در ادامه فشارهای جمهوری اسلامی برای تحمیل حجاب اجباری به زنان در ایران، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران از تشکیل «اتاق وضعیت عفاف و حجاب» و سازماندهی بیش از ۸۰ هزار نیروی موسوم به «آمر به معروف» به عنوان مامور کنترل حجاب اجباری خبر داد.
روحالله مومننسب در نشستی خبری گفت که رویکرد اصلی این ستاد، «فرهنگی، اجتماعی، نخبگانی و مردمی» و هدفش «مقابله با سکولاریسم و بیتفاوتی اجتماعی» است.
او اعلام کرد اولویت ستاد در دوره جدید، «آموزش، سازماندهی و بهکارگیری بیش از ۸۰ هزار آمر به معروف و چهار هزار و ۵۷۵ مربی و ضابط قضایی» است و از تشکیل «اتاق وضعیت عفاف و حجاب» با مشارکت دستگاههای فرهنگی و امنیتی خبر داد.
دبیر ستاد امر به معروف تهران در این خصوص گفت که «با فعالسازی ۸۰ هزار نیروی آموزشدیده آمر به معروف»، میتوان «تحولی بزرگ» در استان تهران ایجاد کرد.
۲۴ مهر نیز محمدحسین طاهری آکردی، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر، گفته بود: «آنچه امروز در جامعه در حال شکلگیری است، چیزی فراتر از بیحجابی یا بدحجابی است.»
در سالهای اخیر گزارشهای متعددی از حمله «آمران به معروف» به شهروندان یا درگیری آنان با مردم بهدلیل دخالت در نحوه رفتار، سبک زندگی و پوشش در اماکن عمومی منتشر شده است. مواردی که نه تنها نقض آشکار حریم خصوصی بودهاند بلکه «مصداق استفاده از ابزار دینی برای اعمال فشار بر بدن و آزادی شهروندان» محسوب میشوند.
انتقادها و تکرار ادعاها
مومننسب در پاسخ به انتقادات درباره دخالت ستاد امر به معروف در محیطهای عمومی و دانشگاهی، گفت: «هیچ روشی مقدس و غیرقابل تغییر نیست و اصل اساسی ما رعایت عدالت و کرامت انسانی است.»
او اضافه کرد: «مقابله ما کاملا هوشمند، چندلایه و مبتنی بر داده است. با تشکیل اتاق وضعیت عفاف و حجاب، کنشهای دشمن رصد و تحلیل شده و راهکارهای فرهنگی، رسانهای و قانونی، طراحی و به نهادهای مربوطه ابلاغ میشود.»
دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران همچنین از نظارت بر محتوای «هنجارشکنانه» در شبکههای اجتماعی و نمایش خانگی خبر داد و گفت که با همکاری دادستانی و پلیس فتا «سازوکارهای نظارتی سریعتری» برای برخورد با تولیدکنندگان محتوا تدوین شده است.
پیش از این و در ۲۲ مهرماه، خبرگزاری حوزه علمیه گزارش داد با فشار ستاد امر به معروف و نهی از منکر، فروش عروسکهای «مرتضی و مرضیه» در وبسایتهای آنلاین متوقف شد.
بسیاری از کارشناسان و فعالان حقوق بشر «امر به معروف» را دخالت در حریم خصوصی افراد میدانند و بارها درباره تشدید خشونت در جامعه در پی فعالیت «آمران به معروف» هشدار دادهاند.
با وجود تشدید فشارهای حکومتی برای اعمال حجاب اجباری و افزایش شمار افرادی که جمهوری اسلامی آنها را «آمر به معروف» مینامد، مقاومت زنان در برابر این اجبار همچنان ادامه دارد.
خبرگزاری ایرنا جمعه ۲۵ مهر به نقل از ظریف نوشت: «نه تنها اسنپبک مربوط به روزهای پایانی مذاکرات نبود، بلکه اصلا بحث من و جان کری (وزیر خارجه وقت آمریکا) هم نبود. آقای لاوروف و فرانسویها پیشنهادی داده بودند که بسیار بد بود و ما با تلاش زیاد آن را کنار گذاشتیم.»
او افزود: «یک بار کری پیشنهادی آورد که قطعنامهها هر شش ماه تمدید شود و با درخواست دو عضو شورای امنیت، به رای گذاشته شود. به او گفتم این توهین به شعور من است و او پاسخ داد این پیشنهاد رفیقت لاوروف است. او میدانست که من و لاوروف از سال ۱۹۹۴ رفیق بودیم.»
