رسانههای ایران خبر دادند پنجشنبه ۲۴ آبان معدن زغال سنگ کلات شرق بخش چشمهساران شهرستان آزادشهر در استان گلستان، ریزش کرده است. در پی وقوع این حادثه یک معدنچی جانش را از دست داد و دو نفر دیگر مجروح شدند.
جواد کریمی، فرماندار آزادشهر، ظهر پنجشنبه از ریزش بخشی از معدن زغال سنگ کلات شرق در حین تعمیرات خبر داد و گفت که عوامل امداد و نجات در محل حاضر شدند و تیمهای امدادی در حال بیرون آوردنِ پیکر کارگر جان باخته هستند.
کریمی اضافه کرد که موضوع ریزش و ابعاد آن از سوی مقامات قضایی و عوامل بازرسی در حال بررسی است.
علیمحمد زنگانه، استاندار گلستان نیز در گفتوگو با شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت که یکی از تونلهای معدن کلات آزادشهر که در ارزیابیهای دورهای ما پر خطر شناسایی شده بود دچار حادثه شده است.
زنگانه با بیان اینکه این تونل غیرفعال بود و مجوز اقدامات تامین ایمنی و اصلاحات را داشت، اعلام کرد که در حین تعمیر، سه تن از معدنچیان که مشغول به کار بودند دچار حادثه شدند.
ریزش و انفجار در معادن ایران بیسابقه نیست و پیش از این هم بارها رُخ داده است.
در آخرین مورد از این دست، که پرتلفاتترین حادثه مربوط به معادن در ایران هم بود، شامگاه ۳۱ شهریور، ۵۳ نفر بر اثر انفجار در معدن زغالسنگ معدنجو در طبس جان خود را از دست دادند و شمار دیگری همچنان در بیمارستانهای بیرجند، مشهد و یزد بستری هستند.
بیشتر بخوانید: از دو هزار کارگر معدن طبس ۷۰۰ نفر استعفا کردهاند
وقوع حوادث مرگبار در معدنهای ایران در سالهای اخیر افزایش یافته است.
پیش از حادثه معدن معدنجو، پرتلفاتترین حادثه انفجار از نشت گاز متان در معدن زغالسنگ یورت آزادشهر در استان گلستان در اردیبهشت ۱۳۹۶ اتفاق افتاده بود که در نتیجه آن ۴۳ نفر از کارگران این معدن جان باختند.
بر اساس اطلاعات مرکز آمار ایران، در سال ۱۴۰۰ تعداد معادن در حال بهرهبرداری کشور شش هزار و ۲۵ معدن بوده که نسبت به سال قبل از آن، ۴/۲ درصد (۲۴۳ معدن) افزایش داشته است.
همچنین در سال ۱۴۰۰ تعداد افراد شاغل در معادن در حال بهرهبرداری، ۱۳۰ هزار و ۳۵۸ نفر بوده است که نسبت به سال ۱۳۹۹، برابر با ۸/۳ درصد (معادل ۱۰ هزار و ۳۱ نفر) افزایش یافته است.
مسعود پزشکیان در دیدار با رافائل گروسی، دبیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تاکید کرد جمهوری اسلامی بر اساس فتوای علی خامنهای، به هیچ وجه به دنبال ساخت سلاح اتمی نبوده و نخواهد بود و کسی هم اجازه عدول از سیاست خامنهای را نخواهد داشت.
پزشیکان در این دیدار با گروسی که پنجشنبه ۲۴ آبان به دعوت جمهوری اسلامی به ایران سفر کرد، با «صلحآمیز» خواندن برنامه هستهای جمهوری اسلامی، گفت «موضع ثابت و اصولی جمهوری اسلامی مبنی بر ممنوعیت ساخت سلاح اتمی» است.
این در حالی است که در ماههای اخیر، بارها بحث تغییر دکترین هستهای جمهوری اسلامی از سوی مقامات مختلف مطرح شده است. از جمله، کمال خرازی، مشاور امور بینالملل خامنهای از ابتدای سال ۱۴۰۳، بارها درباره تغییر دکترین هستهای جمهوری اسلامی صحبت کرده است.
کمتر از یکماه پیش از پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات آمریکا هم، ۳۹ نماینده مجلس شورای اسلامی در نامهای صراحتا خواستار تغییر دکترین هستهای جمهوری اسلامی شده بودند.
پزشکیان در ادامه صحبتهایش، برنامه هستهای جمهوری اسلامی را مطابق چارچوبها و مجوزهای قانونی آژانس بینالمللی انرژی اتمی و حقوق قائل شده این سازمان برای دیگر کشورها خواند و گفت: «ما آمادگی خود را برای همکاری و همگرایی با این نهاد بینالمللی به منظور رفع ابهامات و شبهات ادعایی درباره فعالیت صلحآمیز هستهای کشورمان اعلام میکنیم.»
گروسی در این سفر با عباس عراقچی، وزیر امورخارجه و محمد اسلامی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران هم دیدارهای جداگانهای داشت.
