بحرین حملات جمهوری اسلامی را محکوم کرد و خواستار اقدام شورای امنیت شد
وزارت خارجه بحرین با انتشار بیانیهای حملات دوباره جمهوری اسلامی با موشک و پهپاد به تاسیسات غیرنظامی و زیرساختی در بحرین، کویت، قطر و اردن را محکوم کرد و آن را تشدیدی خطرناک دانست که جان غیرنظامیان، امنیت و ثبات منطقه را تهدید میکند و نقض آشکار حقوق بینالملل، منشور سازمان ملل و اصول حسن همجواری است.
وزارت خارجه بحرین همچنین بر همبستگی کامل این کشور با بحرین، کویت، قطر و اردن تاکید کرد و از حق این کشورها برای اتخاذ همه اقدامات مشروع به منظور دفاع از حاکمیت، امنیت و ثبات خود و حفاظت از شهروندان و ساکنانشان، مطابق حقوق بینالملل، ماده ۵۱ منشور سازمان ملل و توافقنامه دفاع مشترک شورای همکاری خلیج فارس، حمایت کرد.
در این بیانیه از آمادگی و عملکرد نیروهای دفاعی بحرین و سامانههای پدافند هوایی کشورهای منطقه در مقابله با حملات ایران و دفاع از حاکمیت و امنیت آنها قدردانی شده است.
وزارت خارجه بحرین همچنین از جامعه جهانی، به ویژه شورای امنیت سازمان ملل، خواست برای واداشتن جمهوری اسلامی به توقف آنچه «اقدامات خصمانه» خواند، تدابیر قاطع و بازدارنده اتخاذ کند. این وزارتخانه همچنین خواستار تضمین امنیت، ایمنی و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و پاسخگو کردن ایران بر اساس حقوق بینالملل، منشور سازمان ملل، قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت و قطعنامه ۱/۶۱ شورای حقوق بشر شد.
پلیس اعلام کرد وحید عابری، ساکن لیورپول، بر اساس بخش سوم قانون امنیت ملی مصوب سال ۲۰۲۳ به کمک به یک سرویس اطلاعاتی خارجی متهم شده است.
به گفته پلیس، کشور خارجی مرتبط با این تحقیقات، ایران است.
عابری چهارشنبه ۲۴ تیر در منطقه بیرمنگام بازداشت و به یکی از ایستگاههای پلیس وستمیدلندز منتقل شد.
ماموران همچنین چند نشانی را در بیرمنگام و لیورپول بازرسی کردند.
این فرد از ۲۴ تیر در بازداشت موقت باقی ماند تا جمعه ۲۶ تیر در دادگاه بدوی وستمینستر حاضر شود.
پلیس: تهدید مستقیمی شناسایی نشده است
هلن فلاناگان، فرمانده پلیس مبارزه با تروریسم لندن، گفت این تحقیقات بازتاب افزایش مداوم پروندههای مرتبط با امنیت ملی است.
او در بیانیهای گفت: «در سالهای اخیر شاهد افزایش چشمگیر و مستمر سرعت فعالیتها در زمینه تحقیقات امنیت ملی بودهایم.»
فلاناگان افزود پلیس برای مختل کردن اقدامات مشکوک مرتبط با سرویسهای اطلاعاتی خارجی مداخله کرده است، اما به دلیل آغاز روند قضایی از ارائه توضیحات بیشتر درباره اتهامها خودداری کرد.
او همچنین گفت پلیس در ارتباط با این تحقیقات هیچ تهدید مستقیمی علیه عموم مردم، گروهی مشخص یا فردی خاص، شناسایی نکرده است.
طرح این اتهامها با مجوز دادستانی سلطنتی بریتانیا انجام شده است.
افزایش توجه به فعالیتهای منتسب به جمهوری اسلامی
این پرونده در شرایطی مطرح شده است که بریتانیا تلاشهای خود را برای مقابله با آنچه فعالیتهای خصمانه مرتبط با جمهوری اسلامی میخواند، افزایش داده است.
اوایل ماه جاری، دادگاهی در لندن دو شهروند رومانیایی را بهدلیل حمله با چاقو به پوریا زراعتی، روزنامهنگار ایراناینترنشنال، در برابر خانهاش در ویمبلدون در سال ۲۰۲۴، در مجموع به ۲۰ سال زندان محکوم کرد.
قاضی استدلال دادستانی را پذیرفت که این حمله به نمایندگی از حکومت ایران انجام شده بود.
جمهوری اسلامی پیشتر اتهام دست داشتن در حملات یا توطئهها در بریتانیا را رد کرده است.
