اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، گفت جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده است پس از تشدید حملات حوثی‌های یمن، به جای اقدام نظامی، امکان تعامل سیاسی با این گروه بررسی شود؛ پیشنهادی که قرار است هفته آینده در نشست اضطراری کمیته پیمان دفاعی مکه در ریاض بررسی شود.
او در عین حال تاکید کرد که جمهوری اسلامی هنوز پیشنهاد رسمی و مکتوبی ارائه نکرده است و گفت: «هیچ پیشنهاد مکتوب و مشخصی وجود ندارد. این در حد تبادل نظر میان دو وزیر امور خارجه است.»
به گفته دار، پیشنهاد پیگیری یک راه‌حل سیاسی با حسن نیت مطرح شده و قرار است به عنوان گزینه‌ای در برابر «اقدام نظامی» مورد بررسی قرار گیرد.
این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده است جنگ یمن بار دیگر تشدید شده و عربستان سعودی با حملات فزاینده حوثی‌ها روبه‌رو است. عربستان این گروه را به هدف قرار دادن مکه و مدینه، دو شهر مقدس مسلمانان، متهم کرده است.
دار جمعه ۱۰ مهر در یک نشست خبری گفت عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، سه عضو پیمان دفاعی مکه، در نشست پیش رو درباره اقدامات بعدی تصمیم خواهند گرفت.
به‌گفته او، تاریخ دقیق این نشست بعدا اعلام خواهد شد.
وزیر امور خارجه پاکستان گفت حکومت ایران از حوثی‌های یمن و شبه‌نظامیان عراقی فاصله گرفته و مسعود پزشکیان، رییس‌جمهوری، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، هر دو خواهان حل‌وفصل این موضوع شده‌اند.
دار همچنین گفت تهران را در جریان مفاد پیمان دفاعی مکه و چگونگی پایبندی پاکستان به تعهدات خود در چارچوب این توافق قرار داده است.
بیش از شش کشور خواهان پیوستن به پیمان دفاعی مکه شده‌اند
وزیر امور خارجه پاکستان همچنین گفت بیش از شش کشور برای پیوستن به پیمان دفاعی مکه ابراز علاقه کرده‌اند. او نام این کشورها را اعلام نکرد.
به‌گفته اسحاق دار، تا زمانی که این پیمان به‌طور کامل عملیاتی نشود، امکان بررسی درخواست اعضای جدید وجود ندارد؛ فرایندی که ممکن است تا یک سال طول بکشد.
عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان ۱۶ مرداد در استانبول «پیمان دفاعی مشترک مکه» را امضا کردند. براساس این توافق، حمله به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه عضو تلقی خواهد شد.
فرماندهان نظامی سه کشور نیز سوم مهر در ریاض دیدار و حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی را محکوم کردند.
ارتش پاکستان روز جمعه در بیانیه‌ای اعلام کرد فرماندهان ارشد این کشور حملات حوثی‌ها به عربستان را به‌شدت محکوم کرده و همبستگی خود را با این کشور و تعهدشان به حفاظت از اماکن مقدس اسلامی اعلام کرده‌اند.
اسحاق دار همچنین درباره تنگه هرمز گفت برای عبور از این آبراه نباید هیچ‌گونه هزینه یا عوارضی دریافت شود.
تنگه هرمز که تحت محاصره قرار گرفته، به یکی از اصلی‌ترین موضوعات چانه‌زنی در تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ نزدیک به هفت‌ماهه میان آمریکا و جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
آسوشیتدپرس نوشت اقدام آمریکا در جابه‌جایی نیروها، از جمله اعزام سومین ناو هواپیمابر، در شرایطی صورت می‌گیرد که تحولات تازه بر پیچیدگی جنگ ایران افزوده و احتمال تشدید درگیری‌ها همچنان وجود دارد.
بر اساس این گزارش، ناوهایی که اکنون در مسیر خاورمیانه قرار دارند، در مجموع بیش از هفت هزار ملوان و دو هزار تفنگدار دریایی آمریکا را جابه‌جا می‌کنند.
این مجموعه شامل گروه رزمی ناو هواپیمابر تئودور روزولت می‌شود که به‌تازگی همراه با رزم‌ناو چوسین اعزام شده است.
گروه آماده عملیات آبی‌خاکی ناو ماکین آیلند نیز که شناورهای آبی‌خاکی جان پی. مورتا و انکوریج را در بر می‌گیرد، در این ماموریت حضور دارد.