او پیش از دیدار با پزشکیان، در نشستی خبری با محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران گفت در حوزه راستیآزمایی همه چیز باید روشن و شفاف باشد و آژانس فرصت و ظرفیت راستیآزمایی در خصوص فعالیت هستهای ایران و دیگر کشورها را داشته باشد.
رییس سازمان انرژی اتمی ایران در این نشست خبری گفت: «جمهوری اسلامی به هر گونه قطعنامه علیه برنامه هستهای خود، فوری و قاطعانه پاسخ خواهد داد.»
به گزارش خبرگزاری رویترز و به نقل از دیپلماتهای غربی، قدرتهای اروپایی شامل فرانسه، بریتانیا و آلمان درصدد هستند تا در نشست هفته آینده شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، قطعنامهای علیه ایران تصویب شود.
قرار است هدف این قطعنامه، فشار بر حکومت ایران برای بهبود بخشیدن به همکاریهای هستهای باشد.
اسلامی با اعلام این که «طرف مقابل سالها پروسه اعمال فشار بر جمهوری اسلامی را تجربه کرده و دیده است که جمهوری اسلامی از این فشارها تاثیر نمیپذیرد»، گفت: «ما برنامه خودمان را در چارچوب منافع ملی ادامه خواهیم داد و برابر قطعنامهها، اقدامات متقابل انجام خواهیم داد.»
یک مقام بلندپایه جمهوری اسلامی که نامش ذکر نشده، در گفتوگو با رویترز، سفر گروسی به تهران را نشاندهنده «جدیت ایران برای حل بنبست هستهای خود با غرب» خواند و افزود: «در این پیام تاکید خواهد شد که هر گونه فشار نتیجه معکوس خواهد داشت.»
گروسی در نشست خبری خود با اسلامی، درباره عدم اجازه تهران به بازرسان برای فعالیت، گفت که آژانس تصمیم ایران را برای نپذیرفتن بازرسان خود به چالش نکشیده است و ایران حق دارد که تصمیم بگیرد بازرسان را قبول کند یا نکند.
او در ادامه تاکید کرد: «اما من هم حق دارم بگویم این اقدام برای روند کار ما خوب است یا نه. این که ایران ویزای بازرسان آژانس را لغو کرده است برای کار ما خوب نیست و برای آن به دنبال راهحل هستیم.»
گروسی در پاسخ به سوالی درباره موضعگیری آژانس انرژی اتمی در قبال احتمال حمله اسرائیل به مراکز هستهای جمهوری اسلامی، با تاکید بر این که حمله به تاسیسات اتمی غیرقانونی است و نباید انجام شود، گفت: «من رییسجمهور یا سیاستمدار نیستم و برای جلوگیری از حمله به تاسیسات هستهای فقط میتوانم تذکر بدهم.»
او مشخصا اعلام کرد که تاسیسات هستهای نباید در معرض حمله قرار بگیرند چرا که این موضوع تاثیرات مخرب در حوزههای مختلف به خصوص بیولوژیک و محیط زیست به همراه دارد و دبیرخانه و اعضای آژانس در این ارتباط موضع گرفتهاند.
رییس آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پاسخ به سوالی مبنی بر عدم حمایت آژانس از ایران در سالهای گذشته تاکید کرد: «این که آژانس از کشوری که معاهده انپیتی (پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای) را پذیرفته، بازرسی کند، به این معنی نیست که باید به آن کشور جایزه هم داد.»
او گفت: «مساله بازرسی قابل بحث نیست.»
دیدار گروسی با عراقچی
پیش از نشست خبری گروسی و اسلامی، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در دیدار با گروسی، گفت هیچ راهحل معقولی جز مذاکره برای حل مشکلات وجود ندارد اما جمهوری اسلامی اگر تحت فشار و ارعاب باشد، مذاکره نمیکند.
عراقچی در این دیدار گفت که قطعنامههای صادر شده کمکی به حل موضوع نکردهاند و با اشاره به این که مسیر تقابل قبلا امتحان شده و باز هم قابل امتحان است، تاکید کرد این مسیر نتایج مثبتی نداشته است.
به گفته او، قطعنامهها نه تنها کمکی به حل موضوع نکرده، بلکه باعث پیچیدهتر شدن مسائل شده و حتی «نگرانیهای بیشتری برای صاحبان این قطعنامهها ایجاد کرده» است.
عراقچی گفت که جمهوری اسلامی آماده مذاکره بر اساس منافع ملی و حقوق غیرقابلانکار خود است اما: «تحت فشار و ارعاب حاضر به مذاکره نیستیم.»
او در ادامه گفت: «امروز صبح گفتوگوهای مهم و صریحی با آقای رافائل گروسی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشتیم و به همکاری کامل خود با آژانس ادامه میدهیم. اختلافات را میتوان از طریق همکاری و گفتوگو حل و فصل کرد. ما توافق کردیم که با اراده قوی و حسننیت پیش برویم. ایران هرگز میز مذاکره درباره برنامه هستهای صلحآمیز خود را ترک نکرده است و اکنون نوبت اتحادیه اروپا و سه کشور اروپایی است.»
