پس از ماهها کشمکش و گمانهزنی، دولت بهصورت رسمی نظام سهنرخی بنزین را برقرار کرد و نرخ سوم از ۱۵ آذر با قیمت پنج هزار تومان اعمال خواهد شد. بسیاری از شهروندان این اقدام را مغایر با وعدههای انتخاباتی مسعود پزشکیان و عاملی برای تشدید فشار اقتصادی بر مردم دانستهاند.
پس از اعلام تصمیم دولت در ارتباط با بهای بنزین، موجی از واکنشهای اعتراضی در شبکههای اجتماعی شکل گرفت و کاربران با مقایسه سیاستهای کنونی پزشکیان با وعدههای دوران انتخابات، رویکرد اقتصادی او و حاکمیت را زیر سوال بردند.
همزمان، بحث درباره پیامدهای سنگین افزایش قیمت بنزین بر معیشت خانوارها نیز بالا گرفته است.
یک کاربر با اشاره به عدم پایبندی پزشکیان به وعدههای خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اول قول دادید فیلترینگ را بردارید و قیمت بنزین ثابت باشد. حالا قیمت بنزین را زیاد کردید و فیلترینگ هم ماندگار است. برای فیلترینگ نهادهای ذیربط مخالفند، اما برای بنزین همه نهادها موافق؟»
کاربر دیگری نیز به انتقاد از جریان موسوم به «اصلاحطلبی» در ایران پرداخت و گفت: «مشکل بنزین نیست، مشکل اینه که شما هر فاجعهای رو با برچسب اصلاحات قالب میکنین. ما اصلاح نمیخوایم؛ پایان همین چرخه خرابکاری رو میخوایم.»
کاربری به نام «علی» نبود «سیاست مشخص برای تاکسیها» و فقدان «مشوق برای هدایت مردم به سمت خودروهای برقی» را از جمله نقصهای برنامه افزایش قیمت بنزین برشمرد و هشدار داد «عدم تخصیص بنزین به خودروهای اقتصادی پلاک جدید»، قشر متوسط جامعه را تحت تاثیر قرار میدهد.
کاربری به نام «سعید» با اشاره به طرح اخیر دولت و پیامدهای آن برای اقشار کمدرآمد نوشت حکومت سرکوب مزدی کارگران را «بخشی از توسعه» و بیحقوقی کارگران را «جهش اقتصادی» میداند.
او افزود: «این دیگر جنگ طبقاتی نیست؛ نسلکشی طبقاتی است.»
وضعیت سهمیه بنزین خودروهای نوشماره
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، چهارشنبه پنجم آذر درباره وضعیت کارت سوخت خودروهای نوشماره اعلام کرد خودروهایی که بهتازگی تولید شدهاند و نوشماره محسوب میشوند، در حال حاضر سهمیهای ندارند.
او با تکرار مواضع مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای گذشته، هدف افزایش قیمت بنزین را «نظمبخشی به مصرف سوخت و کنترل قاچاق» عنوان کرد و گفت درآمد حاصل از نرخ سوم بنزین به «کالاهای اساسی، دارو و کالابرگ الکترونیکی» اختصاص مییابد.
با این حال، سخنانی از این دست نتوانسته است از شدت خشم و نگرانی عمومی بکاهد و بسیاری از شهروندان همچنان با نارضایتی به تصمیم دولت واکنش نشان دادهاند.
کاربری با نام «ماهین» بنزین پنج هزار تومانی را به معنای «مرگ تدریجی کارگر و معلم و بازنشسته» دانست و نوشت: «خون مردم رو تو شیشه کردن. وقتشه شیشه رو بشکنیم.»
کاربر دیگری با نام «حسین» از «سادهسازیهای سخیف» و تلاش برای کماهمیت جلوه دادن افزایش قیمت بنزین انتقاد کرد و گفت: «هر عقل سلیمی میفهمد که بنزین متغیر کلیدی و پیشران تورم است. بحث فقط هزینه یک باک نیست، بلکه کل زنجیره حملونقل، خدمات و در نهایت سفره مردم تحت تاثیر است.»
