تشدید بحران میان جمهوری اسلامی و امارات، ایرانیان مقیم این کشور را بلاتکلیف کرده است

صدها هزار ایرانی که در امارات زندگی و تجارت می‌کردند، اکنون با لغو ویزا، محدودیت‌های مالی و آینده‌ای نامطمئن روبه‌رو هستند، آن هم در شرایطی که روابط تهران و ابوظبی به‌سرعت رو به وخامت رفته است.

به گفته چند تن از ساکنان زیان‌دیده، شهروندان ایرانی که در جریان درگیری‌های اخیر امارات را ترک کرده‌اند - چه به مقصد ایران و چه دیگر کشورها - دیگر اجازه بازگشت ندارند؛ حتی برای جمع‌آوری وسایل شخصی خود.

در برخی موارد، به خانواده‌هایی که هنوز در امارات هستند نیز تنها چند هفته فرصت داده شده تا این کشور را ترک کنند.

بسیاری از ایرانیان مقیم امارات گفته‌اند از آن‌ها خواسته شده دارایی‌های خود را به خارج منتقل کنند و استفاده از حساب‌های بانکی اماراتی روزبه‌روز برایشان دشوارتر می‌شود.

اگرچه اموال و شرکت‌ها رسما مصادره نشده‌اند، برخی مالکان دیگر امکان مدیریت مستقیم دارایی‌های خود را ندارند و ناچارند برای فروش اموال از وکالت‌نامه یا واسطه استفاده کنند.

شرکت‌های خارجی فعال در امارات نیز به تدریج از همکاری با افراد و شرکت‌های ایرانی، به‌ویژه فعالان تجاری مرتبط با ایران، خودداری می‌کنند.

گزارش‌ها حاکی است بسیاری از سفارش‌های صادراتی مرتبط با ایران لغو شده‌اند.

هیچ‌کس نمی‌داند فردا چه خواهد شد

رضا، شهروند ۴۰ ساله ایرانی که بیش از هشت سال است همراه همسرش در دبی زندگی می‌کند، گفت ایرانیانی که هنوز در امارات هستند فعلا اخراج نشده‌اند، اما «تحت فشار دائمی» قرار دارند.

او گفت: «فعلا وضعیت اقامت ما در دبی تغییر نکرده، اما دوستانم می‌گویند در شارجه، ابوظبی و دیگر امارت‌ها، حتی ویزای ایرانی‌هایی را که هنوز داخل کشور هستند لغو می‌کنند.»

رضا گفت او و همسرش که پزشک است، عملا منبع درآمد خود را از دست داده‌اند؛ با وجود آن که هنوز مجوز اقامت دارند.

به گفته او، بیمارستان محل کار همسرش از تمدید قرارداد او خودداری کرده و تجارت، واردات و صادرات خودش نیز عملا متوقف شده است.

او گفت: «وضعیت من کاملا نامشخص است. هیچ‌ کسی نمی‌داند فردا چه خواهد شد.»

رضا افزود اگرچه مجوز شرکتش رسما لغو نشده، اما دیگر امکان فعالیت ندارد، زیرا تجارت مرتبط با ایران عملا متوقف شده است.

او گفت: «وقتی مجوز کار لغو می‌شود، افراد دیگر نمی‌توانند از دارایی‌های خودشان استفاده کنند. مغازه عمده‌فروشی مواد غذایی یکی از آشنایان را بسته‌اند و چون مجوز تجاری ندارد، حتی نمی‌تواند کالاهایی را که در انبارش مانده، بفروشد.»

به گفته رضا، فشار بر افرادی که متهم به کمک به دور زدن تحریم‌ها از سوی حکومت ایران هستند - از جمله در فروش نفت یا انتقال پول - بیشتر است.

او گفت بسیاری از این افراد پیش‌تر از امارات اخراج شده‌اند و حساب‌های بانکی‌شان نیز مسدود شده است.

100%

اختلال در یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری ایران

دبی، به‌ویژه بندر جبل علی، سال‌ها یکی از مهم‌ترین دروازه‌های تجاری ایران بود و بخش بزرگی از واردات و تجارت ترانزیتی ایران از این مسیر انجام می‌شد.

امارات اغلب پس از چین، بزرگ‌ترین یا دومین شریک تجاری ایران به شمار می‌رفت، اما اکنون، هم‌زمان با افزایش تنش‌های منطقه‌ای و آنچه «تشدید محاصره دریایی» توصیف می‌شود، این مسیر تجاری به‌شدت مختل شده است.

امارات ۱۸ اردیبهشت اعلام کرد حملات تازه موشکی و پهپادی منتسب به ایران را رهگیری کرده و در این حملات سه نفر زخمی شده‌اند.

در مقابل، قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا در ایران، حمله به امارات را رد کرد، اما هشدار داد هرگونه عملیات از خاک امارات علیه جزایر، بنادر یا سواحل ایران با «پاسخی کوبنده و پشیمان‌کننده» روبه‌رو خواهد شد.

بحث درباره جایگزین‌های تجاری

رسانه‌های حکومتی در ایران هم‌زمان حملات لفظی علیه ابوظبی را تشدید کرده‌اند.

روزنامه جام‌جم توقیف احتمالی دارایی‌های ایرانیان را «راهزنی مدرن و دشمنی آشکار» توصیف کرد.

ابوالفضل خاکی، عضو اتاق بازرگانی ایران، نیز امارات را متهم کرد در جریان درگیری‌های اخیر «بیشترین سطح خصومت» را علیه بازرگانان ایرانی نشان داده است.

او گفت: «تجربه اخیر نشان داد امارات دیگر مکان امنی برای سرمایه‌گذاران ایرانی نیست.»

مقام‌های ایرانی اکنون آشکارا درباره مسیرهای جایگزین تجاری صحبت می‌کنند.

ندیر پورجم، عضو اتاق بازرگانی ایران، گفت روابط تجاری با امارات «هرگز به وضعیت سابق باز نخواهد گشت» و بندر حمد قطر را یکی از گزینه‌های جایگزین معرفی کرد.

رسانه‌ها در ایران همچنین بنادر پاکستان را به‌عنوان مسیرهای جایگزین تجارت ایران مطرح کرده‌اند.

وب‌سایت مشرق‌نیوز، نزدیک به اصولگرایان تندرو، نوشت که ایران دیگر به «واسطه‌های غیرقابل اعتماد» مانند امارات نیازی ندارد و نزدیکی بیشتر به چین و پاکستان می‌تواند به تهران در مقابله با فشار اقتصادی کمک کند.

این رسانه نوشت: «زمان آن رسیده که دبی بفهمد جغرافیای ایران فروشی نیست.»