها کیفرخواست صادر شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، هدف شبکه ایرانی ایجاد دسترسی به نیروی هوایی اسرائیل و جمعآوری اطلاعات میدانی از شهرها و پایگاههای نظامی بوده است.
در پرونده نخست، رافائل روبينی، سرباز ۲۱ ساله نیروی هوایی، ماه گذشته در عملیات مشترک شینبت و پلیس بازداشت شد.
تحقیقات نشان میدهد او طی هفتههای اخیر با عوامل اطلاعاتی جمهوری اسلامی در تماس بوده و چندین ماموریت امنیتی را انجام داده است؛ از جمله ارسال تصاویر از نقاط مختلف شهر، مخفیکردن یک گوشی تلفن و یک جعبه سیگار، دریافت سیمکارت از محلهای از پیش تعیینشده و جابهجایی یک سلاح که در نقطهای مخفی برای او گذاشته شده بود.
شینبت میگوید رعوونی کاملا آگاه بود که تحت هدایت جمهوری اسلامی فعالیت میکند و میدانست که اقداماتش میتواند امنیت اسرائیل را به خطر بیندازد.
علیه او که در ازای اجرای این ماموریتها مبالغ قابل توجهی پول دیجیتال دریافت کرده کیفرخواستی سنگین در دادگاه صادر شده است.
مقامهای امنیتی همچنین اعلام کردند که در پروندهای جداگانه یک مرد ۲۷ ساله به نام شمعون أزرزار، همراه با شریک زندگیاش که در نیروی هوایی خدمت میکند بازداشت شدهاند.
به گفته شینبت، این مرد نیز به هدایت عوامل اطلاعاتی جمهوری اسلامی، اطلاعات شخصی و نظامی را از طریق دسترسی غیرمستقیم به همسر نظامی خود جمعآوری کرده است.
شین بت افزود که تحقیقات نشان میدهد تلاش اطلاعاتی جمهوری اسلامی دارای یک الگوی مشترک است: شناسایی افراد آسیبپذیر، ایجاد تماس از طریق شبکههای اجتماعی یا پیامرسانها، و سپس هدایت آنها برای انجام ماموریتهای کوچک اما عملیاتی که میتواند در مرحله بعد برای فعالیتهای پیچیدهتر به کار گرفته شود.
مقامهای امنیتی اسرائیل میگویند این پروندهها نشان میدهد حکومت ایران در حال تلاش سازمانیافته برای نفوذ به نیروی هوایی و زیرساختهای نظامی اسرائیل است؛ جایی که در سالهای اخیر نقش اصلی را در حملات علیه اهداف ایرانی و متحدان تهران داشته است.
در ماههای پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائيل چندین نفر را در عملیاتهای جداگانه با اتهامهای مشابه بازداشت کرده است.
طبق گزارشها، طی دو سال اخیر حکومت ایران از طریق شبکههای اجتماعی، بهویژه تلگرام، موفق شده تعدادی از شهروندان عادی اسرائیل را برای ماموریتهای اطلاعاتی و حتی طرحهای ترور جذب کند. افزایش شمار این افراد باعث شده اسرائیل بخشی جدید در زندان دامون حيفا را به آنها اختصاص دهد.
عزیزی پنجشنبه ۲۹ آبان در یک سخنرانی در دانشگاه تهران گفت: «بعد از کشته شدن حسن نصرالله و عملیات وعده صادق دو، به این جمعبندی رسیدیم که احتمال حمله اسرائیل به ایران وجود دارد و شورای عالی امنیت ملی تصمیم گرفت اجرای قانون عفاف و حجاب برای مدتی به تعویق بیفتد.»
زمان مورد اشاره او به روزهای پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی در خردادماه امسال بود.
عزیزی با توصیف «قانون عفاف و حجاب» به عنوان «قانون خوب» افزود: «در جمهوری اسلامی ساختارهایی داریم که با توجه به شرایط حساس، تصمیم به تعویق اجرای این قانون گرفت.»
او گفت: «نسبت به شرایط فعلی جامعه در خصوص حجاب آگاهیم اما نمیتوانیم مسائل امنیتی را نادیده بگیریم.»
این در شرایطی است که در ادامه تلاشهای جمهوری اسلامی برای افزایش فشار بر مخالفان حجاب اجباری، دادستان عمومی و انقلاب تهران چهارشنبه ۲۸ آبان خواستار «تشدید نظارت بر پوشش شهروندان» شد و گفت ۲۸ دستگاه اجرایی در حوزه «حجاب و عفاف» وظایف قانونی مشخص دارند.
