گرانی‌های سرسام‌آور؛ مخاطبان ایران‌اینترنشنال از افزایش چشمگیر قیمت کالاها خبر می‌دهند

ایران‌اینترنشنال، تعداد زیادی پیام از شهروندان ایرانی دریافت کرده است که در آنها شهروندان ایرانی با اشاره به کمک‌های نقدی جمهوری اسلامی به هواداران حزب‌الله لبنان و خانواده‌هایشان، از شرایط نامناسب زندگی در ایران انتقاد می‌کنند.

ماجرا از سخنرانی ۱۵ آذرماه نعیم قاسم، رهبر جدید حزب‌الله لبنان، آغاز شد. اندکی پس از اعلام آتش‌بس بین لبنان و اسرائیل، نعیم قاسم که از هشتم آبان‌ماه جایگزین حسن نصرالله شده بود، رسما از اختصاص ۱۲ تا ۱۴ هزار دلار به هر خانوار لبنانی از سوی جمهوری اسلامی خبر داد.

هدف پرداخت چنین مبلغ هنگفتی کمک‌ برای خرید اثاثیه، اجاره مسکن و ساخت و بازسازی خانه لبنانی‌هایی اعلام شده که در نتیجه درگیری حزب‌الله و اسرائیل آسیب دیده‌اند.

رفت و آمد مداوم رهبران گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، موسوم به محور مقاومت، به تهران و دیدار با علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی نیز در شرایطی رخ داد، که گزارش‌های متعددی از کشف چمدان‌های حاوی دلار، در مرزها منتشر شد. جمهوری اسلامی اغلب به‌صورت پنهانی و نقد به گروه‌های نیابتی‌اش کمک می‌کند.

هم‌زمان با انتشار خبر کمک‌های نقدی و دلاری جمهوری اسلامی به هواداران و اعضای حزب‌الله صندوق‌های قرض‌الحسنه در لبنان نیز فعال شده‌اند، هرچند یک شهروند ساکن لبنان در گفت‌وگو با ایران اینترنشنال، گفت: «توزیع کمک‌ها در این کشور، هنوز به صورت چشم‌گیری فراگیر نشده است.»

در حالی که به طور متوسط ۱۳ هزار دلار به هر خانواده هوادار حزب‌الله لبنان وعده داده شده است، فقیرترین خانوارهای ایرانی که در سه دهک اول قرار می‌گیرند، به‌طور متوسط با فرض سه نفره بودن، چیزی حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان ، یعنی حدود ۱۲ دلار در ماه یارانه دریافت می‌کنند.

اگر نرخ دلار برخلاف همه پیش‌بینی‌ها بیش از این بالا نرود، یک خانواده سه نفره ایرانی که در سه دهک اول قرار دارد، در سال فقط ۱۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان، معادل ۱۶۰ دلار، یارانه می‌گیرد.

حتی یارانه یک ساله نیازمندترین خانوارهای ایرانی نیز یک هشتادم مبلغی است که اعلام شده جمهوری اسلامی به خانوارهای لبنانی هوادار خود می‌پردازد.

حدود ۶۰ میلیون نفر ایرانی، معادل ۷۰ درصد جمعیت کشور، به اذعان وزارت کار جمهوری اسلامی، برای تامین حداقل کالری مورد نیاز خود نیازمند دریافت کمک هزینه دولتی هستند. بر همین اساس دولت جمهوری اسلامی طرحی را برای توزیع کوپن خرید یک سبد ۱۱ قلمی، شامل مایحتاجی چون ماکارونی و برنج تصویب کرده است.

در حالی که برای تامین منابع این طرح، هیئت وزیران مصوبه داشته و رییس دولت از رهبر جمهوری اسلامی برای تامین منابع آن، اجازه برداشت یک میلیارد دلاری از صندوق توسعه ملی گرفته است، از آذرماه تا کنون، با گذشت بیش از دو ماه، هنوز معلوم نیست منابع کمک‌های جمهوری اسلامی به حزب‌الله لبنان، از کجا و با چه مصوبه‌ای تامین شده است.

