مرکز ملی سینمای فرانسه از انتخاب فیلم «یک تصادف ساده» ساخته جعفر پناهی، کارگردان ایرانی، بهعنوان نماینده این کشور در جشنواره اسکار خبر داد. این فیلم با مشارکت فرانسه تهیه و تولید شده است.
گایتان بروئل، رییس مرکز ملی سینمای فرانسه، گفت این تصمیم جایگاه فرانسه را بهعنوان «قلب تپنده تولیدات مشترک بینالمللی» و «سرزمینی پذیرای خالقان آثار هنری از سراسر جهان، بهویژه آنهایی که در کشور خود امکان فعالیت ندارند»، نشان میدهد.
وبسایت رادیو فرانسه نیز با تمجید از فیلم «یک تصادف ساده» گزارش داد این اثر «آمیزهای از طنز و تراژدی» به شمار میرود و داستان شهروندان عادی را بازگو میکند که تنها نقطه مشترکشان تجربه شکنجه و بازداشت در «رژیمی است که در آن خودسری حکمفرماست».
بر اساس این گزارش، «یک تصادف ساده» بهصورت مخفیانه، با امکانات محدود و بازیگرانی ساخته شد که خطرات واقعی را به جان خریدند.
این فیلم سوم خردادماه برنده نخل طلای جشنواره سینمایی کن شد.
پناهی با دریافت جایزه خرس طلایی برلین، نخل طلای کن و شیر طلایی ونیز، به یکی از معدود فیلمسازانی تبدیل شد که موفق به کسب سهگانه معتبر سینمایی شدهاند؛ افتخاری که پیش از او تنها کارگردانانی چون میکلآنجلو آنتونیونی، رابرت آلتمن و آنری-ژرژ کلوزو به آن دست یافته بودند.
«ایران هرگز نخواست پناهی نمایندهاش در اسکار باشد»
وبسایت رادیو فرانسه در ادامه گزارش خود نوشت: «این جایزه نقطه عطف مهمی برای کارگردانی محسوب میشود که در کشورش دو بار طعم زندان را چشید و پس از دریافت این جایزه نیز به ایران بازگشت. او با وجود همه تهدیدها و خطرات، از تبعید خودخواسته سر باز زد.»
با وجود جایگاه جهانی پناهی در طول ۳۷ سال فعالیت هنری، این چهره سرشناس سینمای ایران تاکنون هرگز در رقابتهای اسکار حضور نیافته بود.
فیلیپ مارتن، بنیانگذار کمپانی «فیلمهای پلئاس» و یکی از تولیدکنندگان «یک تصادف ساده»، در همین رابطه گفت: «تنها راه حضور در رقابتهای اسکار معرفی شدن از سوی یک کشور است و ایران هرگز نخواسته که جعفر پناهی نماینده این کشور باشد.»
او افزود: «این فیلم حامل پیامی بهشدت سیاسی است و هرچه بیشتر طنینانداز شود، بیشتر دیده شود و دربارهاش گفتوگو شود، بهتر خواهد بود.»
سال گذشته نیز آلمان فیلم «دانه انجیر معابد» ساخته محمد رسولاف، کارگردان برجسته منتقد جمهوری اسلامی را بهعنوان نماینده خود در بخش «بهترین فیلم بلند بینالمللی» جوایز سینمایی اسکار برگزیده بود.
انتقاد از نقش بنیاد فارابی در انتخاب نماینده ایران در اسکار
کانون فیلمسازان مستقل ایران (IIFMA) در نامهای به آکادمی اسکار، خواستار بازنگری جدی در روند پذیرش فیلمها از کشورهایی با حکومتهای استبدادی شد.
این نهاد نسبت به نقش بنیاد فارابی در فرآیند انتخاب فیلمها به نمایندگی از ایران برای اسکار ابراز نگرانی کرد و هشدار داد این روند بهطور ناخواسته به «نهادهای سانسورگر» مشروعیت میبخشد و «صداهای مستقل و متکثر» سینمای ایران را، چه در داخل کشور و چه در میان دیاسپورا، بهویژه پس از جنبش «زن، زندگی، آزادی» نادیده میگیرد.
کانون فیلمسازان مستقل ایران با اشاره به تصمیم فرانسه برای معرفی «یک تصادف ساده» بهعنوان نماینده این کشور در اسکار افزود اثر پناهی باید «نماینده صدای آزاد مردم باشد، نه روایتهای وابسته به حکومت؛ از همین رو، این فیلم نماینده فرانسه در اسکار خواهد بود، نه ایران».