کاربری با نام «آنام» هشدار داد خودروهای «نوشماره» لزوما بهمعنای ماشینهای صفر کیلومتر نیست و این طرح حتی ممکن است شامل «ماشین دست دوم» پس از تعویض پلاک شود.
انتقاد از تصمیم «فریبکارانه» دولت
واکنشها به افزایش قیمت بنزین تنها به شهروندان و کاربران شبکههای اجتماعی محدود نماند و برخی رسانههای داخلی و نمایندگان مجلس نیز به صف منتقدان این تصمیم پیوستند.
مهدی ابراهیمی، سردبیر پایگاه خبری رکنا، در همین رابطه نوشت: «قیمت بنزین را فریبکارانه افزایش دادند و کارشناسان مسعود پزشکیان بهجای رفاه مردم، دور زدن مردم را به رییسجمهور یاد دادند.»
او اضافه کرد: «از این به بعد، هر کسی خودرویش را بفروشد و خودرویی بخرد، کارت سوختهای هر دو خودرو همزمان حذف میشوند. این بخش فریبکاری است، یعنی در آیندهای نزدیک بخش اعظمی از خودروها بدون کارت سوخت خواهند بود.»
جواد نیکبین، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، نیز با انتقاد از منت گذاشتن بر مردم بهدلیل «ارزانی» قیمت بنزین در کشور گفت: «وقتی یک خودرویی که قیمت جهانی آن شش تا ۱۰ هزار دلار است، در کشور با قیمت ۳۰ تا ۵۰ هزار دلار فروخته میشود، مردم در واقع پول رهن خودرو را میپردازند.»
او هشدار داد افزایش قیمت بنزین نهتنها مانع قاچاق یا کاهش واردات نخواهد شد، بلکه به گسترش قاچاق، تشدید فشار تورمی و سنگینتر شدن بار معیشتی بر دوش مردم میانجامد.
این پژوهش که در نشریه «تروریسم اند پلیتیکال وایولنس» منتشر شده، به قلم بتینا روتوایلر، کیتلین کلمو و پل گیل، سه پژوهشگر دانشگاه کالج لندن است.
خشونت خانگی تا افراطگرایی؛ یک پیوند پنهان
این پژوهشگران بر اساس یک نظرسنجی ملی در بریتانیا به بررسی چگونگی احتمال ارتباط نگرشهای زنستیزانه با اشکال مختلف خشونت، از جمله خشونت علیه زنان، درگیری فیزیکی و حتی تمایل به خشونت افراطگرایانه پرداختند.
نویسندگان تصریح کردند که «شواهد رو به افزایش نشان میدهد میان افراطگرایی خشونتآمیز و خشونت علیه زنان همپوشانیهایی وجود دارد» و تاکید کردند بسیاری از این رفتارها بر «باورها و نگرشهای مردسالارانه و زنستیزانه» تکیه دارد.
به باور آنها «زنستیزی اغلب موتور محرک خشونتهایی است که در ظاهر بیارتباط بهنظر میرسند».
نقش «حس استحقاق» و «انتقامجویی» در خشونت
پژوهشگران برای سنجش میزان زنستیزی، مقیاسی تازه طراحی کردند و سپس بررسی کردند این نگرشها چگونه رفتار خشونتآمیز را پیشبینی میکند.
یافتهها نشان میدهد مردانی که باورهای زنستیزانه قویتری دارند، بیشتر از دیگران دچار «برنامهریزی انتقامی» میشوند.
در بخشی از پژوهش آمده است: «مردانی که ترکیبی از زنستیزی و حس استحقاق آسیبدیده را تجربه میکنند، بیش از دیگران بهدنبال تنبیه زنان و بازگرداندن حس کنترل از دست رفته هستند.»
