نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه، در راستای کنترل روایتها و خاموشکردن صداهای منتقد، دسترسی دهها شهروند به سیمکارتهایشان را قطع کردهاند. برخی از شهروندان میگویند برای وصل مجدد سیمکارت خود، ناچار به حذف مطالب انتقادی و انتشار پستهای حمایتی از حکومت شدهاند.
گزارشهای رسانههای داخلی ایران در چهارشنبه اول مرداد نشان میدهد نهادهای امنیتی از برخی شهروندان خواستهاند برای وصل مجدد سیمکارت، ابتدا پستهای انتقادی خود در شبکه اجتماعی ایکس را پاک کنند، تعهدنامهای مبنی بر خودداری از انتقاد از حکومت امضا کنند و سپس مطالبی در حمایت از جمهوری اسلامی منتشر کنند.
هدی، مدرس دانشگاه و یکی از کسانی که سیمکارتش به دلیل انتقاد از سیاستهای جمهوری اسلامی مسدود شده، در گفتوگو با سایت «امتداد» توضیح داده که حتی توییتهای قدیمیاش درباره مهسا امینی و تصویر پروفایلش با شعار «زن، زندگی، آزادی» نیز از سوی نهاد مربوطه بهعنوان مشکل تلقی شده است.
این مدرس دانشگاه با بیان اینکه ماموران امنیتی او را وادار به امضای تعهدنامه و حذف تمام محتواهای گذشتهاش کردهاند، گفت: «حدود ۵۰ هزار توییت داشتم که همه آنها را پاک کردم. آخر سر هم گفتند باید ۲۰ توییت حمایتی بزنم.»
او در ادامه روایت خود گفته که پس از مراجعه حضوری به ساختمان معاونت فضای مجازی دادستانی در خیابان خیام، با بیش از ۵۰ نفر دیگر مواجه شده که همگی به دلایل مشابه، یعنی اظهار نظرهای انتقادی، دسترسیشان به سیمکارت مسدود شده است.
علیاکبر گرجی ازندریانی، استاد حقوق اساسی دانشگاه بهشتی، در گفتوگو با «شبکه شرق»، گفت سیمکارتش به دلیل طرح مطالب انتقادی در شبکههای اجتماعیاش، در دوران جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل قطع شده است.
گرجی، که در دولت حسن روحانی به عنوان معاون حقوق اساسی معاونت حقوقی ریاست جمهوری مشغول فعالیت بود، گفت: «قطع تلفن شهروندان بدون دادرسی منصفانه و صدور حکم، عملا محروم کردن فرد از خدمات عمومی است.»
او اضافه کرد: «متاسفانه افرادی که این اقدام را کردند، برای آزاد کردن خط توقیف شده هم شرایطی را چون امضای تعهدنامه، پاکسازی محتواهای انتقادی و انتشار مطالبی حمایتی عنوان کردهاند.»
منصور، یکی دیگر از شهروندانی که سیمکارتش قطع شده، روند پیچیده و طاقتفرسای پیگیری ماجرا روایت کرد و به امتداد گفت پس از مواجهه با قطع ناگهانی خط همراه اول خود، با نهادهای مختلف تماس گرفته و در نهایت به یک شماره پیامرسان «ایتا» ارجاع داده شده است.
او با بیان اینکه پس از چندین روز پیگیری و ارسال اطلاعات، از او خواسته شده که تعهدنامهای بنویسد، توییتهای انتقادیاش را حذف کند و سپس ۲۰ پست حمایتی منتشر کند، گفت حتی به برخی پستهای حمایتیاش از جمله پستی که در مخالفت با استیضاح مسعود پزشکیان منتشر کرده بود نیز ایراد گرفته شده است.
منصور در گفتوگو با امتداد روایت میکند که حتی پستهای غیرسیاسی یا در حمایت از حاکمیت هم مانع از فشارها نشده است.
