سهشنبه شب ۱۳ آبان بهوقت محلی، یک فروند هواپیمای باری شرکت «یوپیاس» اندکی پس از برخاستن از فرودگاه بینالمللی محمد علی در لوئیزویل، ایالت کنتاکی، سقوط کرد و منجر به آتشسوزی گسترده، انفجارهای متعدد، کشته شدن حداقل ۳ نفر و زخمی شدن ۱۱ نفر شد.
بهدنبال این سانحه، تمامی پروازهای ورودی و خروجی فرودگاه به حالت تعلیق درآمد و دستور «در خانه بمانید» برای شعاع پنج مایلی اطراف محل حادثه صادر شد.
بهگزارش پلیس مترو لوئیزویل، این حادثه حوالی ساعت ۵:۱۵ عصر رخ داد و هواپیمای سانحهدیده که یک فروند مکدانل داگلاس امدی-۱۱اف بود، تنها چند ثانیه پس از برخاستن، در ارتفاع ۱۷۵ فوتی دچار افت شدید شده و سقوط کرد. دادههای اولیه از وبسایت فلایترادار ۲۴ نیز این افت ناگهانی را تایید کردهاند.
بر اساس تصاویر منتشرشده از بالگردهای خبری، ستونهای عظیم دود سیاه و شعلههای آتش اطراف باند فرودگاه دیده میشد. پلیس با تایید فعال بودن صحنه، از شهروندان خواست از نزدیک شدن به محدوده خیابانهای محل حادثه خودداری کنند.
مقامات شرکت «یوپیاس» اعلام کردند هواپیمای پرواز شماره ۲۹۷۶ در مسیر لوئیزویل به هونولولو در هاوایی بوده و سه خدمه در آن حضور داشتهاند. با این حال، پلیس لوئیزویل از کشته شدن حداقل ۳ نفر و زخمی شده ۱۱ نفر در محل سقوط خبر داده است.
گرگ گرینبرگ، شهردار لوئیزویل، حجم سوخت موجود در هواپیما را حدود ۲۸۰ هزار پوند اعلام کرد که با توجه به مقصد طولانیمدت آن به هاوایی، طبیعی بوده اما شدت انفجار و آتشسوزی را بهطرز نگرانکنندهای افزایش داده است. وی گفت: «این یک نگرانی جدی در ابعاد مختلف است.»
اندی بشیر، فرماندار کنتاکی، در واکنش به حادثه در شبکههای اجتماعی نوشت: «وضعیت بسیار جدی است. برای خدمه، خانوادهها و امدادگران دعا کنید.» رند پل، سناتور جمهوریخواه نیز خواستار دعا برای سلامت کادر پروازی و ساکنان منطقه شد.
این هواپیما در سال ۱۹۹۱ ساخته شده و از مدلهای سهموتوره پرکاربرد در حملونقل باری محسوب میشود. سقوط در نزدیکی مرکز اصلی «یوپیاس ووردپورت» در لوئیزویل رخ داد؛ تاسیساتی به وسعت بیش از پنج میلیون فوت مربع که روزانه پذیرای ۳۰۰ پرواز و پردازش بیش از ۲ میلیون مرسوله است.
بر اساس ویدیوهای محلی، آتش از بال چپ هواپیما آغاز شده و سپس منجر به انفجار مهیبی شده است. آنا مکمالن، یکی از ساکنان اطراف فرودگاه، به شبکه فاکس گفت: «انفجارها همچنان ادامه دارد. دود بسیار غلیظ است و صدای انفجارها هنوز شنیده میشود.»
تحقیقات علت حادثه در دست اداره هوانوردی فدرال و هیئت ملی ایمنی حملونقل است که سرپرستی بررسیها را بر عهده گرفتهاند. سخنگوی «یوپیاس» اعلام کرد جزئیات بیشتر پس از مشخص شدن یافتههای رسمی منتشر خواهد شد.
ظهران ممدانی، نماینده ۳۴ ساله مجلس ایالتی، در رقابت درونحزبی ماه ژوئن موفق شد اندرو کومو، فرماندار پیشین نیویورک، را شکست دهد.
او متولد اوگاندا و فرزند خانوادهای با اصالت هندی است که در نیویورک بزرگ شده و کارزار انتخاباتیاش را بر موضوعاتی چون مقرونبهصرفه بودن زندگی متمرکز کرده؛ موضوعی که در هفتههای اخیر توجه شماری از چهرههای حزب دموکرات را نیز به خود جلب کرده است. در صورت پیروزی، او نخستین شهردار مسلمان نیویورک خواهد بود.
