دو مقام آگاه آمریکایی اعلام کردند این کشور قصد دارد از بحران مربوط به نیروهای حماس که در تونلهایی پشت خطوط اسرائیل در غزه «گیر افتادند» استفاده کند تا الگویی برای خلع سلاح این گروه طراحی کند.
پایگاه خبری اکسیوس چهارشنبه ۱۴ آبان در گزارشی نوشت متقاعد کردن شبهنظامیان حماس برای کنار گذاشتن سلاحهایشان حساسترین موضوع در طرح دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای صلح غزه است.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت: «میخواهیم این طرح یک نمونه آزمایشی باشد که شاید بعدا در مناطق دیگر غزه نیز گسترش یابد. موضع اسرائیل طبق معمول حداکثری است اما ما در میانه مذاکرات هستیم.»
مقام آمریکایی دیگر افزود اسرائیل باید «واقعبین» شود و اجازه ندهد مسائلی تاکتیکی مانند بحران رفح، موضوع راهبردی توافق غزه را تضعیف کند.
اسرائیل موافق نیست
اسرائیل به شدت تردید دارد که حماس از طریق دیپلماسی با خلع سلاح موافقت کند.
وضعیت زمانی پیچیدهتر شد که تندروها، چه در داخل و چه در خارج از ائتلاف بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از قصد او برای صدور اجازه «عبور امن» به شبهنظامیان حماس انتقاد کردند.
ترامپ چندین بار گفته است اگر این گروه از خلع سلاح خودداری کند، از سوی اسرائیل نابود خواهد شد اما فرستادگان او میخواهند بدون از سرگیری جنگ، راهحلی پیدا کنند.
یک مقام ارشد اسرائیلی خاطرنشان کرد که این کشور در حال تعامل با ایالات متحده است و در حال حاضر با تمام عناصر این پیشنهاد موافق نیست.
این مقام اسرائیلی گفت: «برخی از شبهنظامیان حماس که در تونلهای رفح گیر افتادهاند قاتل هستند. آنها را نمیتوان عفو کرد. آنها میتوانند کشته یا تسلیم شوند.»
مقامهای اسرائیلی گفتند یکی از شرایط ایشان برای صدور اجازه «عبور امن» به برخی از شبهنظامیان حماس این است که این گروه جسد هادار گلدین، افسر نیروهای دفاعی اسرائیل را که از بیش از ۱۱ سال پیش در غزه نگهداری میشود، بازگرداند.
ترکیه در میان میانجیگران
مقامات ترکیه میگویند ابراهیم کالین، رییس اطلاعات ترکیه، به درخواست ایالات متحده به تلاشهای میانجیگران پیوسته است.
کالین چهارشنبه در استانبول با هیاتی از مقامهای ارشد حماس به رهبری خلیل الحیه، رهبر سیاسی این گروه در غزه، دیدار کرد.
یک مقام امنیتی ترکیه گفت: «در طول این دیدار، دو هیات در مورد برداشتن گامهای لازم برای تضمین روند آتشبس و رسیدگی به مشکلات موجود تبادل نظر کردند. آنها همچنین در مورد راههای ممکن برای اجرای مراحل بعدی طرح آتشبس مشورتهایی انجام دادند.»
برایان بدفورد، مدیر اداره هوانوردی فدرال، گفت: «تصمیم به کاهش پروازها اقدامی پیشگیرانه برای حفظ ایمنی سفر است. زیرا به دلیل تعطیلی دولت، بین ۲۰ تا ۴۰ درصد مراقبان پرواز در ۳۰ فرودگاه بزرگ آمریکا سر کار حاضر نمیشوند.»
به گفته بدفورد، مراقبان پرواز از آغاز تعطیلی دولت بدون حقوق کار میکنند و بیشتر آنها شش روز در هفته با اضافهکارِ اجباری در شیفتهای طولانی حاضر میشوند.
