دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در اظهاراتی تازه حمله هوایی به تاسیسات هستهای ایران را «یکی از بزرگترین عملیاتهای نظامی تاریخ» توصیف کرد و گفت که این اقدام، مسیر دستیابی به توافق صلح در خاورمیانه را هموار کرد.
ترامپ دوشنبه ۲۸ مهر در جریان کنفرانس خبری مشترک با آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، در کاخ سفید گفت: «جنگ چیز عجیبی است، ممکن است اتفاقات بدی رخ دهد، اما گاهی هم نتایج خوبی به بار میآورد.»
او افزود: «پیش از آنکه ما ایران را هدف قرار دهیم، نمیتوانستیم هیچ توافقی در خاورمیانه بهدست آوریم چون سایهای تاریک بر منطقه افتاده بود اما زمانی که توانستیم توان هستهای ایران را از بین ببریم، همه چیز تغییر کرد.»
ترامپ تاکنون بارها اعلام کرده در پی حملات ایالات متحده به سایتهای نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه، برنامه هستهای جمهوری اسلامی نابود شده است.
این سخنان رییسجمهوری آمریکا در حالی مطرح شد که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دوشنبه اظهارات ترامپ درباره نابود شدن برنامه هستهای حکومت ایران را «خیال» خواند و گفت: «رییسجمهور آمریکا افتخار میکند که صنعت هستهای ایران را بمباران کردیم و از بین بردیم. خیلی خوب، به همین خیال باش. اصلا شما چه کاره هستید که اگر کشوری صنعت هستهای دارد، در قبال آن باید و نباید مطرح کنید؟»
او با انتقاد از ترامپ، رییسجمهوری آمریکا را فردی «با رفتار سخیف و دروغهای فراوان درباره منطقه» توصیف کرد.
خامنهای در ادامه گفت ترامپ اگر توانایی دارد، «برود میلیونها نفری را که در همه ایالتهای آمریکا علیه او شعار میدهند آرام کند».
با بمباران ایران، فضای خاورمیانه گشوده شد
رییسجمهوی آمریکا در ادامه صحبتهای خود گفت: «این یکی از بینقصترین عملیاتهای نظامی تاریخ بود. آن بمبافکنهای باشکوه بی-۲ را دیدید؟ همه چیز دقیق و بینقص انجام شد. فرماندهی این عملیات را ژنرالهای برجستهای بر عهده داشتند و نتیجه کار فوقالعاده بود. وقتی عملیات تمام شد، فضای خاورمیانه گشوده شد.»
ترامپ با تاکید بر اینکه این عملیات نتیجه تمرینهای طولانیمدت بود، افزود: «خلبانان به من گفتند که ۲۲ سال برای چنین مانوری تمرین کردهاند؛ هر سال سه بار. اما هیچ رییسجمهوری قبل از من اجازه اجرای آن را نداده بود. من اجازه دادم و نتیجه آن از بین رفتن ابر تیره بر فراز خاورمیانه بود.»
شبکه سیبیاسنیوز ۲۷ مهر در گزارشی به نقل از خلبانان بمبافکنهای بی-۲ نیروی هوایی آمریکا اعلام کرد حمله به تاسیسات هستهای فردو «یکی از سرنوشتسازترین عملیاتهای دوران خدمت» آنان بوده است.
به گفته فرماندهان آمریکایی، این عملیات «ترکیبی از فناوری پنهانکاری، دقت بینظیر و خطر بالا» بود.
بر اساس این گزارش، جنگندههای پنهانکار اف-۲۲ و اف-۳۵، بمبافکنهای بی-۲ را در ورود به حریم هوایی ایران همراهی کردند.
یکی از فرماندهان گفت: «میدانستیم تنها نیستیم؛ عملکرد همه نیروها بینقص بود.»
نتانیاهو دوشنبه ۲۸ مهر گفت: «ما به جبلالشیخ (کوه هرمون) در سوریه و همچنین آسمان تهران دست پیدا کردیم. گروگانها را نیز آزاد کردیم.»
او اضافه کرد: «اگر جنگ متوقف میشد، ایران به تولید موشکهای بالستیک و توسعه سلاحهای هستهای ادامه میداد.»
این در حالی است که روزنامه اسرائیلهیوم، دوشنبه با اشاره به اقدام جمهوری اسلامی برای بازسازی توان بازدارندگی و نظامی پس از ضربات «بیسابقه» در جریان جنگ ۱۲ روزه، نوشت که حکومت ایران قصد دارد «حلقه آتش پیرامون اسرائیل را احیا کند.»