تورم و کمیابی مایحتاج

پرداخت‌های میلیارد دلاری به نیروهای نیابتی از سوی جمهوری اسلامی، در حالی صورت می‌پذیرد که در کشور، به‌دلیل عدم سال‌های سرمایه‌گذاری مناسب در حوزه گاز و برق، کشور با زنجیره بحران انرژی روبه‌رو شده است؛ بحرانی که به نوبه خود موجب تعطیلی گسترده ادارات و صنایع شده است.

در حالی که بسیاری از شهروندان ایرانی، بابت همین زنجیره بحران، در کسب و کار خود با اختلال جدی روبه‌رو شده‌اند، از سوی دیگر قیمت دلار در ایران از آبان‌ماه تاکنون نوسانات شدیدی داشته است.

قیمت دلار در مهرماه امسال، پیش از پیروزی دونالد ترامپ در محدوده ۶۰ تا ۶۵ هزار تومان قرار داشت. هم اکنون قیمت دلار به نزدیک ۹۲ هزار تومان رسیده است. این افزایش قیمت دلار، تاثیر خود را در قیمت مایحتاج روزانه مردم گذاشته است.

شرکت‌های داروسازی، به‌دلیل افزایش هزینه‌های تولید خود، که دلار نقش مهمی در آن دارد، از سازمان غذا و دارو مجوز افزایش قیمت محصولات خود تا پنج برابر را دریافت کردند.

قیمت مواد غذایی، نظیر روغن، برنج و سیب‌زمینی در ایرانی، به طرز کم سابقه افزایش یافته است. برخی از این افزایش‌ها، ناشی از دخالت‌های سوء دولت در بازارها بوده است.

مراکز رسمی جمهوری اسلامی، نرخ تورم را ۳۲ درصد اعلام کرده‌اند، اما بررسی‌های ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد در بهمن‌ماه، اقلام ضروری خانوارها از مهر تا بهمن‌ماه ۱۴۰۳، طی تنها سه ماه، دو تا دو نیم برابر، معادل ۱۰۰ تا ۱۵۰ درصد افزایش قیمت داشتند.

هم اکنون در ابتدای اسفند‌ماه، که در ایران به آن «شب عید» گفته می‌شود، برنج در بازار کم‌یاب شده و قیمت برنج ایرانی، در صورت موجود بودن، نسبت به دو تا سه هفته اخیر ، تقربیا دو برابر شده است.

به گفته روبیو، همین کافی است که گفته شود: «اگر آمریکا تصمیم بگیرد، می‌تواند پایان حکومت ایران را رقم بزند.»

او پنج‌شنبه دوم اسفند در گفت‌وگویی در شبکه ایکس، گفت: «ترامپ صلح‌طلب است و ترجیح می‌دهد از این اقدام اجتناب کند.»

روبیو تاکید کرد که هیچ‌کس نباید از این موضع ترامپ برداشت اشتباه کند و افزود: «در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ، ایران هسته‌ای در کار نخواهد بود.»

در روزهای گذشته گزارش‌هایی درباره حمله احتمالی اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای فردو و نطنز در ماه‌های آینده منتشر شده است.

وزیر خارجه آمریکا در گفت‌وگوی خود تاکید کرد که این کشور اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی سلاح هسته‌ای در اختیار داشته باشد تا جهان را به گروگان بگیرد و به اسرائیل حمله کند.

روبیو درباره گزینه‌های آمریکا برای مقابله با برنامه اتمی ایران توضیحی نداد.

رییس‌جمهوری آمریکا هم‌زمان با امضای دستور اعمال فشار حداکثری به جمهوری اسلامی، گفت که به مشاورانش دستور داده اگر جمهوری اسلامی برای ترور او تلاش کند، «محو شود و هیچ چیزی از آن باقی نماند».