او افزود غیبت بسیاری از کارکنان به دلیل مشکلات مالی یا خستگی مفرط باعث تاخیرهای بیشتر در پروازها شده است.
شان دافی، وزیر حملونقل آمریکا، هم چهارشنبه ۱۴ آبان با اشاره به اینکه تعطیلی دولت وارد روز سیوششم شده است، گفت: «هزاران نفر از کارکنان بخش حملونقل، از جمله ۱۳ هزار مراقب پرواز و ۵۰ هزار مامور اداره امنیت حملونقل بدون حقوق مشغول به کارند.»
به گفته او کمبود نیرو باعث طولانی شدن صفهای امنیتی و تاخیرهای گسترده در پروازها شده است.»
دافی با اشاره به وضعیت بحرانی نیروها گفت که هدف از این اقدام کاهش فشار کاری بر مراقبان پرواز است.
اداره هوانوردی فدرال نیز هشدار داد اگر مشکلات ترافیک هوایی ادامه یابد، محدودیتهای بیشتری بر پروازها اعمال خواهد شد.
اداره هوانوردی فدرال روزانه بیش از ۴۴ هزار پرواز شامل مسافربری، باری و خصوصی را هدایت میکند و کاهش جدید میتواند هزاران پرواز را در سراسر کشور تحت تاثیر قرار دهد.
دافی هشدار داده بود اگر تعطیلی دولت ادامه یابد، ممکن است هفته شاهد «آشوب در آسمان» باشیم و بخشهایی از حریم هوایی کشور بسته شود. او گفت این تصمیم برای پیشگیری از خطرهای احتمالی گرفته شده است.
بر اساس برآورد شرکت تحلیلی «سریوم»، این کاهش ممکن است تا ۱۸۰۰ پرواز و بیش از ۲۶۸ هزار صندلی را تحت تاثیر قرار دهد. برای نمونه، اگر محدودیتها بهطور مساوی میان فرودگاهها تقسیم شود، فرودگاه اوهیر شیکاگو ممکن است بیش از صد پرواز خود را در روز جمعه لغو کند.
شرکتهای هواپیمایی آمریکا از جمله یونایتد، امریکن و دلتا در حال بررسی تاثیر تصمیم جدید بر برنامههای پروازی خود هستند. شرکت هواپیمایی ساوتوست اعلام کرد بهزودی با مسافرانِ پروازهایی که ممکن است تحت تاثیر این تصمیم قرار بگیرند، تماس خواهد گرفت.
به دنبال اعلام این تصمیم، ارزش سهام خطوط هوایی در معاملات پس از ساعات رسمی حدود یک درصد کاهش یافت.
شرکتهای هواپیمایی گفتند تعطیلی دولت تاکنون آسیب جدی به کسبوکار آنها وارد نکرده، اما هشدار دادند در صورت ادامه تعطیلی، میزان رزرو بلیت کاهش مییابد.
طی آخر هفته گذشته، دستکم ۳۹ مرکز کنترل پرواز در سراسر کشور کمبود نیرو را گزارش کردند که بالاترین میزان از زمان آغاز تعطیلی دولت است.
دافی تاکید کرد هدف از این اقدام، جلوگیری از بروز بحران ایمنی است. او افزود: «نمیخواهیم صبر کنیم تا حادثهای رخ دهد. دادهها نشان میدهند زمان اقدام پیشگیرانه همین حالاست.»
ایال زمیر چهارشنبه ۱۴ آبان همراه با افسران ارشد ارتش، فرماندهان پلیس و نمایندگان آژانس امنیت اسرائیل (شینبت) راههای مقابله با تهدیدهای پهپادی در مرزهای غرب و جنوب غربی این کشور با مصر را بررسی کردند.
ارتش اسرائیل پس از این نشست با انتشار بیانیهای به نقل از زمیر نوشت که این نشست بخشی از «فرآیند مشترک میاننهادی برای تدوین رویکردی جامع در مقابله با تهدید فزاینده پهپادها» بود.