او اضافه کرد: «برخی از توییتهای من در حمایت از ساختار سیاسی بود و برخی هم مربوط به حمایت از ایران در طول حملات، یعنی همان قدر که از برخی سیاستها انتقاد کرده بودم از برخی دیگر هم حمایت کرده بودم. در نهایت مجبور شدم همه توییتها به جز توییتهای حمایتی را پاک کنم.»
از سوی دیگر، «فیلتربان» که وضعیت دسترسی به اینترنت در ایران را رصد میکند، در واکنش به این رخدادها در شبکه ایکس نوشت: «کاربرانی در ایران میگویند بدون حکم دادگاه، خطوطشان قطع شده؛ برای وصل دوباره، از آنها خواستهاند همه توییتهای انتقادی را پاک کنند و حتی ۲۰ پست حمایتی از حاکمیت بزنند!»
فیلتربان همراه با هشتگهای «آزادی بیان»، «ایران» و «سانسور دیجیتال»، اضافه کرد: «این یعنی کنترل اینترنت، کنترل روایت.»
این نخستین بار نیست که نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی اقدام به قطع و مسدود شدن سیمکارتهای شهروندان منتقد در ایران میکنند.
در یکی از این نمونهها، در مهر ۱۴۰۳ شماری از روزنامهنگاران و فعالان سیاسی پس از قطع و مسدود شدن سیمکارتهای خود، با دستور نهادهای امنیتی مجبور به حذف مطالب خود و انتشار مطالبی بر خلاف عقایدشان در حسابهایشان در شبکههای اجتماعی شدند.
تاجزاده در این بیانیه نوشته است: «راهبردهای اشتباه و خطاهای محاسباتی رهبر، جمهوری اسلامی را در ضعیفترین و شکنندهترین وضعیت خود قرار داده است.»
او با اشاره به وضعیت اقتصادی، خدمات عمومی، بنبست سیاسی و تحریمهای خارجی، وضعیت فعلی کشور را بحرانی توصیف کرده و نسبت به «افزایش احتمال حمله نظامی» و «ادامه تحریمها» در صورت فقدان گفتوگو با آمریکا هشدار داده است.
این فعال سیاسی با انتقاد از سیاست خارجی جمهوری اسلامی و آنچه «دنیاناشناسی رهبر» خوانده، گفته است که سیاستهای علی خامنهای موجب شده قدرتهای جهانی در اعمال تحریم علیه ایران به اجماع برسند و راه برای حملات نظامی اسرائیل هموار شود.
این اولین بار نیست که تاجزاده از درون زندان خطاب به خامنهای یا درباره عملکرد او مینویسد.
این مقام سابق وزارت کشور در دولت خاتمی، پس از انتخابات ریاستجمهوری نیز در نامهای با عنوان «چرا رای ندادم، اما سکوت کردم؟»، رهبر جمهوری اسلامی را «مسبب اصلی اوضاع اسفبار کنونی» در ایران دانست و گفت اگر او در رویکرد خود تجدید نظر نکند، دولت مسعود پزشکیان همانند دولت دوم حسن روحانی کاری از پیش نخواهد برد.
پیش از این در ۲۷ تیر نیز ۱۷ نفر از چهرههای سرشناس مدنی و حقوق بشری ایران با انتشار بیانیهای با عنوان «ما نگران سرنوشت ایرانیم» هشدار دادند کشور در بحرانیترین دوره تاریخ معاصر قرار گرفته و تنها راه نجات، بازگرداندن حق تعیین سرنوشت به مردم از مسیر رفراندوم آزاد با نظارت نهادهای بینالمللی است.
امضاکنندگان این بیانیه با اشاره به تاثیرات مخرب جنگ اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل هشدار دادند سیاستهای پرهزینه حکمرانان ایران، کشور را به ورطه ناامنی، سرکوب و ویرانی سوق داده است.
در ۲۰ تیر هم میرحسین موسوی، از رهبران «جنبش سبز»، با انتشار بیانیهای از حصر خانگی، از «ایستادگی» مردم در جریان جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل تمجید کرد و با تاکید بر حق شهروندان برای تعیین سرنوشت خود، خواستار برگزاری همهپرسی در کشور شد.
