بهگفته وزارت بهداشت حماس در غزه، از روز دوشنبه تاکنون و در پی حملات اسرائیل ۱۰۰ نفر کشته شدهاند. ارتش اسرائیل تایید کرد که طبق دستور مقامهای سیاسی و پس از مجموعهای از حملات گسترده، آتشبس دوباره برقرار شده است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که در جریان این حملات، دهها هدف نظامی و نیروهای «تروریستی» هدف قرار گرفتند و در مجموع ۳۰ نفر از فرماندهان گروههای فعال در غزه کشته شدند.
ارتش تاکید کرد که به اجرای توافق آتشبس ادامه میدهد و به هرگونه نقض آن قاطعانه پاسخ خواهد داد.
این حملات در واکنش به نقض توافق آتشبس از سوی حماس در زمینه بازگرداندن پیکر گروگانها و حمله به سربازان اسرائیلی انجام شد. دفتر نخستوزیری اسرائیل اعلام کرد که بنیامین نتانیاهو به ارتش اسرائیل دستور داده است «حملات فوری و قدرتمندی را در نوار غزه انجام دهد». این فرمان در حالی صادر شد که نیروهای ارتش اسرائیل ساعتی پیش در جنوب نوار غزه هدف حمله قرار گرفتند. این اقدام همچنین همزمان با خشم عمومی در اسرائیل نسبت به نقضهای بیشتر حماس از جمله بازگرداندن پیکر گروگانها انجام شده است.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از تلآویو، نتانیاهو سهشنبه ششم آبان اعلام کرد که بازگرداندن بخشی از بقایای گروگانها از سوی حماس نقض آشکار توافق آتشبس است و در واکنش به آن، دستور اجرای «حملات قدرتمند» در نوار غزه را صادر کرده است. او گفت بر اساس مفاد توافق، حماس موظف است اجساد همه گروگانهای اسرائیلی را «در کوتاهترین زمان ممکن» بازگرداند.
در نشانهای از تزلزل آتشبس، منابع نظامی اسرائیلی گزارش دادند که سهشنبه در شهر رفح به سوی نیروهای این کشور تیراندازی شد و آنها نیز پاسخ دادهاند. در همین حال، حماس اعلام کرد یکی دیگر از اجساد گروگانها را یافته و تا پایان سهشنبه شب تحویل خواهد داد. خبرنگار آسوشیتدپرس در خانیونس نیز تصاویری از انتقال کیسهای سفید از دل تونلی زیرزمینی به آمبولانس ضبط کرده است که احتمالاً حامل یکی از پیکرهاست.
روند کند بازگرداندن اجساد، اجرای مراحل بعدی آتشبس را دشوار کرده است. طبق برنامه توافق، در مراحل آینده باید درباره خلع سلاح حماس، استقرار نیروی بینالمللی و ساختار اداره غزه تصمیمگیری شود. حماس میگوید به دلیل ویرانی گسترده، یافتن پیکرها دشوار است، اما اسرائیل این گروه را به «عمدی بودن تأخیر» متهم میکند. در همین راستا، تیمی از کارشناسان مصری با تجهیزات سنگین در مناطق خانیونس و نصیرات در حال جستوجو هستند.
دفتر نخستوزیری اسرائیل اعلام کرد که پیکر تازه تحویل دادهشده متعلق به اوفیر تزارفاتی، یکی از گروگانهای حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به جشنواره موسیقی «نوا» است. خانواده او در بیانیهای گفتند: «این سومین بار است که ناچاریم قبر پسرمان را باز کنیم و دوباره دفنش کنیم.» از زمان آغاز آتشبس، حماس ۱۵ پیکر گروگان را تحویل داده و در مقابل، اسرائیل اجساد ۱۹۵ فلسطینی را به غزه بازگردانده است.
درگیری در کرانه باختری
در تحولی جداگانه، ارتش اسرائیل سهشنبه اعلام کرد سه شبهنظامی فلسطینی را در جریان عملیاتی در شمال کرانه باختری کشته است. به گفته مقامات اسرائیلی، این افراد هنگام خروج از غاری در نزدیکی شهر جنین هدف گلوله قرار گرفتند. ارتش افزود دو نفر در درگیری نخست و سومی پس از چند دقیقه کشته شدند.