آمریکا و گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی

روبیو با اشاره به اقدامات گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی علیه آمریکا و اسرائیل، گفت: «چرا به آن‌ها اجازه می‌دهیم پول بیشتری به دست آورند که بتوانند از حملات به اسرائیل و آمریکا حمایت کنند؟»

وزیر خارجه آمریکا تاکید کرد جمهوری اسلامی از هر پولی که به دست می‌آورد، «برای برنامه تسلیحاتی خود و حمایت از تروریسم» استفاده می‌کند.

ترامپ پنج‌شنبه گفت که سیاست فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی را «به‌خاطر برقراری صلح» اعمال کرده و به «قرار دادن حوثی‌های یمن در فهرست گروه‌های تروریستی» اشاره کرد.

رییس‌جمهوری آمریکا، ۱۶ بهمن دستورالعملی برای از سرگیری فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی و به صفر رساندن صادرات نفت ایران امضا کرد و هشدار داد حکومت ایران دیگر نباید بتواند به سایر کشورها نفت بفروشد.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۲۶ بهمن گفت که این کشور قصد دارد صادرات نفت ایران را به کمتر از ۱۰ درصد حجم فعلی آن کاهش دهد و از ۱.۵ میلیون بشکه در روز به ۱۰۰ هزار بشکه در روز برساند.

این اقدام، بخشی از کارزار جدید دولت ترامپ برای اعمال «فشار حداکثری» بر برنامه هسته‌ای حکومت ایران است.

این مقام سپاه پاسداران، دوم اسفند در یک سخنرانی این اظهارات را بیان کرد اما اشاره‌ای به زمان این حمله احتمالی نکرد و تنها گفت که «به جا و به موقع» انجام خواهد شد.

جباری تهدیدات سابق مقامات جمهوری اسلامی علیه اسرائیل را تکرار کرد و افزود که در صورت حمله به ایران، همه پایگاه‌ها و ناوهای آمریکا «خواهند سوخت و جبهه مقاومت به میدان خواهد آمد».

سران جمهوری اسلامی و فرماندهان سپاه پاسداران به دنبال بر سر کار آمدن دونالد ترامپ از تکرار این تهدیدها خودداری کرده بودند اما با رد مذاکره با آمریکا از سوی علی خامنه‌ای و انتشار گزارش‌هایی مبنی بر افزایش احتمال حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران، لحن مقامات حکومت ایران بار دیگر تند شده است.

در همین زمینه، امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، شامگاه سه‌شنبه ۳۰ بهمن‌، تاکید کرد که عملیات «وعده صادق‌۳»، حتما انجام می‌شود.

همان روز، علی فدوی، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران، سخنان مشابهی را بیان کرد.

یک روز پیش از آن نیز حسین سلامی، فرمانده‌کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در یک سخنرانی تاکید کرد: «نسخه برخورد با دشمنان را به‌خوبی بلد هستیم.»

خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، ۲۹ بهمن‌ و چند روز پس از اظهارات ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا که غیرمستقیم جمهوری اسلامی را به بمباران تهدید کرده بود، گفت که آمادگی تهران «برای مقابله با تهدیدهای سخت»، در «سطح عالی» قرار دارد.

رزمایش سپاه پاسداران در کرمان

جمعه سوم اسفند، سپاه پاسداران رزمایشی را با نام «پیامبر اعظم ۱۹» از کنار محل دفن قاسم سلیمانی، فرمانده کشته‌شده نیروی قدس سپاه پاسداران، آغاز کرد.

محمدعلی نظری، فرمانده سپاه استان کرمان، گفت که این رزمایش در راستای سلسله رزمایش‌های سپاه پاسداران و به منظور «آمادگی رزم و روحیه نیروهای بسیج» انجام می‌شود.

او تعداد نیروهای حاضر در این رزمایش را ۵۰ هزار نفر ذکر کرد.

