بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در دیدار با جِیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، تلویحا مخالفت خود را با مشارکت نیروهای ترکیه در ماموریت نظارت بر آتشبس غزه اعلام کرد؛ در حالیکه واشینگتن بر ادامه روند اجرای طرح آتشبس دونالد ترامپ تاکید دارد.
نتانیاهو گفت دو طرف درباره آینده غزه و نحوه تامین امنیت این منطقه پس از دو سال جنگ گفتوگو کردهاند. او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال استقرار نیروهای ترکیه در غزه گفت: «من در اینباره نظر بسیار قاطعی دارم. میخواهید حدس بزنید چیست؟»
این جمله از سوی تحلیلگران بهعنوان نشانهای از مخالفت نتانیاهو با هرگونه نقش نظامی ترکیه در غزه تفسیر شد.
ترکیه، که در شکلگیری توافق آتشبس میان اسرائیل و حماس نقش داشت، اعلام کرده آماده است در نیروی بینالمللی ناظر بر اجرای آتشبس شرکت کند و نیروهایش میتوانند در قالب نظامی یا غیرنظامی فعالیت کنند. وزارت خارجه ترکیه از اظهار نظر در اینباره خودداری کرده است.
جِیدی ونس در این دیدار گفت که نسبت به پایدار ماندن آتشبس خوشبین است: «هرگز نگفتم کار آسانی است، اما معتقدم این آتشبس دوام میآورد و میتوان آیندهای بهتر برای کل خاورمیانه ساخت.» او افزود که ایالات متحده به دنبال تحمیل تصمیمی درباره حضور نیروهای خارجی بر اسرائیل نیست.
بر اساس گزارش رویترز، زلنسکی چهارشنبه ۳۰ مهر در جریان سفرش به کشورهای شمال اروپا گفت طرح ترامپ، برای توقف نبرد در خطوط فعلی میان اوکراین و روسیه میتواند «یک سازش منطقی» باشد، اما افزود: «بعید است ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه چنین توافقی را بپذیرد.»
طبق برآوردها، روسیه در حال حاضر حدود ۱۹ درصد از خاک اوکراین، معادل ۱۱۶ هزار کیلومتر مربع را در اختیار دارد.
ترامپ پس از دیدار با زلنسکی در واشینگتن، از طرح آتشبس در خطوط فعلی حمایت کرد. این موضع با درخواست اوکراین و متحدان اروپایی آن برای آتشبس فوری در جبهههای کنونی همراستا است.
در مقابل، مسکو همچنان بر شروط خود برای صلح تاکید دارد و خواستار واگذاری اراضی بیشتری از سوی اوکراین است.
وزیر خارجه روسیه، سرگئی لاوروف، گفت: «مواضع ما از زمان نشست آلاسکا تغییری نکرده است.»
رویترز گزارش داده است که روسیه در یک یادداشت غیررسمی شرایط پیشین خود برای توافق صلح را دوباره به آمریکا ابلاغ کرده است، هرچند سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، از تایید این خبر خودداری کرد.
دیدار ترامپ و پوتین
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین چهارشنبه گفت: «تاریخ برگزاری دیدار روسای جمهوری آمریکا و روسیه هنوز مشخص نشده، اما آمادهسازی دقیق زمانبر است.»
او در واکنش به سخنان ترامپ که گفته بود «هیچکس نمیخواهد وقتش تلف شود»، اظهار داشت: «نه ترامپ و نه پوتین تمایلی به اتلاف وقت ندارند.»
ترامپ پیشتر گفته بود احتمال دارد در بوداپست با پوتین دیدار کند تا راهی برای پایان دادن به جنگ پیدا شود. با این حال، یک مقام ارشد کاخ سفید به رویترز گفت «در آینده نزدیک» برنامهای برای چنین دیداری وجود ندارد.
ریابکوف، نیز تایید کرد که آمادگیها برای نشست ادامه دارد و مانع عمدهای در مسیر آن نمیبیند. ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان که میزبان احتمالی این نشست است، نیز گفته است تدارکات در جریان است.
ترامپ بارها گفته است که قصد دارد «به مرگبارترین جنگ اروپا از جنگ جهانی دوم پایان دهد»، اما با وجود دیدارهای متعدد با مقامهای روسیه از جمله نشست تابستان امسال در آلاسکا، هنوز موفق به دستیابی به توافقی مشخص نشده است.
همزمان، دیدار برنامهریزیشده میان لاوروف و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، که قرار بود برای آمادهسازی نشست احتمالی پوتین–ترامپ برگزار شود، به تعویق افتاد.