ارتش اسرائیل همچنین تایید کرد که برای تخریب غار مذکور حمله هوایی انجام داده است. حماس با محکومکردن این عملیات، دو نفر از کشتهشدگان را از اعضای گردانهای قسام معرفی کرد. نهادهای حقوق بشری فلسطینی اما میگویند حملات اخیر اسرائیل دهها غیرنظامی را نیز قربانی کرده و موجب آوارگی هزاران نفر شده است.
طبق آمار وزارت بهداشت غزه که تحت کنترل حماس است، از آغاز جنگ در دو سال پیش تاکنون بیش از ۶۸ هزار و ۵۰۰ فلسطینی کشته شدهاند. سازمان ملل متحد و کارشناسان مستقل این آمار را قابل اتکا میدانند، هرچند اسرائیل همچنان آن را به چالش میکشد.
بر اساس اعلام دفتر ریاستجمهوری لبنان، اورتگاس در کاخ بعبدا با رییسجمهوری، جوزف عون، دیدار کرد و درباره وضعیت عمومی کشور و گامهای لازم برای بازگرداندن آرامش و ثبات به جنوب لبنان گفتوگو کرد.
سفر اورتگاس به بیروت پس از بازدید او از اسرائیل صورت میگیرد؛ جایی که به مرز شمالی این کشور رفت.
اسرائیل اکنون به حملات خود علیه حزبالله ادامه میدهد و به تازگی یک پهپاد ارتش اسرائیل از سوی نیروهای حافظ صلح سازمان ملل موسوم به «یونیفل» سرنگون شد.
لبنان بارها اعلام کرده که حملات اسرائیل به خاکش باید متوقف شود.
در مقابل، اسرائیل تاکید کرده که حزبالله، گروه مسلح تحت حمایت جمهوری اسلامی باید خلع سلاح شود، اما حزبالله میگوید خلع سلاح نخواهد شد.
ایالات متحده که تلاش کرده با لبنان وارد تعامل شود، فرستادگان خود، تام باراک فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه و معاونش، اورتگاس، را به بیروت فرستاده است.
پیشتر نیویورکتایمز گزارش داد که مقامهای آمریکایی به دولت لبنان هشدار دادهاند که اگر در خلع سلاح حزبالله تعلل کند ممکن است حمایت مالی ایالات متحده و کشورهای خلیج فارس را از دست بدهد و با خطر از سرگیری عملیات نظامی اسرائیل در خاک خود مواجه شود.
روزنامه الاخبار، که بهعنوان رسانهای حامی حزبالله شناخته میشود، در این زمینه نوشت که در لبنان، همزمان با سفر اورتگاس، «فضایی مثبت» حاکم است.
بر اساس گزارش این روزنامه، جوزف عون، رییسجمهوری لبنان بر «لزوم فعالسازی کار کمیته نظارت بر توقف خصومتها، بهویژه در رابطه با توقف نقضها و حملات مداوم اسرائیل علیه لبنان» تاکید کرده است.
به نوشته الاخبار، عون گفته است: «لبنان کشوری است که دولت، نهادها، مردم، جامعه و افراد آن متعهدند تا تمام تلاش ممکن را برای مبارزه با همه اشکال تروریسم قریبالوقوع به کار گیرند، و ما این را در عمل و در داخل کشور خود نشان دادهایم.»
رییسجمهوری لبنان پیشتر اعلام کرده که خواهان اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل است، که بر اساس آن، ارتش لبنان باید در جنوب این کشور مستقر شود و حزبالله نباید در آن منطقه با سلاح حضور داشته باشد.
اورتگاس همچنین با نبیه بری، رییس مجلس لبنان و از متحدان حزبالله، دیدار کرد.
به نوشته الاخبار، آنها درباره وضعیت عمومی و تحولات میدانی مربوط به نقضها و حملات روزانه اسرائیل علیه لبنان، علاوه بر فعالیت کمیته فنی پنجنفره نظارت بر آتشبس و فعالسازی نقش آن گفتوگو کردند.
بری، سیاستمدار شیعه و رهبر گروه سیاسی امل، به مدت پنج دهه شخصیتی کلیدی در لبنان بوده است.
اورتگاس همچنین در کاخ نخستوزیری با نواف سلام نخستوزیر لبنان دیدار کرد و درباره «تحولات میدانی مرتبط با حملات اسرائیل» با او گفتوگو کرد.
