جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، جمعه هشتم فروردین در جریان سفر به گریلند از دانمارک بهشدت انتقاد کرد و گفت که این کشور در محافظت از گرینلند، قلمرویی نیمهخودگردان تحت حاکمیت دانمارک، در برابر نفوذ چین و روسیه ناکام بوده است.
ونس در سخنانی در پایگاه فضایی پیتوفیک، با تاکید بر احترام آمریکا به حاکمیت گرینلند، خواستار همکاری بیشتر این منطقه با واشینگتن شد.
او اعلام کرد که ایالات متحده در حال حاضر برنامهای برای افزایش مستقیم حضور نظامی در گرینلند ندارد، اما در آینده منابع بیشتری از جمله ناوهای جنگی و یخشکنهای نظامی به این منطقه اعزام خواهد کرد.
این اظهارات با واکنش تند مقامهای گرینلند مواجه شد. نخستوزیر جدید این منطقه سفر مقامهای آمریکایی را نشانهای از «بیاحترامی» دانست و خواستار اتحاد داخلی در برابر «فشارهای خارجی» شد.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا درباره ازسرگیری کمکها به پروژههای مرتبط با ایران به ایراناینترنشنال گفت حکومت ایران یکی از بدترین ناقضان حقوق بشر در جهان است که مردم خود را برای حفظ قدرت سرکوب میکند و ایالاتمتحده به حمایت و دفاع از حقوق مردم ایران در برابر این حکومت ادامه میدهد.
سخنگوی این وزارتخانه در ادامه با اشاره به وضعیت حقوق بشر در ایران و تاکید بر اینکه «حکومت ایران مانع از بهرهمندی مردم از آزادیهای اساسی میشود» گفت با وجود ادامه روند بازبینی کمکهای خارجی، اجرای برخی برنامههای تاییدشده که در راستای منافع ملی آمریکا قرار دارند، از جمله برخی برنامهها در حمایت از مردم ایران، همچنان خواهد یافت.
در بیانیه سخنگوی وزارت خارجه آمده است: «وزیر خارجه آمریکا از زمان آغاز به کار خود، با جدیت مشغول بررسی هر دلار هزینهشده در وزارت خارجه و آژانس توسعه جهانی (USAID) بوده تا اطمینان حاصل شود منابع مالیاتی شهروندان آمریکایی در راستای امنتر، قویتر و ثروتمندتر شدن ایالات متحده مصرف میشود.»
پیشتر، یکی از کسانی که موسسهاش از این کمکها استفاده میکند درباره از سرگرفتهشدن آنها به ایران اینترنشنال گفت: «دولت ترامپ نشان داد برای پروژههای مرتبط با ایران ارزش قائل است. من انتظار دارم که کمکهای بیشتری هم به این بخش بشود، چرا که این پروژهها کاملا با سیاست "اول آمریکا" همخوانی دارند.»
وزارت خارجه آمریکا تا پیش از این درباره نتایج بررسیهای خود یا دلایل از سرگیری این کمکها اظهار نظر علنی نکرده بود.
ایران اینترنشنال بامداد جمعه به استناد یک سند از «کمکهای مالی فعال» وزارت خارجه آمریکا گزارش داده بود که وضعیت تقریبا تمام پروژههای مرتبط با ایران به رنگ سبز درآمده و این نشاندهنده از سرگیری کمکها به آنهاست.
وزارت خارجه آمریکا، ژانویه سال جاری میلادی تامین مالی چندین پروژه مربوط به ایران، از جمله گروههای مدافع حقوق بشر ایرانی، پروژههای آزادی اینترنت و سازمانهای جامعه مدنی را به حالت تعلیق درآورد.
این اقدام بخشی از بررسی گستردهتر کمکهای خارجی ایالات متحده در چارچوب سیاست «اول آمریکا»ی دولت ترامپ بود.
این توقف کمکها که در تاریخ ۲۰ ژانویه اعلام شد، در ابتدا برای ۹۰ روز تعیین شده بود اما ظاهرا بررسیها زودتر به پایان رسیده است.
چند نفر از مسئولان موسسههای دریافتکننده هم به ایراناینترنشنال گفتند کمکهای مالی به آنها دوباره برقرار شده و فعالیتهایشان از سر گرفته میشود.
