ایراناینترنشنال
قابلیت تازه پلتفرم ایکس در نمایش مکان ایجاد و ورود به حسابهای کاربری، واکنشهای گستردهای را در پی داشته است. گروهی از کاربران با استناد به دادههای جدید میگویند مقامهای جمهوری اسلامی در حالی که خود از امتیاز اینترنت بدون فیلتر برخوردارند، بر فیلترینگ پافشاری میکنند.
ایکس بهتازگی قابلیتی معرفی کرده که نشان میدهد کاربران هنگام ساختن حساب کاربری با چه آیپیای این حساب را باز کردهاند و اکنون از چه کشوری و از چه طریقی به حساب خود دسترسی دارند.
در ایران اما پلتفرم ایکس مانند بسیاری از شبکههای اجتماعی دیگر، سالهاست در فهرست فیلترینگ جمهوری اسلامی قرار دارد و کاربران برای دسترسی به آن ناچارند از ویپیان یا سایر ابزارهای دور زدن محدودیت استفاده کنند.
به همین دلیل در قابلیت جدید ایکس، برای بسیاری از کاربران داخل کشور محل اتصال به حساب کاربری و مکان حساب کاربری ایران نمایش داده نمیشود، زیرا آنان از طریق ویپیان و با اتصال غیرمستقیم از سرورهای کشورهای دیگر به این پلتفرم دسترسی پیدا میکنند.
آنچه سبب برانگیخته شدن حساسیت گسترده افکار عمومی در ایران شده، این است که برای گروهی از مقامهای حکومتی، فعالان سیاسی و چهرههای رسانهای وابسته به جمهوری اسلامی، محل اتصال و مکان حساب همچنان ایران نمایش داده میشود.
منتقدان میگویند این امر نشان میدهد که آنان از اینترنت بدون محدودیت، موسوم به «اینترنت طبقاتی» و «سیمکارتهای سفید» بدون فیلتر، استفاده میکنند.
انتقاد شدید مردم از رانت اینترنتی کاربران حکومتی
کاربری با نام «حامد» در ایکس نوشت: «وقتی این بیعدالتی در مورد اینترنت خطسفیدها را دیدم، یاد رمان قلعه حیوانات افتادم: حیوانات با هم برابرند، اما برخیها از بقیه برابرتر هستند.»
کاربر دیگری با نام «محمد» از فعالیت یکی از حامیان حکومت در ایکس و دفاع او از فیلترینگ انتقاد کرد: «از موافقان سرسخت فیلترینگ هستند، ولی خودش سیمکارت سفید (اینترنت طبقاتی) داره. مردم حق دارند از شماها نفرت داشته باشند.»
یکی از شهروندان نیز به دادههای جدید مرتبط با حساب کاربری امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس و از حامیان سرسخت حجاب اجباری و فیلترینگ، پرداخت و با کنایه به استفاده او از گوشی آیفون گفت: «گوشی آمریکایی، اپلیکیشن آمریکایی، اینترنت سفید. نسخهپیچی برای مردم: اقتصاد مقاومتی.»
یک کاربر دیگر هم در ایکس نوشت: «این روزها حقیقت دیگر پنهان نمیماند؛ خودش از لابهلای لوکیشنها بیرون میزند و رسوا میکند که چه کسانی در سایه سیمکارت سفید نفس میکشند و چه کسانی در قفس فیلتر خفه میشوند.»
او افزود: «همان صاحبان امتیاز با چهرهای آرام میگویند: ضرورت کاری بود، نیاز حرفهای داشتیم، برای امنیت است. اما واقعیت این است که این "ضرورت" فقط بوی رانت میدهد و این "امنیت" فقط دیوار بلندتری دور مردم میکشد.»
به گفته منتقدان، «سیمکارت سفید» از سوی وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در اختیار نیروها و چهرههای وابسته به حکومت قرار میگیرد تا بدون محدودیت فیلترینگ در فضای مجازی به نفع نظام جمهوری اسلامی فعالیت کنند.
بدین ترتیب، حتی در زمان قطعی یا اختلال گسترده اینترنت، این سیمکارتها همچنان به شبکه بدون فیلتر متصل میمانند و برخلاف سیمکارتهای عادی، هیچ محدودیتی در دسترسی به اینترنت آزاد ندارند.
پس از بالا گرفتن انتقادات، امیر تنها، فعال رسانهای نزدیک به حکومت، تایید کرد: «خیلی از دوستان از زمان جنگ (اسرائیل و جمهوری اسلامی) براشون خواسته یا ناخواسته خط سفید فعال شده و هنوز ادامه داره.»
