یک ژنرال پیشین ارتش اسرائیل میگوید تلآویو اجازه نخواهد داد حکومت ایران پس از جنگ ۱۲روزه، توان موشکی، پدافند هوایی یا تأسیسات هستهای خود را احیا کند و در صورت هرگونه تلاش جدی در این مسیر، اسرائیل آماده انجام حملات تازه خواهد بود.
عامیر اویوی، سرتیپ ذخیره ارتش اسرائیل و مدیرعامل «انجمن دفاع و امنیت اسرائیل» (IDSF)، در گفتوگو با ایراناینترنشنال هشدار داد که هرگونه اقدام حکومت ایران برای بازسازی زیرساختهای نظامی و هستهای که در حملات خرداد ماه آسیب دیدهاند، «ماشه اقدام نظامی دوباره اسرائیل» خواهد بود.
او گفت: «هر تلاش اساسی برای بازسازی این قابلیتها، بهویژه پدافند هوایی پیشرفته، تولید انبوه موشکهای بالستیک یا احیای فعالیتهای مرتبط با سلاح هستهای، خط قرمز ماست.»
به گفته اویوی، این موضع در هماهنگی کامل با ایالات متحده اتخاذ شده و اسرائیل تحرکات ایران را «دقیقه به دقیقه» زیر نظر دارد.
از شکست مذاکرات تا حملات نظامی
ایالات متحده در ابتدای سال جاری پنج دور مذاکره با تهران درباره برنامه هستهای ایران انجام داد و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای رسیدن به توافق ضربالاجل ۶۰روزه تعیین کرده بود. با پایان این مهلت و عدم دستیابی به توافق، اسرائیل در ۲۳ خرداد حملهای غافلگیرانه را آغاز کرد و آمریکا نیز در اول تیر ماه تأسیسات هستهای ایران در اصفهان، نطنز و فردو را هدف قرار داد.
اویوی تاکید کرد که نابودی سامانههای پدافند هوایی حکومت ایران نقش کلیدی در این عملیات داشت. به گفته او، اسرائیل طی دو روز توانست «کریدور هوایی» تا تهران ایجاد کند و بخش عمدهای از سامانههای دفاع هوایی ایران در غرب کشور و اطراف پایتخت را از کار بیندازد.
سه خط قرمز اسرائیل
این مقام نظامی پیشین گفت اسرائیل سه نشانه مشخص را بهعنوان خطوط قرمز تعیین کرده است: نخست، بازسازی پدافندهای پیشرفتهای که مانع دسترسی هوایی به تهران شود؛ دوم، ازسرگیری تولید انبوه موشکهای بالستیک؛ و سوم، هرگونه اقدام برای احیای برنامه ساخت سلاح هستهای.
جمهوری اسلامی همواره ادعا کرده که برنامه هستهایاش ماهیت صلحآمیز دارد، اما اسرائیل و کشورهای غربی به این ادعا تردید دارند. اویوی گفت پیش از جنگ، ایران در پی ایجاد زرادخانهای شامل حدود ۱۰ هزار موشک بالستیک بوده است.
هدف قرار دادن دانشمندان و زیرساختها
به گفته اویوی، حملات خرداد ماه صرفاً محدود به تأسیسات هستهای نبود و دانشمندان هستهای، متخصصان مرتبط با تسلیحاتیسازی و بخشهایی از صنایع تولید مواد منفجره، سوخت و قطعات نظامی نیز هدف قرار گرفتند تا امکان بازسازی سریع از بین برود.
در این حملات همچنین شماری از فرماندهان ارشد سپاه قدس، از جمله محمد سعید ایزدی و محمدرضا نصیرباغبان، کشته شدند. در مقابل، حملات تلافیجویانه حکومت ایران به گفته مقامهای اسرائیلی به کشته شدن ۳۲ غیرنظامی و یک سرباز اسرائیلی انجامید.
جنگ روانی و پیام به حاکمیت ایران
اویوی حمله به زندان اوین و ساختمان اصلی صداوسیمای جمهوری اسلامی را بخشی از «جنگ روانی» توصیف کرد و گفت هدف آن ارسال پیام مستقیم به رهبران جمهوری اسلامی بوده است. به گفته او، اسرائیل قصد داشته نشان دهد که در صورت تصمیم به بیثباتسازی حکومت، میتواند نمادهای اصلی قدرت و سرکوب را نیز هدف قرار دهد.