تاثیر فرمان اجرایی ترامپ بر جامعه مدنی در ایران
پیش از توقف این کمکها، آمریکا از چندین سرویس ارائهدهنده ویپیان (VPN) حمایت مالی میکرد که به ایرانیان کمک میکنند از سانسور دولتی عبور کنند.
آمریکا همچنین از پروژههایی در حمایت از آزادی رسانه، تقویت جامعه مدنی و مستندسازی نقض حقوق بشر در ایران پشتیبانی میکرد که تمام این ابتکارات تحت تاثیر دستور اجرایی ترامپ قرار گرفتند.
توقف کمکها که در نخستین روز کاری ترامپ در کاخ سفید اعلام شد، انتقادهای بسیاری را در میان فعالان ایرانی برانگیخت. این فعالان معتقد بودند چنین تصمیمی بیش از همه به نفع حاکمان جمهوری اسلامی است.
اکنون دریافتکنندگان این کمکها معتقدند از سرگیری حمایتهای مالی آمریکا شرایط را تغییر خواهد داد.
یکی از این افراد که خواست ناشناس بماند، به ایراناینترنشنال گفت: «جمهوری اسلامی تلاش کرد از توقف موقت کمکها بهعنوان ابزار تبلیغاتی استفاده کند و ادعا کرد این پروژهها کارایی و تاثیر ندارند. اما واقعیت این است که بسیاری از این پروژهها اثرات ملموسی بر جامعه ایران داشتهاند.»
دولت ترامپ روز جمعه هشتم فروردین به کنگره اطلاع داد که قصد دارد تقریبا تمامی مشاغل باقیمانده در «آژانس توسعه جهانی آمریکا» (USAID) را حذف و این نهاد را که بیش از ۶۰ سال یکی از ابزارهای کلیدی نفوذ جهانی آمریکا و ارائه کمکهای بشردوستانه بوده است، تعطیل کند.
بر اساس یادداشتی داخلی که به دست کارکنان این آژانس رسیده، تمامی پستهایی که طبق قانون الزامی نیستند، در دو مرحله در ماههای ژوئیه و سپتامبر حذف خواهند شد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در بیانیهای گفت: «امروز وزارت خارجه و آژانس توسعه جهانی آمریکا، کنگره را از قصد خود برای انجام یک بازسازماندهی مطلع کردند؛ طرحی که شامل انتقال برخی از وظایف USAID به وزارت خارجه تا تاریخ اول ژوئیه ۲۰۲۵ خواهد بود.»
روبیو در ادامه گفت: «متاسفانه، این آژانس مدتهاست از ماموریت اصلی خود منحرف شده است. در نتیجه، دستاوردها بسیار اندک و هزینهها بسیار بالا بودهاند.»
این تصمیم از سوی جرمی لوین، معاون موقت این آژانس و عضو اداره بهرهوری دولت به رهبری ایلان ماسک، اعلام شده است.
در یادداشت ارسالی به کارکنان آمده است که طی روزهای آینده همه کارمندان در سراسر جهان ایمیلی دریافت خواهند کرد که در آن اطلاع داده میشود شغلشان در حال حذف است. افراد بین دو گزینه اخراج در ژوئیه یا سپتامبر حق انتخاب خواهند داشت.
تمی بروس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، با اشاره به بازداشت شهروندان کرد در ایران به دلیل شرکت در جشنهای نوروزی، جمهوری اسلامی را «یکی از بدترین ناقضان حقوق بشر در جهان» خواند و گفت که دولت ترامپ به حمایت و دفاع از حقوق بشر مردم ایران ادامه خواهد داد.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، جمعه هشتم فروردین در نشستی خبری، گفت که جمهوری اسلامی یکی از بدترین ناقضان حقوق بشر در جهان است که برای «حفظ قدرت، مردم را سرکوب میکند و مانع از بهرهمندی آنها از آزادیهای اساسی میشود.»
در پی برگزاری جشنهای نوروزی در کردستان، محمد جباری، دادستان این استان از بازداشت افرادی تحت عنوان «لیدرها و عوامل اصلی فعالیت تبلیغی علیه نظام در پوشش جشنهای نوروزی» خبر داد.