اینترنت طبقاتی در ایران؛ پدیدهای تازه یا رانت قدیمی؟
مسعود کاظمی، روزنامهنگار مستقر در آلمان، در این رابطه به ایراناینترنشنال تاکید کرد موضوع «اینترنت بدون فیلتر» دستکم از اواسط سال ۱۳۹۶ و همزمان با آغاز به کار محمدجواد آذری جهرمی بهعنوان وزیر ارتباطات در دولت حسن روحانی وجود داشته است.
کاظمی گفت: «در آن مقطع، افراد نزدیک به نهادهای امنیتی، فعالان سیاسی و خبرنگاران مورد وثوق آذری جهرمی از این امکان بهرهمند شدند، اما با آغاز جنگ ۱۲ روزه به نظر میرسد این رویه سازمانیافتهتر شده و حکومت افراد بیشتری را که به آنها اطمینان داشته، از این رانت بهرهمند کرده است.»
این روزنامهنگار افزود بر اساس شواهد موجود، ساخت یک کلانروایت از «ملیگرایی مطلوب حکومت و نمایش اتحاد ملی» هدف اصلی این سازماندهی بوده است.
ابهامات درباره میزان دقت قابلیت جدید ایکس
برخی بر این باورند که قابلیت جدید ایکس در نمایش موقعیت جغرافیایی کاربران بهطور کامل قابل اطمینان نیست و در برخی موارد خطا یا ناهماهنگی در تشخیص محل اتصال مشاهده میشود.
صفحه «اینترنت آزاد برای همه» در همین رابطه یادآور شد در صورتی که کاربران برای دسترسی به اینترنت آزاد از پروتکلهایی مانند وارپ یا مسک استفاده کنند یا برای دور زدن فیلترینگ ایکس به سراغ «کانفیگهای سرورلس» بروند، ممکن است در بخش «درباره حساب شما» کشور ایران نشان داده شود.
«اینترنت آزاد برای همه» افزود علت این موضوع آن است که در چنین حالتهایی، آیپی کاربر از موقعیت ایران شناسایی میشود یا در حالت سرورلس، همان آیپی اصلی به ثبت میرسد.
در ادامه این مطلب آمده است: «این لزوما به این معنی نیست که شما اینترنت سفید یا طبقاتی دارید. هر چند همچنان میتواند بهعنوان یکی از فاکتورهای ارزیابی یک حساب، در کنار فاکتورهایی مثل رفتار مالک حسابها، تاریخچه فعالیتش، رنگهایی که در بزنگاههای مختلف عوض کرده، یا دفعاتی که تغییر یوزرنیم داشته، در نظر گرفته شود.»
کاربری با نام «الهه» نیز هشدار داد قسمت Account based in که بهتازگی برای همه قابل مشاهده است، «امکان تغییر لوکیشن توسط کاربر رو داره، پس نمیشه چندان اطمینان کرد».
وبسایت آمریکایی «ورج» در همین رابطه نوشت شکایتهای متعددی از نادرستی اطلاعات در قابلیت جدید ایکس مطرح شده است.
بر اساس این گزارش، دلایل نادرستی دادهها متنوع است. کاربرانی که زیاد سفر میکنند یا رسانههایی که کارکنانشان در کشورهای مختلف فعالیت دارند، ممکن است بهطور موقت در موقعیتی غیر از محل واقعی خود نمایش داده شوند.
همچنین استفاده از ویپیان یا آدرسهای آیپی قدیمی میتواند موجب خطا در تعیین موقعیت مکانی در ایکس شود.
پیشتر نیکیتا بیر، رییس بخش محصولات ایکس، هدف از معرفی این قابلیت تازه را «افزایش شفافیت» عنوان کرد و توضیح داد که این ویژگی در ابتدا ممکن است «چند ایراد کوچک» داشته باشد.
او با حمایت از این ویژگی افزود: «این گامی مهم در جهت حفظ سلامت و اعتبار میدان گفتوگوی جهانی است. ما قصد داریم راههای بیشتری برای کاربران فراهم کنیم تا بتوانند اصالت محتوایی را که در ایکس میبینند، تایید کنند.»
مهدی زارع، استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی، دوشنبه سوم آذر در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا هشدار داد کاهش بارندگی، ضعف در مدیریت علمی منابع آب و از دست رفتن حقابهها در سایه «دیپلماسی ضعیف» کشور را وارد مرحلهای نگرانکننده کرده است.