اعزام این نیروها در حالی صورت می‌گیرد که گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال ازسرگیری حملات گسترده نظامی علیه جمهوری اسلامی و گسترش دامنه درگیری‌ها در منطقه بالا گرفته است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، ۹ مهر در مصاحبه با نشریه تایم، احتمال ازسرگیری حملات علیه حکومت ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را رد نکرد و گفت تهران سرانجام ناگزیر به عقب‌نشینی و پذیرش شروط هسته‌ای واشینگتن خواهد شد.
چشم‌انداز مذاکرات تهران و واشینگتن همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. تهران خواهان کاهش فشارهای اقتصادی، رفع محاصره دریایی و بازگشت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد است؛ در سوی دیگر، واشینگتن بر ضرورت برداشتن گام‌های مشخص از سوی جمهوری اسلامی در زمینه پرونده هسته‌ای تاکید دارد.
احتمال استقرار هم‌زمان سه ناو هواپیمابر آمریکا در خاورمیانه
آسوشیتدپرس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد با اعزام نیروهای جدید، ممکن است تا پایان اکتبر سه ناو هواپیمابر آمریکا به‌طور هم‌زمان در خاورمیانه مستقر باشند.
این مقام به‌دلیل حساسیت عملیات نظامی، به شرط فاش نشدن هویتش با آسوشیتدپرس گفت‌وگو کرد.
بر اساس این گزارش، با احتساب نیروهای مستقر در منطقه، شمار ملوانان و تفنگداران دریایی آمریکا در خاورمیانه به بیش از ۲۰ هزار نفر خواهد رسید. صدها فروند هواپیمای نظامی نیز در این منطقه حضور خواهند داشت.
نیروی دریایی آمریکا پیش‌تر در ماه آوریل، برای نخستین بار از سال ۲۰۰۳، سه گروه رزمی ناو هواپیمابر را به‌طور هم‌زمان در خاورمیانه مستقر کرده بود.
در حال حاضر، ناوهای هواپیمابر جورج اچ. دبلیو. بوش و جورج واشینگتن، همراه با گروه آماده عملیات آبی‌خاکی ناو باکسر، در منطقه حضور دارند.
ناو هواپیمابر جورج واشینگتن که معمولا در اقیانوس آرام مستقر است، برای جایگزینی ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به خاورمیانه منتقل شد.
خدمه ناو آبراهام لینکلن در جریان ماموریت طولانی و دشوار خود، بیش از ۲۶۰ روز متوالی در دریا حضور داشتند. این ناو رکورد طولانی‌ترین حضور پیوسته در دریا را در دوران معاصر ثبت کرد.
نگرانی‌ها درباره احتمال تغییر راهبرد نظامی تهران
آسوشیتدپرس در بخش دیگری از گزارش خود نوشت حمله نافرجام به خلبان هواپیمای فلای‌دبی و وقوع حادثه‌ای مشکوک در پایگاه هوایی فرفورد بریتانیا، به نگرانی‌ها درباره احتمال روی آوردن جمهوری اسلامی به تاکتیک‌های جنگ نامتقارن دامن زده است.
بر اساس این گزارش، برخی تحلیلگران احتمال می‌دهند تهران در حال تغییر راهبرد خود باشد؛ آن هم در شرایطی که آمریکا در کاهش تسلط جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز و تسهیل صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس پیشرفت‌هایی داشته و هم‌زمان، با اعمال محاصره دریایی، صادرات نفت ایران را متوقف کرده است.
هشتم مهر، پرواز فلای‌دبی به مقصد اسرائیل هنگام عبور از حریم هوایی اردن تغییر مسیر داد و سرانجام در فرودگاه تبوک عربستان سعودی فرود آمد.
بر پایه گزارش‌های منتشرشده، کمک‌خلبان عمانی این هواپیما با چاقو به خلبان هندی حمله کرد و قصد داشت کنترل هواپیما را به دست بگیرد و آن را ساقط کند؛ اقدامی که با مداخله مسافران ناکام ماند.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ۹ مهر اعلام کرد مهاجم تحت تاثیر «اسلام‌گرایی افراطی» قرار گرفته بود.
نتانیاهو افزود اسرائیل در حال بررسی این موضوع است که آیا فرد یا گروهی کمک‌خلبان را مامور انجام این حمله کرده یا خیر.
او هشدار داد: «هر کسی که او را فرستاده باشد، بهای بسیار سنگینی خواهد پرداخت.»
در حادثه‌ای دیگر در پنجم مهر، پنج مرد بریتانیایی در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد به ظن ارتکاب جرائم مرتبط با تروریسم و مواد منفجره بازداشت شدند. این افراد یک روز بعد با قرار وثیقه آزاد شدند.