همچنین در روزهای گذشته برخی سایتهای حقوق بشری از جمله هرانا، کردپا و ههنگاو اسامی شماری از شهروندان کُرد بازداشت شده در ارتباط با برگزاری مراسم و آیینهای نوروزی در شهرهای کردنشین ایران را منتشر کردهاند.
در پی حضور پرشمار مردم در اماکن گردشگری استان فارس نیز هنگام تحویل سال نو که با رقص و شعارهای ضدحکومتی همراه بود، کامران میرحاجی، دادستان استان فارس یکشنبه سوم فروردین از برخورد با گروهی از حاضران در مراسم خبر داد و گفت تعدادی بازداشت شدهاند.
همزمان در پی سردادن شعارهای ضدحکومتی در آرامگاه فردوسی در روز تحویل سال نو، محمدحسین درودی، دادستان خراسان رضوی از برخورد با تعدادی از افراد به گفته او «هنجار شکن» در مراسم سال نو در آرامگاه فردوسی خبر داد.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در اظهارات روز جمعه خود افزود: «حکومت ایران بهطور ناعادلانهای بیش از هر کشور دیگری در جهان افراد را اعدام میکند، اعضای اقلیتهای دینی و قومی را تحت آزار و اذیت قرار میدهد و با استفاده از روشهایی مانند بازداشت خودسرانه، شکنجه و سایر نقضهای حقوق بشری، مخالفان سیاسی را مرعوب و هرگونه صدای مخالف را سرکوب میکند.»
تمی بروس گفت که دولت آمریکا به حمایت و دفاع از حقوق مردم در ایران در برابر نقضهای مداوم حقوق بشر و سرکوب اقتدارگرایانه جمهوری اسلامی ادامه خواهد داد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، نیز در پیام ویدیویی خود در آغاز سال ۱۴۰۴ فرا رسیدن نوروز و سال نو را تبریک نگفت.
در اسفندماه، فرمانده سپاه پاسداران ایلام اعلام کرد که هیچ دستگاهی در ایام نوروز مجاز به صدور مجوز برای برگزاری جشن نیست.
نوروز ۱۴۰۴ مقارن با ماه رمضان بود و صادق حسینی تهدید کرده بود که با افرادی که در فضای مجازی یا حقیقی اقدام به سازماندهی و جمعآوری پول برای برگزار جشن کنند، «برخورد جدی» خواهد شد.
در سالهای قبل هم شماری از شهروندان کرد در ایران به دلیل برگزاری جشن نوروز بازداشت شدهاند.
نوروز گذشته، محسن احمدی، معلم و یکی از برگزارکنندگان مراسم نوروز در بخش کارزان در استان ایلام، بازداشت شد.
اردیبهشت سال گذشته، وزارت امور خارجه ایالات متحده، با انتشار گزارش سالانه خود از وضعیت حقوق بشر در ایران تاکید کرد که جمهوری اسلامی در سال ۲۰۲۳ به شکلی گستردهتر به نقض حقوق اساسی شهروندان ایرانی پرداخت.
در گزارش مفصل وزارت امور خارجه آمریکا درباره وضعیت حقوق بشر در ایران، بر اعمال تبعیض علیه زنان، بهویژه تحمیل حجاب اجباری، افزایش اعدام، سانسور و محدودیت شدید آزادی بیان، بازداشت و تهدید روزنامهنگاران، سرکوبهای فراملی، نقض آزادیهای مذهبی بهویژه علیه شهروندان بهایی، نقض حقوق دگرباشان جنسی، نقض حقوق کودکان، مخصوصا کودکان کار و موارد متعدد دیگری از نقض وسیع و همهجانبه حقوق بشر در ایران اشاره شده است.
با این حال، در بهمنماه و پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، ایالات متحده آمریکا در جریان چهل و هشتمین نشست بررسی دورهای جهانی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو، برای اولین بار از انتقاد از کارنامه حقوق بشری جمهوری اسلامی خودداری کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه هشتم فروردین، در پاسخ به خبرنگاران تاکید کرد که جمهوری اسلامی در صدر فهرست مسائلی قرار دارد که با دقت آنها را دنبال میکند.
