همزمان با تشدید بحران آب و ناتوانی جمهوری اسلامی در مدیریت منابع، یکی از اعضای مجلس خبرگان رهبری رعایت نشدن حجاب اجباری مورد نظر حکومت در خیابانها را عامل بحران آب، خشکسالی و کاهش بارندگی در ایران دانست.
محسن اراکی یکشنبه ۱۸ آبان گفت: «خشکسالی، بحران آب و کاهش بارندگی نشانهای از تذکر خداوند است تا ما را از غفلت و بیتوجهی نسبت به او بیدار کند.»
او افزود: «انقلاب اسلامی با خون شهدا استوار شده و روا نیست خیابانهای ما جولانگاه تجاهر به فسق و بیحجابی و منکرات علنی باشد.»
این نماینده مجلس خبرگان ادامه داد: «این رفتارها اثر وضعی دارد و جامعهای که به نام ایمان و تشیع شناخته میشود، باید نسبت به این انحرافها حساس باشد.»
این سخنان در ادامه رویکرد تکراری مقامهای جمهوری اسلامی است که بهجای بررسی علمی و ارائه راهکار برای بحران آب، علت آن را در «گناه فردی» و «ظاهر زنان» جستوجو میکنند و با تکرار مفاهیم مذهبی، از پاسخگویی درباره سوءمدیریت و سیاستهای نادرست طفره میروند.
در چنین روایتی، پرسشهای فنی و مطالبه شفافیت به حاشیه رانده میشود و جای آن را هشدارهای اخلاقی و تهدیدهای پلیسی میگیرد.
کارشناسان مستقل حوزه آب و محیطزیست تاکید کردهاند خشکسالی در ایران ترکیبی از نفوذ مافیای آب، روندهای اقلیمی و دههها سوءمدیریت ساختاری، از جمله توسعه کشاورزی پرمصرف و یارانهمحور، استفاده بیرویه از آبهای زیرزمینی و نبود الگوی پایدار مصرف در صنعت و شهرها است.
به گفته آنها، تقلیل این بحران چندلایه به مساله حجاب نهتنها هیچ پشتوانه علمی ندارد، بلکه عملا مانع شکلگیری اراده سیاسی لازم برای اصلاح سیاستهای آبی و پاسخگویی نهادهای مسئول خواهد شد.
قطعی شبانه آب در ایران
با ادامه بحران آب در ایران، عباس علیآبادی، وزیر نیرو، ۱۸ آبان از قطعی شبانه آب در کشور خبر داد و از مردم خواست ذخیرهساز خانگی نصب کنند.
احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، نیز گفت پیشبینیها نشان میدهد که تا ۱۰ روز آینده سامانه بارشی موثری از ایران عبور نمیکند.
مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، هم خواندن «نماز باران» را بهعنوان یکی از راهحلهای مقابله با بحران کمآبی معرفی کرد.
او افزود: «مردم امروز فراموش کردهاند که در قدیم مردم به بیابان میرفتند و نماز باران میخواندند و موفق میشدند. در کنار همه اقدامات برای کمبود آب نباید از این موضوع هم غافل شویم.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۵ آبان هشدار داد اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید تهران را تخلیه کرد.
در واکنش به این اظهارات، رضا حاجی کریم، رییس فدراسیون صنعت آب ایران، تاکید کرد وضعیت آب در پایتخت «نگرانکنندهتر» از اظهارات پزشکیان و «وحشتناکتر» از آمارهای رسمی است.
کارشناسان میگویند بحران آب در ایران نه نتیجه «بیحجابی»، بلکه بازتاب سالها سوءمدیریت، سیاستهای نادرست و بیتوجهی حاکمیت به اصلاح ساختارهای کلیدی در مدیریت منابع آبی است؛ بحرانی که اکنون زمان پاسخگویی و اصلاح را اجتنابناپذیر کرده است.
جلالی در گفتوگویی اینترنتی که در یوتیوب منتشر شده دلیل این که آمادهسازی این پناهگاهها به اطلاع مردم نرسید را «جلوگیری از ایجاد استرس عمومی» اعلام کرد.
او همچون برخی دیگر از مقامات جمهوری اسلامی، مردم را برای پناه گرفتن در مواقع اضطراری به «مکانهای موجود مانند متروها، پارکینگهای طبقاتی و زیرزمینها» ارجاع داد.