زمیر در این نشست هشدار داد که موضوع پهپادها در مرز مصر «صرفا یک تهدید جنایی نیست، بلکه خطری امنیتی با ظرفیت اقدامات تروریستی» به شمار میرود.
او افزود ارتش و نهادهای دفاعی اسرائیل متعهدند توان عملیاتی خود را در این زمینه گسترش دهند و ظرفیتهای تازهای برای مقابله با این خطر ایجاد کنند.
به گفته ارتش اسرائیل، در یک سال گذشته تلاشهای متعددی برای قاچاق سلاح و مواد مخدر از طریق پهپادها از خاک مصر صورت گرفته است.
ارتش اسرائیل در این بیانیه به ایجاد یک کارگروه مشترک، متشکل از نیروهای ارتش، پلیس و شینبت برای مقابله با تهدیدهای پهپادی اشاره کرد و نوشت که منابع بیشتری به تقویت بلندمدت توان نظامی از طریق توسعه فناوریهای جدید دفاعی اختصاص خواهد یافت.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل در همین رابطه گزارش داد که ارتش این کشور قصد دارد فعالیتهای اطلاعاتی و فناوری خود را برای شناسایی، اختلال و رهگیری پهپادها گسترش دهد.
این رسانه افزود ارتش اسرائیل یگان رزمی جدیدی ایجاد میکند که وظیفه آن «مقابله با قاچاق از طریق پهپاد» خواهد بود.
این یگان قرار است در مناطق صعبالعبور و در عملیات شبانه نیز فعالیت کند تا توان ارتش در کنترل مرزها و جلوگیری از انتقال غیرقانونی سلاح و مواد مخدر افزایش یابد.
قاچاق سلاح و خطر تجهیز مجدد حماس
پس از حملات هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، قاچاق سلاح از سوی جمهوری اسلامی و متحدان نیابتیاش در منطقه با هدف تجهیز حماس به یکی از مهمترین حساسیتهای امنیتی اسرائیل تبدیل شد.
گزارشها از این حکایت دارند که از آن زمان تاکنون اسرائیل با حساسیتی دوچندان مرزها را کنترل و فعالیتهای نظامی یا مشکوک در این مناطق را رصد میکند.
ارتش اسرائیل ۱۹ مهر اعلام کرد که تلاش برای «قاچاق کالاهای غیرمجاز» از مصر به اسرائیل را خنثی کرده است.
پنجم مهر نیز اورشلیمپست در گزارشی نوشت که اسرائیل با موج تازهای از قاچاق سلاح و مواد مخدر از طریق مرز مشترک با مصر روبهرو است و یک تاجر پرنفوذ مصری که از حمایت دولتی نیز برخوردار است، مسئولیت ارسال پهپادها به سوی اسرائیل را بر عهده دارد.
از سوی دیگر، با توجه به افزایش فعالیتهای جمهوری اسلامی در اردن، مرزهای این کشور با اسرائیل به نقطه حساس دیگری تبدیل شدهاند.
مقامهای اردنی شهریور امسال هشدار دادند که تهدیدهای جمهوری اسلامی و متحدان منطقهای آن در این کشور روندی فزاینده داشته و تامین مالی و جذب نیرو از سوی جمهوری اسلامی در این کشور طی سه سال، سه برابر بیشتر شده است.
همزمان، مقامهای ارشد این کشور از بازداشت ۱۶ نفر به اتهام تروریسم خبر داد. گزارشها از ارتباط این افراد با جمهوری اسلامی حکایت داشت.
مسئول امنیتی کتائب حزبالله عراق، یکی از گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی، بهار سال گذشته اعلام کرد که این گروه آماده است مقاومت اسلامی در اردن را مسلح کند و تجهیزات لازم برای حداکثر ۱۲ هزار جنگجو را فراهم آورد.