او با اشاره به محتوای نامهاش به علی خامنهای افزود: «در نامه گفتم شما باید یک تصمیم بگیرید؛ یا باید صحبت کنیم و مسئله را از طریق مذاکره حل کنیم، یا اتفاقات بسیار بدی برای ایران خواهد افتاد و من نمیخواهم چنین اتفاقی بیفتد.»
ترامپ با تاکید بر تمایل خود به حل مسالمتآمیز تنشها گفت: «ترجیح اصلی من — نه از موضع قدرت و نه از موضع ضعف — این است که با ایران به توافق برسیم. اما اگر این اتفاق نیفتد، ایران با پیامدهای بسیار بسیار بدی مواجه خواهد شد.»
دونالد ترامپ این اظهارات را در پاسخ به سوال خبرنگاری مطرح کرد که پرسید چرا در برابر حملات روزانه پهپادهای ساخت ایران به اوکراینیها اقدامی انجام نمیدهد. ترامپ در پاسخ گفت: «حرف شما درست است. آنها پهپادهای زیادی تولید میکنند. ایران در ساخت پهپاد بسیار فعال است و در این زمینه موفق هم بوده است. در برخی حوزهها واقعا عملکرد قابل توجهی دارند.»
او درباره اینکه آیا پاسخ جمهوری اسلامی به نامه خود را دریافت کرده و نیز در مورد مضمون این نامه سخن نگفت.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه هفت فروردین گفت که حکومت ایران پاسخ نامه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را چهارشنبه شش فروردین، «بهطور مقتضی و از طریق کشور عمان» داده است.
نزدیک به دو هفته پس از آنکه انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس امارات متحده عربی نامه دونالد ترامپ را در تهران به عباس عراقچی تحویل داد، او پنجشنبه هفت فروردین به خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، گفت که پاسخ نامه را نه از طریق امارات متحده عربی، بلکه از طریق عمان به آمریکا ارسال کرده است.
عراقچی گفت : «این پاسخ رسمی شامل نامهای است که در آن نقطهنظرات ما در رابطه با وضعیت جاری و نامه آقای ترامپ به طور کامل تشریح شده و به اطلاع طرف مقابل رسانده شده است.»
عباس عراقچی درباره مضمون پاسخ جمهوری اسلامی به نامه دونالد ترامپ هیچ توضیحی نداد. رهبران جمهوری اسلامی درباره مضمون نامه دونالد ترامپ نیز هیچ توضیحی نداده بودند.
شبکه اسکاینیوز عربی به نقل از منابع ایرانی گزارش داد که در پاسخ جمهوری اسلامی به نامه دونالد ترامپ به خامنهای، درباره «تعیین چارچوب مسیر مذاکرات آینده با واشینگتن» صحبت شده است.
براساس اظهارات عراقچی، پاسخ جمهوری اسلامی به نامه رییسجمهوری آمریکا تنها یک روز پس از انتشار گزارشهایی از استقرار بمبافکنهای استراتژیک و رادارگریز بی۲ در جزیره دیهگو گارسیا در اقیانوس هند، ارسال شده است.
رسانهها پنجم فروردین گزارش دادند ایالات متحده چندین فروند بمبافکن استراتژیک بی۲، هواپیماهای سوخترسان و هواپیماهای ترابری سی۱۷ را به پایگاه دیهگو گارسیا اعزام کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد در چارچوب سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی، پنج فرد و سه شرکت مرتبط با حزبالله را که در چارچوب شبکهای مستقر در لبنان به دور زدن تحریمها و حمایت مالی از این گروه مشغول بودهاند، در فهرست تحریمها قرار داده است.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری ایالات متحده جمعه در بیانیهای نوشت تیم مالی حزبالله با راهاندازی پروژههای تجاری پرسود و شبکههای قاچاق نفت که اغلب با همکاری نیروی قدس سپاه پاسداران صورت میگیرد، منابع مالی قابلتوجهی برای این گروه فراهم میکند و آن را منتقل میسازد.