طرح دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شامل تشکیل نیروی بینالمللی در غزه است تا به تثبیت آتشبس کمک کند.
با این حال هنوز مشخص نیست که آیا کشورهای عربی و دیگر کشورها حاضر به اعزام نیرو برای این نیروی بینالمللی خواهند بود یا خیر.
سعار در یک کنفرانس خبری در بوداپست، پایتخت مجارستان، گفت: «کشورهایی که میخواهند یا آمادهاند نیروهای مسلح بفرستند، دستکم باید منصفانه با اسرائیل رفتار کنند.»
روابط ترکیه و اسرائیل پس از جنگ غزه تیره شد و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، حمله هوایی و زمینی ویرانگر اسرائیل در این منطقه را شدیدا مورد انتقاد قرار داد.
سعار در کنار پیتر سییارتو، همتای مجارستانی خود، گفت: «ترکیه به رهبری اردوغان رویکرد خصمانهای علیه اسرائیل داشت. بنابراین منطقی نیست اجازه دهیم نیروهای مسلحشان وارد نوار غزه شوند ... ما با آن موافقت نخواهیم کرد و این را به دوستان آمریکاییمان گفتهایم.»
در حالی که دولت ترامپ از اعزام سربازان آمریکایی به نوار غزه صرفنظر کرده، با اندونزی، امارات متحده عربی، مصر، قطر، ترکیه و جمهوری آذربایجان برای مشارکت در این نیروی چندملیتی گفتوگو کرده است.
هفته گذشته بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اشاره کرد به شدت با هرگونه نقش نیروهای امنیتی ترکیه در غزه مخالف خواهد بود.
او چهارم آبان نیز گفت اسرائیل تصمیم خواهد گرفت که کدام نیروهای خارجی اجازه ورود به غزه را خواهند داشت.
پیشتر اردوغان گفته بود: «ما در دورهای دردناک بهسر میبریم. جنگها محیط پیرامون ما را تهدید میکنند. از سوریه تا غزه، از خلیج فارس تا درگیری میان روسیه و اوکراین، هیچ معادلهای بدون حضور ترکیه ممکن نیست.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا که به اسرائیل سفر کرده بود تا آتشبس را تقویت کند، جمعه دوم آبان گفت نیروی بینالمللی باید متشکل از کشورهایی باشد که «اسرائیل با آنان راحت است».
او هیچ اظهارنظری درباره مشارکت ترکیه نکرد.
سوم آبان نیز رهبران گروههای شبهنظامی فعال در مناطق تحت کنترل اسرائیل در نوار غزه در مصاحبه با شبکه ۱۲ اسرائیل، از مخالفت خود با حضور نیروهای قطری یا ترکیهای در غزه پس از جنگ گفتند.
حسام الاسطل، رهبر یکی از گروههای شبهنظامی مخالف حماس در منطقه خانیونس، آنکارا را به «حمایت و محافظت از حماس» متهم کرد.
او ترکیه و قطر را «جنایتکار جنگی» خواند و افزود: «هر کسی که در مقابله با حماس به ما کمک کند، مورد استقبال قرار خواهد گرفت.»
اللواء دوشنبه پنجم آبان نوشت رشاد تا ساعاتی دیگر به بیروت میرسد و هدف از سفرش، جلوگیری از فروپاشی توافق آتشبس غزه عنوان شده است.
او اخیرا به همین منظور با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تلآویو دیدار کرده بود.
این روزنامه به نقل از منابع خود گزارش داد رشاد حامل پیام هشدار برای مقامات لبنانی درباره وخامت اوضاع در مرز لبنان و اسرائیل و درخواست از آنها برای اتخاذ اقداماتی عملی بهمنظور از بین بردن «بهانههای اسرائیل» برای شروع یک جنگ جدید است.
بر اساس گزارشها، رشاد همچنین پیشنهادهایی به دولت لبنان برای «بازگشت به مسیر توافق برای توقف حملات و عملیات خصمانه در دو سوی مرز» خواهد داد.
رشاد قرار است با جوزف عون، رییسجمهوری، نبیه بری، رییس مجلس، نواف سلام، نخستوزیر و رودولف هیکل، فرمانده ارتش لبنان، دیدار و موضع رسمی مصر را به آنان منتقل کند.