پس از آن بیش از ۸۰۰ نفر از کنشگران سیاسی و مدنی داخل و خارج از ایران از جمله مصطفی تاجزاده، مهدی محمودیان و ابوالفضل قدیانی از طرح سیاسی موسوی برای برگزاری رفراندوم حمایت کردند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه چهارشنبه اول مرداد در حاشیه سفر خود به نیویورک اعلام کرد این هیئت، برای گفتوگو درباره چارچوب جدید همکاری میان ایران و آژانس به تهران خواهد آمد، نه برای بازدید از سایتهای هستهای.
غریبآبادی جزئیات بیشتری از محتوای گفتوگوها ارائه نکرد، اما گفت که این رایزنیها در چارچوب تلاشهای جاری برای حل مسائل باقیمانده میان تهران و آژانس انجام خواهد شد.
این هیئت در حالی به ایران سفر خواهد کرد که عراقچی ۲۱ تیر گفته بود: «اینکه بازرسان آژانس بتوانند به مراکز هستهای نزدیک شوند برای ما هم جنبه امنیتی دارد و هم ایمنی خود بازرسان مطرح است که باید بررسی شوند.»
بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی که در جریان درگیری اخیر میان اسرائیل و جمهوری اسلامی در تهران حضور داشتند، به دلایل امنیت جمعه ۱۳ تیر بهصورت زمینی از ایران خارج شدند.
والاستریت ژورنال همان روز نوشت: «بازرسان از زمان حمله اسرائیل به ایران در ۲۳ خرداد در تهران مستقر بودند و امکان بازدید از سایتهای هستهای ایران را نداشتند.»
لارنس نورمن، خبرنگار این رسانه، نیز گزارش داد بازرسان از طریق مرز زمینی ایران را ترک کرده و به ارمنستان رفتهاند.
اجازه ساخت بمب را به ایران نمیدهیم
استیو دینز، سناتور جمهوریخواه و عضو کمیته روابط خارجی سنا، در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز با اشاره به اظهارات اخیر عراقچی درباره صلحآمیر بودن برنامه هستهای ایران گفت: «اگر واقعا برای مقاصد صلحآمیز است، چرا صدها متر زیر زمین این کار را انجام میدهند؟ چرا نه در فضای باز؟»
او افزود: «اگر هدفشان انرژی هستهای است، میتوانند بدون غنیسازی، آن را به دست بیاورند. دلیل غنیسازی اورانیوم این است که میخواهند بمب بسازند.»
دینز تاکید کرد آنها «شعار مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل» میدهند، بنابراین بهتر است مراقب حرفهایی که میزنند باشند.
این سناتور جمهوریخواه تاکید کرد: «ما اجازه نخواهیم داد، و اسرائیل هم اجازه نخواهد داد که ایران بمب اتمی بسازد.»
متیو ویتاکر، سفیر آمریکا در ناتو ۳۱ تیر گفته کسی در دولت آمریکا سخنان عراقچی را باور نمیکند.
ایراناینترنشنال چهارشنبه اول مرداد از شهروندان پرسید: «به نظرتان تعطیلی سراسری برای مدیریت بحران آب موثر بوده است؟»
بخش زیادی از مخاطبان ایراناینترنشنال در پاسخ به پرسش، تعطیلی ادارات را بیتاثیر یا حتی مضر دانستهاند.
یکی از شهروندان نوشت: «نه اصلا تاثیری نداشته است.» دیگری افزود: «این کار شدیدا اشتباه است.»
مخاطب دیگری نوشت: «بحران آب تهران فراتر از چیزی است که با یک روز تعطیلی حل شود.» شهروند دیگری هم تصریح کرد: «پاک کردن صورتمسئله که راهحل نیست.»