فشار اروپا برای تصویب قطعنامه علیه ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی
گروسی که شامگاه چهارشنبه ۲۳ آبان وارد تهران شد و مورد استقبال بهروز کمالوندی، معاون سازمان انرژی اتمی ایران قرار گرفت، با مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم دیدار و گفتوگو خواهد کرد.
قرار است او از تاسیسات هستهای نطنز و فردو نیز بازدید کند.
سفر گروسی به ایران یک هفته پیش از نشست شورای حکام ۳۵ کشور عضو آژانس در وین صورت میگیرد.
همزمان با حضور گروسی در ایران، سه قدرت اروپایی برای تصویب قطعنامهای جدید علیه تهران در شورای حکام آژانس رایزنی میکنند.
قطعنامه مورد نظر از آژانس میخواهد تا علاوه بر گزارشهای فصلی، گزارشی جامع درباره فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی ارائه کند که به مسائل حساس و ابهامات موجود، از جمله عدم توضیح آثار اورانیوم کشفشده در سایتهای اعلامنشده، بپردازد.
این گزارش جامع میتواند زمینهای برای اعمال محدودیتهای جدید بر فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی در ازای کاهش تحریمها باشد.
دیپلماتهای غربی نگرانند که ایران با افزایش فعالیتهای هستهای خود یا محدود کردن همکاری با آژانس، به این اقدام واکنش نشان دهد.
تهران در پاسخ به قطعنامههای گذشته و انتقادات شورای حکام، فعالیتهای هستهای خود را تقویت و از دسترسی بازرسان آژانس به برخی تاسیسات جلوگیری کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری منتخب آمریکا، تاکید کرده است که حکومت ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد.
تلاشهای پیشین گروسی
گروسی ماهها تلاش کرده تا جمهوری اسلامی همکاری بیشتری در نظارت بر تاسیسات هستهای داشته باشد و توضیحی درباره آثار اورانیوم در مکانهای اعلامنشده بدهد اما پیشرفتی در این موارد حاصل نشده است.
او روز سهشنبه و پیش از سفر به تهران به رویترز گفت: «هنوز نمیتوانم به جامعه بینالمللی بگویم دقیقا چه اتفاقی در ایران در حال رخ دادن است. در شرایط سختی هستم. بنابراین ایران باید به ما کمک کند تا بتوانیم به آنها کمک کنیم.»
ایران از سال ۲۰۱۹ و پس از خروج ترامپ از توافق هستهای موسوم به برجام، فعالیتهای هستهای خود را افزایش داده است.
این توافق که با قدرتهای جهانی بسته شده بود، به محدود شدن غنیسازی اورانیوم از سوی تهران منجر شده بود اما با خروج آمریکا، تحریمهای سخت دوباره بازگشتند.
فعالیتهای غنیسازی ایران در غرب به عنوان تلاشی پنهان به منظور دستیابی به توانایی ساخت سلاح هستهای دیده میشود.
اکنون تهران اورانیوم را تا خلوص ۶۰ درصد غنیسازی میکند که نزدیک به سطح ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت بمب هستهای است. با این حال، جمهوری اسلامی همواره تاکید کرده است هدفش از غنیسازی، تنها برای مصارف انرژی غیرنظامی است.
سازمان عفو بینالملل، پنجشنبه ۲۴ آبان با اشاره به مرگ کیانوش سنجری، روزنامهنگار و فعال سیاسی در ایران نوشت که سالها بازجویی، بازداشت ناعادلانه، شکنجه و تبعید او را آزار داد، اما شکنجهگران و آزارگران او از مجازات مصون ماندند.
عفو بینالملل در پیامی که در شبکه ایکس منتشر کرد، از مرگ سنجری به عنوان اندوه جمعی «ما» یاد کرد و تاکید کرد که مرگ او خواستههای «ما» برای عدالت را برمیانگیزد.
حامد اسماعیلیون، از چهرههای سرشناس مخالف جمهوری اسلامی نیز در خصوص مرگ در شبکه ایکس نوشت: «آنچه بر کیانوش سنجری گذشت دردآور و جانکاه است… ضربان زندگی میتواند از چنبره حکومت وحشی و متعصبی که مرگ ما را ارزان میخواهد قویتر باشد.»
اسماعیلیون با بیان اینکه مرگ راه مبارزه با حکومتی نیست که با کشتن هر یک از ما گودالی کهنه را پر میکند، اضافه کرد: «آنچه آدمکش خیابان پاستور، فرماندهان بزدل و رییسجمهور پوشالیاش را به ترس میاندازد صدای شادی مردمان است. آنچه این حکومت را نابود میکند غریو بلند زندگی است.»
بنابر اعلام نزدیکان سنجری، مراسم تشییع او روز ۲۵ آبان در بهشت زهرای تهران برگزار خواهد شد.
