اعتراضات سراسری در ایران در هشتمین روز نیز ادامه یافت؛ به گزارش هرانا، دامنه ناآرامیها به ۲۲۲ نقطه در ۷۸ شهر از ۲۶ استان رسیده و همزمان شمار بازداشتشدگان به حدود هزار نفر و معترضان جانباخته به دستکم ۱۹ نفر افزایش یافته است.
بر اساس دادههای بهروزشده و راستیآزماییشده این نهاد حقوق بشری، با وجود تشدید تدابیر امنیتی، افزایش حضور نیروهای انتظامی و امنیتی و تداوم برخوردهای میدانی در برخی مناطق، دامنه جغرافیایی اعتراضات همچنان گسترده باقی مانده و اشکال متنوع کنش اعتراضی در نقاط مختلف کشور ادامه یافته است. طی هشت روز گذشته، دستکم ۲۲۲ نقطه در ۷۸ شهر از ۲۶ استان کشور شاهد اعتراضات بودهاند. در این مدت، دستکم ۹۹۰ شهروند بازداشت شده و دستکم ۱۹ تا ۲۰ نفر از معترضان جان خود را از دست دادهاند.
جغرافیای اعتراضات
به گزارش هرانا، در بازه هشتروزه اخیر، اعتراضات در قالب تجمعات خیابانی، اعتصابات صنفی و تحرکات دانشجویی در ۱۷ دانشگاه کشور جریان داشته است. تنها در شبانهروز گذشته، دستکم بیش از ۲۰ شهر از جمله شیراز، زرقان، قزوین، یزد، بندرعباس، بیرجند، بهبهان، کرج، ساری، تهران، خرمآباد، شاهرود، هفشجان، دورود، مرودشت، تبریز، کرمانشاه، یاسوج، مشهد، لاهیجان، نیشابور و بوشهر شاهد اشکال مختلف اعتراض یا فضای امنیتی بودهاند. بررسی پراکندگی جغرافیایی نشان میدهد که اعتراضات صرفاً محدود به کلانشهرها نبوده و شهرهای کوچکتر و مناطق مختلف کشور را نیز دربر گرفته است؛ موضوعی که از گسترش افقی اعتراضات و مشارکت لایههای متنوع اجتماعی حکایت دارد.
برخورد نیروهای امنیتی و خشونت
هرانا اعلام کرد گزارشها و ویدیوهای منتشرشده از روز هشتم اعتراضات، همچنان حاکی از تداوم فضای امنیتی و استفاده از ابزارهای سرکوب از سوی نیروهای انتظامی–امنیتی است. تصاویر منتشرشده، برخوردهای خشونتآمیز، تیراندازی، استفاده از گاز اشکآور و بازداشت معترضان را نشان میدهد. همزمان، صداوسیما ویدیویی از اعترافات اجباری یک شهروند متهم به آتشزدن یکی از مأموران منتشر کرده که شرایط ضبط آن نامشخص است. هرانا همچنین تاکید میکند روایتهای رسمی درباره برخی جانباختگان با گفتههای شاهدان عینی و گزارشهای غیررسمی در تعارض بوده و این موارد همچنان در دست بررسی و راستیآزمایی است.
جانباختگان و مصدومان
بر اساس تازهترین آمار هرانا، مرگ دستکم ۲۰ نفر در جریان اعتراضات هشتروزه محرز شده که یک نفر از آنان وابسته به نیروهای امنیتی–انتظامی بوده است. همچنین تاکنون ۵۱ مورد مصدومیت ثبت شده که عمدتاً ناشی از اصابت گلولههای ساچمهای و پلاستیکی بوده است. هرانا در تکمیل گزارشهای پیشین، جانباختن رضا عظیمزاده، مهدی امامیپور، لطیف کریمی، سروش سلیمانی، رسول کدیوریان، رضا کدیوریان، حسین ربیعی و امیرمحمد کوهکن را تایید کرده است. این خبرگزاری همچنین از ضربوشتم ناصر رضائی آهنگرانی، وکیل دادگستری، توسط نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات خرمآباد خبر داده است. خبرگزاری کردپا نیز از زخمی شدن دستکم ۳۰ نفر در اعتراضات ملکشاهی گزارش داده است.
بازداشتها
به گزارش هرانا، طی هشت روز گذشته دستکم ۹۹۰ شهروند معترض بازداشت شدهاند، هرچند این نهاد تاکید میکند آمار واقعی احتمالاً بیش از این میزان است. در روز هشتم، بازداشتهای گروهی در شهرهایی چون یزد، قزوین، زنجان، کرمانشاه، اصفهان، شیراز، بهبهان و رضوانشهر گزارش شده است. از جمله، بازداشت ۱۵۰ نفر در اصفهان و انتقال آنان به زندان این شهر، ۲۴ نفر در شیراز و انتقال به زندان عادلآباد، ۳۰ نفر در کرمانشاه و ۳۰ نفر در بهبهان از موارد اعلامشده است. هرانا میافزاید در بسیاری از این پروندهها، هویت بازداشتشدگان یا محل نگهداری آنان هنوز بهطور رسمی اعلام نشده است.