این حس استحقاق، به تعبیر نویسندگان، زمانی تشدید میشود که مرد تصور کند زنان جایگاه سنتی او را به چالش کشیدهاند. به همین دلیل، میل به انتقامگیری علیه زنان یا گروههایی که تهدید تلقی میشوند، افزایش مییابد.
خشونت به عنوان اثبات مردانگی
در بخش دیگری از پژوهش، محققان نقش «هیجانات مردانه اغراق شده» را بررسی کردند؛ مجموعهای از نگرشها که خشونت را نشانه مردانگی و قدرت میدانند.
بر این اساس مردانی که «مردانگی خود را در معرض تهدید میبینند، احتمال بیشتری دارد برای اثبات جایگاه خود به خشونت متوسل شوند».
این یافتهها در کنار یکدیگر نشان میدهد زنستیزی میتواند از مسیرهای مختلف، از افزایش انتقامجویی تا تکیه بر الگوهای مردانه خشونتمحور، به رفتارهای پرخطر منجر شود.
اینسلها؛ خشونتی که به افراطگرایی میرسد
بخش دیگری از پژوهش به پدیده «اینسلها» میپردازد؛ گروههایی از مردان که خود را «ناخواسته مجرد» معرفی میکنند و گفتمانشان بر احساس «استحقاق آسیبدیده، نفرت از زنان و توجیه خشونت» استوار است.
پژوهش به نقل از تحلیلهای انتقادی توضیح میدهد خشونت اینسلها «شکلی از تروریسم زنستیزانه» است که هدفش «تنبیه و سرکوب زنان برای بازگرداندن سلسله مراتب مردسالارانه» است.
این افراد شرم و خشم خود را به میل انتقام تبدیل و خشونت را ابزار بازپسگیری چیزی میکنند که حق خود میخوانند.
همپوشانی رفتارهای خشونتآمیز
بر پایه یافتههای این پژوهش، میان سه رفتار اصلی تمایل به افراطگرایی خشونتآمیز، آمادگی برای درگیری فیزیکی و حمایت از خشونت علیه زنان، ارتباطی معنادار وجود دارد.
پژوهشگران در این باره نوشتند: «یافتههای ما نشان میدهد اشکال مختلف خشونت مردانه اغلب ریشههای مشترکی دارند.»
جالب اینجاست که با وجود گستره عمومی این نتایج در میان مردان، در نمونه زنان نیز رابطهای میان زنستیزی و حمایت از خشونت علیه زنان مشاهده شده است؛ هرچند پژوهشگران تاکید کردهاند که این بخش نیازمند تحقیقات بیشتری است.
در بخش پایانی مقاله، روتوایلر، کلمو و گیل تاکید کردهاند: «ادامه کماهمیت جلوه دادن رابطه میان پویاییهای جنسیتی، خشونت علیه زنان و افراطگرایی خشونتآمیز و عدم پذیرش این واقعیت که مرتکبان این جنایات بیشتر مردان هستند، به تداوم فرهنگ خشونت مردانه کمک میکند و آن را بیش از پیش تقویت خواهد کرد.»
آنها معتقدند: «درک این سازوکارها برای پیشگیری از خشونت، چه در خانه و چه در عرصه عمومی، حیاتی است.»
این تحقیق بر اساس یک نظرسنجی ملی در بریتانیا از یک هزار و ۴۹۹ نفر انجام شد و شرکتکنندگان شامل ۷۳۰ مرد و ۷۶۹ زن بودند.
بر اساس جدول منتشر شده در وبسایت آیکیو ایر، صبح چهارشنبه بغداد عراق، آلماتی قزاقستان، چنگدو در چین و باکو در آذربایجان، دیگر شهرهای آلوده جهان تا رتبه دهم بودند.
همزمان سازمان هواشناسی کشور درباره آلودگی ۱۱ کلانشهر ایران تا ۹ آذر هشدار داد.
