نامه دوم مصطفی مهرآیین به خامنهای: چرا تصور میکنید در مرکز عالم هستید؟
مصطفی مهرآیین، جامعهشناسی که پس از نوشتن نامه سرگشاده برای علی خامنهای به دادسرای فرهنگ و رسانه احضار شد، در نامه دوم خود خطاب به رهبر جمهوری اسلامی، از او پرسید که چرا تصور میکند در مرکز عالم جای گرفته و «رسالت هدایت بشر» را بر عهده دارد؟
مهرآیین در این نامه که دوشنبه ۱۱ فروردین منتشر شد، خطاب به رهبر جمهوری اسلامی نوشت: «اندکی از این جهان فاصله بگیرید. چه چیز شما را اینگونه سرسخت و جدی در جنگ با مردم و جهان نگه داشته است؟ ... چرا تصور میکنید در مرکز عالم جای دارید و رسالت هدایت بشر را بر عهده دارید؟»
این جامعهشناس در نامه خود با عنوان «بدون بخشایش آیندهای در کار نخواهد بود»، نوشت: «آنچه به عنوان عقلانیت سیاسی دو ولیفقیه ممکن شده، چیزی جز یک پروژه ویرانگر نبوده است. حالا که قدرت هنوز در دست شما متمرکز است دستور دهید فرآیند تغییرات سیاسی در کشور آغاز شود.»
به گفته مهرآیین، رهبر جمهوری اسلامی با گفتوگوی مستقیم با آمریکا و «استفاده از تمامی اشکال خلاقیت در گفتوگو با این کشور»، میتواند خطر جنگ را از ایران دور کند اما: «بعد از ممکن شدن این تحولات با مردم خداحافظی کنید و از آنها بخواهید که مطابق دو اصل برگشتناپذیری و بخشایش، شما را ببخشند.»
مهرآیین ۹ فروردین نیز در نامهای خطاب به رهبر جمهوری اسلامی نوشت: «به مردم ایران اعلام کنید که کل پروژه عقلانیت سیاسی نظام جمهوری اسلامی و شخص شما و آیتالله خمینی اشتباه بوده و از همه مردم، خصوصا مردمی که به هر شکل از سوی شما آسیب دیدهاند، عذرخواهی کنید.»
مهرآیین ظرف کمتر از یک روز پس از انتشار این نامه، با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس از احضار خود به شعبه ۹ دادسرای فرهنگ و رسانه جمهوری اسلامی خبر داد.
او با انتشار تصویر پیامک ابلاغیه خود نوشت: «محض رضای خدا میگذاشتید ۲۴ ساعت بگذرد، بعد این را میفرستادید. برای من فرقی نمیکند شما در ذهنتان چه میگذرد. من کماکان کار آموزگاری خودم را انجام میدهم.»
این جامعهشناس در نامه اول خود به خامنهای نوشت: «از قدرت کنارهگیری کنید و از همه مردم حلالیت بطلبید و اجرای بقیه امور را به رییسجمهوری واگذار کنید تا فرآیند تغییر نظام سیاسی و عملیاتی شدن نظام سیاسی جدید در آرامش ممکن شود.»
مهرآیین، استادیار جامعهشناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است که در سالهای گذشته بارها با نوشتن نامههایی از رفتار جمهوری اسلامی با مردم انتقاد کرده است.
او در سالهای گذشته بارها مردم را به تحریم انتخابات دعوت کرد و در تیرماه ۱۴۰۳ با اشاره به رایگیری دور دوم برای انتخاب جانشین ابراهیم رئیسی، در شبکه ایکس نوشت: «با اطمینان میگویم نه مردم به وضعیت سیاسی فعلی کشور بزرگتر از نه دور اول انتخابات است.»
این جامعهشناس بهمنماه ۱۴۰۲ در یک مناظره تلویزیونی در ارتباط با انتخابات، خطاب به مهدی جمشیدی، کارشناس حامی حکومت، گفت: «مردم سوال دارند چرا مهسا و نیکا باید کشته بشوند؟ چرا آقای قبادلو بدون دادگاهی درست باید کشته بشود؟ چرا حکومت با ما اینگونه رفتار میکند؟ چرا حکومت ما را زائد میبیند؟»
مهرآیین بهمنماه ۱۴۰۱ نیز خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی را «انقلاب خیر علیه شر» خواند و مقامهای حکومت را به تفکر در مورد این پرسش دعوت کرد که چگونه جمهوری اسلامی در طول چهار دهه تبدیل به یک «شر بنیادین» شده است.
جمهوری اسلامی از آغاز روی کار آمدن خود، همواره استادان دانشگاه و چهرههای دانشگاهی منتقد حکومت یا رهبر جمهوری اسلامی را احضار، بازداشت، شکنجه و زندانی کرده است.