این تهدید سبب شد اسرائیل نیروهای مرزی خود را در خطوط مرزی با اردن تقویت کند.
چهارشنبه ۱۴ آبان وزارت بهداشت اسرائیل و دفتر نخستوزیری این کشور تایید کردند که بقایای پیکر این گروگان کشته شده را از صلیب سرخ تحویل گرفتهاند.
شاخه نظامی حماس نیز اعلام کرد که بقایای جسد یک گروگان دیگر را ساعت ۹ شب به وقت محلی (۱۹:۰۰ به وقت گرینویچ) به صلیب سرخ تحویل داده است.
در صورت تایید هویت این پیکر، تعداد اجساد باقیمانده گروگانهای اسرائیلی در دست حماس به شش نفر خواهد رسید.
هفته گذشته نیز پیکر سه گروگان دیگر، سرهنگ آساف حامی (۴۰ ساله)، کاپیتان عومر نویترا (۲۱ ساله) و گروهبان اول اوز دنیل (۱۹ ساله) به اسرائیل تحویل داده شده بود.
همچنین اسرائیل سهشنبه، پیکر گروهبان دوم ایتای چن را تحویل گرفت. به این ترتیب، پرونده گروگانهای اسرائیلی-آمریکایی کشتهشده به پایان رسید.
به گفته مقامات بهداشتی غزه، حماس تاکنون پیکر ۲۱ نفر از مجموع ۲۸ گروگان کشتهشده را بازگردانده است. در مقابل، اسرائیل نیز پیکر ۲۸۵ فلسطینی را که از زمان آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳ در زندانهای این کشور یا به دلایل دیگر کشته شده بودند، تحویل داده است.
این مبادله اجساد در چارچوب آتشبس میانجیگریشده از سوی آمریکا صورت میگیرد که از ۱۰ اکتبر آغاز شده و با وجود خشونتهای پراکنده، همچنان برقرار است.
با این حال، اسرائیل همچنان حماس را به «تعلل عمدی» در تحویل اجساد متهم میکند. حماس در پاسخ گفته است که ویرانیهای گسترده ناشی از بمبارانهای اسرائیل باعث دشواری در یافتن پیکرها شده است.
در تحولی دیگر، ارتش اسرائیل اعلام کرد دو فلسطینی را که «بهشکل تهدیدآمیز» به مناطق تحت کنترل آنها در باریکه غزه نزدیک شده بودند، هدف قرار داده و کشته است.
منابع پزشکی در غزه نیز گزارش دادند که یک فلسطینی دیگر هنگام جمعآوری هیزم در مرکز نوار غزه هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد. ارتش اسرائیل گفت از این حادثه اطلاعی ندارد.
با وجود ادامه حملات اسرائیل در باریکه غزه، شدت خشونتها پس از آغاز آتشبس کاهش یافته و صدها هزار فلسطینی به ویرانههای خانههای خود بازگشتهاند. کمکهای بشردوستانه بیشتری نیز وارد منطقه شده و نیروهای اسرائیلی مواضع خود را از شهرها به پشت خط زرد مرزی عقب کشیدهاند.
در همین حال، مقامهای آمریکایی اعلام کردند پیشنویس قطعنامهای درباره طرح صلح دونالد ترامپ برای غزه در اختیار ۱۰ عضو غیردائم شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفته است. کشورهای مصر، قطر، عربستان، ترکیه و امارات نیز از این طرح حمایت کردهاند.
پیشتر رسانه آمریکایی اکسیوس گزارش داده بود که ایالات متحده پیشنویس قطعنامه ای را به چند عضو شورای امنیت سازمان ملل ارائه کرده است که بر اساس آن، یک نیروی بینالمللی برای تامین امنیت غزه تاسیس میشود.
طبق این پیشنویس، اداره این باریکه دستکم تا پایان سال ۲۰۲۷ به این گروه بینالمللی واگذار خواهد شد.
