روزنامه اسرائیلهیوم در گزارشی نوشت که پشت اعلامیههای آتشین حزبالله، این واقعیت نهفته است که این گروه در یکی از ضعیفترین شرایط خود قرار گرفته و حزبالله در حال بازسازی تواناییهای نظامی خود و جذب هزاران نیروی جدید با کمک جمهوری اسلامی است.
اسرائیلهیوم نوشت که درگیری نظامی در این مرحله به نفع حزبالله نیست و این سازمان در حال بازسازی و گسترش قدرت خود با کمک نیروی قدس سپاه پاسداران و تواناییهای تولیدی رو به رشد خود است.
این روزنامه به حملات روزانه اسرائیل علیه مواضع حزبالله اشاره کرد و افزود که این حملات نشاندهنده سرعت شدید پیشروی حزبالله در بازسازی است.
به نوشته اسرائیلهیوم، اسرائیل در تلاش است تا با این سرعت هماهنگ شود، اما ارقام منتشر شده توسط نیروهای دفاعی اسرائیل در روزهای اخیر واقعیت عملی دشواری را که اسرائیل با آن مواجه است، نشان میدهد.
اسرائیل و لبنان آذر ماه ۱۴۰۳ برای برقراری آتشبس و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد به توافق دست یافتند.
اسرائیل در طول ماههای گذشته بارها حزبالله را به نقض توافق آتشبس متهم کرده و حملاتی را علیه مواضع و نیروهای این گروه مورد حمایت تهران تدارک دیده است.
به عنوان نمونه، ۱۹ آبان ارتش اسرائیل اعلام کرد در جریان حملات هوایی این کشور در شبانهروز گذشته، دستکم سه نفر از اعضای حزبالله در جنوب لبنان از جمله یکی از عوامل تامین سلاح برای این گروه کشته شدهاند.
تداوم حمایت مالی جمهوری اسلامی
اسرائیل هیوم نوشت درحالی که حزبالله با چالشهای میدانی و سیاسی دست و پنجه نرم میکند، جمهوری اسلامی همچنان به حمایت مالی و عملیاتی از آن را ادامه میدهد.
این گزارش با اشاره به اعلام وزارت خزانهداری آمریکا مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی با وجود تحریمها از ابتدای امسال یک میلیارد دلار به حزبالله انتقال داده، نوشت که این گروه با کمک تهران در حال بازسازی توان نظامی و جذب هزاران نیروی تازه است.
اسرائیلهیوم در ادامه به سخنان نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، در مراسم «روز شهید» در بیروت اشاره کرد؛ جایی که او هشدار داد «ادامه این سطح از تجاوز، همراه با کشتار و ویرانی، نمیتواند ادامه پیدا کند» و از طرفهای مرتبط خواست به وضعیت موجود توجه کنند.
به نوشته این روزنامه، این تهدید در ادامه نامهای سرگشاده بود که حزبالله در ۱۵ آبانماه خطاب به نبیه بری، رییس پارلمان و نواف سلام، نخستوزیر لبنان منتشر کرد؛ نامهای که در آن این سازمان مورد حمایت جمهوری اسلامی بر «حق مقاومت در برابر تجاوز اسرائیل» تاکید کرده بود.
حزبالله توان ورود به یک رویارویی جدید را ندارد
در عین حال، بهدلیل شرایط پیچیده حزبالله، بعید است که خویشتنداری این گروه در این مرحله به پایان رسیده باشد.
تحلیلگران اسرائیلی معتقدند حزبالله توان ورود به یک رویارویی جدید یا حتی تبادل محدود آتش را ندارد، زیرا ممکن است دستاوردهایی را که اکنون در پی تثبیت آنهاست از دست بدهد.
در بخش دیگری از گزارش، اسرائیلهیوم به مشکلات سیاسی حزبالله نیز اشاره کرده و نوشته است که مخالفت این سازمان با هرگونه مذاکره با اسرائیل در همان نامه سرگشاده بازتاب یافته بود.
این موضع در پاسخ به افزایش درخواستها از سوی مقامهای لبنانی از جمله رییسجمهوری جوزف عون و شماری از نمایندگان پارلمان لبنان مطرح شد.
این مقامها بر ضرورت صلح با اسرائیل برای بقا و ثبات لبنان تاکید کردهاند. این روزنامه مینویسد که درگیری نظامی در شرایط فعلی به سود حزبالله نیست.