در این بیانیه آمده که این شبکه تحریمشده با استفاده از شرکتهای صوری، میلیونها دلار درآمد برای حزبالله ایجاد کرده و از آن برای حمایت از فعالیتهای تروریستی این گروه بهره میبرد؛ همچنین به همدستان و اعضای خانواده خود از جمله افرادی که امروز تحریم شدهاند، امکان کسب ثروت از طریق این فعالیتهای تجاری را میدهد.
بردلی تی اسمیت، معاون سرپرست وزارت خزانهداری در امور تروریسم و اطلاعات مالی آمریکا، گفت: «اقدام امروز بر تعهد این وزارتخانه برای افشای طرحهایی که منبع مالی خشونتهای تروریستی حزبالله علیه مردم لبنان و همسایگانشان است، تاکید دارد.»
او افزود: «این شبکههای دور زدن تحریم، ایران و گروه نیابتی آن یعنی حزبالله را تقویت و تلاشهای شجاعانه مردم لبنان برای ساختن کشوری برای همه شهروندانش را تضعیف میکنند.»
افرادی که تحت تحریم قرار گرفتهاند، عبارتاند از: رشید قاسم البزال، فاطمه عبدالله ایوب، محاسن محمود مرتضی، حوراء عبدالله ایوب و جمیل محمد خفاجه.
همچنین سه شرکت «مجموعه متحده لبنان»، تحت مالکیت، کنترل یا هدایت فاطمه عبدالله ایوب، محاسن محمود مرتضی و حوراء عبدالله ایوب، شرکت سيكورول تحت مالکیت، کنترل یا هدایت جمیل محمد خفاجه و یک شرکت دیگر (Ravee SARL) تحت مالکیت، کنترل یا هدایت مستقیم یا غیرمستقیم حزبالله تحریم شدند.
وزارت خزانهداری آمریکا نوشت که این شبکه تحت نظارت محمد قاصِر تا زمان مرگ او در اواخر ۲۰۲۴ و همچنین دامادش محمد قاسم البزال فعالیت میکرد.
آمریکا پیشتر محمد قاصِر و البزال را به ترتیب در ۱۵ مه ۲۰۱۸ و ۲۰ نوامبر ۲۰۱۸ تحریم کرد. اما البزال از زمان تحریمش در ۲۰۱۸، همچنان به فعالیتهای خود ادامه داده و مالکیت شرکتهایش را به اعضای دیگر تیم مالی حزبالله منتقل کرده تا ارتباطات خود را با این سازمان که از نظر آمریکا یک سازمان تروریستی است، پنهان کند.
این اولین بار نیست که آمریکا افراد و شرکتهای دخیل در شبکه مالی حزبالله یا دیگر گروههای تحت حمایت جمهوری اسلامی در منطقه را تحریم کرده است.
تابستان گذشته، وزارت خزانهداری آمریکا ربا انتشار بیانیهای اعلام کرد تحریمهای بیشتری را علیه شبکههای تجاری و مالی حوثیها و حزبالله اعمال کرده است.
تحریم افراد جدید در شرایطی است که در آذرماه گذشته، خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی به نقل از چهار منبع نوشت که حزبالله لبنان به طور قابل توجهی از نظر نظامی از سوی اسرائیل تضعیف شده، اما احتمالا میکوشد تا ذخایر و نیروهای خود را بازسازی کند و تهدیدی بلندمدت برای ایالات متحده و متحدان منطقهای این کشور باشد.
همچنین این تحریمها پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید و اجرای دوباره سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی صورت میگیرد.
در بهمنماه گذشته، دونالد ترامپ دستورالعملی «بسیار سختگیرانه» برای از سرگیری سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی و به صفر رساندن صادرات نفت ایران امضا کرد و گفت جمهوریاسلامی دیگر نباید به کشورهای دیگر نفت بفروشد.
در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرده تا زمانی که سیاست فشار حداکثری دونالد ترامپ علیه حکومت ایران پا برجاست، تهران با واشینگتن مذاکره مستقیمی نخواهد داشت.
کارشناسان امنیت بینالمللی بر این باورند که تهران بهشدت نیازمند ارز برای تامین مالی نیروهای مسلح خود و تجهیز حزبالله لبنان است.