در همین حال، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران اعلام کرده است که اسرائیل احتمالاً در جریان این حملات قوانین بینالمللی را نقض کرده و ایران نیز پس از جنگ، دامنه سرکوب داخلی را گسترش داده است.
«کارزار میان جنگها»
این ژنرال پیشین اسرائیلی وضعیت کنونی را «کارزار میان جنگها» توصیف کرد؛ مرحلهای که به گفته او شامل عملیات محدود نظامی، اقدامات سایبری و فعالیتهای اطلاعاتی برای مهار تهدیدهاست. او افزود اسرائیل از ماه ژوئن [خرداد] تاکنون حملات خود علیه اهداف مرتبط با حزبالله در لبنان و حماس در غزه را ادامه داده است.
هدفی فراتر
در حالی که سپاه پاسداران از «پیروزی» ایران در جنگ ۱۲روزه سخن گفته و تهدید به پاسخ سختتر کرده است، اویوی گفت اسرائیل در دور قبلی بهدنبال تغییر رژیم نبوده، اما هشدار داد که در صورت ادامه آنچه «تهدید ایران علیه موجودیت اسرائیل» خواند، این گزینه در آینده میتواند «روی میز» قرار گیرد.
او تأکید کرد: «اگر این رژیم به تهدید ادامه دهد، دفعه بعد هدف میتواند فراتر از توان نظامی باشد.»
فوربس جمعه ۲۱ آذر در گزارشی نوشت که بعید بهنظر میرسد که ادعای جمهوری اسلامی درباره بازسازی پدافند هوایی خود به ویژه در زمینه جایگزینی سامانههای وارداتی مانند اس-۳۰۰ درست باشد.
محمود موسوی، معاون عملیات ارتش جمهوری اسلامی، ۲۹ تیر نابود شدن «بخشی از سامانههای پدافندی» جمهوری اسلامی در جنگ با اسرائیل را تایید کرد اما گفت سامانههای آسیبدیده جایگزین و در محلهای از پیش تعیینشده مستقر شدند.
موسوی گفت: «ما توانستیم با بهرهگیری از سامانههای پدافندی موجود و جایگزینی سامانههای جدید، فضای کشور را پوشش دهیم و امنیت حریم هوایی ایران را تامین کنیم.»
به گفته مقامات اسرائیلی، در جریان جنگ ۱۲ روزه، نیروهای این کشور توانستند در مدت زمان کوتاهی بر آسمان بخشی از ایران از جمله تهران مسلط شوند.
به گفته آنان، اطلاعات بهدستآمده از موساد، اطلاعات ارتش و تیمی ویژه در بخش اطلاعات هوایی، به اسرائیل امکان داد تا دقیقا محل ۸۴ سامانه پدافند ایران را شناسایی و آنها را در چند شب متوالی منهدم کند.
پیشتر ایراناینترنشنال گزارش داده بود که در جریان جنگ، اسرائیل به ۸۰ سامانه پدافند هوایی جمهوری اسلامی حمله کرد.
این اولین بار نبود که اسرائیل پدافندهای هوایی جمهوری اسلامی را هدف گرفت.
در سال ۱۴۰۳ نیز روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز گزارش داد بر اساس تصاویر ماهوارهای، حمله اسرائیل به پایگاه هوایی هشتم شکاری اصفهان به بخش مهمی از پدافند هوایی اس-۳۰۰ اصابت کرده، باعث نابودی آن شده یا به آن آسیب رسانده است.
تمرکز جمهوری اسلامی بر تولید موشک
فوربس همچنین اضافه کرد به نظر میرسد تهران به این جمعبندی رسیده که یک جنگ هوایی دیگر با اسرائیل در آینده نزدیک اجتنابناپذیر است و اکنون تمرکز خود را بر تولید انبوه موشکهای بالستیک گذاشته است.