علی صالحی در نشستی با عنوان «بررسی وضعیت حجاب و عفاف» که با حضور فرماندهان نظامی، انتظامی و امنیتی برگزار شد، بر همافزایی دستگاهها و نهادهای اجرایی، فرهنگی و نظارتی در حوزه «حجاب، عفاف و مقابله با ناهنجاریهای اجتماعی» تاکید کرد.
او خواستار اقدام «قاطع و سریع» نیروهای انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی در «شناسایی و برخورد» با آنچه «شبکههای سازمانیافته فساد و فحشا با حمایت دشمنان خارجی» خواند، شد.
سخنان صالحی در ادامه سلسله دستورالعملها و موضعگیریهای مقامهای ارشد جمهوری اسلامی درباره اجرای سختگیرانهتر حجاب اجباری مطرح میشود؛ سیاستی که در ماههای اخیر با چراغ سبز قوه قضاییه و همراهی نهادهای امنیتی و رسانههای حکومتی دنبال شده است.
مسعود پزشکیان ۲۷ آبان در جلسه شورایعالی انقلاب فرهنگی گفت: «مجموعههای دولتی و حاکمیتی باید به قوانین و هنجارهای ملی در حوزه عفاف و حجاب پایبند باشند.»
او افزود: «عفاف و حجاب باید از درون دستگاههای دولتی و از سوی مدیران و کارکنان این نهادها آغاز شود.»
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، ۲۳ آبان گفته بود به دادستانها دستور داده است با همکاری دستگاههای امنیتی و انتظامی، جریانات بهگفته او «سازمانیافته و مرتبط با بیگانه» در زمینه «ناهنجاریهای اجتماعی»، شناسایی و به دستگاه قضایی معرفی شوند.
۱۸آبان نیز محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور، گفته بود دادسراها موظف هستند «با جدیت» با زنانی که حجاب اجباری را رعایت نمیکنند، برخورد کنند.
روحالله مومننسب، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران هم ۲۵ مهر از سازماندهی بیش از ۸۰ هزار نیروی موسوم به «آمر به معروف» برای کنترل پوشش زنان خبر داد.
منتقدان میگویند هزینههای سنگین برای تحمیل حجاب اجباری، گسترش شبکه «آمران به معروف» و افزایش بودجه نهادهای فرهنگی حکومتی، نشان میدهد اولویت جمهوری اسلامی نه بهبود وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم، بلکه تشدید کنترل اجتماعی و نظارت بر سبک زندگی و پوشش شهروندان است.
با این حال، در برابر این موج تازه دستورها و تهدیدها، اشکال گوناگون مقاومت مدنی علیه حجاب اجباری همچنان ادامه دارد.
بسیاری از زنان، با وجود خطر پروندهسازی، جریمه و سرکوب، تلاش میکنند با حفظ پوشش دلخواه و انتخاب سبک زندگی خود، «نه» به این سیاست حکومتی را در عرصه عمومی تکرار کنند.
عراقچی در گفتوگویی ویدیویی با وبسایت خبرآنلاین که پنجشنبه ۲۹آبان منتشر شد، گفت که ترامپ در نامه خود «دو راه را پیش رو گذاشت: یا جنگ و خونریزی یا مذاکره مستقیم برای از بین بردن غنیسازی و برنامه موشکی ایران.»
به گفته عراقچی، «حتی آخرین پیام از سوی آمریکا این بود که آنها آمادهاند موضوع بازگشت تحریمها و پرونده شورای امنیت را ببندند، اما اینها در ازای چیزهایی بود که مطلقاً غیرقابل قبول نبودند.»
او افزود که اما جمهوری اسلامی «مذاکره غیرمستقیم را طراحی کرد و زمین و محل و شکل بازی را عوض کرد و آنها هم مجبور شدند تن بدهند.»
در اسفندماه ۱۴۰۳، ترامپ به علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی نامهای ارسال کرد.
رییسجمهوری آمریکا در همان زمان درباره این نامه خود گفت: «گفتم امیدوارم که شما مذاکره کنید، چون این برای ایران بسیار بهتر خواهد بود.»
مقامات جمهوری اسلامی پس از این نامه، در چندین دور مذاکره با واشینگتن شرکت کردند اما خواسته آمریکا مبنی بر برچیدن برنامه غنیسازی اورانیوم در خاک ایران را نپذیرفتند.