این رسانه با اشاره به سخنان مقامهای حکومتی در ایران افزود: «به نظر میرسد تهران تمرکز خود را بر افزایش بُرد موشکهای بالستیک تا فاصلههای قارهای (پنج هزار و ۵۰۰ کیلومتر و فراتر از آن) گذاشته است.»
جمهوری اسلامی و بمب اتم
اسرائیلهیوم با اشاره به سخنان اخیر علی شمخانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی و عضو فعلی شورای دفاع جمهوری اسلامی، نوشت: «در کنار گفتوگو درباره موشکهای قارهپیما، فشارها درون نظام برای تایید تولید سلاح هستهای افزایش یافته است.»
شمخانی که در فاصله سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴، در دو دولت محمد خاتمی، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح بود، ۲۰ مهر در یک گفتوگو در پاسخ به پرسشی درباره اینکه در دوره وزارت دفاعش به ساخت بمب اتم فکر میکرده است، گفت: «ای کاش [آن زمان] به ساختن بمب هستهای فکر میکردیم.»
او در ادامه در پاسخ به این سوال که اگر الان به دهه ۷۰ برگردد بهدنبال ساخت بمب میرود یا نه، گفت: «بله، حتما میروم.»
از سوی دیگر علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دوشنبه در دیدار با «جمعی از قهرمانان و مدالآوران ورزشی و المپیادهای علمی جهانی» گفت: «جوانان ما با موشکهای ایرانی نقاط استراتژیک دشمن را تبدیل به خاکستر کردند. ایران موشکها را از جایی نخرید یا کرایه نکرد. این موشکها را نیروهای مسلح و صنایع نظامی ما آماده داشتند و استفاده کردند و باز هم دارند و اگر لازم باشد، در وقت دیگر از آن استفاده میکنند.»
روزنامه بریتانیایی سان ۲۷ مهر در گزارشی از قول کارشناسان اطلاعاتی اسرائیل نوشت جمهوری اسلامی در حال تلاش برای «تسلیح مجدد گروه حماس و بازسازی محور نفوذ خود در منطقه» است.
این روزنامه افزود این اقدام میتواند مقدمهای برای دور تازهای از درگیری میان ایران و اسرائیل باشد.
راز زیمت، افسر پیشین اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل، به سان گفت: «ایران هرگز از هدف نهایی خود یعنی نابودی اسرائیل و دستیابی به سلاح هستهای دست نخواهد کشید.»
زیمت با اشاره به سخنان علیاکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی درباره محتمل بودن درگیری مجدد، هشدار داد که ایران با وجود خسارتهای شدید در جنگ ۱۲ روزه، «انگیزه بیشتری برای ساخت سلاح هستهای پیدا کرده» است.
لاریجانی دوشنبه ۲۸ مهر در نشست خبری با قاسم الاعرجی، دبیر شورای امنیت ملی عراق، گفت: «همانطور که آقای [عباس] عراقچی پیشتر اعلام کرده بودند اگر مکانیسم ماشه فعال شود، ایران در توافق تجدیدنظر خواهد کرد؛ این اتفاق افتاده و توافق قاهره دیگر برای ما وجود ندارد.»
او افزود: «اروپاییها میخواستند ماشه را فعال نکنند اما عملا این کار را انجام دادند.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه با اشاره به فعالسازی مکانیسم ماشه اعلام کرد در سطح شورای امنیت هیچ تصمیمی برای بازگشت تحریمها علیه ایران اتخاذ نشده است.
بقایی در پاسخ به این پرسش که آیا مصر میانجی اختلافات جمهوری اسلامی و آمریکاست، گفت تماسها بین دو طرف با واسطه «کم و بیش» برقرار است اما: «نمیتوان چنین نتیجهگیری کرد که تهران در آستانه یک روند مذاکراتی با واشینگتن قرار دارد.»
لاریجانی: گروسی کار خود را کرده!
لاریجانی درباره گزارش آینده رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به شورای حکام گفت: «آقای گروسی کار خود را کرده است و گزارشهایش دیگر تاثیری نخواهد داشت.»
گروسی ۲۷ مهر در مصاحبه با روزنامه سوئیسی «نویه زوریخر سایتونگ» اعلام کرد جمهوری اسلامی عمده ذخایر اورانیوم غنیشده خود را در تاسیسات هستهای اصفهان، فردو و تا حدی نیز در نطنز نگهداری میکند که بازرسان آژانس اجازه دسترسی به آنها را ندارند.