در ادامه گزارش این نشریه آمده است: «مقامهای ایرانی هشدار دادهاند که هدف دارند توان شلیک ۲ هزار موشک در یک حمله واحد علیه اسرائیل را به دست آورند؛ ادعایی که عملی بودن آن هنوز روشن نیست.»
روزنامه تایمز اسرائیل پنجشنبه ۲۰ آذر نوشت این کشور معتقد است آسیبی که در جنگ ۱۲ روزه به برنامه موشکی بالستیک جمهوری اسلامی وارد کرده، کمتر از آن چیزی بوده که در ابتدا ارزیابی شده بود.
یک مقام اسرائیلی به این روزنامه گفت کشورش نمیتواند این موضوع را برای بلندمدت بپذیرد.
فوربس همچنین در پایان گزارش خود به اظهارات اخیر حسن روحانی، رییس پیشین دولت جمهوری اسلامی اشاره کرد و با توجه به سوابق روحانی در دفاع هوایی، اظهارات او را قابل توجه دانست.
هشتم آذر، روحانی گزافهگویی درباره قدرت نظامی حکومت ایران از سوی مقامات این کشور را «خیانت» دانست و هشدار داد این اقدام موجب خطای محاسباتی در مواجهه با اسرائیل و آمریکا میشود.
فوربس نوشت: «آنچه اکنون کاملا روشن شده و حسن روحانی نیز به آن اذعان کرده، این است که تلاشهای ایران برای شکل دادن به پدافند هوایی منطقه بهعنوان سپری اضافی در برابر حملات اسرائیل، با شکست کامل مواجه شده است.»
وحید رضوی، از اعضای خانواده وادی، به ایراناینترنشنال گفت که او حدود ۱۸ ماه پیش، در پی مشاجره با روسای خود بازداشت و سپس به جاسوسی متهم شد.
رضوی تاکید کرد که در پرونده تشکیل شده برای وادی، مدرکی برای اثبات جاسوسی وجود نداشت.
وادی، عضو پژوهشگاه علوم و فنون هستهای وابسته به سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی، ۱۵ مرداد اعدام شد. قوه قضاییه همان زمان اعلام کرد که این کارشناس هستهای از طریق «فضای مجازی جذب موساد شد» و با آنها همکاری کرد.
رضوی گفت: «روزبه پس از بازداشت به شدت شکنجه شد تا جایی که در ناحیه پا و دو دندهاش دچار شکستگی شد و پس از آن هم مادرش را بازداشت و زندانی کردند. بازجوها از او حین بازداشت عکس گرفتند و تصاویر را به پسرش نشان دادند تا از او اعتراف اجباری بگیرند.»
او افزود: «بازجوها به روزبه گفته بودند در صورتی که به جاسوسی اعتراف نکند و در مصاحبه تلویزیونی شرکت نکند، مادرش را شکنجه خواهند کرد.»
به گفته رضوی وادی در چنین شرایطی به قبول اتهام «ساختگی» جاسوسی و اعتراف اجباری در تلویزیون وادار شد.
نهادهای حقوق بشری همواره درباره اعترافگیری اجباری و تحت شکنجه در جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کردهاند.
رضوی گفت اعتراف اجباری، تنها مدرک ارائه شده علیه وادی در دادگاه انقلاب اسلامی بود و قاضی ابوالقاسم صلواتی و سپس ابراهیم صلواتی حکم اعدام او را صادر کردند.
به نقل از رضوی، مقامهای جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه «به سرعت وارد عمل شدند و بدون اطلاع قبلی، حکم اعدام روزبه را در ۱۵ مرداد اجرا کردند.»
رضوی در مورد اعترافات تلویزیونی وادی به ایراناینترنشنال گفت: «ادعا میشود که روزبه یک کیف سیاه پر از پول نقد به عنوان وجه دریافت کرده است ولی در عصر تراکنشهای دیجیتال، چرا یک دانشمند با تحصیلات عالی باید پول نقد را در کیف بپذیرد؟»
رضوی، وادی را فردی «باهوش» توصیف کرد که در خانواده به «مهربانی و فداکاری» شناخته میشد. به گفته او، وادی مجرد بود و مادرش زندگی میکرد.