در این بیانیه که یکشنبه ۱۴ دی منتشر شد، آمده است همزمان با تحولات اخیر، موجی از بازداشتها در کردستان و دیگر نقاط کشور به راه افتاده است.
امضاکنندگان این بیانیه گفتند در حالی که سخنگوی دولت از به رسمیت شناختن حق اعتراض سخن میگوید، برخوردهای «امنیتی و سختافزاری» با تجمعات مسالمتآمیز، تصویری متناقض از عملکرد حاکمیت ارائه میدهد.
به باور این فعالان، چنین برخوردهایی با اصول بنیادین حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیونهایی که جمهوری اسلامی عضو آنهاست، در تعارض آشکار قرار دارد.
آنها با تاکید دوباره بر حق اعتراض و لزوم شنیده شدن صدای مردم، با خانواده جانباختگان ابراز همدردی کردند و خواستار آزادی تمامی بازداشتشدگان اخیر و پاسخگویی به مطالبات «برحق» شهروندان شدند.
ایراناینترنشنال از آغاز اعتراضات سراسری در هفتم دیماه تا صبح یکشنبه ۱۴ دی، توانسته هویت دستکم ۱۶ نفر از معترضان کشتهشده را در شهرهای مختلف کشور بهطور مستقل تایید کند.
سایت حقوقبشری هرانا نیز در تازهترین گزارش خود اعلام کرد در هفت روز گذشته دستکم ۱۷۴ نقطه در کشور شاهد اعتراضات، تجمعات خیابانی یا اعتصابات صنفی بودهاند و حداقل ۵۸۲ شهروند بازداشت شدهاند.
هرانا تاکید کرد این آمار حداقل شمار بازداشتها است و رقم واقعی احتمالا بیش از این تعداد است.
عفو بینالملل استرالیا خواستار توقف خشونت شد
در ادامه واکنشها به سرکوب اعتراضات در ایران، شبکه ایران عفو بینالملل استرالیا در بیانیهای خواستار توقف خشونت علیه معترضان و آزادی زندانیان سیاسی در ایران شد.
این نهاد افزود نیروهای امنیتی، نظامی و شبهنظامی جمهوری اسلامی باید فورا استفاده از سلاحهای مرگبار و پرتابههای ضربهای، مانند گلولههای ساچمهای و پلاستیکی، علیه معترضان را متوقف کنند.
در این بیانیه آمده است حاکمان ایران باید با ایجاد یک نهاد انتقالی موقت و بیطرف تحت نظارت بینالمللی همکاری کنند؛ نهادی که تنها ماموریت آن ثبات کشور و آمادهسازی برای یک «همهپرسی ملی آزاد، عادلانه و قابل راستیآزمایی» باشد.
عفو بینالملل استرالیا خواستار توقف فوری اعدامها شد و تاکید کرد جمهوری اسلامی از اعدام برای ارعاب و کنترل مخالفان و معترضان استفاده میکند.
این نهاد همچنین از دولتهای سراسر جهان خواست از حق اساسی مردم ایران برای تعیین آینده خود حمایت کنند.
در واکنشی دیگر، احمدرضا حائری، زندانی سیاسی اهل ایلام، با انتشار نامهای از زندان قزلحصار کرج، به وقایع خونین اعتراضات در ایلام و ملکشاهی پرداخت.
در این نامه آمده است: «در شهر ملکشاهی، فرمانده سپاه شخصا با نشستن پشت مسلسل آغازگر شلیک بوده است.»
حائری افزود ابعاد این کشتار بهمراتب گستردهتر از آن چیزی است که تاکنون بیان شده و از این رو، قصد دارد علیه آمران و عاملان کشتار معترضان در «شنبه سیاه» ملکشاهی و ایلام در مجامع بینالمللی اعلام جرم کند.
پیش از این، جمعی از وکلای دادگستری با صدور بیانیهای، شلیک نیروهای نظامی و امنیتی به معترضان غیرمسلح را «نقض آشکار حق حیات و حق تجمع مسالمتآمیز» دانستند و آن را جرمی «جدی و غیرقابل اغماض» توصیف کردند.
اخبار لحظه به لحظه از هشتمین روز اعتراضات در شهرهای مختلف را در پوشش زنده ایراناینترنشنال پیگیری کنید.