دولت بریتانیا این هفته اعلام کرد قصد دارد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر اساس قوانین جدید مقابله با تهدیدهای دولتی، در فهرست ویژه قرار دهد.
در صورت تصویب این تصمیم در پارلمان، حمایت یا کمک به سپاه پاسداران در چارچوب قانونی جدید میتواند تا ۱۴ سال زندان در پی داشته باشد.
دولت بریتانیا تاکید کرده است این اقدام با ممنوع اعلام کردن سپاه پاسداران بر اساس قوانین مبارزه با تروریسم متفاوت است و برای مقابله با فعالیتهای مورد حمایت دولتهای خارجی، از جمله جاسوسی، مداخله، خرابکاری و حملات فیزیکی، در نظر گرفته شده است.
مقامهای بریتانیایی بارها گفتهاند در سالهای اخیر چندین طرح منتسب به جمهوری اسلامی را خنثی کردهاند.
جمهوری اسلامی پیشتر ادعاهای بریتانیا درباره هدایت فعالیتهای خصمانه در خاک این کشور را رد کرده است.
خبرگزاری رویترز در یادداشتی تحلیلی با اشاره به فروپاشی توافق آتشبس موقتی که یک ماه پیش به دست آمد، نوشت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اکنون میکوشد تسلط جمهوری اسلامی را بر تنگه هرمز در هم بشکند و تهران را وادار به پذیرش مطالبات خود کند.
در این یادداشت که جمعه ۲۶ تیر منتشر شد، آمده است: «هرچند دو طرف تاکنون از بازگشت به جنگ تمامعیار خودداری کردهاند، امید به دستیابی سریع به راهی برای خروج از بحران کاهش یافته است. بحرانی که بار دیگر قیمت جهانی نفت را افزایش داده و بازارهای مالی را متلاطم کرده است.»
حملات متقابل، ۲۵ تیر وارد ششمین روز شد. همزمان، تهران نشانههایی به دست داد که در صورت حمله آمریکا به زیرساخت برق ایران، ممکن است از حوثیهای یمن بخواهد تنگه بابالمندب، یکی دیگر از گذرگاههای مهم انتقال نفت در ورودی دریای سرخ، را ببندند.
ترامپ در گفتوگو با مشاوران خود و گاه بهطور علنی، گزینههایی مانند حمله به نیروگاهها و پلها، اعزام نیروی زمینی برای تصرف جزیره خارک و بمباران یک تاسیسات عمیق زیرزمینی مرتبط با برنامه هستهای موسوم به «کوه کلنگ» (کلنگ گزلا) را مطرح کرده است.
برخی از این گزینهها اما بهدلیل خطرهای شدید و احتمال واکنش منفی در داخل آمریکا و عرصه بینالمللی، غیرواقعبینانه به نظر میرسند. ترامپ پیشتر نیز تهدیدهای مشابهی مطرح کرده، اما در نهایت از اجرای آنها عقبنشینی کرده است.
بیشتر تحلیلگران معتقدند حتی تشدید گسترده حملات آمریکا - جز در قالب تهاجم زمینی «خطرناک و از نظر سیاسی غیرقابل دفاع برای سرنگونی حاکمان ایران» -، بعید است بتواند تهران را بیش از مراحل پیشین جنگ اخیر، به تغییر مسیر وادار کند.
در این مدت، حملات آمریکا و اسرائیل شماری از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی را کشته و خسارت سنگینی به تواناییهای نظامی حکومت ایران وارد کرده است.
جاناتان پانیکوف، مقام پیشین اطلاعاتی آمریکا در امور خاورمیانه و پژوهشگر کنونی شورای آتلانتیک، گفت: «هیچ دلیلی وجود ندارد که تصور کنیم این دور تازه حملات یا هر اقدام دیگری که رییسجمهوری آمریکا در نظر دارد، ایرانیها را به تغییر محاسباتشان وادار کند. حتی ممکن است موضع آنها را سختتر کند.»
یک مقام ارشد دولت آمریکا در پاسخ به رویترز گفت اولویت ترامپ همچنان دیپلماسی است، اما «تنها زبانی که ایران میفهمد، قدرت نظامی است» و واشینگتن، تهران را به دلیل آنچه او «اقدامات تروریستی» در تنگه هرمز خواند، پاسخگو خواهد کرد.
فروپاشی توافق موقت
رویترز نوشت فروپاشی توافق در حالی رخ داده است که ترامپ برای پایان دادن به جنگی زیر فشار است که «هزاران کشته، عمدتا در ایران و لبنان، بر جا گذاشته، به اقتصاد آمریکا آسیب زده و در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نوامبر، به کاهش محبوبیت او منجر شده» است.