به گفته او، سال آبی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ ششمین سال متوالی است که متوسط بارندگی ایران از میانگین ۵۰ ساله کمتر ثبت میشود.
او همچنین به نبود شفافیت در اطلاعات مصرفکنندگان اشاره کرد و گفت همه مصرفکنندگان الزاما دارای شناسنامه و کارت ملی نیستند و در آمارها ثبت نمیشوند.
در هفتههای اخیر، ابعاد تازهای از بحران کمآبی در ایران آشکار شده و این وضعیت زنگ خطر جدی را برای زندگی روزمره مردم و تداوم فعالیت بسیاری از صنایع به صدا درآورده است.
مقامهای وزارت نیرو هشدار دادهاند دامنه محدودیتها و افت فشار آب در تهران و برخی دیگر از استانها میتواند به ساعات بیشتری از شبانهروز گسترش یابد.
به گفته عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، از نیمهشب تا نزدیک صبح فشار آب کاهش یافته و این سیاست در طول روز با شدت کمتر اجرا میشود؛ اقدامی که از مرداد ماه و همزمان با هشدارها درباره «وضعیت قرمز آبی» تهران آغاز شد.
او تاکید کرده که مدیریت فشار آب «قطعی» است و هر گونه تغییر به شهروندان اطلاع داده خواهد شد.
پیشتر نیز عباس علیآبادی، وزیر نیرو در دولت مسعود پزشکیان، از قطعی شبانه آب در کشور خبر داده و از مردم خواسته بود ذخیرهساز خانگی نصب کنند.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها مسئولیت ناکارآمدی حکومت در مدیریت بحران آب را گردن مردم انداخته و آنها را به «۱۰ درصد صرفهجویی بیشتر در مصرف» دعوت کردهاند.
کمبارشی کمسابقه و کاهش شدید ذخایر سدها
در کنار این محدودیتها، دادههای تازه از وضعیت بارندگی و منابع آب تصویر نگرانکنندهای از سال آبی جاری نشان میدهد.
بر اساس اعلام مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور، بارشها نسبت به متوسط بلندمدت ۸۱ درصد و نسبت به سال گذشته ۷۸ درصد کاهش یافته است.
این رقم، پاییز امسال را به کمبارشترین پاییز در ۵۸ سال اخیر تبدیل کرده و در ۱۵ استان از جمله تهران، میزان بارش کمتر از یک میلیمتر یا حتی صفر بوده است.
رتبه بارش کشور در دوره بلندمدت نیز «آخر» گزارش شده و مدلهای پیشبینی بارش، ادامه این وضعیت نامناسب را تایید میکنند.
از سوی دیگر، وضعیت سدهای کشور نیز همچنان بحرانی توصیف میشود.
کاهش شدید بارشها باعث شده موجودی سدها تنها به ۳۲ درصد ظرفیت برسد؛ رقمی که پیامدهای جدی برای تامین آب شرب، کشاورزی و صنعت در استانهایی مانند تهران، اصفهان، خراسان رضوی، قم، هرمزگان، زنجان، کرمان و مرکزی دارد.
گزارشهای رسمی تاکید میکند حتی با تکمیل سامانه دوم انتقال آب طالقان به تهران، افت منابع آب بهقدری شدید است که این پروژهها تنها نقش تسکینی موقت دارند.
نصرالله پژمانفر، رییس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی، ۳۰ آبان احتمال جیرهبندی آب در تهران و مشهد تا پایان ماه آذر را تایید کرده و آن را بهشدت نگرانکننده خوانده بود.
ساجدینیا دوشنبه سوم آذر، از «پایان موفقیتآمیز» عملیات اطفای آتشسوزی جنگلهای الیت خبر داد و گفت: «اگرچه عملیات لکهگیری و پایش نقاط نهفته همچنان ادامه دارد، اما میتوان پایان آتشسوزی را اعلام کرد.»
او افزود ترکیه با اعزام دو فروند هواپیمای آبپاش و یک بالگرد، آمادگی خود را برای کمک اعلام کرد.
آتشسوزی گسترده در جنگل الیت مازندران بیش از سه هفته ادامه داشت و ناتوانی مقامهای جمهوری اسلامی در مهار آن، موجی از انتقادها را برانگیخت.
علاوه بر کاربران شبکههای اجتماعی، چهرههای مطرح هنری و ورزشی در این زمینه واکنش نشان دادند.