این سرکوبها در پی جنبش «زن، زندگی، آزادی» شدت گرفته و در سالهای گذشته شماری از استادان دانشگاه بهدلیل انتقاد از سیاستهای سرکوبگرانه حکومت و نحوه حکمرانی خامنهای، به احکامی از جمله حبس، محرومیت از تدریس و ممنوعیت خروج از کشور محکوم شدهاند.
در یکی از تازهترین نمونهها، ۱۳ اسفند ۱۴۰۳، حسن باقرینیا، عضو پیشین هیات علمی دانشگاه حکیم سبزواری، با حکم دادگاه انقلاب مشهد به ۱۰ سال و ۹ ماه حبس، دو سال محرومیت از تدریس در دانشگاهها و دیگر موسسات آموزشی و دو سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم شد.
همزمان با ادامه تنشها میان جمهوری اسلامی و آمریکا و اسرائیل، گیلا گملیل، وزیر علم و فناوری اسرائیل، در مصاحبهای احتمال سرنگونی حکومت ایران ظرف یک سال آینده را مطرح کرد.
به گزارش رادیو ارتش اسرائیل، گملیل در این مصاحبه که دوشنبه ۱۱ فروردین منتشر شد، گفت: «در ایام عید معمولا گفته میشود: سال آینده در اورشلیمِ آباد. من بهجای آن میگویم: سال آینده در تهران.»
او افزود: «برای دستیابی به اهداف تعیینشده باید تلاش کرد.»
گملیل از اعضای حزب حاکم لیکود است و در کابینه سیاسی-امنیتی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حضور دارد.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره احتمال حمله نظامی به ایران برای توقف برنامه هستهای جمهوری اسلامی شدت یافته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۰ فروردین هشدار داد اگر جمهوری اسلامی درباره برنامه هستهای خود توافق نکند، بمباران خواهد شد.
او افزود در صورت حمله به ایران، «این بمباران بهگونهای خواهد بود که نظیر آن را هرگز ندیدهاند».
رسانهها پنجم فروردین گزارش دادند ایالات متحده چندین فروند بمبافکن استراتژیک بی۲، هواپیماهای سوخترسان و هواپیماهای ترابری سی۱۷ را به پایگاه دیهگو گارسیا در اقیانوس هند منتقل کرده است.
بمبافکن بی۲ یکی از پیشرفتهترین جنگندههای راهبردی آمریکا محسوب میشود و قادر است سنگینترین بمبهای موجود در زرادخانه این کشور را حمل کند.
ناظران این اقدام را بخشی از تلاشهای دولت ترامپ برای تضعیف توانمندیهای حکومت ایران و گروههای نیابتی آن در منطقه ارزیابی کردهاند.
وزارت خارجه اسرائیل کاریکاتور فرار خامنهای از دست ترامپ را منتشر کرد
صفحه رسمی وزارت امور خارجه اسرائیل به زبان فارسی در شبکه اجتماعی ایکس، ۱۱ فروردین کاریکاتوری به اشتراک گذاشت که در آن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در حال فرار از دست هواپیمای جنگنده ترامپ دیده میشود.
خامنهای ۱۱ فروردین در سخنرانی خود پس از اقامه نماز عید فطر در مصلای تهران تهدید کرد جمهوری اسلامی به هرگونه «شرارت»، پاسخی «محکم» خواهد داد.
او گفت: «تهدید میکنند که شرارت خواهند کرد. ما خیلی اطمینان نداریم و احتمال زیاد نمیدهیم که از بیرون شرارتی انجام بگیرد. اما اگر شرارتی انجام بگیرد، قطعا ضربه متقابل محکم خواهند خورد.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پنجم فروردین از بینتیجه ماندن مذاکراتش با یک مقام جمهوری اسلامی درباره برنامه هستهای تهران خبر داد. او به نام این مقام حکومت ایران اشارهای نکرد.
گروسی ۲۵ اسفند ۱۴۰۳ نیز هشدار داده بود تهران به نقطه عبور از «آستانه هستهای» بسیار نزدیک شده است.
موسسه تحقیقاتی آلما در اسرائیل ۲۹ اسفند سال گذشته با انتشار تصاویر ماهوارهای خبر داد جمهوری اسلامی پوشش پدافند هوایی خود را در اطراف تاسیسات نظامی پارچین و خجیر تقویت کرده است.