کانون فیلمسازان مستقل ایران از سال ۲۰۲۳ کارزاری را با هدف تغییر سیاستهای اسکار در قبال کشورهایی که با سانسور و سرکوب مواجه هستند، آغاز کرده است.
غضنفری در گفتوگو با ایران۲۴، گفت که مجلس قبلی (مجلس یازدهم) هشت شکایت علیه روحانی به دستگاه قضایی ارسال کرد.
او خطاب به غلامحسین محسنی اژهای، رییس دستگاه قضایی جمهوری اسلامی، گفت که «طبق قانون»، ملزم بوده به این شکایات «خارج از نوبت» رسیدگی کند.
این نماینده مجلس ادامه داد: «آیا حسن روحانی محاکمه شد؟ مجازات شد یا نشد؟ اگر شد توضیح بدهید و اگر نشد هم توضیح بدهید که چرا محاکمه و مجازات نشده است.»
او گفت که در این شکایات برخی از اتهامات علیه روحانی «در حد اتهام افساد فیالارض» بود که در قوانین قضایی جمهوری اسلامی، برای آن مجازات اعدام در نظر گرفته شده است.
پرونده فرشهای سعدآباد
غضنفری گفت که دولت ابراهیم رئیسی نیز یک پرونده دیگر علیه روحانی به دستگاه قضایی فرستاد که مربوط به «سرقت ۴۸ تخته فرش نفیس کاخ سعدآباد» بود و متهم ردیف اول آن نیز خود روحانی است.
اردیبهشت ۱۴۰۳، در حالی که در پرونده چای دبش، یک وزیر رئیسی به حبس محکوم و دیگری برای پاسخ احضار شده بود، روزنامه دولت از پیگیری سرقت ۴۸ تخته فرش کاخ سعدآباد بهوسیله آقازادههای دوران ریاستجمهوری روحانی خبر داد.
در آن زمان، دفتر روحانی اعلام کرد این استراتژی دولت رئیسی برای منحرف کردن افکار عمومی است.
غضنفری گفت که روحانی در زمان ریاستجمهوری خود «از صدها نفر شکایت کرد» و در قوه قضاییه به همه این شکایات رسیدگی شد «اما اگر کسی علیه روحانی شکایت کند، پرونده کنار گذاشته میشود».
او افزود در فضای مجازی «۸۰۰ هزار نفر درخواست محاکمه روحانی را امضا کردند.»
انتقاد از «برجام سراپا خسارت»
غضنفری در بخش دیگری از صحبتهای خود از توافق هستهای جمهوری اسلامی با قدرتهای جهانی که در دوران ریاستجمهوری روحانی امضا شد، انتقاد و آن را «برجام سراپا خسارت» توصیف کرد.
در شرایطی که روحانی در هفتههای اخیر در اظهارات متعدد خواستار گفتوگوی جمهوری اسلامی با غرب از جمله آمریکا شده، غضنفری گفت که از روحانی میخواهد «سکوت کند و در منزل خود استراحت کند و وارد برخی مسائل نشود».
او با اشاره به برجام افزود: «ایشان به اندازه کافی به کشور خسارت وارد کردهاند. وقتی برخوردی با او نمیشود، زبانش باز میشود و از موضع بدهکار به طلبکار از نظام تبدیل میشود و بلبلزبانی میکند.»
انتقاد این نماینده مجلس در شرایطی است که سه کشور اروپایی امضاکننده برجام، روند فعالسازی مکانیسم ماشه را که در این توافق در نظر گرفته شده، علیه جمهوری اسلامی آغاز کردهاند.
یکی از شروط غرب برای فعال نشدن مکانیسم ماشه، الزام حکومت ایران به فراهم آوردن دسترسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ذخایر اورانیوم غنیشده است.
حکومت ایران تنها تا پایان سپتامبر (هشتم مهر) فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمهای سازمان ملل جلوگیری کند.
روحانی اخیرا چه گفته است؟
روحانی در هفتههای گذشته چندین بار در زمینه مسائل روز اظهار نظر کرده و خواستار کاهش تنش با آمریکا و مذاکره با غرب شده است.
او ۹ شهریور در جمع مشاوران خود گفت: «روابط را با اروپا، همسایگان و شرق و غرب، حتی تنش با آمریکا را اگر میتوانیم کاهش دهیم؛ اگر به نفع منافع ماست، چه اشکالی دارد؟ اشکال ندارد که بر ما لازم و واجب است.»