برنامههای انتخاباتی او بر مسکن ارزان، اصلاحات در ساختار پلیس و حمایت از حقوق فلسطینیان تمرکز دارد و حمایت گستردهای از سوی نیروهای مترقی و سازمانهای اسلامی دریافت کرده است.
اما این دیدگاهها باعث نگرانی شماری از ایرانیان مهاجر شده که وعدههای پوپولیستی او را با وعدههای مطرحشده پیش از انقلاب ۱۳۵۷ در ایران مقایسه میکنند.
اندرو قلیلی، تحلیلگر ارشد در یک گروه حامی دموکراسی برای ایران، در نشریه نیویورک سان نوشت: «تاریخ معاصر ایران هشداری جدی است در زمانی که چپ افراطی و جریانهای اسلامگرا در شهرها و دانشگاههای آمریکا به هم نزدیک میشوند. ایرانیها این فیلم را دیدهاند و چپگرایان آمریکایی نیز نقش خود را بهخوبی بازی میکنند. فقط مانده پرده آخر.»
یکی از حاشیههای کارزار انتخاباتی ممدانی، استفاده او از عبارت «جهانیسازی انتفاضه» بود؛ شعاری که در پی اعتراضات دانشگاهی به حمله اسرائیل به غزه در دانشگاه کلمبیا رایج شد و بحثهایی درباره آزادی بیان و یهودستیزی به دنبال داشت.
او بعدتر از این شعار فاصله گرفت و کوشید با رهبران مذهبی مختلف از جمله رهبران مسلمان و یهودی همکاری کند.
بسیاری از مهاجران ایرانی نسل اول و دوم نگاهی محتاطانه به نقش دین در عرصه عمومی دارند و تجربه جمهوری اسلامی را نمونهای از پیامدهای خطرناک چنین نقشآفرینیای میدانند.
با این حال، ممدانی اسلام را پایه دیدگاه سیاسی خود نمیداند، هرچند در گذشته درباره اسلامهراسی پس از حملات ۱۱ سپتامبر هشدار داده است.
ثنا ابراهیمی، دانشجوی دکترای دانشگاه ایلینوی در شیکاگو، وعدههای خدمات عمومی رایگان از سوی ممدانی را با وعدههای عملنشده خمینی مقایسه کرده و در شبکه اجتماعی ایکس نوشته: «هر بار عکسهای تبلیغاتی ممدانی را میبینم، به یاد خمینی به عنوان خادم فروتن مردم میافتم. بعد از ۴۵ سال، ایران ویران و پول ملی نابود شده است. وعدههای بزرگ آسان است و این بازی ممدانی است.»
ممدانی در جریان تبلیغات انتخاباتی گفته بود که عمهاش بعد از حملات ۱۱ سپتامبر از ترس بهخاطر داشتن حجاب از استفاده از متروی نیویورک خودداری میکرد.
در واکنش به این سخنان، مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال سیاسی ساکن نیویورک، در پستی در شبکه ایکس نوشت: «ممدانی گفته عمهاش به خاطر ترس از آزار، حجابش را در نیویورک کنار گذاشت، اما من هم در همین شهر احساس امنیت ندارم؛ چون تروریستهای مورد حمایت ایران، بزرگترین حامی حماس، دوبار برای ترورم به اینجا آمدند. پس بله آقای شهردار، از این شهر در برابر گروههای تروریستی محافظت کنید.»
علینژاد در گفتوگویی با یک ستوننویس محافظهکار نیویورکتایمز، نسبت به افزایش گرایشهای اسلامی و طرفدار جمهوری اسلامی در آمریکا ابراز نگرانی کرد و گفت: «بیایید درباره نگرانی من در غرب و آمریکا و نیویورک صحبت کنیم: ظهور رادیکالها. در نیویورک بیش از ۳۰۰ مسجد وجود دارد. چرا باید چنین گرایشی به افراطگرایان وجود داشته باشد که میخواهند در خیابانها نماز بخوانند؟ بیایید درباره ممدانی صحبت کنیم.»
بر اساس نظرسنجیها، ممدانی از رقبایی چون اندرو کومو و کرتیس اسلیوا پیش افتاده است و مسائلی چون مسکن و امنیت، از موضوعات اصلی مورد توجه رایدهندگان محسوب میشود.
این خبر همزمان با سفر محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی به واشینگتن منتشر شده است.