سنجری، شامگاه چهارشنبه ۲۳ آبان در حرکتی اعتراضی به زندگی خود پایان داد.
او روز سهشنبه در ایکس نوشته بود اگر تا غروب چهارشنبه فاطمه سپهری، نسرین شاکرمی، توماج صالحی و آرشام رضایی از زندان آزاد نشوند، «در اعتراض به دیکتاتوری خامنهای و شرکایش» به زندگی خود پایان میدهد.
به توصیه کارشناسان اگر با کسی یا کسانی روبهرو میشوید که از جملهها و عبارتهایی نشاندهنده افسردگی یا تمایل به پایان زندگی استفاده میکنند، از آنان بخواهید با پزشک معتمد، نهادهایی که در این زمینه فعالیت میکنند یا فردی مورد اعتماد، درباره نگرانیهایشان صحبت کنند. اگر به خودکشی فکر میکنید در ایران با اورژانس اجتماعی با شماره تلفن ۱۲۳ تماس بگیرید.
سنجری، با وجود پیامهای زیادی که زیر نوشتهاش در شبکه ایکس دریافت کرد و اینکه به گفته فعالان داخل ایران، دو تن از پزشکان متخصص و شماری از فعالان سیاسی شناختهشده با او در تماس بودند، ساعت ۷ شب تصویری از پل حافظ در تهران منتشر کرد.
او دقایقی بعد ساعت ۷:۲۰ شامگاه چهارشنبه، متنی دیگر در شبکه ایکس خود منتشر کرد و نوشت «الوعده وفا. هیچ کس نباید به خاطر بیان عقایدش زندانی شود. اعتراض حق هر شهروند ایرانیست. زندگی من پس از این توییت به پایان خواهد رسید، اما فراموش نکنیم که ما برای عشق به زندگی جان داده و میدهیم، و نه مرگ. آرزومندم روزی ایرانیان بیدار و بر بردگی چیره شوند. پاینده ایران.»
این زندانی سیاسی پیشین، در بیوگرافی شبکه ایکس خود نوشته است «هنوز زنده» است.
محمد شهریاری، سرپرست دادسرای امور جنایی تهران، روز ۲۴ آیان درباره مرگ سنجری گفت: «او سابقه چندبار بستری در بیمارستان داشته و به گفته همراهانش، مشکلات روحی و روانی داشته است.»
سنجری سابقه چندینبار بازداشت و زندانی شدن در ایران را داشت. او پس از آزادی بارها درباره وضعیت سلامتی، شکنجههایی که بر او اعمال شده بود و آزاری که در بیمارستان روانی امینآباد دیده بود اطلاعرسانی کرد.
بیشتر بخوانید: مرگ اعتراضی کیانوش سنجری، روزنامهنگار، پس از اعتراض به ادامه حبس ۴ زندانی سیاسی
عملکرد خودروسازان، اهمال مدیران دولتی، نبود نظارت و کمبود انرژی، همگی دست به دست هم دادهاند تا پسته ایران بیاعتبار شود. اروپا ۲۶ محموله پسته کشور را برگشت زده و به گفته مقامات وزارت جهاد کشاورزی، مسئولان اروپایی دعوت سفر به ایران را نپذیرفته و مجوز نمایندگان را رد کردهاند.
سال ۱۴۰۱، اتحادیه اروپا به ایران اعلام کرد استانداردهایش در مورد آفلاتوکسین پسته را سختگیرانهتر خواهد کرد.
آفلاتوکسین یک سم قارچی طبیعی است که ذرت، بادام زمینی، پسته و محصولاتی دیگر را آلوده میکند.
مقامات دستاندرکار پسته در جمهوری اسلامی هشدارها در این زمینه را چندان جدی نگرفتند تا زنگ خطر صادرات پسته به صدا در بیاید و احتمال تحریم واردات پسته از ایران، در اتحادیه اروپا مطرح شود.
با بیتوجهی مقامهای ایرانی به هشدارهای اتحادیه اروپا، در نهایت ۲۶ محموله از ۲۲۶ محموله پسته ایران از اروپا برگشت خورد.
محمدمهدی برومندی، معاون امور باغبانی وزیر جهاد کشاورزی ضمن تایید این خبر با اشاره به میزان صادرات پسته ایران به اتحادیه اروپا در مقایسه با کل صادرات این محصول به سایر کشورها، تصریح کرد: «سالانه نزدیک به ۱۴۰ هزار تن پسته از کشور صادر میشود که از این رقم هفت هزار و ۵۰۰ تن سهم اتحادیه اروپا است.»
اظهارات برومندی درباره مرجوع شدن پسته ایران از اروپا در حالی است که این ماجرا میتواند روی صادرات پسته به سایر نقاط جهان هم تاثیرگذار باشد.
روزنامه دنیای اقتصاد نوشت بخش خصوصی نگران توقف صادرات پسته ایران به اتحادیه اروپا به دلیل «آلودگی این محصول به آفلاتوکسین» است.
به گفته عبدالله مهاجر دارابی، عضو هیات رییسه اتاق ایران، این مشکل باید شش ماه قبل حل میشد نه این که امروز دنبال راهحل آن باشند.