عراقچی در گفتوگوی خود افزود که آمریکا در جریان این مذاکرات قصد داشت با دیپلماسی به این هدف خود دست یابد.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل و آمریکا تاسیسات اتمی ایران را هدف قرار دادند و ترامپ اعلام کرد که این تاسیسات «نابود» شده است.
عراقچی: ویتکاف نتوانست واشینگتن را متقاعد کند
عراقچی گفت مذاکرات غیرمستقیم در عمان سه بار به راهحلهای قابل قبول متقابل رسید، اما استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ، نتوانست دولت واشنگتن را متقاعد کند.
او افزود: «طرز تفکر ترامپ که در اوایل دوره ریاست جمهوریاش هم میگفت، صلح از طریق قدرت است، از طریق زور. دولتهای قبلی میگفتند صلح از طریق دیپلماسی، اما او میگفت دیپلماسی، از طریق زور».
ایران و ایالات متحده در ماههای آوریل و مه پنج دور مذاکرات غیرمستقیم در عمان برگزار کردند. دور ششم قرار بود برگزار شود، اما به دلیل حمله غافلگیرانه اسرائیل به ایران در ماه ژوئن لغو شد.
ایالات متحده با پیوستن به این درگیری، به سه سایت هستهای ایران حمله کرد و جمهوری اسلامی قبل از اینکه دونالد ترامپ آتشبس را اجرا کند با حملات موشکی به یک پایگاه هوایی ایالات متحده در قطر پاسخ داد.
عراقچی در ادامه این مصاحبه گفت: «من بارها گفتم که میتوانید ساختمانها و تأسیسات را بزنید اما دانش و اراده را نه. به همین دلیل است که او (ترامپ) میگوید بیایید مذاکره کنید، میگوید بیایید امضا کنید که غنیسازی نمیکنید.»
عراقچی: تفاهم قاهره رسما خاتمه یافته تلقی میشود
عراقچی همچنین درباره همکاری تهران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «در تعامل با آژانس، در مورد تاسیسات هسته ای بمباران شده کاری نداریم و صرفا در باره تاسیساتی که بمباران نشده اند، در قالب مقررات آژانس همکاری و رعایت قانون مجلس شورای اسلامی میکنیم.»
عراقچی گفت: «ما هنوز عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) هستیم. ما نمیگوییم که با آژانس همکاری نخواهیم کرد و در حال حاضر هم هنوز با آژانس همکاری داریم، اما این همکاری در مورد مکانهایی است که مورد حمله قرار نگرفتهاند، مانند نیروگاه هستهای بوشهر».
او افزود: «آژانس باید نحوه بازرسی از تأسیساتی که مورد حمله قرار گرفته است را روشن کند، زیرا هیچ سابقه و نمونه مشابهی درباره چنین مواردی وجود ندارد. اینکه آنها حمله کنند و سپس آژانس میزان خسارت را گزارش دهد، نمیتواند درست باشد. علاوه بر این، خطر تشعشعات و بمبهای منفجر نشده در این اماکن نیز وجود دارد».
او در خصوص نحوه همکاری با آژانس در قاهره هم گفت که توافقی در آنجا صورت گرفت که «آن هم بعد از اسنپبک خاتمه یافت.»
این اظهارات در حالی مطرح شده که شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی پنجشنبه در نشست غیرعلنی خود قطعنامهای را تصویب کرد که جمهوری اسلامی را ملزم میکند «بیدرنگ» درباره وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده و سایتهای هستهای آسیبدیده در جریان جنگ ۱۲ روزه گزارش دهد.
عراقچی همچنین گفت: «سه کشور اروپایی و آمریکا، با این اقدام خود و بیتوجهی به تعاملات و حسن نیت جمهوری اسلامی، اعتبار و استقلال آژانس را خدشهدار کرده و موجب اخلال در روند تعاملات و همکاریهای آژانس و ایران میشوند.»
دیپلماتهای غربی بر این باورند که این حملات هرچند خسارتهای جدی بر جای گذاشت، اما نتوانست زیرساختهای هستهای ایران را منهدم کند و از همین رو، گمانهزنیها درباره ذخایر اورانیوم غنیشده تهران همچنان ادامه دارد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۲۸ آبان در پاسخ به پرسش خبرنگار ایراناینترنشنال گفت همه تاسیسات هستهای ایران از بین نرفتهاند و تنها بخشی از آنها «آسیب شدیدی» دیدهاند.
