سعید خطیبزاده، معاون وزارت خارجه گفت که جمهوری اسلامی دیشب در آستانه پاسخ به نقض آتشبس بود، اما پاکستان مداخله کرد و پیامهایی را مبنی بر کنترل اسرائیل از سوی آمریکا منتقل کرد.»
او ادامه داد: «هیئت ایرانی راهی مذاکرات در اسلامآباد خواهد شد. آمريكا بر اساس تعهد خود باید حملات اسرائیل به لبنان را متوقف کند.»
خطیبزاده افزود: «هرگونه صلح در منطقه باید شامل لبنان باشد و ساعات آینده بسیار حیاتی است.»
به نوشته پولتیکو، در حالی که اروپا خواهان بازگشت ثبات و آرامش، بازگشایی تنگه هرمز و همچنین بازسازی زیرساختهای آسیبدیده است، از تصمیمات یکجانبه واشینگتن، مانند احتمال گرفتن عوارض عبور و مرور در تنگه هرمز، نگران است.
این وضعیت که پیشتر در غزه و اوکراین نیز تجربه شده، نشاندهنده الگویی است که در آن اروپا همواره باید هزینههای مالی آشفتگیهای ایجادشده بهوسیله کاخ سفید را بپردازد.
به نوشته پولتیکو، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، همواره آشفتگیهایی ایجاد میکند و سپس اروپا را برای کمک و بازگرداندن ثبات یا پرداخت هزینهای زیاد برای مدیریت بحران، فرامیخواند.
از غزه تا اوکراین و اکنون تنگه هرمز، این الگوی رفتاری بهوضوح در سیاستهای ترامپ مشاهده میشود.
پنج دیپلمات و مقام رسمی اتحادیه اروپا بر این باورند که پس از اعلام توافق آتشبس میان رییسجمهوری آمریکا و تهران، این الگوی نگرانکننده احتمالا در تنگه هرمز نیز تکرار خواهد شد.
رهبران اروپایی پیش از این برای مشارکت در بازسازی و بازگشایی این آبراه استراتژیک پس از توقف درگیریها، متعهد شده بودند.
کشورهای فرانسه، آلمان و بریتانیا احتمالا مسئولیت مالی عملیات پرهزینه اسکورت کشتیها و مینروبی در تنگه را بر عهده خواهند داشت و کشتیهای تجاری آنها نیز ممکن است برای عبور از این مسیر، مجبور به پرداخت مبالغی هنگفت شوند.
رییسجمهوری آمریکا، ۱۹ فروردین اعلام کرد برای گرفتن عوارض از تنگه هرمز، به ایجاد یک سازوکار «سرمایهگذاری مشترک» با همکاری ایران و عمان فکر میکند.
در صورت محقق شدن این موضوع، کشتیها باید هزینههایی را پرداخت کنند که پیش از جنگ وجود نداشته است.
علاوه بر این، هزینههای انرژی در اروپا حتی در صورت پایداری آتشبس، تا ماهها بالا خواهد ماند.
با نگاهی به این روند، یک حقیقت تلخ آشکار میشود: اروپا برای باقی ماندن در ائتلاف با آمریکا باید هزینه بیشتری بپردازد.
ناچو سانچز آمور، عضو کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا، در این باره گفت: «ما با یک الگوی تکراری مواجه هستیم. ما در غزه باید هزینه بازسازی را بپردازیم، در اوکراین هزینههای جنگ را عملا بهتنهایی به دوش میکشیم و حالا هم احتمالا باید هزینه پاکسازی تنگه هرمز را متقبل شویم.»
او تاکید کرد مبنای عمل سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) باید بر پایه تعهد متقابل باشد، اما شرایط فعلی اصلا چنین نیست.
چالش بازگشایی تنگه استراتژیک هرمز
ساعاتی پس از آن که ترامپ با عقبنشینی از تهدیدات خود علیه جمهوری اسلامی، توافق آتشبس را اعلام کرد، رهبران اتحادیه اروپا این اتفاق را «پیروزی دیپلماسی» دانستند.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، نیز در فضای مجازی از این تنشزدایی استقبال کرد.
با این حال، رهبران اروپایی بلافاصله خود را برای چالش بزرگ بعدی، یعنی چگونگی بازگشایی تنگه هرمز، آماده کردند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، ۱۹ فروردین اعلام کرد گروهی متشکل از ۱۵ کشور برای تسهیل تردد دریایی در تنگه هرمز تلاش خواهند کرد.
اما اجرای این وعده بسیار دشوار است، چرا که هزینههای چنین عملیاتی با احتساب نرخ تورم، میتواند بیش از یک میلیارد دلار شود.
مقامات ارشد اروپایی از جمله کییر استارمر، نخست وزیر بریتانیا و کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، برای تضمین پایداری این آتشبس دوهفتهای راهی منطقه شدهاند.
دفتر نخستوزیر بریتانیا اعلام کرد استارمر با رهبران کشورهای حوزه خلیج فارس درباره احیای آزادی ناوبری گفتوگو خواهد کرد.
یک دیپلمات اروپایی که نخواست نامش فاش شود، تاکید کرد تعهد اروپا برای پاکسازی تنگه هرمز به معنای دادن «چک سفیدامضا» نیست.
او خاطرنشان کرد حتی اگر نیازی به عملیات مینروبی نباشد، اروپا تا مدتها، همچنان از اثرات و پیامدهای جنگ بر بازار انرژی، رنج خواهد برد.