بهای دلار پنجشنبه ۲۲ آبان به ۱۱۳ هزار و ۶۰۰ تومان رسید که نسبت به بالاترین رقم چهارشنبه، حدود هزار تومان افزایش داشت و سپس با اندکی عقبنشینی، به ۱۱۲ هزار و ۸۰۰ تومان کاهش یافت.
این نوسانات در حالی رخ میدهد که شیب افزایش نرخ ارز از ابتدای هفته شتاب گرفته است.
دلار که ۱۷ آبان با نرخ ۱۰۸ هزار تومان معامله میشد، اکنون بیش از پنج هزار تومان، معادل حدودا ۵.۲ درصد، افزایش بها یافته است.
یورو و پوند انگلیس نیز ۲۲ آبان در ادامه روند افزایشی خود بهترتیب با نرخ ۱۳۰ هزار و ۵۰۰ تومان و ۱۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان در بازار آزاد معامله شدند.
در بازار طلا هم روند صعودی ادامه یافت. قیمت سکه طرح جدید به ۱۲۰ میلیون تومان رسید، نیمسکه با نرخ ۶۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معامله شد، ربعسکه با قیمت ۳۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان به فروش رفت و بهای یک گرم طلای ۱۸ عیار نیز از ۱۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان عبور کرد.
در هفتههای اخیر، تورم افسارگسیخته و رشد نرخ ارزهای خارجی بر نگرانیها از وخامت اوضاع اقتصادی ایران افزوده است. روندی که در پی فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل شدت گرفته است.
۱۵ آبان، فرید موسوی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، هشدار داد با ادامه رشد نرخ تورم، «دلار ۱۳۰ هزار تومانی در زمستان دور از انتظار نیست».
آخرین گزارش بانک مرکزی جمهوری اسلامی نشان میدهد خروج سرمایه در بهار سال جاری رکوردی تاریخی زده است که از عمق بحران مالی کشور حکایت دارد.
واکنش کاربران به ادامه افزایش قیمت ارز و طلا
افزایش نرخ ارزهای خارجی در ایران با واکنشهای گسترده شهروندان و کاربران شبکههای اجتماعی روبهرو شده و بسیاری از آنان نسبت به چشمانداز اقتصاد کشور ابراز نگرانی کردهاند.
کاربری با نام «محسن» در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هفته آینده جلسه شورای حکام برگزار میشود و این موضوع بهشدت بر بازار ارز و به تبع آن، طلا تاثیرگذار است. بازار در حال حاضر چندان نسبت به آینده سیاسی خوشبین نیست و این نگرانیها باعث شده قیمت دلار افزایش یابد.»
او افزود: «زمزمههای افزایش قیمت بنزین نیز فشار مضاعفی روی دلار وارد کرده است.»
کاربر دیگری با نام «آگوستوس» از شیوه حکمرانی جمهوری اسلامی بهشدت انتقاد کرد و گفت: «کاش روزی برسد که در این مملکت دلهره قیمت دلار و طلا و تورم را نداشته باشیم.»
کاربر دیگری نیز نوشت: «واقعا وقتی قیمت اجناس رو میبینی، بازنشستهها رو میبینی که توی خرج روزمره موندن، بعد فکر میکنی چند وقت دیگه قراره دلار ۱۴۰ هزار تومنی رو ببینی.»
کاربری با نام «علی» هم از سیاستهای مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، انتقاد کرد و گفت: «در این مدت که بهعنوان مترسک دولتی روی صندلی نشسته، قیمت دلار، طلا و تورم رکورد زده. برآیند اقتصادی این دولت رسما فلاکت و بدبختی بوده.»
پایگاه خبری رویداد۲۴ چهارشنبه ۲۱ آبان در گزارشی به یافتههای نظرسنجی اخیر مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) پرداخت که محرمانه بوده و جزییاتی از آن بهتازگی به رسانهها درز کرده است. این نظرسنجی نشان میدهد نارضایتی عمومی از وضعیت کشور به حدود ۹۲ درصد رسیده است.