او تاکید کرد تخریب بخشی از این تاسیسات نمیتواند دلیلی برای توقف بازرسیها باشد و نظارت آژانس همچنان ضروری است.
عراقچی: آمریکا به دنبال مذاکره واقعی نیست
عراقچی همچنین در بخش دیگری از این گفتوگو درباره احتمال مذاکره جمهوری اسلامی با آمریکا گفت: «الان جمعبندی ما این نیست که امریکاییها به دنبال یک مذاکره واقعی باشند.»
او افزود: «آنها به دنبال رسیدن به خواستههایی هستند که نه تنها مطلوب ما نیست که به ضرر منافع ملی ماست.»
او توضیح داد: «ما ۲۰ برای غنیسازی وقت صرف کردیم، جنگ را تحمل کردیم و قبل و در طول جنگ دانشمندان هستهای خود را از دست دادیم. حالا بگویند غنیسازی صفر؟ هیچ کس چنین چیزی را نمیپذیرد.»
رییسجمهوری آمریکا، در مجمع سرمایهگذاری آمریکا و عربستان سعودی گفت جمهوری اسلامی اکنون بهدنبال توافق با آمریکا است.
او خطاب به حاضران گفت: «حالا آنها میخواهند توافق کنند؛ میخواهند ببینند آیا میتوانند با ما به توافقی برسند یا نه و ما احتمالا این کار را انجام خواهیم داد.»
پزشکیان پنجشنبه ۲۹ آبان گفت: «وقتی به ما حمله شد قاعدتا باید یک سری از کشورها که با آنها دوست بودیم به کمک میآمدند، ولی نیامدند.»
پزشکیان با اشاره به وضعیت کشور پس از حملات اخیر افزود: «من که اینجا ایستادم، به جز خدا و مردم، به هیچ کس چشم امید ندارم.»
او تاکید کرد ایران باید بدون انتظار کمک بیرونی از بحران عبور کند. پزشکیان افرود: «دیگر کشورها چه بخواهند کمک بکنند یا نخواهند کمک بکنند، ما باید از این بحران خارج شویم و خارج هم خواهیم شد.»
پزشکیان گفت: «نباید چشم امیدمان به خارج باشد که آیا میآیند کمک کنند یا نمیآیند؛ مگر آنها چه کسی هستند؟ مگر ما از آنها کمتر هستیم؟»
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت جمهوری اسلامی ۹ مهر درباره جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل گفت که حکومت ایران انتظار داشت که روسیه در جریان این جنگ به کمکش بیاید اما مسکو کمکی نکرد.
او تاکید کرد که روسیه در زمینه پزشکی «به هیچ وجه کمک نکرد» و در دیگر زمینهها نیز کمکی به جمهوری اسلامی نکرد.
ظفرقندی افزود که پیمانها، تفاهمنامههای راهبردی، نظامی یا امنیتی، هیچگاه در عمل به درد جمهوری اسلامی نخوردهاند.
پیشتر محمد صدر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در اوایل شهریور اعلام کرد که در جریان جنگ اخیر و جنگ قبل از آن میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، این تردید به وجود آمده بود که چرا اسرائیل دقیقا از مکانهای تجهیزات پدافند هوایی ایران مطلع است.
او افزود که هم ارزیابیاش و هم اطلاعاتی که به او رسیده، حاکی است که «روسها اطلاعات تمام مراکز پدافندی را به اسرائیلیها داده بودند».
صدر با اشاره به «نامردی روسیه»، تاکید کرد: «روسها این جوری هستند.»
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران نیز در مردادماه در پاسخ به انتقادها درباره اینکه چرا چین و روسیه در جریان جنگ ۱۲ روزه به ایران کمک نکردند، گفت چون تهران از آنها کمک نخواست و از طرفی، قراردادهای طولانیمدت با این دو کشور شامل الزام آنها به دفاع از جمهوری اسلامی در جریان جنگ نمیشود.
این در حالی است که نشریه فارینپالیسی ۱۰ مرداد در تحلیلی «سکوت و انفعال پکن» در برابر حمله به متحد خود را نشانهای از محدودیتهای واقعی چین در مدیریت بحرانهای نظامی و ضعف ساختاری این کشور در اتحادهای غیررسمیاش با کشورهایی نظیر ایران و روسیه خواند.