ضعف در تحمیل اراده سیاسی
این فضای تردید و احتیاط، احتمالا به نشست غیررسمی آتی رهبران اروپایی در قبرس نیز کشیده خواهد شد.
آنها در این نشست باید درباره پیامدهای جنگ با جمهوری اسلامی و چگونگی تامین حمایتهای مالی از اوکراین تصمیم بگیرند.
به گفته تحلیلگران، واقعیت بنیادی این است که اروپا همچنان از ضعف نسبی خود در عرصه جهانی رنج میبرد.
اروپا بهدلیل نداشتن قدرت سخت برای تحمیل اراده خود، همواره مجبور است با مذاکره و پرداخت هزینههای مالی، راهی برای خروج از بحرانها و به حداقل رساندن ضرر پیدا کند.
این وضعیت، اروپا را به بازیگری تبدیل کرده که همواره باید صورتحساب تصمیمات واشینگتن را بپردازد.
رویترز پنجشنبه ۲۰ فروردین نوشت محاسبات این خبرگزاری از «سود بادآورده» روسیه از تحولات بازار جهانی انرژی در پی جنگ ایران حکایت دارد.
روسیه پس از عربستان سعودی، بهعنوان دومین صادرکننده بزرگ نفت در جهان شناخته میشود.
بر پایه محاسبات رویترز که بر دادههای اولیه تولید و قیمت نفت استوار است، درآمد روسیه از محل مالیات استخراج مواد معدنی در بخش نفت با جهشی قابل توجه از ۳۲۷ میلیارد روبل در ماه مارس به حدود ۷۰۰ میلیارد روبل (معادل ۹ میلیارد دلار) در ماه آوریل خواهد رسید.
این رقم همچنین در مقایسه با آوریل ۲۰۲۵ حدود ۱۰ درصد افزایش نشان میدهد.
دولت روسیه در بودجه سال ۲۰۲۶ خود، مجموع درآمد حاصل از این مالیات را ۷.۹ تریلیون روبل (معادل حدود ۱۰۱ میلیارد دلار) برآورد کرده است.
درآمد نفتی و درآمد مالیات نفتی دو مفهوم متمایز هستند. درآمد نفتی به کل ارزش حاصل از استخراج و فروش نفت اشاره دارد و میتواند شامل سهم دولت و شرکتهای نفتی باشد. بسته به ساختار مالکیت، بخشی از این درآمد ممکن است بهطور مستقیم وارد بودجه دولت شود.
در مقابل، درآمد مالیات نفتی به منابعی گفته میشود که دولت از محل مالیات بر استخراج و صادرات نفت کسب میکند و این درآمد با افزایش قیمت نفت، همانند شرایط اخیر روسیه، افزایش مییابد.
بحران تنگه هرمز
به گزارش رویترز، ناظران معتقدند جنگ ایران «جدیترین بحران انرژی» در تاریخ معاصر را رقم زده است.
در هفتههای اخیر، اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز بهدلیل حملات جمهوری اسلامی موجب بر هم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
ایالات متحده و جمهوری اسلامی بامداد ۱۹ فروردین بر سر برقراری آتشبس موقت به توافق رسیدند و بر اساس گزارشها، بازگشایی تنگه هرمز یکی از شروط اصلی کاخ سفید برای توقف حملات به ایران بوده است.
با این حال، وضعیت در این آبراه حیاتی هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است.
سیانان ۲۰ فروردین خبر داد تردد در تنگه هرمز همچنان بهطور چشمگیری محدود مانده است.
روسیه؛ سود نفتی بالا و چشمانداز مبهم
رویترز در ادامه گزارش داد میانگین قیمت نفت خام اورال روسیه که مبنای محاسبه مالیات است، در ماه مارس به ۷۷ دلار برای هر بشکه رسید. رقمی که بالاترین سطح از اکتبر ۲۰۲۳ به شمار میرود.
این عدد نسبت به ماه فوریه که ۴۴.۵۹ دلار بود، ۷۳ درصد افزایش یافته و از رقم ۵۹ دلاری پیشبینیشده در بودجه سال جاری میلادی نیز فراتر رفته است.
کاخ کرملین ۱۸ فروردین اعلام کرد در پی بحران شدید نفت و گاز، تقاضا برای انرژی روسیه در نقاط مختلف جهان بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
با این حال، این افزایش درآمد بدون محدودیت نیست و اقتصاددانان روس بارها هشدار دادهاند که سال ۲۰۲۶ ممکن است با چالشهایی همراه باشد.
وزارت دارایی اعلام کرده کسری بودجه روسیه در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ به ۴.۵۸ تریلیون روبل (حدود ۵۹ میلیارد دلار)، معادل ۱.۹ درصد تولید ناخالص داخلی، رسیده است.
از سوی دیگر، حملات اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه با هدف تضعیف منابع مالی مسکو، موجب کاهش درآمدها شده و احتمال کاهش تولید نفت را نیز تقویت کرده است.
رویترز در پایان نوشت میزان نهایی سود روسیه در نهایت به مدت زمان تداوم بحران ایران بستگی خواهد داشت.
پیشتر در ۲۸ اسفند ۱۴۰۴، یورونیوز گزارش داد روسیه از کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی سود اقتصادی برده و درآمدهایش از محل سوختهای فسیلی در دو هفته پس از آغاز جنگ به ۷.۷ میلیارد یورو رسیده است.