سپاه پاسداران هم‌زمان با تهدیدهای آمریکا در سال‌های گذشته اقدام به برگزاری رزمایش در خلیج فارس و دیگر مناطق ایران کرده است.

در سطح تهران، اکنون قیمت هر کیلو برنج هاشمی دست‌کم ۱۶۰ تا ۲۰۰ هزار تومان و برنج پاکستانی و هندی ۵۵ تا ۸۵ هزار تومان است. در حالی که تا پیش از بروز نوسان در بازار برنج، هر کیلو برنج هاشمی درجه یک ۸۵ تا ۱۱۰ هزار تومان و برنج خارجی کمتر از ۷۰ هزار تومان بود.

افزایش قیمت برنج ایرانی به نسبت برنج خارجی، به مراتب بیشتر گزارش شده است. بر این اساس نمی‌توان علت این افزایش قیمت در بازار را به تاثیر سریع افزایش قیمت ارز نسبت داد.

۱۸ مهر ماه، نماینده آمل در مجلس با اشاره به وجود برنج ایرانی در بازار داخلی، «قسم حضرت‌ عباس» خورد که دیگر نیازی به واردات برنج نیست و برنج ایرانی به طور فراوان، تکافوی نیاز داخل را می‌دهد.

اکنون،‌ نزدیک به چهار ماه پس از این اظهارات، قیمت برنج ایرانی که رضا حاجی‌پور، نماینده آمل قسم خورده بود کفاف مصرف را می‌دهد، تنها در چند هفته حدودا دو برابر افزایش قیمت پیدا کرده است.

چرا برنج ۱۰۰ درصد گران شد؟

دخالت دولتی جمهوری اسلامی در بازارها، طبق تجربه نه تنها در نهایت فشار را -‌با نایاب شدن یا افزایش قیمت- بر گرده مصرف‌کننده انداخته، بلکه زمینه‌ساز ایجاد رانت هم شده است. هنوز دو هفته از بحران سیب‌زمینی در ایران که یکی از دلایل آن از بین رفتن حجم بالایی از سیب‌زمینی و صادرات بی‌رویه آن بود، نگذشته که مساله برنج آغاز شده است.

تجربه سال ۱۴۰۰- این اولین بار نیست که قیمت برنج در بازار داخلی ناگهان افزایش می‌یابد.

سال ۱۴۰۰ با وجود این که قیمت برنج ایرانی نزدیک به برنج خارجی بود، به دلیل محدودیت ایجاد شده برای واردات، قیمت‌ها در بازار افزایش زیادی پیدا کرد چون طبق گفته‌های مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی در همان زمان، خشکسالی ۵۰ سال گذشته و آسیب جدی آن به کشت‌های مختلف کشاورزی از جمله برنج، باعث کاهش حدود ۱۸ تا ۱۹ درصدی تولید برنج داخلی شده بود.

از طرف دیگر انجمن واردکنندگان برنج از ذخیره کم برنج خارجی خبر داده بود و چند بار خواستار کاهش زمان دوره ممنوعیت فصلی واردات برنج شده بود اما هیچ کدام از این موارد مورد توجه قرار نگرفت و در نهایت قیمت برنج افزایش یافت.

طبق داده‌های رسمی، در آن سال قیمت برنج بیش از ۱۳۱ درصد افزایش پیدا کرد.

بخشنامه سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳- طبق بخشنامه‌ای که برای اولین بار سال ۱۴۰۲ صادر شده، واردکنندگان برنج که عموما هلدینگ‌های بزرگ هستند، ملزم شدند در مقابل واردات هر دو تن برنج، یک تن برنج داخلی خریداری کنند.

این سیاست در سال جاری با جدیت بیشتری دنبال شده است و در نتیجه، واردکنندگان به بازار برنج داخلی نیز وارد شدند.