هر چند که خودش تاکید کرد: «مترو از نظر فضایی، آمادگی تبدیل به پناهگاه را دارد، اما مشکلاتی در زمینه خدماتی مانند سرویسهای بهداشتی وجود دارد.»
در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل، مقامات جمهوری اسلامی به ویژه علی خامنهای در پناهگاهها پناه گرفتند، اما مردم از این که هیچ پناهگاهی برای مردم عادی در نظر گرفته نشده بود، اعتراض کردند.
در تیرماه، مهدی پیرهادی، عضو شورای شهر تهران، با اشاره به احتمال از سرگیری جنگ با اسرائیل گفت: «پناهگاهی در دهههای گذشته در تهران در نظر گرفته نشده است.»
نقش دوربینها در جنگ
رییس سازمان پدافند غیرعامل جمهوری اسلامی، درباره نقش دوربینها در جنگ ۱۲ روزه گفت: «وقتی دوربینهای مداربسته را در آزمایشگاه تخصصی بررسی کردیم، کُدی پیدا کردیم که میگفت هر تصویر را در شرایط اتصال به اینترنت به آیپی کشور سازنده بفرستد.»
به گفته او، آنها با بازنویسی این کُد، کاری کردند که تصاویر این دوربینها از آن پس برای پلیس فتا ارسال شود.
جلالی همچنین به حمله سایبری به فولاد خوزستان اشاره کرد و گفت این حمله از طریق دوربینها انجام شده است.
درخواست برای بودجه بیشتر
جلالی در بخش دیگری از اظهاراتش گفت: «ایرادی که به سازمان پدافند غیرعامل وارد میشود، این است که بیشتر در نقش مشاوره، اطلاعرسانی و آموزش فعالیت میکند. این وضعیت به دلیل محدودیتهای منابع و نیروی انسانی است.»
او افزود ایران کوچکترین سازمان پدافند غیرعامل دنیا را دارد.
به گفته او، دولت حسن روحانی بودجه عملیاتی سازمان پدافند غیرعامل را به صفر رساند و بودجه جاری این سازمان امسال ۴۵۰ میلیارد تومان است که معادل بودجه خبرگزاری ایرناست.
جلالی ادامه داد روسیه برای پدافند غیرعامل خود وزارت دفاع غیرنظامی با ۴۵۰ هزار نیروی انسانی و ساختار متمرکز دارد.
ادعای سالم ماندن تاسیسات موشکی
رییس سازمان پدافند غیرعامل همچنین در بخش دیگری از اظهاراتش ادعا کرد که تاسیسات موشکی جمهوری اسلامی در جریان جنگ سالم باقی ماند.
او گفت: «با توجه به قرارگیری زیرساختها در زیرزمین و زیرکوه، در جنگ ۱۲ روزه، زیرساختهای موشکی و زاغههای آن همچنان سالم باقی ماندند.»
جلالی افزود ممکن است تنها در برخی قسمتهای ورودی یا خروجی «آسیبهای جزئی» وارد شده باشد که قابل ترمیم هستند.
پیشتر رسانههای بینالمللی تخریب تاسیسات موشکی جمهوری اسلامی را تایید کرده و اعلام کرده بودند که کار بازسازی آنها آغاز شده است.
اما جلالی گفت جمهوری اسلامی پیشبینی کرده بود که ممکن است چنین حملههایی رخ دهد و به همین منظور «طی ۲۰ سال تدابیر عملیاتی برای حفاظت از شهرکهای موشکی و مراکز نگهداری مهمات» طراحی و اجرا کرده است.
این اظهارات در شرایطی است که به تازگی تبلیغات یک صفحه اینستاگرامی به نام «گاوصندوقسازی ملکی» که مدعی ساخت درهای ضدانفجار برای تونل موشکی سپاه شده بود، بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی داشت.
حمید رسایی، نماینده تهران، یکشنبه ۱۸ آبان در نطق خود در صحن علنی مجلس گفت دولت مصوب کرده نرخ سوخت کارت جایگاهها افزایش پیدا کند، یعنی بنزین گران شود.
او افزود: «من به دولت میگویم و صبح هم رئیس محترم مجلس تذکر دادند؛ به جای این کار، به اصلاح سیاستهای غلط بروید.»