ادارهکل حفاظت محیط زیست گیلان دوشنبه با هشدار نسبت به افزایش خطر آتشسوزی در جنگلها و مراتع، از مردم خواست با توجه به شرایط جوی و احتمال بالای گسترش حریق در عرصههای طبیعی، از ایجاد هرگ ونه آتش در جنگلها و مراتع اکیدا خودداری کنند.
همزمان مهدی رزاقینژاد، دادستان مرکز استان گلستان، از تعقیب قضایی برای افراد یا مسئولانی خبر داد که با بیاحتیاطی زمینه آتشسوزی در محدوده جنگلهای این استان را فراهم کنند.
او گفت: «در شرایط فعلی کوچکترین جرقه میتواند به فاجعهای غیر قابل جبران تبدیل شود.»
کلانتری: مسئله حادی نیست، چرا بزرگش میکنند
همزمان با ادامه انتقادها از جمهوری اسلامی در زمینه ناکارآمدی در مهار آتش، عیسی کلانتری، رییس پیشین سازمان حفاظت محیط زیست گفت: «آتشسوزی جنگلهای هیرکانی از دو الی سه هفته پیش آغاز شده و آتش در اصل بخشی از اکولوژی جنگل است، مسئله حادی نیست و نمیدانم چرا اینقدر بزرگش میکنند.»
او ادامه داد: «سه میلیون و ۱۰۰ هزار هکتار جنگل هیرکانی داشتیم که یک میلیون و ۳۰۰ هزار هکتار آن را آدمها از بین بردند، حالا ۸۰ هکتار آن آتش گرفته و همه به دنبال این هستند که چرا آتش گرفته است.»
آتشسوزی در جلفا
مجید فرشی، مدیرکل مدیریت بحران آذربایجان شرقی، دوشنبه از ادامه آتشسوزی در جنگلهای نمنق جلفا خبر داد و گفت بهدلیل شرایط جوی، روز یکشنبه امکان پرواز بالگرد اطفای حریق وجود نداشت.
او افزود در صورت مساعد بودن وضعیت هوا، بالگرد دوشنبه به عملیات ملحق میشود.
مردم بومی که در خاموش کردن آتش جنگلهای الیت مازندران حضور داشتند به رسانهها گفتند که در روزهای اول با ابزارهای اولیه سعی در خاموش کردن آتش داشتهاند.
رسانههای ایران دوم آذر گزارش داده بودند آتشسوزی شدید در منطقه حفاظتشده دیزمار شهرستان جلفا در مجاورت علیآبادبلاغی و روستای نمنق، از شامگاه ۳۰ آبان آغاز شده و هنوز خاموش نشده است.
بر اساس گزارشها، هوای تهران، کرج، اراک، اصفهان، ارومیه، اهواز، تبریز و مشهد دوشنبه سه آذر آلوده است.
احتمال اینکه شاخص آلودگی هوا در این شهرها و دیگر نقاط ایران به مرز بسیار ناسالم و خطرناک برسد هم وجود دارد.
سازمان هواشناسی اعلام کرد تا آخر هفته در شهرهای پرجمعیت و صنعتی غلظت آلایندههای جوی افزایش، و کیفیت هوا و دید افقی کاهش مییابد.
این در شرایطی است که سوم آذر در ایران تعطیل رسمی است.
مدارس و دانشگاههای شماری از شهرهای ایران از ابتدای هفته جاری (یک آذر) در حالت تعطیل یا غیر حضوری بودهاند.
با اینحال کیفیت هوای شماری از شهرهای ایران مانند اصفهان، قزوین و تهران دوم آذر در وضعیت قرمز و خطرناک برای همه افراد جامعه قرار گرفت.
تهران در سال جاری تنها شش روز هوای پاک داشته و بیش از نیمی از روزهای سال برای گروههای حساس ناسالم بوده است.
گروههای حساس شامل کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و ریوی و زنان باردار است.
حدود ۸.۴ درصد از جمعیت استان تهران را سالمندان ۶۵ سال به بالا تشکیل میدهند؛ یعنی حدود ۱.۲ میلیون نفر، نصف سال را در معرض خطر بیماری، عوارض جدی یا حتی مرگ قرار داشتهاند.
خطر ابتلا به آلزایمر
آلودگی هوا فقط باعث سرفه، خسخس یا سوزش چشم نمیشود و پیامدهایی بر مغز و سلامت شناختی دارد.