لاوروف ۲۳ مهر درباره مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای جمهوری اسلامی گفت که این بند در برجام یک «تله حقوقی» بوده و از پذیرفتن آن در زمان مذاکرات، متعجب شده است.
او اضافه کرد که این بند در مرحله نهایی مذاکرات، «مستقیما میان ظریف و کری مورد توافق قرار گرفته بود».
متفاوت با دوران احمدینژاد
ظریف گفت در سال ۱۳۹۹، زمانی که ایران هیچ تعهد برجامی انجام نمیداد، آمریکا خواستار اجرای اسنپبک شد اما ۱۳ عضو شورای امنیت مخالفت کردند.
او افزود: «در آن زمان روسیه و چین تنها کشورهایی بودند که رای منفی دادند، در حالی که در دوران محمود احمدینژاد، روسیه به تمام قطعنامههای فصل هفت رای مثبت داده بود و مانع عضویت ایران در سازمان شانگهای شده بود.»
وزیر امور خارجه دولت حسن روحانی درباره ادعای لاوروف در مخالفت با تحریم تسلیحاتی جمهوری اسلامی گفت: «وقتی وارد جلسه شدم، لاوروف گفت بیش از پنج سال مجوز لغو تحریم به تو نمیدهند، میپذیری یا نه؟ گفتم نه. گفت پس چرا وقت ما را میگیری؟ پاسخ دادم به تو ربطی ندارد. همان شب برجام نهایی شد، در حالی که به او دستور داده بودند مانع توافق شود. بعد در مصاحبه گفت ما مخالف تحریم بودیم اما ظریف ما را مجبور کرد بپذیریم.»
سخنان تازه لاوروف در شرایطی ابراز شده است که با فعال شدن مکانیسم ماشه به خواست دولتهای اروپایی، سازمان ملل متحد تحریمهای تسلیحاتی و سایر محدودیتها علیه جمهوری اسلامی را بهدلیل برنامه هستهای تهران بازگرداند.
سیاست روسها علیه تهران
وزیر پیشین امور خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به روابط پیچیده تهران و مسکو گفت: «من هنوز به روابط راهبردی با روسیه و چین اعتقاد دارم اما روسها سیاست خود را آشکارا بیان میکنند و دو خط قرمز دارند: یکی اینکه ایران نباید با دنیا روابط عادی داشته باشد و دیگر اینکه نباید وارد درگیری مستقیم با جهان شود.»
ظریف افزود: «روسیه همیشه از توافقهای موقت مانند توافق ژنو حمایت میکرد چون مانع عادیسازی روابط ایران با جهان میشد. در آغاز مذاکرات جامع در سال ۱۳۹۲ نیز روسها گفتند تمام سوخت نیروگاه بوشهر را خودشان تامین میکنند تا نیاز ایران به غنیسازی را از بین ببرند.»
به گزارش خبرگزاری رویترز، وینستون پیترز، وزیر امور خارجه نیوزیلند، جمعه ۲۵ مهر در بیانیهای رسمی گفت این تصمیم به دلیل عدم پایبندی ایران به مفاد توافق بینالمللی موسوم به «برنامه جامع اقدام مشترک» یا برجام اتخاذ شده و از ۱۸ اکتبر (۲۶ مهر) اجرایی خواهد شد. او افزود که اعمال دوباره تحریمها بازتابی از نگرانی عمیق جامعه جهانی درباره سطح غیرقابل توجیه غنیسازی اورانیوم در ایران است و نشان میدهد که تهران به تعهدات خود در چارچوب توافق هستهای سال ۲۰۱۵ پایبند نبوده است.
به گفته وزیر خارجه نیوزیلند، این تصمیم در هماهنگی با اقدام مشابه بریتانیا، فرانسه و آلمان اتخاذ شده است. سه کشور اروپایی نیز در هفتههای اخیر اعلام کردند که در پی نقض تعهدات از سوی تهران، تحریمهای سازمان ملل را مجدداً برقرار میکنند. پیترز تاکید کرد که نیوزیلند همواره از تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای حمایت کرده و از ایران خواست هرچه زودتر همکاری کامل خود را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی از سر گیرد.