امیرحسین ثابتی، دیگر نماینده تهران هم یکشنبه گفت ما در مجلس با گران شدن بنزین مخالفیم و به آن رای ندادیم.
او افزود: «طبق قانون بودجه دولت نباید گران کند، اما اخیر هیئت دولت تصویب کردند که سهنرخی کنند و نرخ سوم آزاد با چند درصد افزایش باشد.»
فرهاد شهرکی، نایب رییس اول کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی شنبه ۱۷ آبان با اشاره به احتمال تغییر نرخ بنزین با کارت آزاد در جایگاههای سوخت گفت بودجه پیشبینیشده سال جاری برای واردات بنزین در چند ماه اول سال تمام شده و دولت دیگر ارزی برای خرید بنزین ندارد.
او در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان گفت این وضعیت موجب شده دولت به فکر افزایش قیمت بنزین بیفتد.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، سهشنبه ۱۳ آبان اعلام کرده بود دولت هنوز تصمیمی برای افزایش قیمت بنزین سهمیهای نگرفته است و این نوع بنزین همچنان با قیمتهای فعلی عرضه خواهد شد.
این در شرایطی است که پزشکیان اول آبان گفت در اصل افزایش قیمت بنزین، هیچ تردیدی وجود ندارد.
افزایش قیمت بنزین در ایران در آبان ۱۳۹۸ موجی از اعتراضات گسترده و سراسری را به دنبال داشت که این اعتراضها با سرکوب خونین نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی روبهرو شد.
بنابر گزارشها دستکم هزار و ۵۰۰ نفر در این تجمعات کشته و هزاران تن دیگر بازداشت شدند.
عددسازی دولت پزشکیان برای توجیه افزایش قیمت بنزین
به گفته مقامهای دولتی، افزایش نرخها بهدلیل بالا بودن آنچه «هزینه تولید بنزین» مینامند، برای دولت اجتنابناپذیر است.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان، ۱۴ آبان گفته بود: «هر لیتر بنزین برای دولت ۳۴ هزار تومان تمام میشود، اما آن را ۱۵۰۰ یا ۳۰۰۰ تومان میفروشیم.»
اما بررسیهای ایراناینترنشنال از صورتهای مالی پالایشگاهها نشان میدهد این مبلغ ۲۵ هزار تومان است که تنها حدود ۳۵۰۰ تومان آن هزینه تولید بنزین بدون خوراک شده؛ یعنی حدود ۹۰ درصد کمتر از رقم اعلامی دولت.
علیآبادی گفت: «در صورت ادامه کمبود آب، ممکن است در برخی شبها فشار آب به صفر برسد و از مردم خواست ذخیرهساز خانگی نصب کنند.»
او با اشاره به وضعیت وخیم شبکه آبرسانی، اهمال حکومت در بازسازی شبکه فرسوده آب را که سالهاست کارشناسان درباره آن هشدار میدهند، به جنگ اخیر با اسرائیل نسبت داد و گفت: «صدمات وارد شده به لولهها در جریان جنگ ۱۲ روزه، مشکلات فرسودگی را تشدید کرده است.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، ۱۵ آبان با اشاره به بحران منابع آبی هشدار داد که اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید تهران را تخلیه کرد.
در واکنش به این اظهارات، رییس فدراسیون صنعت آب ایران با تاکید بر اینکه وضعیت آب تهران بهصورت تصاعدی رو به وخامت است، هشدار داد وضعیت آب در پایتخت «نگرانکنندهتر» از اظهارات پزشکیان مبنی بر ضرورت تخلیه تهران و «وحشتاکتر» از آمارهای رسمی است.
وزیر نیرو همچنین مسئولیت تامین آب را برعهده خود مردم گذاشت و افزود: «مردم برای کاهش مشکل، نسبت به نصب ذخیرهساز خانگی اقدام کنند تا در مواقع کمبود آب دچار مشکل نشوند.»
این در حالی است که تامین هزینهبر تجهیزات ذخیره آب برای همه مردم ایران ممکن نیست و پیشتر گزارشهایی از افزایش قیمت این تجهیزات به دلیل توصیه دولت به خرید آنها منتشر شده بود.