رضوی همچنین درباره وضعیت مالی وادی توضیح داد: «او از خانواده ثروتمندی نبود و دارایی قابل توجهی نداشت، در عوض روی کار، تحصیل و حمایت از خانوادهاش تمرکز داشت.»
رضوی تاکید کرد که وادی هرگز فعالیت سیاسی نداشت و فردی میهنپرست و متعهد به توانمندسازی مردم ایران از طریق انرژی هستهای صلحآمیز بود.
او در مورد بخشی از اعترافات تلویزیونی وادی گفت ادعا میشود که او اسناد را با کپی کردن فایلهای حساس روی یک هارد دیسک یا فلش مموری و تحویل آنها در توالت یک پارک عمومی منتقل کرده است. به عقیده رضوی چنین روایتی با وجود پلتفرمهای انتقال دیجیتال امن مانند سیگنال یا تلگرام، «بیمعنی» است.
پس از پایان جنگ ۱۲ روزه دستگاه قضایی جمهوری اسلامی شمار زیادی از شهروندان را به اتهام جاسوسی و همکاری با اسرائیل بازداشت، محاکمه و حتی اعدام کرده است.
در یکی از آخرین موارد از اعدام به اتهام جاسوسی، حکم جواد نعیمی، زندانی سیاسی، ۲۶ مهر در زندان قم به اجرا درآمد. این اعدامها، انتقاد سازمانهای حقوق بشری در جهان و نیز گزارشگران سازمان ملل متحد را به دنبال داشته است.
رهبر جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۲۰ آذر در دیدار با گروهی از مداحان حکومتی گفت: «برخی مرتب احتمال تکرار درگیری نظامی را مطرح میکنند و بعضی هم عامدانه در این موضوع میدمند تا مردم را دل به شک نگه دارند و دلهره ایجاد کنند که انشاءالله موفق هم نمیشوند.»
او «دشمن» را به تلاش برای نابودی «مفاهیم انقلاب» متهم کرد و افزود: «آمریکا در مرکز این جبهه وسیع و فعال قرار دارد و برخی کشورهای اروپایی در اطراف او هستند.»
رهبر جمهوری اسلامی از هیاتها و مداحان حکومتی خواست در برابر «جنگ تبلیغاتی و رسانهای غرب» بایستند.
خامنهای پیشتر در شهریورماه نیز هشدار داده بود وضعیت «نه جنگ، نه صلح» که اکنون در ایران وجود دارد، «فضای خوبی نیست» و «ضرر و خطر» دارد.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز برنامه هستهای جمهوری اسلامی افزایش یافته و پافشاری حکومت ایران بر تداوم آن، احتمال واکنش جامعه جهانی، بهویژه آمریکا، اسرائیل و تروئیکای اروپایی، را تقویت کرده است.
وبسایت المانیتور ۱۶ آذر به نقل از دیپلماتهای اروپایی گزارش داد اسرائیل حتی در صورت عدم تایید دولت دونالد ترامپ، احتمالا در سال ۲۰۲۶ حمله نظامی دیگری به جمهوری اسلامی خواهد کرد.
۲۲ آبان، پایگاه خبری واینت نوشت اسرائیل و جمهوری اسلامی خود را برای دور تازهای از درگیری آماده میکنند، هرچند احتمال میرود این تقابل بهزودی رخ ندهد.
از سوی دیگر، یورونیوز در گزارشی نوشت مقامات و تحلیلگران اسرائیلی هشدار میدهند جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، با سرعت در حال بازسازی زرادخانه موشکی خود است و قصد دارد در درگیریهای آینده، همزمان دو هزار موشک شلیک کند.
بر اساس گزارشها، تهران تولید گسترده موشکهای بالستیک را از سر گرفته و کارخانهها «بهصورت شبانهروزی» در حال بازسازی تواناییهایی هستند که در حملات اسرائیل آسیب دیدند.
کارشناسان اسرائیلی وضعیت فعلی را «بسیار ناپایدار» توصیف کرده و میگویند هر دو طرف در حال مدیریت درگیری هستند: «نگرانی اصلی، ادامه برنامه موشکهای بالستیک ایران است، در حالی که اسرائیل هنوز تصمیم نگرفته چگونه به این بازسازی واکنش نشان دهد.»