مذاکرات برای تبدیل توافق موقت به صلحی پایدار، متوقف شده؛ هرچند نشانههایی محدود از تحرک دیپلماتیک دیده میشود. ترامپ از آنچه آزادی یک شهروند آمریکایی زندانی در ایران خواند استقبال کرد، اما قوه قضاییه جمهوری اسلامی هرگونه آزادی یا مبادله زندانی را رد کرد.
ترامپ ممکن است امیدوار باشد با افزایش بمباران، تهران را بر سر برنامه هستهای به میز مذاکره بازگرداند؛ موضوعی که هدف اصلی جنگ معرفی کرده است. با این حال، ریشه درگیریهای تازه به برداشتهای متفاوت دو طرف از مفاد توافق موقت درباره کنترل تنگه هرمز بازمیگردد.
جمهوری اسلامی در جریان جنگ نشان داد میتواند جریان انتقال یکپنجم نفت جهان از این گذرگاه را مختل کند. تهران برای خود نقشی در مدیریت آبراه قائل است و احتمال دریافت عوارض یا هزینه عبور را مطرح کرده، اما آمریکا و متحدان او در خلیج فارس، بر بازگشت کشتیرانی آزاد تاکید دارند.
بیشتر کارشناسان نشانهای نمیبینند که جمهوری اسلامی آماده دادن امتیازهای مورد نظر ترامپ باشد.
ازسرگیری حملات به کشتیها در روزهای اخیر از سوی ایران که کاخ سفید آن را نقض توافق موقت خواند، واکنش تازه آمریکا، از جمله بازگرداندن محاصره بنادر جنوب ایران را در پی داشت. واشینگتن همچنین معافیتی که امکان فروش بینالمللی نفت ایران را فراهم میکرد، لغو کرد و یکی از دستاوردهای تهران در توافق موقت را از میان برد.
سه مقام آمریکایی به رویترز گفتند موج حملات تازه میتواند بخشی از «عملیات آمادهسازی» باشد. عملیاتی برای نابودی تواناییهای نظامی ایران پیش از آن که ترامپ درباره اقدامات بزرگتر تصمیم بگیرد.
تهدید مسیر دریای سرخ
جمهوری اسلامی در مقابل هشدار داده است در صورت تشدید حملات، تاسیسات غیرنظامی متحدان آمریکا را در خلیج فارس هدف قرار خواهد داد و تاکید کرده است همچنان ذخایر قابل توجهی از موشک و پهپاد در اختیار دارد.
تهران همچنین از حوثیهای یمن خواسته است در صورت حمله آمریکا به زیرساخت برق ایران، برای بستن مسیر نفتی دریای سرخ آماده باشند.
این تهدید میتواند فشار تازهای بر عرضه جهانی انرژی وارد کند؛ بهویژه آن که بخشی از محمولهها پس از اختلال در تنگه هرمز، به این مسیر منتقل شدهاند.
مارک دوبوویتز، رییس بنیاد دفاع از دموکراسیها در واشینگتن، معتقد است تهران از سر استیصال از «کارت هرمز» استفاده میکند و چنین اقداماتی، تلاش جهانی را برای ایجاد خطوط لوله و مسیرهای دریایی تازه، سرعت خواهد بخشید.
برخی تحلیلگران باور دارند ترامپ که در کارزار انتخاباتی خود وعده داده بود از مداخلات خارجی پرهیز کند و بر مشکلات اقتصادی آمریکاییها تمرکز داشته باشد، جنگ را بدون توضیح روشن درباره دلایل آن و بدون راهبرد مشخصی برای خروج، آغاز کرد.
با این حال، مقام ارشد دولت آمریکا تاکید کرد فشار نظامی و اقتصادی واشینگتن بود که جمهوری اسلامی را به مذاکره و امضای یک تفاهمنامه وادار کرد.
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر امور ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و افسر پیشین اطلاعات نظامی این کشور، گفت فارغ از میزان فشار و تهدیدهای تازه آمریکا، بعید است رهبران جمهوری اسلامی تسلیم شوند.
او افزود: «اگر ترامپ به گسترش فهرست اهداف ادامه دهد، تهران نیز احتمالا به همان شکل پاسخ خواهد داد.»
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، اعلام کرد ششمین موج حملات آمریکا به ایران ساعت ۹:۴۰ پنجشنبه شب به وقت شرق آمریکا [۵:۱۰ صبح جمعه تهران] پایان یافت. به گفته این فرماندهی، جنگندهها، پهپادها و ناوهای آمریکایی با مهمات هدایتشونده دقیق، دهها هدف نظامی را در ایران مورد حمله قرار دادند.