احمد دلیری، رییس انجمن علمی سالمندی ایران، در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا هشدار داد قرار گرفتن طولانیمدت در هوای آلوده میتواند خطر ابتلا به زوال شناختی و آلزایمر را بین ۱۰ تا ۶۰ درصد افزایش دهد.
به گفته او، ذرات ریز معلق کمتر از ۲.۵ میکرون آنقدر کوچکاند که از ریه وارد خون میشوند و حتی از مسیر عصب بویایی میتوانند مستقیما به مغز برسند و این ورود خاموش، آغازگر روند تخریب عصبی است که شاید سالها بیعلامت بماند.
آمیتیس رمضانی، رییس انجمن متخصصان عفونی کشور، نیز دوم آذر در مصاحبه با روزنامه شرق گفت آلودگی هوا میتواند عامل بروز بیماریهای تنفسی همچون برونشیت مزمن و آسم شود.
شهروندان نیز در پیامهای خود به ایراناینترنشنال از افزایش بیماریهای تنفسی، آلرژی، خستگی مفرط و مشکلات جسمی مکرر خبر دادند.
با وجود تداوم این بحران، مقامهای جمهوری اسلامی هنوز راهحل قطعی برای کاهش آلودگی هوای تهران و دیگر کلانشهرها به اجرا نگذاشتهاند.
در این بیانیه که یکشنبه دوم آذر در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، آمده است: «جمهوری اسلامی در برابر آتشی که به جان جنگلهای هیرکانی افتاده، بیتفاوت است، چرا که برای این رژیم ضدایرانی نابودی میراث چندهزار ساله طبیعت ایران اهمیتی ندارد.»
شاهزاده پهلوی سوختن جنگلهای باستانی ایران را به نابودی «زندگی چند نسل ایرانی به دست این رژیم» تشبیه و ابراز امیدواری کرد: «ملت ایران به این خط تباهی پایان خواهد داد و با پایان این ظلم، محیط زیست کشور نیز نجات خواهد یافت.»
او در بخش پایانی این بیانیه به «پروژه شکوفایی ایران» اشاره کرد و نوشت که در بخش مربوط به محیط زیست این طرح، همکاری برجستهترین متخصصان پیشبینی شده و برنامهای جامع و عملی برای احیای محیط زیست ایران در همه ابعاد آن طراحی شده است.
مقامهای جمهوری اسلامی زمان آغاز آتشسوزی در جنگل الیت را ۲۴ آبان اعلام کردهاند، اما بررسی گزارشها نشان میدهد این منطقه دستکم از ۱۱ آبان تاکنون درگیر حریق بوده است.
با وجود بهکارگیری عملیات زمینی و هوایی و مشارکت گسترده مردم محلی در مهار آتش، همچنان بخشهایی از جنگل در حال سوختن است.
به گواه یونسکو، جنگلهای هیرکانی که در امتداد ساحل جنوبی دریای خزر کشیده شدهاند، زیستگاه بیش از ۳۲۰۰ گونه گیاهی، ۱۸۰ گونه پرنده و ۵۸ گونه پستاندار هستند.
به گفته بسیاری از کارشناسان، ادامه این آتشسوزی، یکی از مهمترین ذخایر طبیعی ایران را با آسیبهای جبرانناپذیری روبهرو خواهد کرد.
اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست، شنبه اول آذر گفت که جامعه از مسئولان انتظار اقدام عملی دارد، نه اعلامهای تکراری درباره شدت حریق.
به گفته مقامهای دولت تاکنون دو هواپیمای اطفای حریق ایلیوشین، هفت بالگرد و حدود ۴۰۰ آتشنشان برای مهار آتش اعزام شده است. با این حال، ادامه یافتن حریق سبب شد مقامهای جمهوری اسلامی پس از تعلل بسیار از ترکیه درخواست کمک کند.
محمدجعفر قائمپناه، معاون رییس دولت در جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که برای جلوگیری از گسترش آتش به جنگلهای اطراف، هماهنگیهایی انجام شده تا بهسرعت از کشورهای دوست درخواست کمک شود.
افزون بر جنگلهای هیرکانی، جنگلهای دیزمار جلفا نیز از شامگاه ۳۰ آبان دچار آتشسوزی شدهاند.
محمدحسین حسنزاده، مدیر کل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان شرقی، در همین رابطه گفت سه دره در این منطقه به موازات هم در حال سوختن است و باد شدید عملیات خاموش کردن آتش را با دشواری مواجه کرده است.