کانال ۱۴ اسرائیل نیز گزارش داد این دو مرکز میتوانند اهدافی مهم برای حمله احتمالی اسرائیل یا آمریکا در نظر گرفته شوند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در سخنرانی خود پس از اقامه نماز عید فطر، به افزایش گمانهزنیها درباره احتمال حمله نظامی به ایران پرداخت و گفت تصور نمیکند «از بیرون» ضربهای به جمهوری اسلامی وارد شود. او همچنین تهدید کرد که اعتراض در داخل کشور با سرکوب مواجه خواهد شد.
خامنهای دوشنبه ۱۱ فروردین در مصلای تهران گفت: «تهدید میکنند که شرارت خواهند کرد. ما خیلی اطمینان نداریم و احتمال زیاد نمیدهیم که از بیرون شرارتی انجام بگیرد. اما اگر شرارتی انجام بگیرد، قطعا ضربه متقابل محکم خواهند خورد.»
او اضافه کرد: «اگر دشمنان فکر این باشند که در داخل کشور فتنه به راه بیندازند، جواب آنها را خود ملت ایران خواهد داد.»
خامنهای ساعاتی بعد نیز در دیدار با مسئولان حکومت و تعدادی از سفیران کشورهای خارجی تاکید کرد که جهان اسلام نباید با «باجخواهی آمریکا و امثال آمریکا مواجه شود».
او افزود: «امروز بخشی از دنیای اسلام بهشدت مجروح است، فلسطین مجروح است، لبنان مجروح است ... امروز حوادث در عالم و در منطقه ما با سرعت رخ میدهد و دولتهای اسلامی باید جایگاه خود را در این حوادث مشخص کنند.»
این اظهارات یک روز پس از آن مطرح میشوند که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هشدار داد اگر جمهوری اسلامی درباره برنامه هستهای خود توافق نکند، بمباران خواهد شد.
ترامپ افزود در صورت حمله به ایران، «این بمباران بهگونهای خواهد بود که نظیر آن را هرگز ندیدهاند».
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به این موضع ترامپ گفت: «تهدید صریح ایران به بمباران توسط رییس یک کشور به مثابه تقابل آشکار با ذات و جوهره صلح و امنیت بینالمللی است.»
به گفته بقائی، چنین تهدیدی «نقض فاحش منشور ملل متحد» و «پشتپا زدن به رژیم پادمانهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی» است.
او گفت: «خشونت، خشونت میآورد و صلح، صلح میآفریند. ایالات متحده میتواند انتخاب کند؛ همراه با آثار و تبعاتش.»
روزنامه تهرانتایمز، وابسته به حکومت ایران، ۱۰ فروردین گزارش داد بر اساس اطلاعات دریافتی این نشریه، موشکهای جمهوری اسلامی در تمامی شهرهای موشکی زیرزمینی روی پرتابگرها نصب شدهاند و آماده شلیک هستند.
خامنهای: موضع ما علیه آمریکا و اسرائیل تغییری نکرده است
رهبر جمهوری اسلامی در سخنان خود در مصلای تهران، بر ادامه روند فعلی سیاست خارجی تهران تاکید کرد و گفت: «همه بدانند مواضع ما همان مواضعی است که بود؛ دشمنی آمریکا و رژیم صهیونیستی هم همانی است که بود.»
خامنهای با تکرار مواضع پیشین خود افزود حکومت ایران نیروی نیابتی ندارد و تنها نیروی نیابتی در منطقه، اسرائیل است که «به نیابت از استعمارگران به کشورها تجاوز میکند».
ترامپ ۱۷ اسفند ۱۴۰۳ اعلام کرد در نامهای به خامنهای، تمایل خود را برای مذاکره درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بهجای اقدام نظامی علیه آن، ابراز کرده است.
پایگاه خبری اکسیوس ۲۹ اسفند سال گذشته گزارش داد این نامه لحنی تند داشته و ضربالعجلی دوماهه برای رسیدن به یک توافق جدید هستهای تعیین کرده است.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که ترامپ در نامه خود ضرورت محدودسازی برنامه موشکی حکومت ایران و کاهش حمایتها از گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه را مطرح کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، هفتم فروردین خبر داد تهران پاسخ نامه ترامپ را «بهطور مقتضی و از طریق کشور عمان» داده است.
متن کامل پاسخ تهران تاکنون بهصورت رسمی منتشر نشده است. با این حال، روزنامه العربی الجدید ۹ فروردین گزارش داد حکومت ایران در پاسخ خود بر مواضع دیرینهاش، از جمله عدم مذاکره در مورد برنامه موشکی یا گروههای نیابتی خود و همچنین عدم مذاکره فراتر از چارچوب برجام، تاکید کرده است.
تاکید رهبر جمهوری اسلامی بر نابودی اسرائیل
خامنهای در ادامه سخنان خود پس از نماز عید فطر، بار دیگر خواستار نابودی اسرائیل شد و گفت: «این باند تبهکار باید از فلسطین ریشهکن شود و ریشهکن خواهد شد و همه باید تلاش کنند تا این موجود شرور را از این منطقه حذف کنند.»