تا ۱۰ روز آینده خبری از باران نیست
احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، یکشنبه به خبرگزاری ایسنا گفت که پیشبینیها نشان میدهد که تا ۱۰ روز آینده سامانه بارشی موثری از ایران عبور نمیکند.
او همچنین گفت: «خشکسالی فعلی یکی از شدیدترین دورههای خشک ثبتشده است. دادههای هواشناسی از فروردین ۱۴۰۴ تا آبان ماه جاری نشان میدهد که ایران اکنون خشکترین دوره ۵۰ سال اخیر سپری میشود.»
به گفته رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، با توجه به سابقه آماری بلندمدت، میتوان خشکسالی فعلی پایتخت را نیز در بازه ۶۰ سال گذشته بیسابقه دانست.
او هشدار داد که حتی با تحقق سناریوی خوشبینانه بارش در زمستان نیز مشکل کم آبی و خشکی حل نمیشود و تنش آبی ادامه خواهد داشت و تنها از وضعیت فوق بحرانی فعلی فاصله خواهیم گرفت.
ذخایر سدهای تهران کافی نیست
همچنین عیسی بزرگزاده سخنگوی صنعت آب ایران، نسبت به تشدید کمبارشی پاییزه در سراسر کشور بهویژه در استان تهران هشدار داد و اعلام کرد: «حجم فعلی ذخایر سدهای تهران برای عبور ایمن از ماههای پیشرو کافی نیست.»
او یکشنبه ۱۸ آبان افزود: «در صورت تداوم کمبارشی، راهی جز افزایش ۱۰ درصدی مدیریت مصرف آب وجود نخواهد داشت.»
بزرگزاده میزان مصرف فعلی آب در محدوده استان تهران را ۳۳.۵ مترمکعب بر ثانیه اعلام کرد و گفت از این مقدار، حدود ۱۶ مترمکعب بر ثانیه از منابع زیرزمینی و ۱۷.۵ مترمکعب بر ثانیه از منابع سطحی تامین میشود.
به گفته او، همچنین حدود ۷.۵ مترمکعب بر ثانیه از سد طالقان و نزدیک به ۷ مترمکعب بر ثانیه از ورودی بهنگام سدهای لتیان، ماملو، لار و امیرکبیر تامین میشود و در مجموع، حدود ۳ مترمکعب بر ثانیه کمبود وجود دارد.
در حالی که برخی رسانههای ایران از جیرهبندی غیررسمی آب در تهران خبر دادهاند، پیشتر رییس فدراسیون صنعت آب ایران گفته بود: «این کار باید خیلی زودتر از این شروع میشد. ما در جلسات مختلف با مدیران آب کشور، خواستار آغاز زودتر جیرهبندی آب تهران بودیم؛ هرچند این اقدام هم مسائل خاص خود را دارد.»
او افزود منظور از جیرهبندی این است که «آب هم مانند برق، در ساعات مشخصی از روز بهصورت منطقه به منطقه قطع شود».
عراقچی یکشنبه ۱۸ آبان در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی دولت درباره پرونده هستهای ایران احتمال مذاکره را رد کرد.
تا پیش از وقوع جنگ اخیر جمهوری اسلامی با اسرائیل، دولت مسعود پزشکیان مذاکراتی را با دولت کنونی دونالد ترامپ در مورد پرونده هستهای جمهوری اسلامی انجام دادند، اما تهران خواسته آمریکا مبنی بر توقف کامل غنیسازی اورانیوم را رد کرد.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی همچنین افزود: «هر زمان که آنها برای مذاکرهای بر اساس پایه برابر برای یک توافق سودمند برای هر دو طرف آماده باشند، مذاکره میتواند ممکن باشد و ایران میتواند آن را مورد بررسی قرار دهد.»
او تاکید کرد: «اما رویکردی که ما از آمریکاییها میبینیم چنین چیزی را نشان نمیدهد.»
این اظهارات دو روز پس از آن مطرح شد که پزشکیان درباره پرونده موشکی و هستهای تهران اعلام کرد حکومت حاضر نیست از برنامههای موشکی یا اتمی خود صرفنظر کند و در برابر فشارها برای کنار گذاشتن این برنامهها تسلیم نخواهد شد.