حملات روسیه به اوکراین شش کشته برجای گذاشت
مقامهای اوکراین اعلام کردند که در پی حملات گسترده موشکی و پهپادی روسیه دستکم شش نفر از جمله دو کودک کشته و بیشتر مناطق کشور با قطعی برق اضطراری روبهرو شدند. دولت اوکراین این حملات را بخشی از کارزار سازمانیافته مسکو برای نابودی زیرساخت انرژی کشور پیش از زمستان دانست.
تیمور تکاچنکو، رییس اداره نظامی کییف، گفت آوار و بقایای موشکهای سرنگونشده در چند منطقه شهر باعث آتشسوزی شده است.
سویتلانا هرینچوک، وزیر انرژی اوکراین، اعلام کرد: «اکثر مناطق کشور هدف قرار گرفتهاند. این دومین حمله بزرگ در یک ماه گذشته است و نشان میدهد روسیه بهطور سیستماتیک در حال اجرای کارزاری برای نابودی بخش انرژی ما پیش از زمستان است.» او افزود روسیه اکنون حتی تیمهای تعمیرات زیرساختهای انرژی را هدف میگیرد.
به گفته نیروی هوایی اوکراین، روسیه در این حمله ۴۰۵ پهپاد و ۲۸ موشک شلیک کرد که از این میان ۳۳۳ پهپاد و ۱۶ موشک توسط پدافند هوایی اوکراین سرنگون شدند.
گروسی چهارشنبه ۳۰ مهر در گفتوگو با روزنامه سوییسی لوتانو تاکید کرد: «سانتریفیوژهای ایران که میتوانند برای غنیسازی اورانیوم به کار روند نیز قابل بازسازی هستند.»
او افزود: «در هر حال، ایران همچنان اورانیوم غنیشده در اختیار دارد، از جمله حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، که اندکی کمتر از سطح لازم برای ساخت سلاح هستهای است.»
این در حالی است که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بارها از نابودی کامل تاسیسات اصلی هستهای در ایران سخن گفته است. او ۲۸ مهر در اظهاراتی حمله هوایی به تاسیسات هستهای ایران را «یکی از بزرگترین عملیاتهای نظامی تاریخ» توصیف کرد و گفت که این اقدام، مسیر دستیابی به توافق صلح در خاورمیانه را هموار کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ۲۸ مهر در نشست خبری خود گفته بود: «تا زمانی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی طبق صلاحیتها و اختیارات خود و به دور از نظارت و فشار سیاسی آمریکا و تروئیکای اروپایی عمل کند، مورد احترام جمهوری اسلامی است.»
او ادامه داد: «ما معترض و منتقد این موضوع بودیم و باز تکرار میکنیم که آژانس باید استقلال خود را حفظ کند و نگذارد برخی کشورها از فعالیتها، تصمیمگیریها و گزارشدهیهای فنیاش سوءاستفاده کنند.»
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز ۲۸ مهر درباره گزارش آینده گروسی به شورای حکام گفت: «آقای گروسی کار خود را کرده است و گزارشهایش دیگر تاثیری نخواهد داشت.»
گروسی همچنین تاکید کرد: «هیچ شواهدی نداریم که تهران قصد ساخت بمب داشته باشد. برای اطمینان از این موضوع، بازرسیها باید از سر گرفته شود. ما معتقدیم بیشتر اورانیوم با غنای بالا همچنان در اصفهان، نطنز و فردو نگهداری میشود.»
مدیرکل آژانس اضافه کرد: «پس از جنگ ۱۲ روزه، جمهوری اسلامی میتوانست ارتباط خود را با جامعه جهانی قطع کند، از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای خارج شود و مانند کره شمالی به یک کشور منزوی بدل شود. اما چنین نکرد. من این انتخاب را تحسین میکنم و برای حفظ فضای دیپلماتیک، تماس منظم خود را با عراقچی ادامه میدهم.»
او افزود: «تهران فقط بهصورت محدود و تدریجی اجازه ورود بازرسان را میدهد. این محدودیتها بهدلیل ملاحظات امنیتی است که من آن را درک میکنم، اما اگر دیپلماسی شکست بخورد، نگران بازگشت دوباره به استفاده از زور هستم.»
وزارت امور خارجه مصر ۲۶ مهر اعلام کرد در تماسهایی که با مقامهای جمهوری اسلامی، آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته است، طرفها توافق کردهاند به پیگیری تماسها در زمینه مذاکرات هستهای ادامه دهند.
به گفت این وزارتخانه، تماسها در چارچوب «تلاشهای انجامشده برای حمایت از امنیت و ثبات و کاهش تنش در منطقه» و بر اساس «شتابی» برقرار شده است که پس از امضای توافق قاهره بین تهران و آژانس بهوجود آمد.
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی، ۲۳ مهر گفته بود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) در حال حاضر در ایران حضور ندارند.