به گفته تحلیلگران، تهران اولویت خود را بر احیای پروژه موشکهای بالستیک گذاشته و این برنامه میتواند نتیجه هر تقابل احتمالی را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.
خامنهای: واشینگتن در پی «توسعهطلبی سرزمینی» در آمریکای لاتین است
خامنهای در ادامه سخنان خود، بدون اشاره مستقیم به ونزوئلا اعلام کرد ایالات متحده در منطقه آمریکای لاتین بهدنبال گسترش نفوذ و «توسعهطلبی سرزمینی» است.
او گفت: «هدف فشارهای مختلف نظام سلطه بر ملتها و در راس آنها ملت ایران، گاهی توسعهطلبی سرزمینی است؛ مانند آنچه امروز دولت آمریکا در آمریکای لاتین انجام میدهد.»
رهبر جمهوری اسلامی اضافه کرد: «گاهی نیز تسلط بر منابع زیرزمینی هدف است و برخی مواقع هم تغییر سبک زندگی و مهمتر از همه، تغییر هویتی هدف اصلی فشارهای سلطهگران است.»
در روزهای اخیر، تنشهای فزاینده میان واشینگتن و کاراکاس، گمانهزنیها در خصوص چشمانداز حکومت نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، را شدت بخشیده است.
مادورو از متحدان اصلی جمهوری اسلامی در آمریکای لاتین به شمار میرود.
پم باندی، دادستان کل ایالات متحده، ۱۹ آذر اعلام کرد آمریکا حکم توقیف یک نفتکش را که برای حمل نفت تحت تحریم ونزوئلا و ایران مورد استفاده قرار میگرفت، به اجرا درآورده است.
به گفته باندی، این عملیات در سواحل ونزوئلا انجام گرفت.
فاکسنیوز ۱۵ آذر گزارش داد تشدید فشارهای دولت ترامپ بر مادورو، بخشی از راهبرد گستردهتر واشینگتن برای تضعیف نفوذ جهانی روسیه و حذف تدریجی حکومتهای وابسته به مسکو، از جمله جمهوری اسلامی، است.
کم اهمیت دادن بحران آلودگی هوا و ستایش از مداحان
خامنهای همچنین در بخش دیگری از اظهاراتش در واکنش به یک مداح خوزستانی که از آلودگی گسترده هوا در این استان انتقاد کرد، گفت که
«کشور در حال پیشرفت است» و آلودگی هوا «کوچکترین کمبود» در ایران است.
هوای آلوده از شهر مشهد تا اصفهان و استان خوزستان وضعیت را بحرانی کرده و بخشهایی از کشور برای هفتهها در وضعیت «ناسالم برای همه» ماندهاند.
کارشناسان علت این آلودگی را ترکیبی از سکون هوا، افزایش مصرف سوخت و مازوتسوزی نیروگاهها اعلام کردند.
رهبر جمهوری اسلامی همچنین از نقش مداحان در دفاع از ایدئولوژی حکومت ایران دفاع کرد.
او گفت: «تاثیر یک نوحه خوشساخت و خوشمضمون گاهی بیشتر از چند منبر و سخنرانی است.»
خامنهای همچنین خواستار «حمله به نقاط ضعف دشمن» در مقابل «شبههآفرینیها» شد.
در روزهای اخیر اظهارات عبدالرحیم سلیمانیاردستانی، یکی از مدرسان پیشین دانشگاه مفید قم، در رد صحت روایات مذهبی مربوط به کشته شدن فاطمه زهرا، همسر امام اول شیعیان، اعتراض هواداران حکومت را برانگیخت،
اردستانی در ویدیویی که به عنوان «عذرخواهی» منتشر کرد، بار دیگر تاکید کرد که «داستان روضهخوانها» در این باره را قبول ندارد.