یکی از شهروندان نیز با ارسال پیام صوتی به ایراناینترنشنال، گفت: «تیر از چله کمان رها شده و جمهوری اسلامی رو به سقوط است. این حکومت نمیتواند برای بحران آب و برق کاری انجام دهد.»
برخی از شهروندان، تعطیلی سراسری را اقدامی «نمایشی» برای فریب افکار عمومی دانستهاند.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال در پیام خود نوشت: «همه این تعطیلیها یک دسیسه است»، و دیگری گفت: «تعطیلی برای مدیریت آب نیست، برای کنترل خیابانهاست.»
شهروندی دیگر نوشت: «حکومت تعطیل میکند که مردم به خیابان نروند و به مسافرت بروند.»
یکی از مخاطبان نیز تاکید کرد همه این کارها بیفایده است و مشکلی حل نمیشود و تنها سختیاش برای مردم میماند.
تعدادی از مخاطبان از نابرابری در قطع آب و برق گفتند. فردی که گفته است در یک محله «سپاهینشین» در غرب تهران زندگی میکند، نوشت: «تا به الان یک دفعه هم آب قطع نشده. بیاغراق میگویم حتی یک دفعه هم قطع نشده است. برق هم هفتهای یک دفعه و فقط برای دو ساعت قطع میشود. نمیدانیم از دارایی لذت ببریم یا از نبود عدالت عذاب وجدان داشته باشیم.»
در مقابل، دهها نفر از مناطق مختلف کشور مانند تهران، مشهد، عسلویه و بوشهر از قطعی مکرر آب و برق خبر دادند. یکی از شهروندان نوشت: «در مشهد قبل از تعطیلیها آب قطع نمیشد. الان روزی چند بار قطع میشود.»
گروهی از شهروندان در پیامهای خود به ایراناینترنشنال از فشار ناشی از سفرهای ناگهانی به مناطق دیگر کشور انتقاد کردند.
یکی از شهروندان نوشت: «تعطیلی و هجوم مسافر ما شمالیها را نابود کرد.» و دیگری گفت: «تهرانیها هجوم میبرند شمال، آنجا هم بیبرقی و قطع آب میشود.»
در میان پیامها، بسیاری به خشم عمومی و فروپاشی اعتماد به حکومت اشاره کردهاند. یکی از شهروندان نوشت: «جمهوری اسلامی مهرهای برای حرکت دادن ندارد، این حرکات دست و پا زدن در باتلاق است. دارد به کیش و مات نزدیک میشود.»
دیگری با بیان اینکه این تعطیلیها هیچ تاثیری ندارد و همهاش بازی است، اعلام کرد: «این تعطیلی هم برای ما قشر کارگر و کشاورز نیست، برای قشر کارمند و حقوق بگیر است. خانه از پایبست ویران است.»
برخی پیامهای مردم از سر ناامیدی مطلق بود و یکی نوشت: «تو را به خدا به دادمان برسید، خسته شدیم. بریدیم. فقط یک کاری بکنید اینها به هر قیمتی که شده بروند.» و شهروند دیگری نوشت: «مردم دیگر اعصاب ندارند و دارند به سیم آخر میزنند.»
بسیاری از مخاطبان ایراناینترنشنال، ناکارآمدی سیستماتیک جمهوری اسلامی را علت بحران دانستند. یکی از شهروندان نوشت: «۴۶ سال است در روستای آبخیز آستارا آب فاضلاب چاهی به ما میدهند. به خاطر این از چشمه آب آشامیدنی میآوریم. هر جا هم شکایتی کردیم رسیدگی نمیکنند. در این پایان حکومت هیچ انتظاری از آنها نداریم چون هیچ نمونهای از رسیدگی از اینها ندیدیم.»
شهروند دیگری در پیام خود نوشت: «تعطیلیها هیچ فایدهای ندارد. ایران خیلی ثروتمند است، معلوم نیست آب و برق کشور را چه کار میکنند.»