او اضافه کرد: «این رژیم نسلکشی میکند و اگر دستش برسد، به خاک سایر کشورها تجاوز میکند، مانند اینکه به خاک سوریه تجاوز کرده است.»
پیشتر و در هشتم فروردین، احمد علمالهدی، نماینده خامنهای در استان خراسان رضوی، کشتار یهودیان در جریان جنگ جهانی دوم (هولوکاست) را انکار کرد و آن را «دروغ محض» خواند.
گیلا گملیل، وزیر علم و فناوری اسرائیل، ۹ فروردین در مصاحبه با ایراناینترنشنال، این اظهارات را نشاندهنده «یهودستیزی نهادینهشده» در مقامهای جمهوری اسلامی دانست.
در یک سال گذشته، تنشها میان حکومت ایران و اسرائیل شدت یافته و حتی به درگیریهای مستقیم میان دو طرف کشیده شده است.
اسرائیل همچنین موفق شده ضربات مهلکی به گروههای نیابتی جمهوری اسلامی وارد کند و شماری از چهرههای شاخص این گروهها، از جمله حسن نصرالله، هاشم صفیالدین، یحیی سنوار و اسماعیل هنیه را از میان بردارد.
سازمان دیدهبان حقوق بشر در بیانیهای با اشاره به اینکه مقامهای جمهوری اسلامی تهدید کردهاند نرگس محمدی، مدافع حقوق بشر و برنده جایزه نوبل صلح را برای گذراندن ایام حبس به زندان بازمیگردانند، خواستار آزادی بی قید و شرط او و تمامی مدافعان حقوق بشر زندانی در ایران شد.
دیدهبان حقوق بشر در این بیانیه که دوشنبه ۱۱ فروردین منتشر شد، با اشاره به اینکه محمدی از ۱۴ آذر ۱۴۰۳ با تعلیق حکم ۱۳ سال و ۹ ماه زندان، به دلایل پزشکی به مرخصی درمانی اعزام شد، نوشت که با وجود تایید سازمان پزشکی قانونی برای تمدید تعلیق حکم او، مقامات او را برای بازگشت به زندان اوین تحت فشار گذاشتهاند.
این سازمان حقوق بشری تاکید کرد که پزشکان محمدی گفتهاند تضمین دسترسی او به معاینات و مراقبت پزشکی کامل و منظم، نیازمند حداقل شش ماه مرخصی است.
فدریکو بوررلو، مدیر اجرایی دیدهبان حقوق بشر، با تاکید بر اینکه محمدی از رهایی موقت از زندان برای ادامه دادن فعالیتهایش و آگاهی رسانی در رابطه با وضعیت هولناک حقوق بشر در ایران استفاده کرده است، گفت: «تهدید مقامات جمهوری اسلامی برای بازگرداندن او به زندان نشان آشکار دیگری است که آنها هیچ گونه اعتراض و مخالفتی را برنمیتابند.»
او اضافه کرد: «مقامات ایران مسئولیت قانونی دارند که نرگس محمدی و دیگر کسانی را که در بازداشت خودسرانه به سر میبرند، به شکل نامشروط آزاد کنند و تضمین کنند تمام افراد تحت بازداشت آنها به مراقبتهای پزشکی کافی و بههنگام دسترسی دارند.»
پیش از این و در ۲۳ اسفند ۱۴۰۳، ۸۵ برنده جایزه نوبل در رشتههای مختلف، با انتشار بیانیه مشترکی خواستار آزادی کامل و بیقید و شرط نرگس محمدی و تمام زندانیان سیاسی در ایران شدند.
محمدی تا به امروز بیش از ۱۰ سال از عمر خود را در زندان سپری کرده است. او از زمان آغاز فعالیتهای حقوق بشریاش از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی به بیش از ۳۶ سال زندان و ۱۵۴ ضربه شلاق و مجازاتهای ناعادلانه دیگر محکوم شده و تجربه ۱۳۵ روز حبس در سلول انفرادی دارد.
این فعال مدنی در سالهای اخیر به دلیل فعالیتهای حقوق بشری خود جوایز بینالمللی متعددی از جمله جایزه نوبل صلح، جایزه جهانی آزادی مطبوعات یونسکو/گییرمو کانو و جایزه شجاعت خبرنگاران بدون مرز را دریافت کرده است.
محرومسازی زندانیان از حق درمان
دیدهبان حقوق بشر در بخش دیگری از بیانیه خود یادآوری کرد که جمهوری اسلامی از دیرباز سیاست محرومسازی زندانیان، به ویژه زندانیان سیاسی را در پیش گرفته تا آنها را «مجازات و مجبور به سکوت» کند.