بریتانیا به آمریکا اجازه داده بود از بمب‌افکن‌های مستقر در این پایگاه برای حمله به مواضع موشکی جمهوری اسلامی استفاده کند.
در همین ارتباط، پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا ۹ مهر یک شهروند دوتابعیتی ایرانی-بریتانیایی را به ظن آماده‌سازی اقدامات تروریستی دستگیر کرد.
رویترز جمعه ۱۰ مهر نوشت درگیری‌ها در خاورمیانه اجرای پروژه‌های افزایش ظرفیت تولید نفت برخی اعضای اوپک‌پلاس را مختل کرده و برآورد ظرفیت تولید آینده این کشورها را دشوار ساخته است.
اوپک‌پلاس در اواخر سال ۲۰۲۵ دستور بررسی ظرفیت تولید تمامی اعضای خود را پیش از تعیین سهمیه‌های سال ۲۰۲۷ صادر کرده بود. قرار بود این بررسی تا پایان سپتامبر ۲۰۲۶ (هشتم مهر) تکمیل شود.
با این حال، به‌گفته منابع رویترز، این بررسی در مهلت تعیین‌شده به پایان نرسیده است. یکی از منابع گفت انتظار می‌رود نتایج آن تا اواسط نوامبر (اواخر آبان) آماده شود.
این گزارش در شرایطی منتشر می‌شود که تنش‌های امنیتی در دو مسیر مهم انتقال انرژی جهان همچنان ادامه دارد.
طی ماه‌های اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز بر نگرانی‌ها درباره امنیت کشتیرانی افزوده است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یک‌پنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کرد.
در سوی دیگر، با گسترش دامنه تنش‌ها و ورود حوثی‌های یمن به درگیری‌های منطقه‌ای، دریای سرخ و تنگه باب‌المندب نیز به کانون نگرانی‌های امنیتی تبدیل شده‌اند.
ابهام در تعیین سهمیه‌های آینده اوپک‌پلاس
رویترز در ادامه به‌نقل از منابع آگاه گزارش داد هنوز همه اعضای اوپک‌پلاس اطلاعات مورد نیاز برای بررسی ظرفیت تولید خود را ارائه نکرده‌اند.
این منابع به نام کشورهای مورد نظر اشاره نکردند.
تاخیر در اجرای پروژه‌های افزایش ظرفیت تولید و نبود اطلاعات کافی، روند بررسی اوپک‌پلاس را با چالش مواجه کرده است.
هدف این بررسی، ارائه ارزیابی مستقل و به‌روز از میزان نفتی است که هر کشور عضو می‌تواند به‌طور پایدار تولید کند. این ظرفیت یکی از معیارهای اصلی مذاکرات برای تعیین سهمیه‌های تولید نفت به شمار می‌رود.
تاخیر در اجرای طرح‌های توسعه‌ای می‌تواند بر برآورد ظرفیت تولید کشورها و در نتیجه، سهمیه‌های آینده آنها تاثیر بگذارد.
کشورهایی که ظرفیت تولیدشان کمتر ارزیابی شود، ممکن است برای پذیرش سهمیه‌های پایین‌تر تحت فشار قرار گیرند.
در مقابل، کشورهایی که ظرفیت تولید خود را افزایش داده‌اند، احتمالا خواستار سهمیه‌های بیشتری خواهند شد.
چهارم تیر، رویترز به‌نقل از منابع آگاه گزارش داد اگر سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) با افزایش قابل‌توجه سهمیه تولید عراق موافقت نکند، بغداد خروج احتمالی از این سازمان را مورد بررسی قرار خواهد داد.
یک مقام ارشد وزارت نفت عراق در آن زمان گفت این کشور در پی جنگ ایران با بحران مالی روبه‌رو است و درخواست بغداد برای رشد چشمگیر سهمیه تولید نفت در اوپک باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد.
پیش‌تر نیز امارات متحده عربی که خواستار افزایش سهمیه متناسب با رشد ظرفیت تولید نفت خود بود، ۱۲ اردیبهشت از اوپک و اوپک‌پلاس خارج شد.
اوپک در حال حاضر از ۱۱ عضو شامل ایران، عربستان سعودی، عراق، کویت، الجزایر، لیبی، نیجریه، گابن، جمهوری کنگو، گینه استوایی و ونزوئلا تشکیل شده است.
ائتلاف اوپک‌پلاس نیز علاوه بر این کشورها، روسیه، آذربایجان، بحرین، برزیل، برونئی، قزاقستان، مالزی، مکزیک، عمان، سودان و سودان جنوبی را در بر می‌گیرد.