سنتکام اعلام کرد سامانههای دیدهبانی ساحلی، پدافند هوایی، زیرساختهای لجستیکی نظامی و توانمندیهای دریایی ایران از جمله اهداف این عملیات بودهاند. این فرماندهی گفت حملات با دستور دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای تضعیف بیشتر توان نظامی جمهوری اسلامی و پاسخگو کردن تهران در قبال حملات اخیر به کشتیهای تجاری انجام شده است.
بر اساس اعلام سنتکام، بیش از ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در سراسر خاورمیانه در حال عملیات هستند و در وضعیت آمادگی کامل قرار دارند.
سنتکام پیشتر اعلام کرده بود موج تازه حملات ساعت دو بعدازظهر پنجشنبه به وقت شرق آمریکا، برابر با ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران، آغاز شده است.
دونالد ترامپ نیز در بخشی از سخنرانی زنده خود خطاب به مردم آمریکا گفت کشورش در ایران به «دستاوردهای بزرگی» رسیده است و افزود نتایج این اقدامات «خیلی، خیلی زود» آشکار خواهد شد. او جزئیات بیشتری درباره این دستاوردها ارائه نکرد.
حمله به پلها در هرمزگان و افزایش شمار قربانیان
خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا، گزارش داد بامداد جمعه شش پل در شهرستان خمیر استان هرمزگان در جریان حملات آمریکا آسیب دیدهاند.
بر اساس اعلام استانداری هرمزگان، پل گریوه در محور بندرعباس–خمیر–لار، پل واقع در مسیر پس از روستای لاتیدان، معروف به کلمتلی، دو پل در محور کهورستان–لار، پل نیمهکاره محور بندر خمیر–کشار–بندرعباس و پل روستای مارو هدف قرار گرفتهاند.
آمار قربانیان این حملات در ساعات نخست چند بار تغییر کرد. استانداری هرمزگان ابتدا اعلام کرد حمله به پلهای کهورستان و گریوه دو کشته و چهار زخمی بر جای گذاشته است. رسانههای حکومتی ایران سپس شمار کشتهها را سه نفر و تعداد مجروحان را ۹ نفر اعلام کردند.
دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان در تازهترین آمار، شمار کشتهشدگان حملات به پلهای بندر خمیر را هفت نفر و تعداد مجروحان را ۹ نفر اعلام کرد. این آمار بهطور مستقل قابل راستیآزمایی نیست.
استانداری هرمزگان ابتدا اعلام کرده بود محور بندرعباس–خمیر–لار و جاده کشار–کهورستان تا اطلاع ثانوی مسدود شدهاند و از شهروندان خواسته بود از تردد در این مسیرها خودداری کنند. این نهاد بعدتر گفت تردد در محورهای آسیبدیده برقرار شده، اما با کندی انجام میشود.
باشگاه خبرنگاران، وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی، نیز گزارش داد «ایستگاه انشعاب راهآهن» بندرعباس هدف حمله قرار گرفته و دو نفر در این حمله مجروح شدهاند.
پیش از تایید رسمی این حملات، شهروندان با انتشار ویدیوهایی از هدف قرار گرفتن پل کهورستان در بندر خمیر خبر داده بودند. شهروندان همچنین گزارشهایی درباره حمله به فرودگاه ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان منتشر کردند، اما مقامهای رسمی تا آن زمان جزئیاتی در این زمینه ارائه نکرده بودند.
آسیب به شبکه برق در جنوب ایران
وزارت نیروی جمهوری اسلامی اعلام کرد حملات آمریکا به بندرعباس به بخشی از خطوط انتقال برق آسیب رسانده و موجب قطع برق در برخی مناطق شده است.
شرکت توانیر نیز گفت کارکنان صنعت برق در حال رفع اتصالیها، ترمیم خطوط آسیبدیده و بازگرداندن پایداری شبکه در مناطق جنوبی کشور هستند. این شرکت وعده داد اطلاعات تکمیلی درباره وضعیت شبکه برق و روند بازسازی را منتشر کند.
در همین حال، شرکت مهندسی آب و برق کیش گزارشها درباره حمله آمریکا به تاسیسات برق این جزیره را رد کرد. این شرکت گفت قطعی برق در بخشی از شهرک نوبنیاد یک ناشی از نقص فنی در شبکه توزیع بوده و پس از چند ساعت برطرف شده است.
به گفته مقامهای محلی کیش، جریان برق اکنون در تمامی محلههای این جزیره بهطور پایدار برقرار است.