برنج ایرانی با توجه به میزان مصرف داخلی، محصولی نیست که نیاز به خرید تضمینی یا حمایت دولتی داشته باشد و مشخص نیست این سیاست چه حمایت خاصی از کشاورزان کرده است اما تاثیر آن در سمت دیگر و تقاضا و بازار مشخص است: بخشنامه مزبور عملا شکلی از انحصار را در بازار برنج داخلی ایجاد کرده و آن را به دست واردکنندگان داده است. موضوعی که حسین فرهادی، سخنگوی اتحادیه بنکداران مواد غذایی آن را زمینه‌ساز ظهور «سلطان‌های جدید» دانسته است.

اصطلاح «سلطان» از دهه ۹۰ وارد ادبیات رسانه‌ای در حوزه اقتصاد شد و اشاره به کنترل انحصاری بازارها به وسیله شخص یا اشخاص خاصی دارد.

از سوی دیگر همین حالا هم در زمینه واردات برنج، فساد بروز کرده است. ۱۶ بهمن‌ ماه، مهرداد لاهوتی، نماینده لنگرود در مجلس، از فساد هزار و ۴۰۰ میلیارد تومانی در واردات برنج خبر داد و گفت در این پرونده، برنج خارجی را در هر تن ۳۰۰ دلار گران‌تر خریده‌اند.

هم‌زمان ارتش اسرائیل جمعه سوم اسفند خبر داد که هالوی به دلیل موضوعات مربوط به توافق آزادی گروگان‌ها و بازگشت اجساد گروگان‌های کشته شده، زودتر از زمان برنامه‌ریزی شده از آمریکا به اسرائیل باز خواهد گشت.

ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، خبر داد که کوریلا، چهارشنبه اول اسفند در مقر فرماندهی سنتکام در تمپا در فلوریدا، میزبان هالوی بود و دو طرف درباره تقویت همکاری‌های نظامی دوجانبه و تحولات خاورمیانه، از جمله نفود مخرب جمهوری اسلامی، توقف درگیری‌ها در لبنان، آتش‌بس غزه و وضعیت حوثی‌های مورد حمایت تهران گفت‌وگو کردند.

رییس ستاد ارتش اسرائیل، ۲۸ بهمن و هم‌زمان با سفر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا به اسرائیل، به آمریکا سفر کرد.

این آخرین سفر او به آمریکا به عنوان رییس ستاد ارتش است.

هالوی روز ۱۶ اسفند، از مقام خود کناره‌گیری می‌کند. او در استعفانامه خود مسئولیتش در نقص امنیتی گسترده در جریان حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را بر عهده گرفت.

رییس ستاد ارتش اسرائیل در این سفر با اعضای جامعه یهودی در واشینگتن دی‌سی نیز دیدار کرد.

هم‌زمان با سفر هالوی به آمریکا، گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، با هیاتی از سناتورهای آمریکایی به سرپرستی لیندسی گراهام و دَن سالیوان، در محل وزارت خارجه اسرائیل در اورشلیم دیدار کرد.

مورگان اورتگاس، معاون نماینده ویژه ایالات متحده در خاورمیانه نیز در این دیدار که ۲۹ بهمن انجام شد، حاضر بود.

سعار در صحبت‌های خود تاکید کرد اسرائیل به جمهوری اسلامی اجازه نخواهد داد به سلاح اتمی دست پیدا کند.

روزنامه واشینگتن‌پست ۲۴ بهمن گزارش داد احتمال می‌رود اسرائیل در ماه‌های آینده تاسیسات فردو و نطنز را در حمله‌ای پیشگیرانه هدف قرار دهد تا پروژه هسته‌ای تهران را به‌مدت چند هفته و حتی شاید چند ماه به تاخیر بیندازد.

وال‌ استریت‌ ژورنال هم ۲۴ بهمن نوشت بر اساس گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا که در اوایل دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ تهیه شده، اسرائیل در حال بررسی طرح حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی است.