برخی رسانهها گزارش کردند پیام رشاد حاوی این هشدار است که «اوضاع بهشدت خطرناک شده»؛ با این حال منابع اللواء این موضوع را رد کردند و گفتند هیچ مقام لبنانی از محتوای دقیق پیام او خبر ندارد.
سفیر مصر در لبنان: از موضع بیروت در مذاکرات تثبیت آتشبس حمایت میکنیم
علا موسى، سفیر مصر در لبنان، پنج آبان پس از دیدار با عون اعلام کرد سفر رشاد به بیروت در چارچوب «هماهنگیهای سیاسی و امنیتی مستمر با لبنان» انجام میشود.
موسى تاکید کرد مصر تمام تلاش خود را برای کاهش تنشها بهکار میگیرد و افزود گستردگی و شدت روزافزون حملات اسرائیل به لبنان «هوشیاری بیشتری را میطلبد».
این دیپلمات مصری همچنین بر حمایت کامل قاهره از موضع عون در زمینه «انحصار سلاح در دست دولت» و آمادگی بیروت برای ورود به مذاکرات با اسرائیل تاکید کرد.
او گفت: «مصر قاطعانه در کنار رویکرد رییسجمهوری لبنان ایستاده و آمادگی دارد هرگونه کمکی در این مسیر ارائه دهد.»
احتمال تشدید حملات اسرائیل
پیشبینی میشود لبنان طی ماههای آتی شاهد تحولات امنیتی و سیاسی فزایندهای در سایه بحران اقتصادی شدید باشد.
از سوی دیگر، گزارشهایی از احتمال تشدید حملات اسرائیل علیه لبنان منتشر شده است.
شمار کشتهشدگان در سلسله حملات اسرائیل به لبنان از ابتدای آبان تاکنون به ۱۰ نفر رسیده است.
توافق آتشبس که هفتم آذر ۱۴۰۳ با میانجیگری آمریکا و فرانسه به دست آمد، به جنگی ویرانگر میان اسرائیل و حزبالله پایان داد که بیش از یک سال ادامه داشت.
منابع آمریکایی فاش کردهاند مرز لبنان و اسرائیل اکنون در آستانه «تنش محدود» جدیدی قرار دارد و واشینگتن در حال رایزنی فشرده برای جلوگیری از گسترش درگیری است.
در همین حال، شبکه کان اسرائیل گزارش داد افسران آمریکایی در داخل ستاد فرماندهی شمالی ارتش اسرائیل در صفد مستقر هستند و لحظه به لحظه عملیات در لبنان را دنبال میکنند.
در ماههای اخیر، تصمیم دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله، فضای سیاسی این کشور را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و بحثهای گستردهای را در میان جریانهای سیاسی لبنان، جامعه بینالمللی و مقامهای حکومت ایران برانگیخته است.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، چهارم آبان تاکید کرد داشتن سلاح «بخشی جداییناپذیر از حق مشروع» این گروه برای «دفاع از میهن» است.
پیشتر در ۲۸ مهر، تام باراک، فرستاده ویژه دولت دونالد ترامپ و سفیر آمریکا در ترکیه، هشدار داد اگر لبنان در خلع سلاح حزبالله تعلل کند، ممکن است اسرائیل به تنهایی وارد عمل شود.
گزینههای دشوار پیش روی لبنان
اللواء در ادامه گزارش خود نوشت تحولات اخیر نشان میدهد دولت آمریکا به شکل مستقیم در حملات اسرائیل به لبنان مشارکت دارد.
این تحولات نظامی و فشارهای سیاسی، لبنان را در برابر گزینههایی دشوار قرار داده و ضرورت اتخاذ تصمیمهای مناسب را پیش از آنکه با ضربات دردناک تازهای روبهرو شود، برجسته کرده است.
با این حال، بیروت همچنان در تلاش است و انتظار دارد تحرکی جدی از سوی جامعه بینالمللی برای جلوگیری از تداوم حملات اسرائیل صورت گیرد.
در همین چارچوب، انتظار میرود مورگان اورتگاس، معاون فرستاده ويژه آمریکا در امور خاورمیانه، پنجم آبان پس از سفرش به اسرائیل وارد بیروت شود.
بر اساس گزارشها، او قرار است هفتم آبان در نشست «کمیته نظارت بر اجرای توافق توقف درگیریها میان لبنان و اسرائیل» شرکت کند.