حملات به بوشهر، اهواز و لرستان
رسانههای ایران پنجشنبه شب از شنیده شدن صدای ۱۲ انفجار در بوشهر خبر دادند. فرماندار بوشهر بعدتر اعلام کرد این شهر بامداد جمعه برای دومین بار طی چند ساعت هدف حمله آمریکا قرار گرفته و دستکم یک نفر مجروح شده است.
محمد مظفری گفت وضعیت فرد مجروح از سوی نیروهای امدادی و درمانی پیگیری میشود.
معاون سیاسی و امنیتی استانداری بوشهر نیز اعلام کرد نقطهای در شهرستان دشتی هدف حمله قرار گرفته است. جزئیات بیشتری درباره ماهیت هدف یا خسارتهای احتمالی منتشر نشد.
در خوزستان، رسانههای ایرانی و شهروندان از شنیده شدن چند انفجار شدید در اهواز خبر دادند. پیامهای شهروندی حاکی از آن بود که حوالی ساعت ۲۲:۳۰ تا ۲۳:۳۰ دستکم دو انفجار مهیب، از جمله در محدوده سهراهی تپه، شنیده شده است.
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان بعدتر تایید کرد نقاطی در اطراف اهواز از سوی نیروهای آمریکایی هدف قرار گرفتهاند، اما درباره اهداف، خسارتها یا تلفات احتمالی توضیح بیشتری نداد.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری لرستان نیز اعلام کرد آمریکا نقطهای در بخش ویسیان شهرستان چگنی را هدف قرار داده است. سعید پورعلی گفت جزئیات این حمله پس از انجام بررسیهای دقیق اعلام خواهد شد.
شهروندان همچنین از شنیده شدن صدای جنگنده در آسمان شهر قدس، اراک، فریدونکنار و بروجرد خبر دادند. بر اساس پیامهای رسیده به ایران اینترنشنال، صدای جنگنده حدود ساعت ۲۱:۱۰ در شهر قدس شنیده شد و یک شهروند در اراک نیز از حرکت احتمالی جنگندهها به سوی تهران یا کرج خبر داد. ایران اینترنشنال نتوانسته است این گزارشهای شهروندی را مستقلاً تایید کند.
حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه
همزمان با ادامه حملات آمریکا به ایران، ارتش کویت اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی هستند.
ستاد کل ارتش کویت گفت صداهای انفجار شنیدهشده در این کشور ناشی از رهگیری اهداف مهاجم بهوسیله سامانههای پدافندی بوده است. ارتش از شهروندان خواست دستورالعملهای ایمنی صادرشده از سوی مقامهای مسئول را رعایت کنند.
وزارت کشور بحرین نیز اعلام کرد آژیرهای هشدار در سراسر این کشور به صدا درآمده و از شهروندان و ساکنان خواست آرامش خود را حفظ کنند و به نزدیکترین محل امن بروند.
این هشدار پس از آن صادر شد که جمهوری اسلامی اعلام کرده بود پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین را هدف حمله قرار داده است. مقامهای بحرینی در آن زمان درباره علت به صدا درآمدن آژیرها یا خسارتهای احتمالی جزئیات بیشتری منتشر نکردند.
رویترز نیز به نقل از یک شاهد عینی گزارش داد چندین صدای انفجار در دوحه، پایتخت قطر، شنیده شده است. دولت قطر همزمان پیام هشدار امنیتی برای تلفنهای همراه شهروندان و ساکنان ارسال کرد.
وزارت کشور قطر اعلام کرد سطح تهدید امنیتی در این کشور بالا است و از شهروندان خواست تا اطلاع ثانوی در خانه یا مکانهای امن بمانند و تنها دستورالعملهای مقامهای رسمی را دنبال کنند.
آمریکا یک نفتکش را در خلیج فارس بازرسی کرد
ارتش آمریکا در تحولی دیگر اعلام کرد تفنگداران دریایی یگان اعزامی یازدهم روز ۱۶ ژوئیه [۲۵ تیر] با اجرای عملیات هلیبرن، نفتکش «امتی ون یائو» را در خلیج فارس بازرسی کردند.
به گفته ارتش آمریکا، هدف از این عملیات اطمینان از اجرای کامل محاصره دریایی ایران بوده است. واشینگتن پیشتر اعلام کرده بود این نفتکش قصد داشته محاصره دریایی ایران را نقض کند.
تاکنون اطلاعات بیشتری درباره محل ثبت، مالکیت، محموله یا مقصد نهایی این نفتکش منتشر نشده است.