درحالیکه جمهوری اسلامی با اقدامات مقطعی مانند تعطیلی سراسری تلاش دارد بحران را کنترل کند، پاسخهای مردم نشان میدهد این سیاستها نهتنها کارساز نبوده بلکه بر خشم، ناامیدی و بیاعتمادی عمومی افزوده است.
روایتهای شهروندان نشان میدهد بحران آب و برق تنها بخش کوچکی از بیاعتمادی عمیق به جمهوری اسلامی است؛ حکومتی که دیگر توان پاسخگویی به ابتداییترین نیازهای مردم را ندارد و تنها به ابزارهایی چون تعطیلی، فریب و سرکوب پناه برده است.
سایت حقوق بشری هرانا اول مرداد در تازهترین گزارش ماهانه خود از وضعیت نقض حقوق بشر در ایران، اعلام کرد در تیرماه در حوزه حق حیات (اعدام)، ۶۳ مورد گزارش را ثبت کرد که شامل ۷۴ مورد اجرای حکم، ۱۷ مورد محکومیت و دو مورد تایید حکم اعدام است.
هرانا از صدور حکم اعدام برای پنج تن از بازداشتشدگان خیزش «زن، زندگی، آزادی» در ارومیه و سه زندانی سیاسی در اهواز، به عنوان برخی نمونهها از احکام اعدام صادر شده از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی در این مدت نام برد.
این سایت حقوقبشری با تاکید بر اینکه نقض حق حیات میتواند پیامدهای ویرانگری از جمله ایجاد حس ناامنی و بیثباتی برای جامعه داشته باشد، هشدار داد این نقضها میتوانند به فرهنگ خشونت دامن بزنند و اعتماد عمومی به دستگاههای حکومتی و قضایی را کاهش دهند.
در کنار این اعدامها، شرایط زندانیان نیز وخیمتر شده و هرانا گزارش داده در تیرماه دو هزار و ۴۹۲ مورد نگهداری زندانی در محیط نامناسب، ۱۰۲ مورد بلاتکلیفی، ۱۰۰ مورد محرومیت از حق تماس، ۷۴ مورد بی خبری از سرنوشت بازداشتشده و ۵۲ مورد اعمال فشار بر زندانی ثبت شده است.
هرانا همچنین در این بازه زمانی ۱۳ مورد عدم رسیدگی پزشکی، ۱۱ مورد انتقال زندانی به انفرادی، هشت مورد اعتصاب غذا و یک مورد قتل زندانی ثبت کرده است.
بخش دیگری از گزارش هرانا به استفاده بیرویه و مرگبار نیروهای نظامی و امنیتی از سلاح و خشونت پرداخته است.
طبق این گزارش، در تیرماه دستکم ۱۲ شهروند بر اثر تیراندازی ماموران امنیتی جان خود را از دست دادهاند و ۲۰ نفر دیگر نیز مجروح شدهاند.
همچنین دستکم سه کولبر و دو سوختبر در این مدت کشته و یک کولبر و سه سوختبر دیگر زخمی شدهاند. مواردی از انفجار مین در مناطق مرزی نیز به مرگ حداقل دو شهروند و قطع عضو یک نفر دیگر انجامیده است.
از جمله موارد تکاندهنده در این ماه، تیراندازی نیروهای حفاظت یک مرکز نظامی در شهرستان خمین است که به مرگ چهار شهروند از جمله یک کودک چهار ساله به نام رها شیخی انجامید. در رویدادی دیگر، در تاریکدره همدان نیز دو شهروند کشته و یک نفر زخمی شدند.
هرانا در پایان این گزارش تاکید کرده که نقض گسترده حقوق بشر در ایران، از جمله اعدامهای پیاپی، شرایط غیرانسانی زندانها، سرکوب آزادی بیان و خشونتهای مرگبار نیروهای نظامی، تنها با اصلاح ساختارهای قضایی و امنیتی، پاسخگویی مسئولان و فشارهای مستمر نهادهای حقوق بشری داخلی و بینالمللی قابل کنترل است.