اورتگاس چهارم آبان به همراه یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، از مرز لبنان بازدید کرد.
شبکه العربیه یکشنبه چهارم آبان گزارش داد موسوی که در زادگاهش نبیشیت در منطقه بقاع هدف حمله پهپادی اسرائیل قرار گرفت، عضو سپاه پاسداران بود.
یک منبع امنیتی به العربیه گفت موسوی در تهران در رشته پزشکی تحصیل کرده بود و از مسئولان نظامی ارشد حزبالله در دوران جنگ سوریه به شمار میرفت.
بر اساس این گزارش، موسوی پس از سرنگونی حکومت بشار اسد و عقبنشینی نیروهای جمهوری اسلامی از خاک سوریه، بار دیگر مسئولیتهای امنیتی و نظامی در منطقه بقاع لبنان را بر عهده گرفت.
او که به رعایت تدابیر شدید امنیتی شناخته میشد، سه ماه پیش نیز هدف سوءقصد قرار گرفت، اما به شکلی معجزهآسا جان سالم به در برد تا اینکه در نهایت در حمله جدید اسرائیل کشته شد.
به گزارش العربیه، عملیات ترور او زیر نظر و تحت هدایت مستقیم یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، انجام گرفت.
بازدید کاتز و اورتگاس از مرز لبنان
وزیر دفاع اسرائیل چهارم آبان به همراه مورگان اورتگاس، فرستاده ویژه معاون وزارت خارجه آمریکا در امور خاورمیانه، از مرز لبنان بازدید کرد.
در این بازدید، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، یحیل لیتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، رافی میلو، فرمانده منطقه شمالی ارتش اسرائیل، و شماری از افسران ارتش اسرائیل و ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز حضور داشتند.
در جریان این رویداد، گزارشی درباره فعالیتهای حزبالله، از جمله تلاشهای این گروه برای بازسازی زیرساختهایش، به کاتز و اورتگاس ارائه شد.
این بازدید در شرایطی انجام گرفت که حملات اسرائیل به لبنان همچنان ادامه دارد.
بنا بر اعلام مقامات لبنانی، در حمله هوایی چهارم آبان اسرائیل به جنوب و شرق لبنان دو نفر کشته شدند.
بدین ترتیب، شمار کشتهشدگان در سلسله حملات اسرائیل به لبنان از ابتدای آبان تاکنون به ۱۰ نفر رسید.
سوم آبان نیز دو نفر در دو حمله هوایی اسرائیل به یک خودرو و یک موتورسیکلت در لبنان کشته شده بودند.
ارتش اسرائیل اعلام کرد یکی از کشتهشدگان از فرماندهان «یگان ضدزره در نیروی رضوان» و دیگری از اعضای «نیروی ویژه رضوان» بود.
با گذشت نزدیک به یک سال از برقراری آتشبس در لبنان، اسرائیل همچنان به حملات خود، بهویژه در جنوب لبنان، ادامه میدهد.
اسرائیل میگوید هدف این حملات ساختارهای نظامی و اعضای حزبالله است که به انتقال تجهیزات یا بازسازی توان نظامی خود دست زدهاند.
توافق آتشبس که هفتم آذر ۱۴۰۳ با میانجیگری آمریکا و فرانسه به دست آمد، به جنگی ویرانگر میان اسرائیل و حزبالله پایان داد که بیش از یک سال ادامه داشت.
بر اساس این توافق، حزبالله باید از منطقه جنوب رود لیتانی، در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری مرز با اسرائیل، عقبنشینی کند، زیرساختهای نظامی خود را برچیند و حمل سلاح تنها در اختیار نهادهای رسمی لبنان باشد.
با این حال، اسرائیل علاوه بر ادامه حملات، نیروهای خود را در پنج نقطه راهبردی در جنوب لبنان حفظ کرده که برخلاف مفاد توافق است.
دولت لبنان ۱۶ مرداد طرح آمریکا برای خلع سلاح حزبالله را تصویب کرد.
ارتش لبنان نیز طرحی پنج مرحلهای برای جمعآوری سلاحها ارائه داد، اما حزبالله بهسرعت این تصمیم را رد کرد و آن را «بیاعتبار و خطای بزرگ» خواند.
