دیدار رییس سازمان امنیت ترکیه با مقام‌های امنیتی جمهوری اسلامی درباره سوریه و پ‌ک‌ک

او روز یکشنبه ۲۱ بهمن تاکید کرد که باید مشخص شود معیوب‌بودن سیستم ترمز، پیش از دریافت معاینه فنی بوده یا پس از آن.

وقوع سانحه برای یک اتوبوس حامل دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه تیزهوشان در استان کرمان در روز پنج‌شنبه ۱۸ بهمن شش کشته و ۲۷ زخمی بر جای گذاشت.

حسینی گفت که مسئولین مربوطه، از جمله مدیر و مسئولین آن مدرسه، جزو مقصران هستند.

او همچنین اعلام کرد که صورت‌ وضعیت این سفر اعلام نشده که اتوبوس برای اردوی دانش‌آموزی استفاده می‌شود و به همین دلیل این اتوبوس مانند یک وسیله نقلیه عمومی معمولی تلقی شده بود.

حبیب‌الله خنجری، سرپرست فرمانداری شهرستان کرمان، نیز پیش از این علت اصلی حادثه را «نقص فنی و بریدن ترمز اتوبوس» عنوان کرده بود.

مهدی بخشی، دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان کرمان، نیز خبر داده بود که دستور بازداشت راننده اتوبوس صادر شده و مدیر مدرسه نیز تحت تعقیب قضایی قرار گرفته است.

در این سانحه، چهار دانش‌آموز، یک مربی و یک کودک ۹ ساله جان خود را از دست دادند.

این اتوبوس از یک اردوی تفریحی در کلوت های شهداد به شهر کرمان باز می‌گشت که در سه راهی شهداد کرمان به دلیل نقص فنی در سیستم ترمز اش واژگون شد.

ویدیویی نیز از حضور علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، بر سر مزار دانش آموزان کشته شده منتشر شد که در آن افرادی با پاشیدن خاک و پرتاب سنگ به وزیر حمله کردند.

روز شنبه نیز یک اتوبوس در جاده دلیجان به اصفهان تصادف کرد که دو مسافر کشته و ۲۱ نفر مجروح شدند.

۱۴ عضو تیم واترپلوی دختران ارومیه نیز در این اتوبوس حضور داشتند که دو نفر از آنان از ناحیه ستون فقرات دچار آسیب شدند.

غلامرضا نوروزی، رییس فدراسیون پزشکی ورزشی، گفت که حال این دو ورزشکار خوب است و در روزهای آینده مرخص خواهند شد.

رسانه‌های ایران در دی‌ماه از شکسته شدن رکورد قربانیان تصادفات رانندگی طی ۱۰ سال اخیر خبر دادند و به نقل از عباس مسجدی، رییس سازمان پزشکی قانونی، نوشتند بیش از ۲۰ هزار نفر در تصادفات سال گذشته در کشور کشته شدند.

سیاوش محبی، جانشین فرمانده پلیس راه، در شهریورماه هشدار داد روزنامه به‌طور میانگین ۴۵ تا ۵۰ نفر در سوانح رانندگی در ایران کشته می‌شوند.

این حوادث ‌همچنین روزانه هزار زخمی بر جای می‌گذارد که ۱۰۰ تن از آن‌ها معلول می‌شوند.

رییس‌جمهوری آمریکا در مصاحبه با نیویورک‌پست که یک‌شنبه ۲۱ بهمن منتشر شد، اعلام کرد توافق با جمهوری اسلامی را به بمباران «جهمنی(شدید)» ایران ترجیح می‌دهد.

او افزود: «ایرانی‌ها نمی‌خواهند بمیرند، هیچ‌کس نمی‌خواهد بمیرد.»

دونالد ترامپ همچنین گفت که اگر توافقی حاصل شود، اسرائیل نیز ایران را بمباران نخواهد کرد.