در بیانیه وزارت خارجه نیوزیلند آمده است که تحریمهای جدید شامل مسدود شدن داراییها و ممنوعیت سفر برای افراد تحریمشده، ممنوعیت واردات و صادرات کالاهای مرتبط با برنامههای هستهای و نظامی، و همچنین الزام شهروندان نیوزیلندی به رعایت احتیاط در مبادلات مالی و تجاری با ایران خواهد بود. دولت تاکید کرده است که هدف از این تصمیم، حفظ انسجام بینالمللی در برابر نقض آشکار تعهدات از سوی تهران و تقویت رژیم منع اشاعه تسلیحات هستهای است.
این تصمیم در شرایطی اعلام میشود که فشار سیاسی و دیپلماتیک علیه جمهوری اسلامی در ماههای اخیر شدت گرفته است. در ماه اوت، دولت استرالیا حکومت ایران را متهم کرد که در پشت صحنه دو حمله آتشسوزی یهودستیزانه در شهرهای سیدنی و ملبورن نقش داشته است. کانبرا همچنین به سفیر جمهوری اسلامی در استرالیا تنها هفت روز مهلت داد تا کشور را ترک کند. در پی این رویدادها، کشورهای غربی از جمله نیوزیلند و اعضای اتحادیه اروپا موضع سختگیرانهتری نسبت به تهران اتخاذ کردهاند.
پیترز همچنین اعلام کرد که نیوزیلند از اول فوریه ۲۰۲۶ (۱۲ بهمن ۱۴۰۴) یک نظام ثبت اجباری برای شهروندان و شرکتهایی که قصد انجام فعالیت اقتصادی با ایران دارند راهاندازی میکند. او گفت این طرح برای تضمین شفافیت در مبادلات اقتصادی و جلوگیری از نقض تحریمها طراحی شده و به دولت امکان میدهد تا ارتباطات مالی با ایران را به دقت رصد کند.
وزیر خارجه نیوزیلند تاکید کرد که کشورش از ایران میخواهد بار دیگر به تعهدات خود بازگردد و از فعالیتهای تحریکآمیز در زمینه غنیسازی اورانیوم خودداری کند. به گفته او، تصمیم اخیر دولت نه با هدف رویارویی، بلکه برای حفظ اعتبار سازوکارهای بینالمللی و جلوگیری از بیثباتی در خاورمیانه اتخاذ شده است.
اعمال دوباره تحریمهای سازمان ملل از سوی نیوزیلند تازهترین نشانه از افزایش انزوای دیپلماتیک جمهوری اسلامی در صحنه جهانی است. این اقدام پس از آن صورت میگیرد که آژانس بینالمللی انرژی اتمی بارها از ایران به دلیل محدود کردن بازرسیها و افزایش ذخایر اورانیوم غنیشده انتقاد کرده است. کارشناسان میگویند بازگشت تدریجی کشورهای غربی به سیاست فشار حداکثری، نشانهای از پایان دوره صبر دیپلماتیک جامعه جهانی در برابر تهران است.
به گفته ناظران، تصمیم نیوزیلند هرچند در سطح اقتصادی تاثیر محدودی بر ایران خواهد داشت، اما از نظر سیاسی پیام مهمی برای دولت جمهوری اسلامی دارد: جامعه جهانی دیگر حاضر نیست چشم خود را بر نقض مکرر تعهدات هستهای ایران ببندد.
به گزارش آسوشیتدپرس به نقل از مایکروسافت، استفاده ایران از هوش مصنوعی در حوزه جنگ سایبری طی سال گذشته به شکل بیسابقهای افزایش یافته است. بر اساس این پژوهش، تنها در ماه ژوئیه ۲۰۲۵، بیش از ۲۰۰ مورد از فعالیت دشمنان خارجی در زمینه تولید محتوای جعلی مبتنی بر هوش مصنوعی شناسایی شده که بیش از دو برابر آمار سال قبل و ده برابر بیشتر از سال ۲۰۲۳ بوده است.
بهرهبرداری از هوش مصنوعی برای جاسوسی و فریب
در گزارش سالانه تهدیدات دیجیتال مایکروسافت آمده است که ایران، همانند روسیه و چین، از ابزارهای هوش مصنوعی برای انجام حملات سایبری، انتشار اطلاعات نادرست و نفوذ به سامانههای حساس آمریکا استفاده میکند. این گزارش تاکید دارد که جمهوری اسلامی در کنار گروههای تبهکار سایبری، از قابلیتهای هوش مصنوعی برای خودکارسازی حملات و بهبود روشهای نفوذ بهره گرفته است.