این سازمان حقوق بشری از زینب جلالیان، فاطمه سپهری، راحله راحمیپور، مطلب احمدیان و وریشه مرادی، زندانی سیاسی کُرد محکوم به اعدام، به عنوان برخی از زندانیان سیاسی که همچنان از مراقبت پزشکی کافی و بههنگام محروم هستند، نام برد.
به نوشته دیدهبان حقوق بشر، مهوش ثابت، از اعضای سابق مدیران جامعه بهائی ایران که در مرخصی درمانی به سر میبرد نیز برای مدتی طولانی از مراقبت پزشکی محروم بود و در حال حاضر با خطر بازگردانده شدن به زندان روبهرو است.
نرگس محمدی، زینب جلالیان، فاطمه سپهری، راحله راحمی پور، مطلب احمدیان، وریشه مرادی و مهوش ثابت
این بیانیه تاکید کرد که طبق حداقل معیارهای سازمان ملل، جلوگیری از ارائه مراقبتهای درمانی به افراد تحت بازداشت میتواند «مصداق شکنجه و دیگر بدرفتاریها» باشد.
مدیر اجرایی دیدهبان حقوق بشر در این خصوص گفت: «سیاست شنیع مقامات ایران مبنی بر محروم کردن بازداشتشدگان و زندانیان از مراقبتهای پزشکی میتواند پیامدهای مرگبار داشته باشد.»
او اضافه کرد: «جامعه بینالمللی باید مقامات را به خاطر بیتوجهی آشکارشان، نهتنها به حق بر آزادی بلکه به حق حیات افراد تحت بازداشتشان مورد بازخواست قرار دهد.»
در سالهای گذشته گزارشهای متعددی درباره عدم رسیدگی پزشکی به زندانیان در ایران و نقض حق دسترسی آنان به درمان مناسب از سوی مسئولان زندانها منتشر شده است.
طی سالهای اخیر، شماری از زندانیان در ایران جان خود را در زندان از دست دادهاند و جمهوری اسلامی مسئولیتی در قبال مرگ آنها که به دلیل اعمال فشار، شکنجه و ارائه ندادن خدمات پزشکی رخ داده، نپذیرفته است.
از سال ۱۳۸۷ تا سال ۱۴۰۳ و طی حدود ۱۵ سال، میزان زکات فطره (فطریه) جمعآوری شده در کشور به قیمت ثابت، بهطور میانگین ۶۰ درصد کاهش یافته است. همچنین تعداد کسانی که زکات فطره پرداخت کردهاند هم نصف شده است. از سویی در سال ۱۴۰۴ برای نخستین بار، نرخ فطریه بهصورت استانی تعیین شده است.
آن دسته از شیعیان مومنی که به شرعیات پایبند هستند و توانایی مالی دارند (و خودشان از کسی صدقه و کمکهزینه دریافت نمیکنند)، در عید فطر هر سال فطریه پرداخت میکنند. بسیاری از مومنان، زکات فطره خود را در سالهای گذشته به صندوقهایی که کمیته امداد در محل برگزاری نماز عید فطر قرار میداد، پرداخت میکردند.
میزان زکات فطره جمعآوریشده در کشور از یک سو نشاندهنده اعتماد پرداختکنندگان این زکات به جمهوری اسلامی است و از سوی دیگر، میتوان با در نظر گرفتن مجموع فطریه جمعآوری شده در هر سال، تعداد مومنانی را که از این نظر به جمهوری اسلامی اعتماد داشتهاند، برآورد کرد.
بررسی اخبار از سال ۱۳۸۷ نشان میدهد در آن سال حدود ۱۳ میلیون و ۴۱۵ هزار فقره زکات فطره به جمهوری اسلامی پرداخت شده است. این عدد با کاهشی ۴۵ درصدی به حدود هفت میلیون و ۳۷۷ هزار فقره در سال ۱۴۰۳ رسید که در واقع، تقریبا نصف شده است.
از سوی دیگر، مقدار زکات فطره جمعآوریشده نیز به قیمت ثابت، با احتساب نرخ تورم رسمی جمهوری اسلامی، ۴۴ درصد و با احتساب نرخ دلار آزاد، ۷۶ درصد کاهش یافته است.