در ایران، آلودگی هوا محدود به پایتخت نیست و گسترش آن به نقاط مختلف کشور، شرایطی بحرانی ایجاد کرده است.
با وجود اعلام تعطیلی یا دورکاری در تعدادی از استانهای کشور، سازمان هواشناسی با صدور هشدار زردرنگ نسبت به افزایش آلودگی هوای ۱۱ کلانشهر ایران هشدار داد. همزمان شاخص آلودگی هوای تهران به ۲۲۵ و بسیار ناسالم رسید.
خبرگزاری ایسنا، چهارشنبه پنج آذر، به نقل از سازمان هواشناسی گزارش داد افزایش غلظت آلایندههای جوی و کاهش کیفیت هوا در هفتم آذر، در تهران، کرج، قزوین، مشهد، اصفهان، اراک، سمنان، تبریز، ارومیه، یزد و اهواز، پیشبینی میشود.
همچنین شنبه هشتم آذر در تهران، کرج، قزوین، مشهد، اصفهان، اراک، سمنان، تبریز، ارومیه و یزد و یکشنبه ۹ آذر در تهران، کرج، قزوین، اصفهان، اراک، یزد، ارومیه، تبریز، مشهد و سمنان، کاهش کیفیت هوا پیشبینی شده است.
یک شهروند با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال، دورنمایی از تهران را نشان میدهد که در شامگاه چهارم آذر غرق در آلودگیست.
هوای بسیار ناسالم تهران
بر اساس اطلاعات شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، آلودگی هوای پایتخت در پنج آذر همچنان ادامه دارد و ۲۵ ایستگاه در وضعیت قرمز و ناسالم برای همه قرار گرفتهاند.
چندین ایستگاه دیگر در وضعیت ناسالم برای گروههای حساس هستند و هیچ ایستگاهی هوای قابل قبول گزارش نکرده است.
در منطقه «دروازه دولت» تهران، این شاخص به ۲۳۶ افزایش یافت که وضعیت خطرناکتری را نشان میدهد.
همزمان بهدلیل تشدید آلودگی هوا، مجموعه موزهها و اماکن تاریخی پایتخت در روزهای پنجم و ششم آذر تعطیل اعلام شد.
تهران در سال جاری تنها شش روز هوای پاک داشته و بیش از نیمی از روزهای سال برای گروههای حساس ناسالم بوده است. گروههای حساس شامل کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و ریوی و زنان باردار میشود.
در هفتههای اخیر آلودگی هوا در پایتخت و دیگر شهرهای ایران بهطور پیوسته در وضعیت نارنجی یا قرمز بوده است.
در پی اعلام این وضعیت، برخی استانهای کشور بهدلیل آلودگی و شیوع ویروس آنفلوانزا، چهارشنبه تعطیل یا با محدودیتهایی برای فعالیت مدارس و ادارات مواجه شدند.
چهارم آذر، شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، تاکید کردند که نه تنها بحران آلودگی هوا را حاصل ناکارآمدی مدیریتی میدانند، بلکه آن را بخشی از سیاستهای کلان و «عمدی» میبینند که «سالهاست محیط زیست، منابع طبیعی و جان مردم را قربانی اهداف ایدئولوژیک، امنیتی و منطقهای حکومت کرده است».
عباس شاهسونی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بهشتی نیز چهارم آذر با اشاره به افزایش سال به سال روزهای آلوده و همچنین مرگهای منتسب به آلودگی هوا، اعلام کرد این آلودگی جزو پنج علت اصلی مرگومیر در کشور است.
با وجود تداوم این بحران، مقامهای جمهوری اسلامی هنوز هیچ راهحل موثر و پایداری برای کاهش آلودگی هوای تهران و دیگر کلانشهرها اجرا نکردهاند و همچنان به تعطیلیهای مقطعی بسنده میکنند.