مایکروسافت هشدار داده است که این فناوری میتواند ایمیلهای فیشینگ ضعیف را به متون حرفهای و قابل اعتماد تبدیل کند، چهرههای دیجیتال جعلی از مقامات دولتی بسازد و حتی عملیات جاسوسی را پنهانتر و دقیقتر کند.
طبق این گزارش، دولتهای متخاصم از جمله حکومت ایران، حملات سایبری خود را با هدف دستیابی به اطلاعات محرمانه، مختل کردن خدمات عمومی حیاتی و تضعیف اعتماد عمومی در جوامع هدف انجام میدهند.
واکنش حکومت ایران به گزارش مایکروسافت
در پی انتشار این گزارش، نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد پنجشنبه در بیانیهای به خبرگزاری آسوشیتدپرس اعلام کرد که تهران این اتهامات را رد میکند. در این بیانیه آمده است: «جمهوری اسلامی ایران هیچگونه عملیات سایبری تهاجمی علیه هیچ کشوری آغاز نکرده و نخواهد کرد. اما به عنوان قربانی حملات سایبری، در برابر هرگونه تهدید، واکنشی متناسب با ماهیت و گستره آن نشان خواهد داد.»
این موضعگیری در حالی مطرح میشود که به گفته مایکروسافت، ایران در حال توسعه ظرفیتهای خود در زمینه جنگ سایبری با کمک هوش مصنوعی است و از این فناوری برای عملیات فریب، از جمله ساخت محتوای خبری و تبلیغاتی جعلی در شبکههای اجتماعی استفاده میکند.
ایران در کنار قدرتهای سایبری دیگر
مایکروسافت در گزارش خود تاکید میکند که ایران در کنار روسیه، چین و کره شمالی، از هوش مصنوعی نهتنها برای مقاصد نظامی بلکه برای عملیات نفوذ سیاسی و تبلیغاتی نیز بهره میبرد. این کشورها از هوش مصنوعی برای ترجمه و بازتولید پیامهای تبلیغاتی به زبانهای مختلف، شبیهسازی صدای مقامها و انتشار اطلاعات جعلی با هدف تاثیرگذاری بر افکار عمومی استفاده کردهاند.
امی هوگان-برنی، معاون بخش امنیت مایکروسافت، در اینباره گفته است: «ما شاهد آن هستیم که بازیگران دولتی، از جمله ایران، در حال استفاده از هوش مصنوعی برای افزایش دقت و سرعت حملات سایبری خود هستند. این روند نگرانکننده است، زیرا بسیاری از نهادهای آمریکایی هنوز از سامانههای دفاعی قدیمی استفاده میکنند.»
او هشدار داده که این سال، نقطه عطفی در امنیت سایبری جهانی است و کشورها باید سرمایهگذاری در دفاع دیجیتال را جدی بگیرند.
جنگ سایبری در مسیر هوشمندتر شدن
به گفته کارشناسان، جمهوری اسلامی ایران طی سالهای اخیر سرمایهگذاری چشمگیری در حوزه فناوریهای نوین سایبری انجام داده است. گزارشهای پیشین نیز از همکاری برخی نهادهای ایرانی با گروههای هکری وابسته به سپاه پاسداران در عملیات علیه اهداف آمریکایی، اسرائیلی و اروپایی خبر داده بودند.
مایکروسافت هشدار داده است که با پیشرفت سریع هوش مصنوعی، تعادل جهانی در حوزه امنیت سایبری در حال تغییر است. این شرکت میگوید [حکومت] ایران و دیگر قدرتهای سایبری با تکیه بر این فناوری، توانستهاند حملات دقیقتر، سریعتر و کمهزینهتری را طراحی کنند — در حالی که کشورهای هدف، از جمله آمریکا، هنوز در مرحله تطبیق با تهدیدات جدید هستند.
گزارش مایکروسافت تصویری نگرانکننده از ورود هوش مصنوعی به عرصه جنگ سایبری ارائه میدهد؛ جایی که ایران در کنار رقبای جهانی خود، از این فناوری برای افزایش نفوذ دیجیتال و قدرت بازدارندگی بهره میبرد.
اگرچه تهران هرگونه فعالیت تهاجمی را رد کرده، اما کارشناسان معتقدند رقابت سایبری میان حکومت ایران و غرب وارد مرحلهای تازه شده است — مرحلهای که در آن مرز میان فناوری و امنیت بیش از هر زمان دیگری در هم تنیده است.