با کاهش پرداخت فطریه به کمیته امداد، از سال ۱۳۹۰ شورایی به نام شورای زکات در هر منطقه از کشور تشکیل شد که با حضور امام جمعه آن منطقه و نمایندگان کمیته امداد و دولت، این شورا انحصار اخذ زکات در منطقه را در اختیار دارد/ تصویر: جلسه شورای زکات استان مازندران به ریاست محمدباقر محمدی لائینی، نماینده ولی فقیه در استان، آبان ۱۴۰۱
۱۳۸۷، حدود ۵۷ میلیون دلار
۲۸ شهریور ۱۳۸۸، منصور قمشه، مدیرکل وقت دفتر سرپرستی کمیته امداد در گفتوگو با خبرگزاری ایرنا اعلام کرد در عید فطر سال ۱۳۸۷، این سازمان در کل کشور ۵۵ میلیارد تومان فطریه جمعآوری کرده است.
بر اساس اطلاعات موجود در وبسایت مرکز آمار جمهوری اسلامی، عدد شاخص کل که مبنای رسمی محاسبات تغییرات ارزش ریال است، در مهر ماه سال ۱۳۸۷ که عید فطر در آن تاریخ بود، حدودا روی عدد هشت بود.
طبق آخرین اعلام مرکز آمار در پایان اسفند ماه ۱۴۰۳، عدد شاخص کل به ۳۱۵/۷۰ رسیده است. بر اساس رشد سه هزار و ۸۱۳ درصدی شاخص کل، ۵۵ میلیارد تومان مهر ماه ۱۳۸۷، با احتساب نرخ رسمی تورم در جمهوری اسلامی، به قیمت فعلی چیزی حدود دو هزار و ۱۵۲ میلیارد تومان است.
در همان زمان، نرخ دلار در بازار آزاد ۹۶۶ تومان بود. ۵۵ میلیارد تومان، حدودا، برابر ۵۷ میلیون دلار بود. هماکنون که دلار در محدوده ۱۰۴ هزار تومان است، ارزش ۵۷ میلیون دلار حدودا برابر پنج هزار و ۹۲۱ میلیارد تومان است.
در سال ۱۳۸۷، میانگین حداقل و حداکثر فطریه چهار هزار و ۱۰۰ تومان به ازای هر نفر بود. بر این اساس در آن سال حدود ۱۳/۵ میلیون نفر فطریه پرداخت کردهاند.
شوراهای زکات در واحدهای کوچک، در حد شهرستان به ریاست امام جمعه همان منطقه و نمایندگان کمیته امداد، به طور منظم تشکیل جلسه میدهند/ تصویر: جلسه شورای زکات دشتستان به ریاست حسن مصلح، امام جمعه این شهرستان، مهر ماه ۱۴۰۳
۱۳۹۷، حدود ۱۹/۳ میلیون دلار
پنجم اسفند ماه ۱۳۹۷، محمد سرابنشین، مدیر کل امور اجرایی زکات کشور، در جریان یک همایش اعلام کرد در عید فطر سال ۱۳۹۷ که در خرداد ماه بود، در کل کشور ۱۳۵ میلیارد تومان فطریه پرداخت شده است.
خرداد ماه آن سال، عدد شاخص کل کشور ۳۳/۱۵ بود. بر این اساس با احتساب تورم رسمی در ایران، فطریه آن سال به قیمت امروز برابر یکهزار و ۲۸۶ میلیارد تومان است.
همچنین قیمت هر دلار در بازار آزاد در خرداد ۱۳۹۷، حدود هفت هزار تومان بود. بر این اساس در عید فطر سال ۱۳۹۷، بیش از ۱۹ میلیون دلار فطریه جمعآوری شد. این رقم، در ایران ۱۴۰۴، با دلار ۱۰۴ هزار تومانی، برابر دو هزار میلیارد تومان است.
میانگین فطریه سال ۱۳۹۷، شامل گندم و برج، حدود ۱۴ هزار و ۵۰۰ تومان بود که این نشان میدهد در سال ۱۳۹۷، حدود ۹/۳ میلیون نفر فطریه پرداخت کردند.
برای اولین بار، جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۴، جدول نرخنامه فطریه را بر اساس استانها منتشر کرده است و فطریه در برخی استانها، ۵۸ درصد گرانتر از سایر استانهاست
۱۴۰۱، حدود ۲۰/۴ میلیون دلار
حبیبالله آسوده، معاون توسعه مشارکتهای کمیته امداد، آذر ماه ۱۴۰۱ اعلام کرد در عید فطر آن سال که در اردیبهشت ماه بود، در کل کشور ۶۱۲ میلیارد تومان فطریه جمعآوری شد. این رقم با احتساب نرخ تورم رسمی در ایران، به قیمت امروز چیزی حدود یکهزار و ۶۱۳ میلیارد تومان است.
دلار در اردیبهشت آن سال حدود ۳۰ هزار تومان بود. بر این اساس فطریه ۶۱۲ میلیارد تومانی سال ۱۴۰۱، تقریبا ۲۰ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار بود. ۲۰/۴ میلیون دلار با نرخ فعلی چیزی برابر دو هزار و ۱۲۲ میلیارد تومان است.