رییس‌جمهوری آمریکا چهارشنبه ۱۷ بهمن در پستی در شبکه اجتماعی خود، تروث‌سوشال، تاکید کرد که ترجیح می‌دهد «توافق صلح‌ هسته‌ای معتبری» با تهران امضا کند که به ایران اجازه دهد بدون دست‌یابی به سلاح هسته‌ای، «به‌طور صلح‌آمیز» رشد کند و شکوفا شود.

دو روز بعد علی خامنه‌ای ضمن مخالفت با مذاکره با آمریکا گفت چنین مذاکراتی «هیچ تاثیری در حل مشکلات کشور ندارد» و «مذاکره کردن عاقلانه، هوشمندانه و شرافتمندانه نیست».

پس از این سخنان مقامات دولت پزشکیان از مواضع خود درباره مذاکره با آمریکا عقب نشینی کردند و از جمله فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، اعلام کرد که مذاکرات با کشورهای اروپایی ادامه خواهد داشت و «همه به‌خوبی می‌دانند ایران در شرایطی که مذاکره غیر شرافتمندانه باشد، به آن تن نخواهد داد».

در همین حال وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به پرسش ایران‌اینترنشنال درباره مواضع اخیر خامنه‌ای اعلام کرد اگر حکومت ایران خواهان توافق نباشد، همچنان هدف سیاست فشار حداکثری واشینگتن باقی خواهد ماند.

دونالد ترامپ در مصاحبه خود با نیویورک‌پست گفت که تمایل ندارد استراتژی خود برای مذاکره با جمهوری اسلامی بیان کند.

او درباره مشوق‌های احتمالی که در مذاکره ارائه می‌کند نیز گفت: «نمی‌توانم این را بگویم، چون گفتن آن خوب نیست. آنها را بمباران نخواهم کرد.»

رییس جمهور آمریکا نسبت به توافق با جمهوری اسلامی ابراز امیدواری کرد و افزود: «امیدوارم آنها تصمیم بگیرند آنچه که در حال حاضر به آن فکر می کنند، انجام ندهند. فکر می کنم آنها واقعا خوشحال خواهند شد.»

پس از پیروزی ترامپ گمانه‌زنی‌های زیادی درباره اقدامات او علیه جمهوری اسلامی مطرح شده است.
با این حال جان بولتون، مشاور امنیت ملی کاخ سفید در دور پیشین ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، به ایران‌اینترنشنال گفت سیاست دولت ترامپ درباره ایران دچار آشفتگی است و هیچ استراتژی منسجمی ندارد.

در ماه‌های گذشته مقام‌های دولت مسعود پزشکیان بارها از مذاکره با آمریکا سخن گفته‌اند و در مقابل نزدیکان علی خامنه‌ای، از جمله حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان، به مطرح‌کنندگان این موضوع حمله کرده‌اند.

ادامه حملات نزدیکان خامنه‌ای به مطرح کنندگان مذاکره با آمریکا
شریعتمداری در شماره روز شنبه روزنامه کیهان، با اشاره به سخنان خامنه‌ای نوشت که اگر مطرح کنندگان موضوع مذاکره با آمریکا «خسارت سنگین» این موضوع را درک نمی‌کنند، «به علت درک و شعور اندک نمی‌توانند و نباید در مسئولیت‌های نظام حضور داشته باشند».

او شامگاه شنبه نیز در یک برنامه تلویزیونی گفت که «‌ترامپ در واقع دعوت به مذاکره نکرده، دعوت به تسلیم کرده است.»

در همان روز رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با رییس و اعضای شورای رهبری گروه حماس، تهدیدهای واشینگتن را در ذهنیت مسئولان جمهوری اسلامی بی‌تاثیر خواند.

این سخنان در حالی مطرح می‌شود که پس از اعلام مخالفت خامنه‌ای برای مذاکره با آمریکا، قیمت سکه طلای طرح جدید به ۷۴ میلیون تومان رسید و رکورد تازه‌ای در تاریخ معاملات طلا به ثبت رساند.

قیمت دلار نیز در بازار آزاد به ۸۹ هزار تومان افزایش یافت.