روند انتقال قلب مبینا حمصیان، دانشجوی رشته معماری دانشگاه یزد که هنگام برگزاری کلاس عملی درس «برداشت از بناهای تاریخی» در یک بنای تاریخی دچار ضربه مغزی شد، به مانعی غیرمنتظره برخورد؛ چرا که به گفته مقامات «تنها جت مخصوص پروازهای اورژانسی و انتقال اعضای پیوندی» در کشور، در همان روز در حال سرویس فنی و تعمیرات دورهای بود.
محمد قادری، رییس اورژانس هوایی استان تهران، گفت حوالی ساعت چهار بعدازظهر روز حادثه درخواست فوری برای انتقال قلب به دست آنها رسید اما پاسخ بخش عملیات هوایی این بود که هواپیما همچنان در تعمیرات شرکت آسمان قرار دارد و «هیچ امکان پروازی وجود ندارد».
قادری تاکید کرد یکی از اصلیترین دلایل انجام نشدن این پرواز، انجام سرویس دورهای هواپیمای جت مخصوص انتقال اعضای پیوندی بود که «در حال تعمیر و سرویس فنی» قرار داشت.
او گفت این جت که برای انتقال فوری اعضای حیاتی استفاده میشود، پس از هر ۵۰ تا ۶۰ ساعت پرواز نیازمند سرویس فنی است و نبود آن، ماموریتها را مختل میکند.
به گفته رییس اورژانس هوایی استان تهران، «در کنار مسائل فنی، شرایط آبوهوایی و تهدیدهای احتمالی بیماریها نیز از جمله عواملی هستند که گاه مانع از اجرای برخی پروازهای اورژانسی میشوند».
مقامهای پزشکی یزد نیز تایید کردند زیرساخت و تیم پیوند در این استان فعال است اما انتقال قلب نیازمند پروازی فوری به مراکز مجهزتر است. پروازی که اینبار به دلیل نقص فنی هواپیما عملی نشد: «در نتیجه، با وجود اهدای دیگر اعضا، قلب این اهداکننده جوان فرصت تپیدن دوباره را نیافت.»
این حادثه بار دیگر ضعف زیرساختهای حیاتی و وابستگی کامل فرآیند انتقال اعضای حساس به یک هواپیما را برجسته کرد. هواپیمایی که از کار افتادن آن میتواند سرنوشت یک بیمار در انتظار پیوند را تغییر دهد.
وبسایت اکسیوس پنجشنبه ۲۲ آبان به نقل از مقامهای آمریکایی و اسرائیلی نوشت اسرائیل در چارچوب این توافق، بهدنبال دریافت حداقل چهار میلیارد دلار کمک نظامی سالانه مشابه توافق فعلی است.
اکسیوس تاکید کرد: «اما تصویب آن در فضای سیاسی کنونی دشوارتر شده، از جمله بهدلیل نارضایتی فزاینده از اسرائیل در پایگاه سیاسی ترامپ.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در آوریل گذشته به کمک نظامی ایالات متحده به اسرائیل اشاره کرد و گفت: «ما سالانه ۴ میلیارد دلار به اسرائیل میدهیم. این مبلغ زیادی است. ضمنا تبریک میگویم. این خیلی خوب است. اما ما سالانه میلیاردها دلار به اسرائیل میدهیم، میلیاردها.»
رسانههای اسرائیلی ۲۰ آبان اعلام کردند وزارت دفاع این کشور برای سال ۲۰۲۶ بودجهای به ارزش ۱۴۴ میلیارد شکل (معادل ۴۴.۵ میلیارد دلار) درخواست کرده است؛ از این میزان، حدود ۷ میلیارد شکل (معادل ۲.۱۷ میلیارد دلار) بهمنظور افزایش آمادگی در برابر تهدیدهای فزاینده، از جمله جمهوری اسلامی، است.
توافق فعلی برای کمکهای نظامی میان اسرائیل و آمریکا در سال ۲۰۱۶ و در دولت باراک اوباما امضا شده و سال ۲۰۲۸ پایان مییابد. از همین رو اسرائیل میخواهد ظرف یک سال آینده توافق جدید نهایی شود.
والاستریت ژورنال شهریور گذشته به نقل از منابع آگاه گزارش داد که ترامپ از کنگره این کشور خواسته که طرح فروش نزدیک به شش میلیارد دلار سلاح به اسرائیل را تایید کند.