لاریجانی، پیش از آنکه مجددا بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شود، ۲۹ خرداد آشکارا گروسی را تهدید کرد و گفت که تهران «به حساب او» خواهد رسید.
او دو روز بعد نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «جنگ تمام شود به حساب گروسی خواهیم رسید.»
اروپا و آمریکا یا روسیه و چین؟
دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره روابط تهران با روسیه و چین نیز گفت: «ایران با این دو کشور روابط راهبردی دارد و اخیرا آقای [مسعود] پزشکیان نیز توافقنامه همکاری راهبردی با روسیه را امضا کردهاند.»
او با اشاره به اقدام اروپا در فعالسازی مکانیسم ماشه گفت: «اروپاییها چون میدانستند روسیه در آستانه ریاست شورای امنیت است، عجله کردند و از لج روسیه مکانیسم ماشه را فعال کردند؛ در حالی که هیچکدام از مراحل قانونی طی نشده بود.»
به گفته لاریجانی، مسکو و پکن هم معتقدند فعال شدن ماشه «مبنای حقوقی ندارد» و بازگشت تحریمها علیه ایران را قابل قبول نمیدانند.
سخنان لاریجانی در حالی بیان شده که آلمان، بریتانیا و فرانسه، از امضاکنندگان برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل، روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای این سازمان را فعال کردند.
با پایان مهلت پیشبینیشده در قطعنامه شورای امنیت، از ششم مهر همه تحریمهای پیشین این نهاد جهانی علیه تهران دوباره برقرار شدند.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۸ مهر از قول این منبع نوشت که هزینه خرید جنگندههای جدید حدود ۲.۵ میلیارد یورو، معادل ۲.۹ میلیارد دلار، برآورد شده است.
منبع دیگری که از روند مذاکرات آگاه است نیز خبر داد گفتوگوها برای خرید جنگندههای بیشتر در جریان است اما عدد نهایی هنوز مشخص نشده است.
وزارت دفاع آلمان در برلین از اظهار نظر درباره این گزارش خودداری کرد.
گسترش برنامه خرید تسلیحاتی آلمان
دولت آلمان پیشتر ۳۵ فروند از جنگندههای اف-۳۵ ساخت آمریکا را برای جایگزینی ناوگان ۸۵ فروندی جنگندههای قدیمی تورنادو سفارش داده بود. این هواپیماها قرار است بهزودی از خدمت خارج شوند.
تورنادو تنها جت جنگی آلمانی است که قدرت حمل بمبهای اتمی آمریکا را دارد که برای استفاده نظامی در آلمان ذخیره شدهاند.
بر اساس برنامه قبلی، قرار بود برلین این جتها را که از ۴۰ سال پیش در نیروی هوایی خود دارد، تا سال ۲۰۳۰ تعویض کند.
جنگندههای اف-۳۵ قرار است ماموریت جنگندههای تورنادو را بر عهده بگیرند.
تغییر موضع پس از افزایش بودجه دفاعی
دولت آلمان در ماه ژوییه اعلام کرده بود برنامهای برای خرید ۱۵ فروند جنگنده اف-۳۵ دیگر ندارد اما افزایش قابل توجه بودجه دفاعی این کشور در ماههای اخیر، امکان خرید تجهیزات بیشتر را فراهم کرده است.
در آن زمان یک منبع نظامی به رویترز گفته بود ایده خرید ۱۵ فروند اف-۳۵ دیگر، بخشی از گفتوگوهای اولیه برای بهروزرسانی توان نیروی هوایی آلمان بوده است.
نگرانی پاریس از گسترش خرید اف-۳۵
هرگونه تصمیم تازه برای خرید جنگندههای اف-۳۵ میتواند باعث تنشهای جدید میان آلمان و فرانسه شود.
رویترز نوشت که این دو کشور در سالهای اخیر بر سر پروژه جنگنده نسل ششم مشترک خود، موسوم به افسیایسی (FCAS) یا اسسیایاف (SCAF - به زبان فرانسه)، اختلافنظر داشتهاند و پاریس نگران است گسترش خرید اف-۳۵ از آمریکا باعث تضعیف این پروژه شود.
جنگ اوکراین محور دیگر مذاکرات و همکاریهای نظامی میان آمریکا و آلمان است.
پروین حیاتی، مادر احسان فریدی، دوشنبه ۲۸ مهرماه، با انتشار مطلبی در اینستاگرام خود نوشت: «سه روز است که از پسرم احسان هیچ خبری نداریم. پس از پیگیریهای بسیار فهمیدیم احسان را به اداره اطلاعات تبریز بردهاند.»