رویترز در گزارش خود افزود فروش احتمالی این جنگندهها میتواند تغییری چشمگیر در سیاستهای ایالات متحده و همچنین توازن نظامی خاورمیانه ایجاد کند و آزمونی برای سیاست دیرینه واشینگتن در حفظ «برتری نظامی کیفی اسرائیل» باشد.
دو مقام آمریکایی، که نامشان اعلام نشده به رویترز گفتند: «پنتاگون ماههاست روی این معامله کار میکند و اکنون پرونده به سطح وزیر دفاع رسیده است. هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده و مراحل دیگری از جمله تایید در سطح کابینه، امضای نهایی ترامپ و اطلاعرسانی رسمی به کنگره باقی مانده است.»
پنتاگون، کاخ سفید و وزارت امور خارجه هنوز واکنشی رسمی به این خبر نشان ندادهاند. شرکت لاکهید مارتین، سازنده جنگندههای اف-۳۵، در بیانیهای گفت فروش این نوع تجهیزات تنها از طریق معاملات دولت با دولت انجام میشود و بهتر است در این مورد دولت آمریکا پاسخ دهد.
بر اساس قوانین ایالات متحده، فروش سلاحهای پیشرفته به کشورهای خاورمیانه باید بهگونهای انجام گیرد که اسرائیل همواره از برتری کیفی نظامی برخوردار بماند. در حال حاضر، اسرائیل تنها کشور منطقه است که جنگندههای اف-۳۵ در اختیار دارد و چندین اسکادران از آن را فعال کرده است.
بهنوشته رویترز عربستان سعودی، بزرگترین خریدار تسلیحات آمریکایی، مدتهاست به دنبال خرید این جنگندههاست تا نیروی هوایی خود را نوسازی و با تهدیدهای منطقهای، بهویژه از سوی ایران، مقابله کند. ناوگان فعلی عربستان شامل اف-۱۵های ساخت بوئینگ و تایفون و تورنادوهای اروپایی است.
منابع آگاه به رویترز گفتند که درخواست جدید ریاض برای خرید دو اسکادران اف-۳۵ با تمایل دولت ترامپ برای گسترش همکاریهای دفاعی با عربستان همزمان شده است.
این در حالی است که دولت بایدن پیشتر نیز فروش احتمالی اف-۳۵ به عربستان را در چارچوب توافقی گستردهتر بررسی کرده بود؛ توافقی که قرار بود شامل عادیسازی روابط ریاض با اسرائیل نیز باشد، اما آن تلاشها به نتیجه نرسید.
ترامپ از زمان بازگشت به قدرت، فروش تسلیحات به عربستان را یکی از اولویتهای اصلی سیاست خارجی خود قرار داده است. در ماه مه، ایالات متحده با فروش بستهای تسلیحاتی به ارزش نزدیک به ۱۴۲ میلیارد دلار به عربستان موافقت کرد؛ توافقی که کاخ سفید آن را «بزرگترین همکاری دفاعی تاریخ آمریکا» توصیف کرد.
با این حال، احتمال فروش اف-۳۵ همچنان ممکن است با مقاومت کنگره روبهرو شود. قانونگذاران آمریکایی پیشتر پس از قتل جمال خاشقجی، روزنامهنگار منتقد سعودی در سال ۲۰۱۸، درباره معاملات تسلیحاتی با عربستان ابراز تردید کرده بودند و برخی از آنها هنوز نسبت به تعمیق روابط نظامی واشینگتن با ریاض بدبین هستند.
این فروش در عین حال با چشمانداز ۲۰۳۰ محمد بنسلمان همراستا است؛ برنامهای که هدف آن تبدیل عربستان به یک قدرت اقتصادی و نظامی مدرن است. عربستان در سالهای اخیر در پی تنوعبخشی به شرکای دفاعی خود بوده، اما همچنان بر روابط امنیتی چند دههایاش با ایالات متحده تکیه دارد.
این کارشناسان سهشنبه ۱۳ آبان با انتشار بیانیهای اعلام کردند: «به نظر میرسد این حملات، قتلهای غیرقانونیای باشند که به دستور یک دولت و بدون هیچگونه روند قضایی یا قانونی که تضمینکننده دادرسی عادلانه باشد، انجام شدهاند.»
از بیش از یک ماه پیش تاکنون، دستکم ۱۵ حمله به قایقها در این منطقه از سوی مقامات آمریکایی گزارش شده که در جریان آنها ۶۴ نفر کشته و سه نفر نجات یافتهاند.