بر اساس گزارش این روزنامه آمریکایی، این طرح شامل قراردادی به ارزش ۳.۸ میلیارد دلار برای ۳۰ فروند بالگرد یاچ-۶۴ آپاچی است که تقریبا شمار این بالگردها در ناوگان کنونی اسرائیل را دو برابر میکند.
اکسیوس میگوید مذاکرات بر سر تفاهمنامه امنیتی جدید به دلیل جنگ غزه مدتی به تعویق افتاد، اما به گفته دو مقام اسرائیلی و یک مقام آمریکایی، مذاکرات اولیه در هفتههای اخیر آغاز شده است.
جریان نزدیک به ترامپ (ماگا) با کمک خارجی مخالف است و بخشی از نمایندگان هر دو حزب درباره عملکرد اسرائیل در غزه ابراز نگرانی کردهاند؛ شرایطی که باعث شده این روند هم از نظر فنی و هم سیاسی پیچیده شود.
اسرائیل تاکنون سه توافق ۱۰ ساله در سالهای ۱۹۹۸ (۲۱.۳ میلیارد دلار)، ۲۰۰۸ (۳۲ میلیارد دلار) و ۲۰۱۶ (۳۸ میلیارد دلار) با آمریکا امضا کرده است.
علاوه بر این، در جریان جنگ غزه در سال ۲۰۲۴، دولت جو بایدن و کنگره یک بسته کمک نظامی اضطراری به اسرائیل اختصاص دادند.
این در حالی است که نتایج تحقیق دانشگاه براون و موسسه کوئینسی نشان میدهد دولت ایالات متحده طی دو سال پس از حمله حماس به اسرائیل در هفتم اکتبر ۲۰۲۳، نزدیک به ۲۲ میلیارد دلار کمک نظامی به اسرائیل پرداخت کرده است.
اسرائیل برای جلب رضایت آمریکاییها، دو پیشنهاد درباره طرحهای جدید خود ارائه کرده است؛ یکی افزایش مدت توافق از ۱۰ به ۲۰ سال تا دامنه آن گستردهتر شود و تا سال ۲۰۴۸، صدمین سال استقلال اسرائیل، ادامه یابد و دیگری اجازه استفاده از بخشی از پول برای پژوهش و توسعه مشترک آمریکا و اسرائیل در حوزههایی مانند فناوری دفاعی، هوش مصنوعی دفاعی و پروژه گنبد طلایی.
یک مقام اسرائیلی گفت این مدل میتواند با رویکرد «اول آمریکا» هماهنگ شود، چون بخشی از بودجه به پروژههایی تخصیص مییابد که برای ارتش آمریکا نیز سودآور است.
او این پیشنهاد را «فکری خارج از چارچوب» توصیف کرد و گفت: «آمریکاییها این ایده را دوست دارند.»
کاخ سفید تاکنون از اظهار نظر درباره این گزارش خودداری کرده است.
رویترز پنجشنبه ۲۲ آبان در گزارش تحلیلی خود از ایران نوشت در خیابانهای تهرانِ امروز زنانِ بیحجاب، حضور آزادانهتر جوانان در کافهها و برگزاری کنسرتهای محدود، تصویری متفاوت از سالهای گذشته ایجاد کرده است.
در همین راستا، مراسم حکومتی رونمایی از مجسمه تازه میدان انقلاب در تهران با عنوان «مقابل ایرانیان دوباره زانو میزنید»، شامگاه ۱۶ آبان بدون اعمال محدودیت پوشش و حجاب اجباری برای شرکتکنندگان برگزار شد.
اما همزمان با این تغییرات ظاهری، موج گسترده بازداشت، احضار و تهدید روزنامهنگاران، دانشجویان، وکلا و فعالان مدنی ادامه دارد.
محمد خاتمی، رییس دولت اصلاحات، به تازگی در همین زمینه گفت: «پس از جنگ ۱۲ روزه، انتظار میرفت برای قدردانی از مردم، گشایشهای بیشتری ایجاد شود اما در همه این زمینهها اگر وضع بدتر نشده باشد، بهتر نشده است.»
او افزود: «احضار و فراخواندن و حتی محاکمه بسیاری از سیاسیون و اصحاب رسانه و فکر و حتی شخصیتهای معتبر، زیادتر شده است.»
چهار فعال از داخل ایران به رویترز گفتند که هدف حکومت از این روند، «ایجاد هراس و جلوگیری از شکلگیری اعتراضات تازه» است.