برومندی در نشست اضطراری اتاق بازرگانی ایران که روز ۲۱ آبان برگزار شد، تاکید کرد: «نکته اصلی اینجاست که چرا در طول دو سال گذشته میزان آلودگیها علیرغم هشدار اتحادیه اروپا و پیگیریهای دولت، افزایش یافته است؟»
به گفته این مقام وزارت جهاد کشاورزی، سیاستهای نادرست دولت در روند صادرات و ورود شرکتهای خودرویی به صادرات پسته، موجب شده است سطح کیفی تولید پسته کاهش پیدا کند و به دنبال آن، صادرکنندگان واقعی این محصول از میدان خارج شوند.
برومندی در نشست اتاق بازرگانی تاکید کرد صادرات پسته به دلیل تورم داخلی و بالا رفتن هزینه تولید، دیگر صرفه اقتصادی ندارد.
او ادامه داد: «پیشبینی میشود تا دو سال دیگر محصول ایرانی از سبد مصرف سایر کشورها خارج میشود چون نظام پیمانسپاری ارزی اجازه نمیدهد صادرات را ادامه دهیم.»
نقش خودروسازان
۱۵ مهر ۱۴۰۳، مهدی طبیبزاده، عضو اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با ایلنا گفت خودروسازانی که در تامین ارز مورد نیاز برای واردات قطعات با مشکل روبهرو شدهاند برای تامین این ارز به خرید و صادرات کالاهایی از قبیل پسته، مس، فولاد و کالاهای دیگر روی آوردهاند تا بتوانند قطعات وارد کنند.
۲۹ مهر ۱۴۰۳، محمدعلی محمد میرزائیان، رییس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی استان کرمان در گفتوگو با ایسنا، در تشریح این موضوع گفت: «چون خودروسازان شناخت کافی از محصول پسته ندارند، بدترین و بیکیفیتترین پسته را صادر میکنند، بازارهای جهانی را از دست میدهند و برند پسته ایران را بدنام میکنند.»
او با اشاره به آسیب ورود خودروسازان به تجارت پسته گفت: «پسته پیش از عید به قیمت هفت هزار و ۲۰۰ دلار در چین فروش میرفت وقتی شرکتهای خودرویی وارد بازار شدند، پسته را به قیمت نسبتا روز در ایران خریده و در چین پنج درصد زیر قیمت یعنی با شش هزار و ۸۰۰ یا شش هزار و ۹۰۰ دلار فروختند.»
محمد صالحی، رییس هیات مدیره انجمن پسته ایران با اشاره به این که هیچ صادرکنندهای نتوانسته با قیمت فروش خودروسازان رقابت کند، گفت: «شرکتهای خودرویی توانستند به پنج درصد از وارد کنندههای چین، جنس برسانند. ۹۵ درصد دیگر جنس به آنها نمیرسید و همین باعث شد به بازاری که ۲۰۰ هزار تن پسته در سال گذشته به آن صادر شده بود، زیر ۲۰ هزار تن پسته صادرات داشته باشیم.»
همه چیز برای نابودی صادرات قدیمی ایران آماده است
برومندی با اشاره به اهمالکاری دولت در رفع ایرادات گرفته شده از پسته ایران از سوی اروپا، گفت در جریان رفع مشکل پسته ایران، در نهایت نماینده اتحادیه اروپا علیرغم دعوتی که از او شد، به ایران سفر نکرد و مجوز حضور نمایندگان ایران را هم ندادند.
از طرفی، طبق اظهارات صالحی، ورود خودروسازان به بازار صادرات سبب بر هم خوردن عرضه و تقاضا در کشورهای مقصد شده است؛ موضوعی که در دراز مدت روی بازار صادراتی تاثیرگذار خواهد بود
در کنار تمام این شکلات، کمبود انرژی در کشور نیز به تمام این دلایل اضافه شده است.
شهریور ۱۴۰۳، در پی خاموشیهای گسترده، حمیدرضا ترابی، رییس کمیسیون کشاورزی اتاق کرمان با اشاره به این که برق موتورهای کشاورزی هر روز قطع میشود، گفت: «به دلیل قطع برق، ۲۰ تا ۴۰ درصد محصول پسته استان پوک شده است.»
چند روز پس از این اظهارات، احمد حیدری، مدیر جهاد کشاورزی رفسنجان، از نابودی هفت هزار و ۲۰۰ تن پسته این شهرستان در پی قطع مکرر برق خبر داد.
اعتراضها به عواقب قطع برق در ایران ادامه دارد. شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال از آسیب دیدن کسب و کارشان یا خطرات خاموشی چراغهای معابر و بزرگراهها گفتند. برخی یادآوری کردند جمهوری اسلامی با وجود ناتوانی در تامین برق و گاز کشور، خود را ابرقدرت منطقه میخواند.
غلامرضا دهقان ناصرآبادی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، روز پنجشنبه ۲۴ آبان گفت که مجلس از تصمیم دولت درباره قطع برق بیاطلاع بوده است.