ویدیوهای ارسالی به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد ایرانیان شنبه ۲۰ بهمن در شهر‌های آرهوس دانمارک، هامبورگ و فرانکفورت آلمان، بروکسل بلژیک،استکهلم سوئد و پاریس در این تجمع‌ها شرکت کردند.

جمعی از ایرانیان مقیم سوئد، در مرکز شهر استکهلم یک پرفورمنس اعتراضی برگزار کردند.

تجمع‌کنندگان در بروکسل نیز با تشکیل حلقه انسانی، سرود «ای ایران، ای مرز پرگهر» را هم‌خوانی کردند.

حاضران در تجمع فرانکفورت شعار «زن، زندگی، آزادی» سر دادند و عکس معترضان در خطر اعدام را به نمایش گذاشتند.

در هامبورگ نیز تجمع‌کنندگان عکس‌های معترضان کشته شده را به نمایش گذاشتند و درباره اعدام‌های گسترده در ایران اطلاع‌رسانی کردند.

در چهل و ششمین سالگرد انقلاب ۵۷، جمهوری اسلامی علاوه بر بحران‌های گسترده داخلی، با فشارهای فزاینده بین‌المللی نیز مواجه است.

در حالی که اعتراضات گسترده سراسری، به ویژه اعتراضات ۸۸، دی‌ماه ۹۶، آبان ۹۸ و خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» جمهوری اسلامی را در داخل کشور دچار بحران مشروعیت کرده است، ناتوانی مقام‌های حکومت در حل بحران‌های اقتصادی کشور نیز این بحران را تشدید کرده است.

از سوی دیگر، در پی حمله‌های گسترده اسرائیل به نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی و نابودی بخش گسترده‌ای از توانایی‌های حماس و حزب‌الله و سقوط حکومت بشار اسد، نفوذ منطقه‌ای حکومت ایران به طرز غیرقابل جبرانی تضعیف شده است.

روی کار آمدن دولت ترامپ و از سرگیری کارزار فشار حداکثری واشینگتن از یک سو و نزدیک شدن مهلت فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌های گسترده علیه تهران از سوی دیگر، جمهوری اسلامی را در تنگنای بیشتری قرار داده است.

در همین حال، تاکید علی خامنه‌ای و مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی بر مخالفت خود با مذاکره با آمریکا، چشم‌انداز حل‌وفصل بحران هسته‌ای تهران را با بن‌بست مواجه کرده و احتمال حمله نظامی به تاسیسات هسته‌ای و نظامی ایران را افزایش داده است.

نتانیاهو شنبه ۲۰ بهمن در مصاحبه با فاکس‌نیوز گفت: «مردم ایران بعد از اسرائیل بزرگ‌ترین حامیان آمریکا در خاورمیانه هستند. آنها برای روزی که بدون جمهوری اسلامی زندگی کنند، لحظه‌شماری می‌کنند.»

نتانیاهو با اشاره به پیام‌های ویدیویی خود به مردم ایران و واکنش گسترده آنها به این پیام‌ها گفت: «مردم ایران به شدت ناامید هستند، از جمهوری اسلامی متنفرند و می‌خواهند دنیای متفاوتی را ببینند.»

نتانیاهو درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی هشدار داد و گفت: «اگر جهان جلوی دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را بگیرد، نه‌تنها برای اسرائیل و همسایگانش، بلکه برای مردم ایران نیز امیدی تازه برای آزادی ایجاد خواهد شد.»

نتانیاهو با تاکید بر اهمیت روابط اسرائیل و آمریکا گفت اگر سیاست‌های دو کشور هم‌سو باشد، «امکانات بی‌پایانی» ایجاد خواهد شد.

هم‌زمان با شدت گرفتن نگرانی‌های جهانی از برنامه هسته‌ای تهران، روزنامه تلگراف شنبه ۲۰ بهمن به نقل از یک مقام آگاه ایرانی نوشت چندین فرمانده ارشد نظامی جمهوری اسلامی در ماه‌های اخیر، به‌ویژه پس از انتخاب دونالد ترامپ، تغییر موضع داده و در «مداخله‌ای بی‌سابقه» به‌طور جدی خواستار تولید بمب اتمی شده‌اند.