روحانی ادامه داد: «باید رابطهمان را با دنیا تقویت کنیم. هر کس که آماده مذاکره است، اگر مذاکره را به نفع کشور و منافع ملی و امنیت ملی دیدیم، حرف بزنیم.»
او به درگیریهای نظامی اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل اشاره کرد و افزود: «حساب اسرائیل جداست و اگر آمریکا نخواهد، عملا چیزی نیست.»
روحانی ۲۳ مرداد نیز در نشستی با مشاوران خود به بررسی شرایط پس از جنگ ۱۲ روزه پرداخت و مذاکره با آمریکا را «لازم و واجب» توصیف کرد.
تاکید روحانی بر مذاکره با آمریکا در حالی صورت میگیرد که بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، مجید تختروانچی، معاون وزیر امور خارجه، پیش از این در جلسهای خصوصی به مدیران رسانههای چاپی و آنلاین گفته است کاخ سفید پیامهای تهران برای از سرگیری مذاکرات را نادیده میگیرد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دوم شهریور با انتقاد از مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
خامنهای گفت که «عوامل صهیونیسم» و «عوامل آمریکا» قصد دارند «بین مردم اختلاف ایجاد کنند و چندصدایی در کشور به وجود بیاورند».
بر اساس این گزارش، نام کرک در فاصله زمانی ۱۹ تا ۲۶ شهریور بیش از شش هزار بار در رسانههای رسمی ایران، روسیه و چین ذکر شده است.
مکنزی صادقی، سردبیر بخش هوش مصنوعی و نفوذ خارجی نیوزگارد، در همین رابطه گفت این روایتهای هدایتشده به سیل ادعاهای نادرست در شبکههای اجتماعی پس از کشته شدن کرک دامن زد و بهطور مستقیم در خدمت رقبای خارجی ایالات متحده قرار گرفت.
او افزود عملیات سایبری این کشورها با هدف «ایجاد هرج و مرج و شکاف در میان شهروندان آمریکایی» انجام میشود.
به گفته صادقی، هرچه جریانهای خارجی بتوانند بلافاصله پس از وقوع یک رویداد خبری مهم سردرگمی و بیاعتمادی بیشتری ایجاد کنند، تشخیص واقعیت و یافتن مرجع قابل اعتماد برای شهروندان دشوارتر خواهد شد.
او ادامه داد: «اگر شهروندان نسبت به نهادهای قضایی، روزنامهنگاران یا نهادهای دموکراتیک دچار تردید شوند، توان این نهادها برای اقدام و اطلاعرسانی در شرایط بحرانی تضعیف خواهد شد.»
کرک که از حامیان سرسخت دونالد ترامپ و اسرائیل به شمار میرفت، ۱۹ شهریور در پی تیراندازی در یکی از دانشگاههای ایالت یوتا جان خود را از دست داد.
از آن زمان، گمانهزنیها و روایتهای متعددی درباره تایلر رابینسون، عامل این حمله، و انگیزه او از این جنایت مطرح شده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بامداد ۲۷ شهریور در پیامی ویدیویی در شبکه اجتماعی ایکس، کرک را «مردی بزرگ» خواند و تاکید کرد او «شایسته احترام است نه دروغپردازی».
او با انتقاد از «تئوریهای بیاساس آنلاین» که اسرائیل را مسئول ترور این فعال راستگرا میدانند، افزود این روایتها احتمالا از سوی افرادی مطرح میشوند که «از قطر پول دریافت میکنند».
نمونههایی از کارزار روایتسازی نادرست
نیوزگارد در ادامه گزارش خود نوشت گروههای وابسته به جمهوری اسلامی روایتهای نادرستی درباره کشته شدن کرک منتشر و اسرائیل را متهم کردند که ترور او را در واکنش به مخالفت این فعال محافظهکار با حمله نظامی آمریکا به ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه طراحی کرده است.
بر اساس این گزارش، ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، دست به انتشار چندین «تئوری توطئه» در ارتباط با انتقادهای کرک از اسرائیل زده است.
نیوزگارد افزود گروههای نزدیک به کرملین نیز به شایعهای در پیامرسان تلگرام دامن زدند مبنی بر اینکه نام کرک پیش از ترور در فهرست یک پایگاه داده اوکراینی که چهرههای طرفدار روسیه را معرفی میکند، قرار داشته است.
در روزهای اخیر، کارزار عملیات نفوذ روسیه با عنوان «استورم-۱۶۷۹» ویدیویی جعلی در شبکههای اجتماعی به اشتراک گذاشته که این تصور را به وجود میآورد که اوکراینیها از کشته شدن کرک ابراز خوشحالی کردهاند.