قطع برق برنامهریزی شده و نوبتی با اعلام دولت مسعود پزشکیان از روز ۲۰ آبان در ایران شروع شد و از ساعت ۹ صبح روز سهشنبه ۲۲ آبان، اجرای آن در تهران هم عملیاتی شد.
روز چهارشنبه ۲۳ آبان که پزشکیان دلیل قطع برق را کمبود ذخایر نیروگاهها برای زمستان اعلام کرد، دهها ویدیو و روایت شهروندی از خاموشیهای برنامهریزی شده در نقاط مختلف ایران به دست ایراناینترنشنال رسید.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، شامگاه چهارشنبه از آمادگی نیروگاهها برای تولید برق گفت و همزمان تاکید کرد: «شرایط سختی برای تامین برق پیشِ رو داریم.»
او به وعده وزارت نفت برای «حل سریع مشکل تامین سوخت نیروگاههای کشور» اشاره کرد و گفت بر این اساس انتظار میرود تولید برق در «وضعیت مطلوبتری» ادامه داشته باشد.
خطر تصادفات رانندگی در خاموشیها
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال ویدیویی، روایت خود را از قطع برق و تاریکی خیابانها در محله نارمک تهران در ساعات بامدادی ارائه کرد.
شماری دیگر از شهروندن با ارسال ویدیوهایی مشابه از تهران و قزوین، به خاموشیها و اثر آن روی چراغهای راهنمایی و ترافیک شهری اشاره کردند.
مخاطبی گفت: «در ۴۵ دقیقه فقط ۱۰ متر حرکت کردیم. برای کم کردن ترافیک پلیس نیست. خاک بر سر جمهوری اسلامی.»
شهروندی دیگر با ارسال ویدیویی از چراغهای خاموش اتوبان بابایی تهران و ترافیک شدید حاصل از بارندگی، گفت: «در چنین وضعیت خطرزایی، رانندگان با روشنایی چراغ خودروها حرکت میکنند.»
پیشتر ویدیوهایی در رسانههای مشهد منتشر شده بود که نشان میدادند در پی قطع برق و از کار افتادن چراغهای راهنمایی و رانندگی در نقاطی از این شهر، اختلال و گره ترافیکی ایجاد شده است.
ابوالفضل موسویپور، رییس پلیس راهور تهران، روز ۲۴ آبان در همین زمینه گفت که پلیس راهنمایی و رانندگی با خاموشی معابر و تقاطعها در طول روز و قطع برق بزرگراهها در طول شب مخالف است.
او از خطر این خاموشیها در «بر هم خوردن نظم شهر و حوادث بزرگراهی» گفت و تاکید کرد که روشنایی ناکافی و کاهش میدان دید، «عدم توجه به جلو» را بهعنوان یکی از اصلیترین دلایل تصادفهای شهری تشدید میکند.
تیمور حسینی، رییس پلیس راهور نیز روز سهشنبه ۲۲ آبان با اشاره به خاموشی چراغهای راهنمایی گفته بود استقرار ماموران در تقاطعها در هنگام قطع برق، چاره کار نیست.
او گفت پلیس راهور به شهرداری تهران پیشنهاد داده برق چراغ تقاطعها را مستقل کند تا از شبکه اصلی تغذیه نشود یا دستکم ذخیره برقی در کنار چراغها وجود داشته باشد.
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال و مطالب منتشر شده از سوی کاربران رسانههای اجتماعی نشان میدهند پیامدهای قطع برق بیش از خطر تصادفات رانندگی بوده و بر وجوه مختلف زندگی مردم اثر گذاشته است.
قطع برق، کار کاسبان را کساد کرد
چندین شهروند با ارسال ویدیوهایی از تهران یادآوری کردند در منطقه نازیآباد تهران، دو نوبت و هر بار دو ساعت برق رفته است.
مخاطبی در یک ویدیو، نمایی از یک خیابان کاملا تاریک را در ساعت شش غروب نازیآباد نشان داد و گفت برق آنها از ساعت دو بعدازظهر قطع شده است.
او گفت این بازه زمانی، موعد اصلی کاسبی و فروش بورس پوشاک در این منطقه است اما هیچ مغازهای برق ندارد.
شهروندی از قطع برق مغازهها در فردیس کرج و ایجاد اختلال در شغل خود خبر داد و در پیامی که برای ایراناینترنشنال ارسال کرد، گفت: «دو ساعت برق رفته و این وضعیت کاسبی ماست. این وضع زندگی است که جمهوری اسلامی برای ما رقم زده.»
روز چهارشنبه نیز گزارشی درباره نگرانی خانوادههای بیماران خاص از خاموشیها و نیاز افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی، قلبی و برخی بیماریهای نادر پوستی به تامین مستمر برق برای بقا منتشر شد.