سه مقام ایرانی و یک مقام ارشد پیشین اصلاحطلب نیز به رویترز گفتند این الگوی دوگانه «محاسبهشده» است: کاهش فشار اجتماعی برای آرام کردن افکار عمومی در شرایط بحران اقتصادی، همراه با افزایش فشار سیاسی برای جلوگیری از نارضایتی خیابانی.
الکس وطنخواه، مدیر برنامه ایران در موسسه «میدلایست اینستیتوت» نیز گفت: «این تناقض عمدی است؛ نوعی سوپاپ اطمینان اجتماعی همراه با ایجاد یک سقف سخت بر سر هر نوع مخالفت واقعی.»
ایران پس از جنگ ۱۲ روزه؛ فشارهای داخلی و خارجی
بر اساس گزارش رویترز، جمهوری اسلامی پس از حملات اسرائیل و آمریکا در جنگ ۱۲ روزه، با یکی از پیچیدهترین دورههای پس از انقلاب سال ۵۷ مواجه است.
در این جنگ، چندین سایت هستهای و نظامی آسیب جدی دید و شبکه گروههای مورد حمایت حکومت ایران در منطقه از غزه تا لبنان و عراق تضعیف شد.
همزمان، سقوط ارزش ریال، تورم بالا و کمبود انرژی، شرایط اقتصادی را وخیمتر کرده است.
دولت مسعود پزشکیان اجرای قانون «حجاب و عفاف» را که پیشتر از سوی جریانهای تندرو تصویب شده بود، متوقف کرده و به گفته مقامهای مطلع، نهادهای امنیتی این تغییرات اجتماعی را بهعنوان «مدیریت نارضایتی» پذیرفتهاند.
همزمان اما اجرای اعدامها در ایران به بالاترین میزان از سال ۱۳۶۸ رسیده است.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل گفته است تا ۲۱ اکتبر، دستکم هزار و ۱۷۶ نفر (در سال ۲۰۲۵) در ایران اعدام شدهاند؛ یعنی روزانه بهطور متوسط چهار نفر.
یک فعال مدنی که در اعتراضات سال ۱۳۹۸ بازداشت شده بود، به رویترز گفته است: «فشارها بیشتر شده و تهدید خانوادهها، احضار فعالان و بازداشت دانشجویان ادامه دارد. حکومت میخواهد هر صدای مخالفی را خاموش کند.»
تشدید محدودیتها پس از جنگ با اسرائیل
پس از جنگ ۱۲ روزه، قوه قضاییه محاکمههای سریعی را برای متهمان «همکاری با اسرائیل» آغاز کرده و مجلس قوانینی برای افزایش مجازاتهای مرتبط با جاسوسی و فعالیتهای آنلاین تصویب کرده است.
یک مقام اصلاحطلب پیشین که سالها بهدلیل اتهام «اقدام علیه امنیت ملی» زندانی بوده، گفت: «حکومت میترسد قدرت را از دست بدهد و فشار خارجی و داخلی را همزمان احساس میکند.»
بیش از ۲۱ هزار نفر نیز در جریان و پس از جنگ ۱۲ روزه بازداشت شدهاند که شامل روزنامهنگاران، فعالان مدنی و اعضای اقلیتهای قومی و مذهبی میشوند.
گزارشهای حقوق بشری میگویند اعضای جامعه بهائی به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» در یورشهای امنیتی بازداشت و اموال برخی از آنان مصادره شده است.
پایانِ یک «آزادی کنترلشده»؟
با ادامه بنبست در گفتوگوهای هستهای با آمریکا و بازگشت تحریمهای شورای امنیت، مقامهای ایرانی نگرانند که شکست دیپلماسی به حمله دوباره اسرائیل منجر شود.
به گفته وطنخواه، راهبرد علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، این است که «در خارج، درِ دیپلماسی را نیمهباز نگه دارد و در داخل، آزادیهای محدود و کنترلشده را در برابر سرکوب سیاسی گسترش دهد».
به گفته تحلیلگران، «آرامش اجتماعی» ممکن است موقتی باشد اما سرکوب سیاسی روزبهروز عمیقتر میشود. تضادی که به نوشته رویترز، «چهره امروز جمهوری اسلامی» را شکل داده است.