طبق این گزارش، فرماندهان ارشد نظامی جمهوری اسلامی در «مداخله‌ای بی‌سابقه» به رهبر جمهوری اسلامی گفته‌اند باید برای مقابله با «تهدیدهای موجودیتی» از سوی غرب، به سلاح هسته‌ای دست یابند.

این روزنامه به نقل از یک مقام جمهوری اسلامی از تهران نوشته است: «رهبر، مذاکره با آمریکایی‌ها و توسعه سلاح‌های هسته‌ای را ممنوع کرده است؛ دو چیزی که به نظر می‌رسد تنها راه بقای جمهوری اسلامی باشند. او نظام را به سمت فروپاشی سوق می‌دهد.»

نتانیاهو ۲۲ آذر در جدیدترین پیام ویدیویی خود خطاب به مردم ایران بار دیگر تاکید کرد آینده ایران بدون جمهوری اسلامی زودتر از آنچه مردم تصور می‌کنند، رقم خواهد خورد.

نخست‌وزیر اسرائیل در پیام خود با تاکید دوباره بر اینکه آینده بدون جمهوری اسلامی «خیلی زودتر از آنچه تصور می‌کنیم»، رخ خواهد داد، گفت: «زن، زندگی، آزادی. این آینده ایران است. این آینده صلح است.»

نتانیاهو با اشاره به هزینه بیش از ۳۰ میلیارد دلاری جمهوری اسلامی برای حمایت از اسد در سوریه افزود: «پس از تنها ۱۱ روز جنگ، رژیم او [اسد] فروپاشید.»

نتانیاهو یادآور شد «سرکوبگران شما» میلیاردها دلار برای حمایت از حماس در غزه خرج کردند، اما امروز حماس به «ویرانه» تبدیل شده است.

نتانیاهو در پیام پیشین خود در ۲۲ آبان نیز گفته بود جمهوری اسلامی به‌زودی سرنگون خواهد شد.

طبق این گزارش، فرماندهان ارشد نظامی جمهوری اسلامی در «مداخله‌ای بی‌سابقه» به رهبر جمهوری اسلامی گفته‌اند باید برای مقابله با «تهدیدهای موجودیتی» از سوی غرب، به سلاح هسته‌ای دست یابند.

این روزنامه به نقل از یک مقام جمهوری اسلامی از تهران نوشته است: «رهبر، مذاکره با آمریکایی‌ها و توسعه سلاح‌های هسته‌ای را ممنوع کرده است؛ دو چیزی که به نظر می‌رسد تنها راه بقای جمهوری اسلامی باشند. او نظام را به سمت فروپاشی سوق می‌دهد.»

این مقام جمهوری اسلامی ادامه داد: «تهدید موجودیتی که اکنون با آن روبرو هستیم، باعث شده چندین فرمانده ارشد – که قبلا بر پیروی از فتوای رهبر تاکید داشتند – اکنون برای ساخت یک سلاح هسته‌ای فشار بیاورند.»

مذاکره، پیش و پس از سخنرانی خامنه‌ای

پس از آنکه با اظهارات برخی مقامات دولت مسعود پزشکیان و حامیان اصلاح‌طلب دولت، زمزمه‌هایی درباره مذاکره با آمریکا مطرح شد، خامنه‌ای ۱۹ بهمن‌ماه، با ذکر تجربه توافق برجام به طور قاطع مذاکره با آمریکا را ممنوع کرد و گفت چنین مذاکراتی «هیچ تاثیری در حل مشکلات کشور ندارد» و «مذاکره کردن عاقلانه، هوشمندانه و شرافتمندانه نیست.»

پزشکیان دی‌ماه ۱۴۰۳، در گفت‌وگو با یک شبکه آمریکایی، که به نوعی پیام غیر مستقیم تهران به دولت ترامپ در آستانه تحلیف او تعبیر شد، اعلام کرد آماده مذاکره با آمریکا است.