مقامات ایالات متحده تاکید کردهاند که این حملات علیه مظنونان قاچاق مواد مخدر انجام شده و عنوان کردهاند که این عملیاتها بخشی از مبارزه با «قاچاقچیان مواد مخدر» یا «تروریستهای مواد مخدر» بوده که از سوی ایالات متحده به عنوان سازمانهای تروریستی معرفی شدهاند.
طبق اعلام دولت ترامپ، از آغاز کارزار نظامی علیه قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر، تاکنون دهها نفر از اعضای این شبکهها کشته شدهاند.
تنها چند روز پیش نیز وزارت جنگ از حمله به یک قایق وابسته به شبکه مواد مخدر «ترین د آرگوا» در دریای کارائیب خبر داد که طی آن شش نفر کشته شدند.
این حملات در حالی ادامه دارد که دولت ترامپ با تمرکز بر مقابله با قاچاق مواد مخدر، حضور نظامی بیسابقهای را در منطقه دریای کارائیب ایجاد کرده و به گزارش منابع آمریکایی، هماکنون بیش از ۱۰ هزار نیروی نظامی در چارچوب فرماندهی جنوبی ارتش آمریکا در این منطقه مستقر هستند.
هدف اصلی این حضور گسترده، مقابله با نفوذ شبکههای قاچاق تحت حمایت دولت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا، عنوان شده است.
«ناقض قوانین بینالمللی دریایی»
کارشناسان سازمان ملل متحد افزودند: «با این حال، این حملات به نظر نمیرسد که در چارچوب دفاع مشروع ملی، یا در بستر یک مخاصمه بینالمللی یا غیربینالمللی، یا علیه افرادی که تهدید فوری علیه حیات محسوب میشوند، انجام شده باشد؛ بنابراین این حملات ناقض اصول بنیادین حقوق بینالملل بشر در خصوص ممنوعیت سلب خودسرانه حیات هستند.»
آنها اضافه کردند: «حملات و کشتارهای بیدلیل در آبهای بینالمللی همچنین ناقض قوانین بینالمللی دریایی است. ما این حملات دریایی را محکوم کرده و نگرانیهای خود را در این خصوص به دولت ایالات متحده اعلام کردهایم.»
کارشناسان سازمان ملل متحد ادامه دادند: «ماهیت تکراری و نظاممند این حملات که همگی علیه قایقهای کوچک انجام شدهاند، بدون هیچ تلاشی برای بازداشت افراد یا ارائه شواهد ملموس دربارهی قانونی بودن هدف قرار دادن آنها، نگرانیهای جدیای را در مورد احتمال ارتکاب جنایات بینالمللی برمیانگیزد.»
درخواست برای توقف حملات
کارشناسان سازمان ملل متحد اعلام کردند که نیروهای مسلح کشورها موظفاند مانع از ارتکاب جنایات بینالمللی از سوی نیروهای خود شوند.
آنها گفتند: «تمام اعضای نیروهای مسلح باید از دستورالعملهای عملیاتی داخلی و آییننامههای نظامی خود پیروی کنند و بهطور کامل به قوانین بینالمللی پایبند باشند. افسران باید از اجرای دستورات مافوق که آشکارا ناقض قانون است و ممکن است به نقض جدی حقوق بشر از جمله اعدامهای فراقضایی منجر شود، خودداری کنند. احترام به حق حیات امری مقدس است و باید از سوی همهی دولتها رعایت شود.»
کارشناسان سازمان ملل همچنین از ایالات متحده خواستند فورا تمامی این حملات علیه کشتیها در دریا را متوقف کند و «تحقیقات جامع و بیطرفانهای درباره تمامی حملاتی که از ۲ سپتامبر ۲۰۲۵ تاکنون انجام شده، آغاز کند.»
آنان همچنین بر ضرورت «تضمین حقیقت، عدالت و جبران خسارت برای خانوادههای قربانیان» تاکید کردند و در پایان گفتند: «همه کشورها باید به تعهدات خود ذیل حقوق بینالملل و منشور ملل متحد پایبند باشند.»
جمعه ۹ آبان سیانان گزارش داد که همزمان با افزایش استقرار نیروهای آمریکایی در دریای کارائیب، رییسجمهوری ونزوئلا، در نامههایی جداگانه به رهبران روسیه، چین و جمهوری اسلامی خواستار ارسال تجهیزات نظامی و کمکهای دفاعی برای مقابله با آنچه «تهاجم قریبالوقوع آمریکا» خواند، شده است.