پزشکیان ۱۶ آبان در نشست با «فعالان اقتصاد دیجیتال» گفت: «میگویند بیایید برنامه موشکی را با هم بحث کنیم؛ خب بحث کردیم، اسرائیل را مجهز کنند بعد به ما بگویند موشک نداشته باش و دفاع هم نکن. بعد هر وقت که دلش خواست بیاید ما را بمباران کند.»
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی نیز پیش از این مذاکره با آمریکا را «بیفایده و زیانبار» دانسته و هرگونه گفتوگو با واشینگتن را ممنوع اعلام کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، پنجشنبه گفت ایران از آمریکا پرسیده که آیا ممکن است تحریمهای واشینگتن علیه تهران لغو شوند یا نه.
او پیشتر هم اعلام کرده بود در صورتی که جمهوری اسلامی رفتار صلحجویانه نشان دهد و از اقدامات تهدیدآمیز دست بردارد، آماده لغو تحریمهای تهران است.
همچنین در ۱۳ آبان، حساب وزارت خارجه آمریکا به زبان فارسی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایالات متحده همچنان مصمم به ترویج دیپلماسی، پاسخگویی و آرمانهای مردم ایران برای آیندهای روشنتر است.»
رسانههای ایران یکشنبه ۱۸ آبان به نقل از پلیس گزارش دادند جسد مبینا زارع سوم آبان در باغ پدری فرد مظنون به قتل در رباطکریم کشف شده است.
به گزارش سازمان حقوق بشری ههنگاو، این زن ۳۰ ساله ۳۰ مهربه دست نامزد سابق خود به نام مجتبی در کارگاه پدرش به قتل رسید و پیکرش پس از قتل در کوره آلومینیوم همان کارگاه سوزانده شد.
طبق این گزارش، بخش زیادی از پیکر این زن سوخته و غیرقابلشناسایی بود.
زهرا افتخارزاده، مدیرعامل «خانه امن آتنا»، چهارم آبان در نشست انجمن جامعهشناسان ایران خبر داد از ابتدای سال جاری، حداقل ۶۳ زن به دست مردان نزدیک خانواده خود کشته شدند.
هشدارها درباره افزایش کشته شدن زنها بهدست مردان خانواده
روزنامه اعتماد ۱۷ آبان گزارش داد بر اساس اخبار منتشر شده و منابع خبری، بین ۴۵ تا حدود ۶۲ زن، طی چهار تا شش ماه ابتدای سال ۱۴۰۴، به دست مردان خانواده کشته شدند.
اعتماد با اشاره به برخی قتلها هشدار داد: «دیگر نمیتوانیم بگوییم که زنان باید خودشان آگاهتر و هوشیارتر باشند یا به حقوق خودشان واقف شوند؛ چرا که در مورد بسیاری از زنان، آگاهی و اطلاع از حقوق، به کار نیامد.»
این روزنامه به نقل از فعالان مدنی نوشت که قوانین جمهوری اسلامی، بازدارندگی لازم را در زمینه قتل زنان به دست مردان خانواده ندارند و مردان «چون میدانند که هیچ مجازات و سختگیریای در انتظارشان نیست، هیچ ترسی از انتخاب خشونت و قتل ندارند».
بر اساس این گزارش، کشته شدن زنان بر اثر خشونت خانگی، نه به عنوان همسرکشی که به عنوان قتل ثبت میشود و تفکیک این موارد، «بسیار دشوار یا غیرممکن» است.
این روزنامه نتیجهگیری کرد که آمار خشونتهای خانگی و قتل زنان و دختران به دست مردان خانواده، بیشتر از عددهای اعلام شده است.
در چنین شرایطی، لایحه «حفظ كرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت» پس از چندین سال، هنوز به نتیجه نرسیده است.
ششم آبان، زهرا بهروزآذر، معاون رییسجمهوری در امور زنان و خانواده، درباره آخرین وضعیت این لایحه وعده داد: «دولت به تصویب این لایحه اكتفا نكرده و در حال تدوین دستورالعملی است كه با استفاده از ظرفیتهایی که دارد، بتوان این مسیر را پیش برد.»
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، چهارم مهرماه در گزارشی با اشاره به موارد متعدد زنکشی در ایران هشدار داد نبود قانون جامع علیه خشونت خانگی و جرمانگاری نشدن «تجاوز زناشویی»، زمینه را برای خشونت بیشتر علیه زنان فراهم کرده است.