تا پیش از سخنرانی خامنه‌ای نیز مقامات دولت پزشکیان، با اشاره به عدم خواست تهران برای ساخت سلاح هسته‌ای به نوعی سیگنال مذاکره را ارسال می‌کردند.

حتی پس از صدور فرمان از سرگیری فشار حداکثری ترامپ، محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، نیز در واکنش به این دستور ترامپ گفت: «در زمینه سلاح هسته‌ای فتوا داریم که فعالیت غیر صلح آمیز هسته‌ای ممنوع است، خیال او راحت باشد.»

اشتیاق مقامات دولت پزشکیان تاحدی بود که علی لاریجانی که در سال‌ها اخیر، به جریان اصلاح‌طلب و اعتدالگرا نزدیک شده با بیان اینکه برنامه هسته‌ای قابل مذاکره است، با کنایه به مقامات دولتی گفت هنوز کسی پیشنهاد نداده، که آنها «پابرهنه» به صحنه دویدند.

منع صریح مذاکره با آمریکا از سوی خامنه‌ای چنان بود که مقامات دولت که پیشتر آماده مذاکره بودند، عقب نشینی کردند. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با اشاره به احیای سیاست فشار حداکثری دونالد ترامپ و احتمال آغاز مذاکرات گفت: «به‌لحاظ کارشناسی اصلا زمینه‌ای برای مذاکره عادلانه وجود ندارد مگر اینکه ملت ایران با مقاومت حداکثری خودشان در مقابل فشار حداکثری، تحریم‌کنندگان را ناامید کنند.»

ماجرای فتوا و «فقه پویای شیعه»

ماجرای فتوای خامنه‌ای به سال ۱۳۸۲ بر می‌گردد. در متن آن فتوا آمده است علاوه بر سلاح هسته‌ای سایر سلاح‌های کشتار جمعی تهدیدی علیه بشریت است و ما (جمهوری اسلامی) کاربرد این سلاح‌ها را «حرام می‌دانیم».

این فتوا سال ۱۳۸۹ زمانی که مناقشه جمهوری اسلامی و غرب بر سر برنامه هسته‌ای ایران به اوج خود رسیده بود، مورد استقبال رهبران غربی قرار گرفت. جان کری، وزیر امورخارجه سابق ایالات متحده، در آن زمان گفته بود او برای فتوا، احترام زیادی قائل است و آن را به عنوان یک نقطه شروع خوب در نظر می‌گیرد. او گفته بود خودش و باراک اوباما، رییس جمهوری پیشین آمریکا، قویا از صدور این فتوا از سوی خامنه‌ای استقبال می‌کنند.

همچنین در جریان مصاحبه‌هایی که مذاکره کنندگان جمهوری اسلامی داشتند، آنها بارها برای رفع اتهام تلاش جمهوری اسلامی برای استفاده نظامی از انرژی هسته‌ای از این فتوای خامنه‌ای یاد کرده بودند.

محمدجواد ظریف و همکارانش در کتابی شش جلدی به نام «راز سر به مهر» درباره مذاکرات اتمی، به صورت خاص به این فتوا و نقش آن در مذاکراتشان پرداختند.

با این وجود هربار عرصه بر جمهوری اسلامی تنگ شده، زمزمه تغییر این فتوا هم به گوش رسیده است. بهمن ماه سال ۱۳۹۹، زمانی که جمهوری اسلامی امید داشت با رفتن ترامپ از کاخ سفید، برجام را احیا کند، محمود علوی، وزیر اطلاعات دولت حسن روحانی در یک برنامه تلویزیونی، گفت: «مقام رهبری[علی خامنه‌ای] فتوا داده‌ است که سلاح هسته‌ای حرام است اما اگر گربه را در گوشه‌ای گیر بیندازند، ممکن است رفتارش با وقتی که گربه آزاد است فرق کند و اگر ایران را به آن سمت هل بدهند دیگر تقصیر ایران نیست.»