در سال ۱۴۰۱، میانگین فطریه بدل از گندم و برنج بین مراجع مختلف شیعه، حدود ۸۰ هزار تومان بود که این نشان میدهد در آن سال ۷/۶ میلیون نفر فطریه پرداخت کردند.
در سالهای گذشته معمولا فطریه در حاشیه نماز عید فطر جمعآوری میشد اما اخیرا کمیته امداد با کارتخوان نانواییها هم فطریه اخذ میکند
۱۴۰۳، ۱۳/۹ میلیون دلار
برای سال ۱۴۰۳، آمارهای متفاوتی از مجموع فطریه جمعآوری شده ارائه شده است. در این سال فطریه و کفاره از هم جدا نشد و جمع آنها اعلام شد.
۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۳، آسوده، مقدار جمع فطریه و کفاره عید فطر سال ۱۴۰۳ را ۸۲۴ میلیارد تومان اعلام کرد. تقریبا دو هفته بعد (نهم خرداد ماه سال ۱۴۰۳)، حسن هرمز، مدیرکل امور اجرایی زکات کمیته امداد، مبلغ کل فطریه و کفاره جمعآوری شده عید فطر سال ۱۴۰۳ را ۹۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد.
عید فطر سال گذشته مثل امسال در فروردین ماه بود و اگر ۹۰۰ میلیارد تومان را مبنا قرار دهیم، این رقم بر اساس نرخ تورم رسمی اعلام شده از سوی جمهوری اسلامی، به قیمتهای فعلی برابر یکهزار و ۲۰۷ میلیارد تومان است، چرا که عدد شاخص کل در فروردین ماه سال گذشته ۲۳۵/۴۸ بود و در اسفند ماه به ۳۱۵/۷ رسید.
قیمت هر دلار آمریکا در فروردین ماه سال ۱۴۰۳، حدود ۶۵ هزار تومان بود. بر این اساس رقم فطریه عید فطر سال گذشته ۱۳ میلیون و ۹۰۰ هزار دلار آمریکا برآورد میشود که این رقم به نرخ فعلی دلار آمریکا، برابر یکهزار و ۴۴۷ میلیارد تومان است.
در سال گذشته، میانگین فطریه چیزی حدود ۱۲۲ هزار تومان بود. این یعنی سال ۱۴۰۳، حدود ۷/۴ میلیون نفر فطریه پرداختند.
محمدحسین فلاحزاده، رییس مرکز موضوعشناسی احکام فقهی، ناشر جدول نرخنامه فطریه در سال ۱۴۰۴ که با حفظ سمت، رییس دفتر استفتائات علی خامنهای هم هست، علت انتشار این جدول را افزایش مشارکت مردم در پرداخت فطریه عنوان کرده است
متولی جمعآوری فطریه و محل خرج آن
در جمهوری اسلامی تا سال ۱۳۹۰، «کمیته امداد امام خمینی» متولی اصلی جمعآوری فطریه بود.
به مرور و به خصوص در دهه ۸۰ خورشیدی، میزان استقبال و اعتماد مردم به کمیته امداد کم، و در کنار این سازمان، نهادهایی مانند خیرهها، سازمان بهزیستی و نهادهای دیگر به محلی برای جذب خیرات مردم تبدیل شدند.
در چنین شرایطی در سال ۱۳۹۰، شورایی به نام «شورای زکات» تشکیل شد و بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی، ۱۱ شخصیت حقوقی، از جمله رییس کمیته امداد، نماینده ولی فقیه، رییس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه سراسر کشور، امامان جمعه مناطق، چند وزیر و افراد حقوقی دیگری در آن عضو شدند. یکی از وظایف این شورا، جمعآوری زکات فطره یا فطریه از کل کشور است.
با وجود این، همچنان کمیته امداد عملا بالاترین سهم در کنترل عواید زکات را در اختیار دارد.
در تهران، علی خامنهای معمولا شخصا نماز عید فطر را در مصلای تهران امامت میکند
مشوقهای اخذ حداکثری فطریه: از کارتخوان نانواییها تا جدول استانی
سال ۱۴۰۴، رسانههای رسمی جدولی را از سوی مرکزی به نام «موضوعشناسی احکام فقهی حوزه علمیه قم» منتشر کردند که طبق آن سه نرخ متفاوت بر اساس فطریه بدل از گندم، برنج ایرانی و برنج خارجی برای ۳۱ استان کشور تعیین شده است. تا پیش از این، شیعیان مومن، بر اساس نظر مرجع تقلید خود صرفنظر از محل زندگی فطریه را پرداخت میکردند.