این روزنامه اسرائیلی با تاکید بر اینکه ایران از سال ۲۰۱۸ و پس از خروج آمریکا از توافق هستهای و بازگشت تحریمها، موقعیتیاب ناوگان نفتکشهای خود را خاموش کرده بود تا مسیر صادرات غیرقانونی نفت پنهان بماند، نوشت: اما در روزهای اخیر، برای نخستینبار در هفت سال گذشته، این فرستندهها دوباره فعال شدهاند و ناوگان موسوم به «ناوگان سایه» آشکارا در معرض رصد جهانی قرار گرفت.
اسرائیل هیوم این اقدام را واکنشی مستقیم به فعال شدن مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (اسنپبک) میداند؛ سازوکاری که بر اساس آن همه کشورها باید محدودیتهای تجاری علیه ایران را دوباره اجرا کنند.
به نوشته این روزنامه، تصمیم تهران برای عدم پنهانکاری در صادرات نفت همزمان با گزارشهای تازه از احیای سریع برنامه هستهای ایران و پافشاری آن بر ادامه غنیسازی در خاک خود منتشر شده است. نویسندگان تحلیل میگویند این نشانهها حاکی از آن است که جمهوری اسلامی مسیر خود را تغییر نداده و در حال آمادهسازی برای رویارویی احتمالی تازه با آمریکا و اسرائیل است.
«حرکتی تاکتیکی نیست؛ پیامی راهبردی به غرب»
اسرائیل هیوم مینویسد تصمیم [حکومت] ایران تنها اقدامی تاکتیکی برای مقابله با تحریمها نیست، بلکه «دارای ابعاد راهبردی» است و نشان میدهد تهران از تحریک غرب یا خطر درگیری نظامی احتمالی هراسی ندارد.
این نشریه افزوده است: «ایران میخواهد ثابت کند که خود را بازنده جنگ نمیداند و آماده است برای دفاع از منافع خود، حتی در عرصه نظامی، خطر کند.»
گزارش همچنین اشاره میکند که [حکومت] ایران نهتنها از غنیسازی اورانیوم در خاک خود عقبنشینی نکرده، بلکه بر اساس تصاویر ماهوارهای، مشغول ساخت سایتی جدید در جنوب نطنز است که میتواند برای فعالیتهای غنیسازی در آینده مورد استفاده قرار گیرد.
در همین حال، تهران به گفته منابع اطلاعاتی اسرائیل، در حال بازسازی سریع سامانههای دفاع هوایی و موشکی است و همکاری با روسیه و چین برای خرید جنگندههای سوخو-۳۵ و سامانههای اس-۴۰۰ را پیگیری میکند.
اعتمادبهنفس تازه تهران و خطر درگیری
اسرائیل هیوم در ادامه تحلیل خود مینویسد این اقدامات نشانهای از اعتمادبهنفس جدید ایران پس از عملیات نظامی «طلوع شیران» اسرائیل است. به باور نویسندگان، تهران اگرچه از خسارات جنگ اخیر آگاه است، اما خود را بازنده نمیداند و تصور میکند با اصلاح ساختارهای نظامی و امنیتی میتواند در برابر حملات آینده بهتر مقاومت کند.
این روزنامه میافزاید: «رفتار جسورانه تهران بازتابی از این برداشت است که غرب تمایلی به پرداخت هزینه برای اعمال مؤثر تحریمها ندارد. ایران ممکن است فعلاً به دنبال جنگ نباشد، اما بهوضوح نشان میدهد که از آن عقبنشینی هم نخواهد کرد.»
بنبست در گفتوگوهای دیپلماتیک
به نوشته اسرائیل هیوم، این رویکرد جدید، چشمانداز هرگونه توافق تازه میان ایران و آمریکا را تیرهتر کرده است. در حالیکه واشینگتن همچنان به دنبال توافقی محدود است، تهران خود را در موقعیت قدرت میبیند و حاضر نیست از «مواضع اصولی» خود عقب بنشیند.
در پایان گزارش آمده است: «موضع رهبر جمهوری اسلامی کاملاً در حمایت از سیاستهای فعلی است و بعید است تغییری در رفتار ایران ایجاد شود. جمهوری اسلامی ممکن است جنگ نخواهد، اما آماده است خطر آن را بپذیرد. این واقعیت، همراه با بنبست مذاکرات، نویدبخش مرحلهای تازه از تشدید تنش در خاورمیانه است.»