این خبرگزاری جمعه دهم مهر گزارش داد بر اساس داده‌های اس‌اند‌پی گلوبال انرژی، در سپتامبر، از ۱۰ شهریور تا هشتم مهر، ۱۹ محموله ال‌ان‌جی شامل ۱۳ محموله از قطر و شش محموله از امارات متحده عربی از این آبراه عبور کردند.
اریک یپ، تحلیلگر ارشد اس‌اند‌پی، گفت این رقم در ماه ژوئن، هم‌زمان با آغاز اجرای توافق آمریکا و جمهوری اسلامی، ۱۵ محموله بود.
به گفته او، عبور محموله‌ها در نیمه دوم ماه سپتامبر شتاب گرفت و در صورت تداوم این روند در اکتبر (مهر و آبان)، میزان عبور ماهانه ممکن است به ۲۵ درصد سطح پیش از جنگ برسد.
آمار متفاوت شرکت‌های رهگیری؛ ۱۹ یا ۲۱ محموله
داده‌های شرکت کپلر شمار محموله‌های خارج‌شده از تنگه هرمز در ماه سپتامبر را ۲۱ مورد نشان می‌دهد. این شرکت آمار ماه ژوئن را نیز ۱۵ محموله اعلام کرده است.
داده‌های کپلر و ال‌اس‌ای‌جی همچنین نشان می‌دهند در هفته‌های اخیر، با وجود ادامه درگیری، کشتی‌های بیشتری مرتبط با قطر انرژی، چه حامل محموله و چه بدون بار، از تنگه هرمز عبور کرده‌اند.
این هفته سه کشتی حامل ال‌ان‌جی از پایانه صادراتی راس‌لفان قطر، پس از ناپدید شدن از داده‌های رهگیری در محدوده تنگه هرمز، دوباره خارج از آن مشاهده شدند.
شناور «الخریطیات»، مرتبط با قطر انرژی، آخرین‌بار ۳۱ شهریور تا یکم مهر داخل تنگه دیده شد و هفتم تا هشتم مهر، نزدیک ساحل غربی هند ظاهر شد.
این کشتی اکنون از کنار سریلانکا می‌گذرد.
«الغرافه»، دیگر کشتی مرتبط با قطر انرژی، یکم تا دوم مهر از داده‌های رهگیری داخل تنگه هرمز ناپدید و هشتم مهر در غرب هند مشاهده شد.
کشتی سوم، «ملاحه قطر»، تحت مدیریت شرکت آلمانی «پروناو شیپ منیجمنت»، آخرین‌بار ۲۶ تا ۳۰ شهریور در تنگه هرمز دیده شد و هشتم مهر در غرب هند ظاهر شد.
این کشتی اکنون محموله‌اش را در بندر هازیرا در هند تخلیه می‌کند.
قطر انرژی به درخواست اظهارنظر رویترز پاسخ فوری نداده است و پروناو نیز از اظهارنظر خودداری کرده است.
عبور خاموش و نگرانی درباره زمستان
بسیاری از کشتی‌ها برای جلوگیری از شناسایی، سامانه شناسایی خودکار خود، موسوم به ای‌آی‌اس، را خاموش می‌کنند؛ روشی که «عبور خاموش» نامیده می‌شود.
پیش‌تر گزارش شده بود حدود ۸۰ درصد کشتی‌هایی که طی یک دوره دوهفته‌ای از تنگه هرمز گذشته بودند، برای عبور خاموش، ردیاب‌های خود را خاموش کرده بودند.
جمهوری اسلامی، دوم شهریور ۴۵ کشتی را به‌دلیل آنچه نقض مقررات عبور از هرمز خواند، به جریمه، توقیف و مصادره محموله تهدید کرده بود. این فهرست، کشتی‌های حامل نفت خام، ال‌ان‌جی، گاز مایع و فرآورده‌های پالایش‌شده را در بر می‌گرفت.
یپ نگرانی اصلی را امکان تداوم عبور محموله‌های ال‌ان‌جی در زمستان دانست.
به ارزیابی او، این امر به دو عامل بستگی دارد: این‌که جمهوری اسلامی افزایش صادرات از تنگه هرمز را کاهش قدرت اهرم کنترل خود بداند و به رویارویی نظامی جدی‌تر روی آورد، و این‌که همراهی کاروان‌های کشتیرانی از سوی نیروی دریایی آمریکا، با وجود هزینه بالا، ادامه یابد.
پیش از آغاز جنگ در نهم اسفند ۱۴۰۴، حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت خام و ال‌ان‌جی از تنگه هرمز عبور می‌کرد.