از ابتدای سال ۱۴۰۳ و در پی تشدید درگیری نظامی مستقیم جمهوری اسلامی و اسرائیل که در نتیجه آن دو کشور به خاک هم حمله نظامی کردند، دوباره موضوع تغییر فتوای خامنه‌ای و ساخت سلاح هسته‌ای مطرح شده است.

۲۰ اردیبهشت‌ماه، کمال خرازی، مشاور امور بین‌الملل رهبر جمهوری اسلامی، با اشاره به احتمال حمله نظامی اسرائیل به تاسیسات اتمی در ایران اعلام کرد در صورت تهدید موجودیت جمهوری اسلامی، حکومت ایران دکترین هسته‌ای خود را تغییر خواهد داد.

او همین موضوع را ۲۲ اردیبهشت نیز در جریان سخنرانی در همایش گفت‌وگوهای ایرانی-عربی در تهران تکرار کرد.

۱۸ مهرماه، رسانه‌های داخلی خبر دادند ۳۹ نماینده مجلس شورای اسلامی در نامه‌ای خواستار تغییر فتوای خامنه‌ای درباره ممنوعیت سلاح هسته‌ای شدند.

پس از آن، ۲۴ مهرماه، علی‌اصغر نخعی‌راد، نماینده مشهد با تاکید بر تغییر دکترین اتمی جمهوری اسلامی گفت «شرایط امروز کشور متفاوت شده است و مورد تهدید هسته‌ای قرار گرفتیم. فقه شیعه پویاست و زمان و مکان در صدور فتوا موثر است.» او افزود شورای عالی امنیت از خامنه‌ای بخواهد تغییر در صنعت اتمی را بپذیرد.

بحران در جمهوری اسلامی، از تامین سیب‌زمینی تا خاموشی

با وجود اینکه سخنرانی خامنه‌ای در انتهای هفته و آغاز تعطیلات در تهران انجام شد، پس از آن قیمت دلار به طرز چشم‌گیری افزایش یافت، تا جایی که گزارش‌هایی از تهران، دلار ۹۰ هزار تومانی را تایید کردند.

زنجیره بحران انرژی در ایران فعال شده است، نیروگاه‌ها در تابستان ۱۴۰۳، توانایی تامین برق کشور را نداشتند و در زمستان، به دلیل ناتوانی شبکه تولید و انتقال گاز، دولت به طور مداوم استان‌های کشور را تعطیل اعلام می‌کند؛ کمبود انرژی که در ادبیات مقامات دولتی، «ناترازی» تعبیر می‌شود.

از سوی دیگر، هم اکنون بیش از پنج سال است که قیمت بنزین در ایران با وجود افزایش سطح عمومی قیمت‌ها، ثابت مانده است. از زمان آغاز رهبری خامنه‌ای در سال ۱۳۶۸ تاکنون، به طور متوسط هر دو سال یک‌بار قیمت بنزین افزایش داشته است.

دولت و مجلس در شرایطی که برای تامین منابع بودجه با دشواری روبرو هستند، درصدد افزایش قیمت آن در نوروز ۱۴۰۴ هستند. موضوعی که عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور دولت حسن روحانی با یادآوری وقایع آبان خونین ۹۸، درباره آن به دولت پزشکیان هشدار داده و با اشاره به انباشت نارضایتی در جامعه ابراز نگرانی کرده است. او که یکی از عوامل کشتار آبان خونین ۱۳۹۸ در پی افزایش قیمت بنزین است، شرایط فعلی را «خیلی نگران‌کننده‌تر» از آبان ۹۸ توصیف کرد.

حسن روحانی، رییس‌جمهور پیشین ایران هم، در آخرین نشست دوره‌ای با وزرای دولت خود، هشدارهایی درباره مواجهه با دونالد ترامپ و خطرات ناشی از تصمیم‌گیری‌های اشتباه مطرح کرده است. او تاکید کرده است که جمهوری اسلامی در وضعیت حساسی قرار دارد و تنها یک خطا می‌تواند همه چیز را از بین ببرد.