در سالهای اخیر نیز در طرحی، شورای زکات اعلام کرده است کارتخوان نانواییها نیز فطریه دریافت میکنند، در حالی که تا پیش از آن، بیشتر در مساجد و مصلاها فطریه جمعآوری میشد.
اختلاف زکات فطریه در این جدول تا ۵۸ درصد است. برای نمونه، فطریه بدل از گندم طبق این جدول در استان سیستان و بلوچستان ۸۷ هزار تومان تعیین شده، در حالی که همین فطریه در استان کهگیلویه و بویراحمد ۵۵ هزار و ۵۰۰ تومان درج شده است.
نکته جالب اینکه در برخی استانهای همجوار، نرخهای اعلامی به شدت با هم متفاوت است.
در یک نمونه، فطریه بدل از گندم در قم ۸۲ هزار تومان تعیین شده، در اصفهان، همسایه جنوبی این استان، همین قلم ۷۲ هزار تومان، در همسایه شرقی استان، سمنان، ۸۲ هزار تومان و در همسایه غربی، استان مرکزی، فطریه بدل از گندم ۷۵ هزار تومان تعیین شده است.
طبق رسالههای توضیح المسائل مراجع شیعه، فطریه بر اساس قیمت هر خوراکی، شامل گندم و برنج تعیین میشود اما به نظر میرسد در این جدول، فطریه به شکلی رقابتی تعیین شده است.
محمدحسین فلاحزاده، رییس مرکز موضوعشناسی احکام فقهی حوزه علمیه قم، با تاکید بر اینکه «این شیوه محاسبه، میزان پرداخت زکات فطره را واقعیتر کرده و امکان مشارکت حداکثری مردم را فراهم میکند»، گفت: «این اقدام با هدف تناسب بیشتر زکات فطره با شرایط اقتصادی و معیشتی هر منطقه صورت گرفته است.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بااشاره به اینکه توافق با ایران را ترجیح میدهد، اعلام کرد درباره اعمال تعرفههای ثانویه علیه جمهوری اسلامی تصمیمگیری خواهد کرد، و گفت: «خواهیم دید آیا میتوانیم به نتیجهای برسیم یا نه. و اگر نه، اوضاع بد خواهد شد، خیلی بد.»
او یکشنبه ۱۰ فروردین با اشاره به اینکه «دستیابی به توافق را به گزینه دیگر ترجیح میدهد» در هواپیمای ریاست جمهوری گفت: «تصور میکنم همه حاضران در این هواپیما از آن گزینه آگاه هستند، و گزینه مطلوبی نیست.»
رییسجمهور آمریکا همچنین گفت جمهوری اسلامی نباید راهی جز توافق در پیش گیرد و افزود جو بایدن، رییسجمهوری پیشین، نمیدانست چگونه در مورد جمهوری اسلامی عمل کند.
به گفته ترامپ، «خیلی اتفاقها درباره ایران در جریان است،» و اگر ظرف مدت حدود دو هفته پیشرفتی صورت نگیرد، تعرفهها اعمال میشود.
این نخستین بار نیست که ترامپ چنین موضعی را مطرح میکند و پیشتر نیز جمهوری اسلامی را در برابر دو گزینه توافق یا رویارویی نظامی قرار داده است.
ترامپ پیشتر در مصاحبه با شبکه انبیسی به جمهوری اسلامی درباره توسعه برنامه هستهای خود هشدار داد و گفت اگر توافق نکند، بمباران خواهد شد.
ترامپ ۱۷ اسفند ۱۴۰۳ اعلام کرد در نامهای به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، تمایل خود را برای مذاکره درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی، به جای اقدام نظامی علیه آن، ابراز کرده است.
پایگاه خبری اکسیوس ۲۹ اسفند سال گذشته گزارش داد این نامه لحنی تند داشته و ضربالاجلی دوماهه برای رسیدن به یک توافق جدید هستهای تعیین کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، هفتم فروردین خبر داد تهران پاسخ نامه ترامپ را «بهطور مقتضی و از طریق کشور عمان» داده است.
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم همپیشتر در روز یکشنبه گفت خامنهای در پاسخ به نامه ترامپ گفته مسیر مذاکرات «غیرمستقیم» با آمریکا باز است.
متن کامل پاسخ تهران تاکنون بهصورت رسمی منتشر نشده است. با این حال، روزنامه العربی الجدید ۹ فروردین گزارش داد حکومت ایران در پاسخ خود بر مواضع دیرینهاش، از جمله عدم مذاکره در مورد برنامه موشکی یا گروههای نیابتی خود و همچنین عدم مذاکره فراتر از چارچوب برجام، تاکید کرده است.