وبسایت واینت چهارشنبه ۱۹ آذر در گزارشی نوشت که ارتش اسرائیل مرز این کشور با اردن را که سالها «مرز آرام» تلقی میشد، پس از حمله ۷ اکتبر حماس، «جبههای آسیبپذیر» و «تهدیدی مورد حمایت ایران» ارزیابی کرده و برنامهای گسترده برای بازسازی آرایش دفاعی خود در این محور آغاز کرده است.
به نوشته واینت، افسران ارشد ارتش میگویند حمله حماس، برنامه بزرگتر ایران برای استفاده از محور اردن در یک حمله برقآسای زمینی را آشکار کرده است.
طبق این گزارش، ارتش اسرائیل از پاییز گذشته بازپسگیری ۴۶ پایگاه قدیمی دوران جنگ فرسایشی بین اسرائیل و مصر را که پس از توافق صلح ۱۹۹۴ با اردن رها شده بودند آغاز کرده و این مواضع را بار دیگر با سنگر، پناهگاههای بتنی، خطوط دید گسترده و تجهیزات نظارتی مجهز کرده است.
این پایگاهها روی ارتفاعات «غور» قرار دارند و میتوانند عبور احتمالی نیروهای مسلح را از رود اردن رهگیری و متوقف کنند.
واینت میگوید ارزیابی جدید ارتش پس از تشکیل «تیم قرمز» توسط هرتزی هالوی، رییس پیشین ستاد ارتش، انجام شد؛ تیمی که مامور بررسی این بود که آیا ایران میتواند از مسیرهای دیگر—بهویژه شرق—حملهای غافلگیرانه مشابه ۷ اکتبر ترتیب دهد؟
نتیجه این بود که مرز اردن «تقریباً بدون دفاع» رها شده و ساختار کنونی نمیتواند با تهدیدهای جدید مقابله کند.
ارتش اسرائیل اکنون بر دو فرض کلیدی عمل میکند: نخست اینکه ایران همچنان در پی اجرای طرح قاسم سلیمانی برای ایجاد «دو حلقه آتش» علیه اسرائیل است—ترکیبی از موشک و پهپاد و همچنین نفوذ نیروهای زمینی. دوم اینکه حمله حماس، این طرح را زودتر از موعد آشکار کرد و مسیر اردن را به «کریدوری بالقوه برای عبور نیروهای حوثی و شبهنظامیان عراقی» تبدیل کرده است.
به گزارش واینت، فرماندهان اسرائیل احتمال میدهند گروههای مسلح وابسته به حکومت ایران بتوانند با خودروهای سبک از عراق تا مرز اردن یا جنوب سوریه را در چند ساعت طی کنند و پیش از واکنش نیروهای اردنی، خود را به پلهای رود اردن مانند پل آلِنبی (پل ملک حسین) یا پل دامیاه رسانده و تلاش کنند وارد خاک اسرائیل شوند.
روزنامه لبنانی الاخبار نیز گزارش داده نیروهای وابسته به حوثیها و شبهنظامیان عراقی یک اتاق عملیات مشترک در بغداد و اردن ایجاد کردهاند.
در این چارچوب، لشکر تازهتاسیس ۹۶ گلعاد مامور حفاظت از بخش شمالی مرز شده و ماموریت دوم آن، سازماندهی پنج تیپ داوطلبان موسوم به «بریگادهای داوود» است؛ یگانهایی متشکل از افراد بالای ۳۵ سال که از خدمت ذخیره معاف بودهاند، اما میتوانند در دفاع خطی و واکنش سریع محلی نقش کلیدی داشته باشند.
واینت میگوید فراخوان ارتش با استقبال گسترده روبهرو شد و حدود ۱۵ هزار نفر داوطلب شدند.
وزارت دفاع اسرائیل همچنین ساخت یک سد امنیتی ۵۰۰ کیلومتری را آغاز کرده است؛ طرحی با هزینه تقریبی ۵.۵ میلیارد شکل که شامل موانع زمینی، حصار ضدنفوذ، پایگاههای بازپسگرفته شده و شبکههای نظارتی چندلایه است.
به نوشته واینت، این سد از جنوب بلندیهای جولان تا شمال ایلات امتداد خواهد داشت و هدف اصلی آن جلوگیری از هرگونه یورش غافلگیرانه از سوی گروههای مورد حمایت حکومت ایران است.