دستگاههای اکسیژنساز که اکسیژن لازم برای تنفس را تامین میکنند، بدون برق از کار میافتند و بیماران تنفسی و قلبی که در خانه بستری هستند، در صورت قطع برق برای ساعتهای طولانی، ممکن است جان خود را از دست بدهند.
خبرگزاری مهر گزارش داد برخی بیماران مجبور به تهیه تجهیزات شارژی یا دستگاههای جایگزین میشوند اما این تجهیزات گرانقیمت بوده و هزینه سنگینی به بیماران تحمیل میکنند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز ۲۳ آبان کمبود منابع سوختی و در نتیجه قطع برق در ایران را طبیعی خواند و گفت میزان ذخایر سوخت مایع ایران در اول شهریور امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد کمتر شده است.
دومینوی چالشها
گزارشهای شهروندان در روزهای گذشته حاکی از آن است که در برخی مناطق، قطع برق خارج از زمانبندی مقرر رخ داده و ارتباطات تلفنی، اینترنتی و حتی تردد خودروها در سطح شهر دچار اختلال شده است.
شهروندی از منطقه قلهک تهران، با ارسال پیامی به ایراناینترنشنال گفت قطع برق سلسله مشکلات دیگری ایجاد میکند که آنها هم چالشهای جدیدی میسازند.
به گفته او، قطع آب هم در پی قطع برق از راه میرسد و موتورخانه و در نتیجه شوفاژها نیز از کار میافتند.
خراسان آنلاین، روز پنجشنبه گزارش داد قطع برق در روز گذشته، مدارس منطقه هفت مشهد را به تعطیلی کشاند.
جمهوری اسلامی، طبل توخالی
شماری از شهروندان در پیامهای خود به توخالی بودن شعار جمهوری اسلامی درباره این که خود را «ابرقدرت منطقه» میخواند اشاره کردند و از ناتوانی حکومت در تامین زیرساختهای اساسی کشور و مسئولیتپذیر نبودن دولتهای مختلف گفتند.
مخاطبی به ایراناینترنشنال گفت: «این هم از کار کردن پزشکیان که میگفتند با دیگران فرق دارد ... از تامین برق کشور عاجزند آنوقت میخواهند با اسرائیل و آمریکا بجنگند.»
شهروندی دیگر خطاب به حکومت گفت: «از طرفی مشکل را میاندازید گردن دولت قبلی و از طرف دیگر دولت رئیسی را خدمتگذار مینامید. هیچکدام از شما خدمتی نکردید. همگیتان یک مشت دروغگو و فاسد و تبهکار هستید.»
یک شهروند نیز تاکید کرد: «قبلا زمستانها گاز قطع میشد الان برق هم به آن اضافه شد. اگر آب را هم قطع کنند دیگر به قله رسیدهایم.»
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی پزشکیان، در روزهای گذشته مردم را مقصر ناترازیها و مازوتسوزی خوانده و گفته بود شهروندان برای کمکردن خاموشیها باید چند درجه هوای خانه را کاهش دهند و گاز و برق کمتری مصرف کنند.
او همچنین بخشی از مشکل را «ارزانی شدید» و یارانه حاملهای انرژی دانست.
حسنعلی تقیزاده، رییس هیات مدیره سندیکای برق، اواخر شهریور ماه خطاب به مسئولان هشدار داده بود: «اگر با این دست فرمان جلو بروید، سال آینده ناترازی (کمبود) به ۲۵ هزار مگاوات میرسد.»
تقیزاده گفته بود: «مردم را مقصر ندانید. الکی نگویید مصرف مردم زیاد است. متوسط مصرف سرانه ایرانیان هزار و ۲۲ کیلووات ساعت در سال، در اروپا دو هزار و ۱۲۰ کیلووات ساعت است.»
طبق آمارهای شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی و با احتساب مجموع مازوت و گازوئیل، ذخایر سوخت مایع نیروگاهی کشور در شهریور ۱۴۰۳ نسبت به شهریور سال گذشته، ۳۶ درصد کاهش داشته است.
زمستان سال ۱۴۰۱ نیز خاموشیهای گستردهای در سراسر کشور رخ داد که علت آن ناتوانی شبکه تولید و انتقال در تامین گاز نیروگاهها بود.
در ادامه فشارهای جمهوری اسلامی برای تحمیل «حجاب اسلامی» به مردم در ایران، محمدرضا میرشمسی، معاون ستاد امر به معروف و نهی از منکر اعلام کرد با موافقت قوه قضاییه، حضور در کلینیک «ترک بیحجابی» حکم جایگزین جریمه است و با دستور قضات، «زنان بیحجاب» به این کلینیکها معرفی میشوند.
میرشمسی روز پنجشنبه ۲۴ آبان در گفتوگو با سایت دیدهبان ایران با بیان این که بهتر است از عنوان «محفل» به جای «کلینیک» برای «مراکز ترک بیحجابی» استفاده شود، گفت که اخیرا محافلی برای ارائه آموزش به کسانی که «تمایل دارند بیحجابی را کنار بگذارند»، دایر شده است.