او در ادامه با استفاده از هشتگهای #نه_به_اعدام و #نه_به_اعتراف_اجباری، افزود: «دلِ مادرانهام نگران است. این بیخبری ظلمی آشکار به خانواده و نقض فاحش حقوق بشر است.»
مادر این زندانی سیاسی محکوم به اعدام، پیش از این در ۲۲ مهرماه با انتشار ویدیویی گفته بود: «احسان هنگام دستگیری کمتر از ٢٠ سال داشت و حالا ١٧ ماه است که پشت میلههای زندان، با امید و اضطراب و بیم و نوید، زیستن و مرگ را لحظه به لحظه نفس میکشد.»
او اتهام «افساد فیالارض» علیه فرزندش را ناعادلانه خواند و خواستار پایان دادن به این بیعدالتی شد: «آیا جوانی ۲۰ ساله که جز آرزوی زندگی چیزی نخواسته، میتواند مفسد فیالارض یعنی اشاعه دهنده فساد بهصورت گسترده باشد؟»
بازداشت و صدور حکم اعدام
فریدی نخستین بار ۱۸ اسفند ۱۴۰۲ بهدست سازمان اطلاعات نیروی انتظامی بازداشت و پس از نزدیک به یک ماه نگهداری در بازداشتگاه این سازمان، با قرار وثیقه آزاد شد.
او ۲۹ خرداد ۱۴۰۳ و در جریان مراجعه به شعبه ۱۵ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب تبریز که شعبه ویژه رسیدگی به جرایم امنیتی است، بازداشت و به زندان این شهر منتقل شد.
این زندانی سیاسی که در زمان دستگیری دانشجوی مهندسی ساخت و تولید دانشگاه تبریز بود، در بهمنماه ۱۴۰۳ از سوی علی شیخلو، رییس شعبه سوم دادگاه انقلاب تبریز، با استناد به گزارش سازمان اطلاعات نیروی انتظامی و کیفرخواست دادسرا و بدون توجه به دفاعیات وکلایش، به اعدام محکوم شد.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، حکم اعدام این دانشجو پس از اعتراض به دیوان عالی کشور ارجاع داده شد و تاکنون سه بار در دیوان تایید شده است.
طبق اطلاعات رسیده، پرونده او هماکنون برای چهارمین بار به دیوان عالی کشور ارجاع داده شده و در دست بررسی قرار دارد.
اخراج بازپرس صادرکننده کیفرخواست فریدی به اتهام فساد
۲۱ اردیبهشت، یک منبع آگاه از پرونده فریدی به ایراناینترنشنال گفت یکی از نکات قابل توجه در پرونده فریدی، صدور کیفرخواست از سوی علی موسوی اقدم، بازپرس پیشین شعبه ۱۵ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب تبریز است.
این منبع افزود که موسوی اقدم «اول آذر ۱۴۰۳ و تنها نزدیک به سه ماه پس از صدور کیفرخواست برای احسان، به اتهام تشکیل باند فساد در دادگستری، دریافت رشوه، جعل سند و پروندهسازی، از سوی حفاظت قوه قضاییه بازداشت و پس از محکومیت در دادگاه، از دادگستری اخراج شد».
سینا یوسفی، وکیل دادگستری نیز ۱۷ مهر در این خصوص گفت بازپرس پرونده که بهدلیل تشکیل باند فساد اقتصادی از دستگاه قضایی برکنار شده، در جریان رسیدگی به پرونده از خانواده فریدی درخواست پرداخت رشوه کرده و پس از امتناع آنها، اتهام سنگینتری علیه این دانشجو مطرح شده است.
در ماههای اخیر، افزایش شمار اعدامها و همچنین صدور و تایید احکام اعدام برای زندانیان سیاسی در ایران، با موجی از اعتراضات در داخل و خارج از کشور روبهرو شده است.
خبرگزاری هرانا ۱۷ مهر در گزارشی به مناسبت «روز جهانی مبارزه با اعدام» خبر داد در یک سال گذشته (۱۹ مهر ۱۴۰۳ تا ۱۶ مهر ۱۴۰۴) دستکم هزار و ۵۳۷ نفر در ایران اعدام شدهاند.
در حال حاضر علاوه بر زندانیان جرایم عمومی که روزانه در زندانهای ایران به دار آویخته میشوند، حدود ۷۰ زندانی در زندانهای سراسر کشور با اتهامات سیاسی در خطر تایید یا اجرای حکم اعدام قرار دارند و بیش از ۱۰۰ تن نیز با اتهامات مشابه با خطر صدور حکم مرگ روبهرو هستند.