معاون ستاد امر به معروف با بیان این که راهاندازی محافل «ترک بیحجابی» با درخواست دولت صورت گرفته، گفت که این محافل در راستای دغدغه مسعود پزشکیان درباره مسائل مربوط به گشت ارشاد و تاکید او مبنی بر اینکه «باید در این زمینه، کار فرهنگی انجام شود و مساله حجاب قطعا یک موضوع تربیتی است»، دایر شده است.
روز ۲۳ آبان، زهرا بهروزآذر، معاون مسعود پزشکیان در امور زنان و خانواده، گفت که راهاندازی کلینیکهای «ترک بیحجابی» در دولت چهاردهم تصویب نشده و به این دولت ارتباطی ندارد.
پیش از آن و در روز ۲۲ آبان، مهری طالبی دارستانی، رییس اداره زنان و خانواده ستاد امر به معروف استان تهران، از راهاندازی اولین کلینیک تخصصی مشاوره و حمایت از بازگشت به حجاب با عنوان کلینیک ترک بیحجابی در تهران در آینده خبر داد و هدف این مرکز را «درمان علمی و روانشناختی بیحجابی» اعلام کرد.
قبل از شروع کار دولت چهاردهم و در جریان تبلیغات انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری، پزشکیان مواضعی علیه حجاب اجباری و گشت ارشاد داشت اما احمدرضا رادان، فرمانده کل انتظامی جمهوری اسلامی، ۲۷ مرداد ۱۴۰۳ اعلام کرد «طرح نور» در دولت جدید ادامه خواهد یافت.
اکنون میرشمسی با اشاره به استفاده از عبارت «کلینیک ترک بیحجابی» از سوی مدیران ستاد امر به معروف در تهران، گفت: «استفاده از واژه کلینیک باعث شد که برخی دوستان و بعضی رسانهها نگران شوند که نگاه بیمارگونه به افرادی که کشف حجاب میکنند، وجود دارد.»
این مقام ستاد امر به معروف اعلام کرد این ستاد به افرادی که حجاب را رعایت نمیکنند، «نگاه بیمارگونه و امنیتی» ندارد و آن را «یک موضوع فرهنگی و تربیتی» میداند.
موضوع راهاندازی کلینیک «ترک بیحجابی» در حالی مطرح میشود که در روزهای اخیر، یکی از دانشجویان دختر دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران، برای اعتراض به برخورد ماموران حراست با حجاب او، لباسهای خود را از تن درآورد.
این دختر که برخی رسانهها از او با نام «آهو دریایی» یاد کردهاند، به «دختر علوم تحقیقات» معروف شد.
بر پایه گزارشهای موجود، دختر علوم تحقیقات را که به نمادی علیه حجاب اجباری بدل شد، بلافاصله پس از دستگیری به یک مرکز روانشناسی منتقل کردند.
به گفته شماری از فعالان حقوق بشر، حکومت سعی دارد در روایتهای رسمی خود این زن را «بیمار» و «دیوانه» بخواند تا وجه اعتراض را از رفتار او بگیرد و سرکوبش کند. این روش یکی از شیوههای رایج حکومتهای استبدادی در طول تاریخ برای سرکوب مخالفان است که به آن «مجنونانگاری معترضان» گفته میشود.
میرشمسی اما درباره نحوه کار مراکز مورد اشاره، به دیدهبان ایران گفت: «در این مراکز صندلیهایی قرار داده شده که خانمها روی آنها مینشینند و درباره تجربیات خود از آسیبهای مربوط به بیحجابی صحبت میکنند.»
او در پاسخ به سوالی درباره نحوه مواجهه این ستاد با موسسات بخش خصوصی که از کارکنان زن خود میخواهند بدون حجاب بر سر کار حاضر شوند، گفت: «مواردی به ما گزارش داده شد و نیروهایی به این موسسات مراجعه کردهاند و از مدیران آنها خواستهاند که دست به چنین اقداماتی نزنند.»
میرشمسی گفت اگر توصیهها از سوی مدیران این شرکتها و موسسات پذیرفته نشود، به مجموعههایی معرفی میشوند که میتوانند از طریق قانونی با آنها برخورد کنند.
جمهوری اسلامی در بیش از چهار دهه اخیر در قالب طرحهای مختلف از جمله «طرح نور»، «حجاببان»، «گشت ارشاد»، «طرح طوبی» و «طرح عفاف و حجاب»، تلاش کرده تا حجاب و پوشش مورد نظر خود را بر مردم در ایران تحمیل کند.
از زمان خیزش «زن، زندگی، آزادی» موضوع پوشش و حجاب اجباری به یکی از مهمترین چالشهای جمهوری اسلامی تبدیل شد.
با وجود تلاش حکومت برای اجبار حجاب، ایجاد سبک زندگی دلخواه جمهوری اسلامی، سرکوب نافرمانی مدنی زنان با وضع قوانین مختلف، جریمههای سنگین و برخوردهای خشن، زنان زیادی طی دو سال گذشته، بدون حجاب اجباری در اماکن عمومی ظاهر شده و میشوند.