نیوزگارد همچنین مواردی از انتشار اطلاعات نادرست از سوی حسابهای وابسته به چین در شبکه اجتماعی ایکس شناسایی کرد که از کمک مالی رابینسون به کارزار انتخاباتی ترامپ در سال ۲۰۲۰ خبر دادهاند.
صادقی در مصاحبه با پولیتیکو هشدار داد: «بهطور کلی رسانههای دولتی روسیه، ایران و چین از ترور کرک برای پیشبرد منافع ژئوپولیتیک خود بهرهبرداری کردهاند.»
کیهان چهارشنبه ۲۶ شهریور گزارش داد قیمت کالاهای اساسی، بهویژه نان بهعنوان قوت اصلی خانوارها، طی یک سال گذشته جهش چشمگیری داشته است.
بر اساس این گزارش، بهای نان سنگک معمولی با آرد دولتی که در شهریور ۱۴۰۳ پنج هزار تومان بود، اکنون به ۱۵ هزار تومان رسیده است.
کیهان افزود: «تا ابتدای امسال بهانه این بود که حضور اتباع افغانی غیرمجاز در کشور باعث فشار به دولت شده و از آنجا که قوت غالب آنها نان، آن هم با مصرف بالاست، ناچار به این افزایش قیمت هستیم، ولی بر اساس آمارهای اعلامشده تا اواسط تابستان، بیش از ۱.۵ میلیون افغانی از کشور خارج شدهاند.»
جمهوری اسلامی در ماههای گذشته سیاستهای ضد مهاجرتی خود علیه شهروندان افغانستانی را تشدید و شمار زیادی از آنان را از ایران اخراج کرد.
حکومت ایران بهویژه پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، اتهام «همکاری و جاسوسی» برای موساد را متوجه برخی شهروندان خارجی، بهخصوص مهاجران افغانستانی کرده است.
این رویکرد در عمل بهعنوان ابزاری برای مشروعیتبخشی و توجیه سیاستهای ضد مهاجرتی حکومت به کار گرفته شده است.
مقامهای جمهوری اسلامی همچنین در برخی موارد حضور شهروندان افغانستان را عامل افزایش قیمتها معرفی کردهاند.
اسکندر مومنی، وزیر کشور، ۱۹ مرداد کاهش مصرف نان در ایران بهدلیل اخراج گسترده افغانستانیها را یکی از «دستاوردهای دولت» خواند و گفت این امر موجب شده تراکنشهای مربوط به نان شش درصد کاهش یابد.
تداوم افزایش قیمت نان با وجود اخراج افغانستانیها
کیهان در ادامه مطلب خود نوشت پیشبینیها حکایت از آن دارد که امسال بیش از ۱۱ میلیون تن گندم در کشور تولید و بهوسیله دولت خریداری میشود. با توجه به اینکه میزان مصرف سال گذشته با حضور اتباع افغانی حدود ۱۴ میلیون تن بوده است و امسال کسری آنچنانی وجود نخواهد داشت، چرا باید نان با رشد قیمت نسبت به سال ۱۴۰۳ عرضه شود؟
این روزنامه افزود شهروندان برای خرید نان «آزادپز» که نانواییها مدعی تهیه آن با آرد «آزاد» هستند، ناچار به پرداخت بهایی سنگین و غیرقابل قبول شدهاند.
بهدنبال سیاستهای ناکارآمد جمهوری اسلامی در زمینههای اقتصادی، سیاست داخلی و سیاست خارجی طی دهههای اخیر، تورم افسارگسیخته زندگی شهروندان، بهویژه اقشار کمدرآمد را بهشدت تحت تاثیر قرار داده، نرخ ارز در ایران سیر صعودی به خود گرفته و قیمت کالاهای اساسی با رشدی بیسابقه روبهرو شده است.
با جهش ۵۲ درصدی قیمت نان در تهران و برخی شهرهای دیگر در مردادماه، هزینه ماهانه خرید نان سنگک برای یک خانواده کارگری به حدود سه میلیون تومان رسیده که معادل یکپنجم حداقل دستمزد است.
این نشست روز سهشنبه در مرکز فیلم «ههاونده» بوسان و به مناسبت نمایش فیلم تازه پناهی با عنوان «فقط یک تصادف» برگزار شد.
پناهی که امسال جایزه «شخصیت سال سینمای آسیا» را از جشنواره دریافت کرده، گفت فیلم برای او «آینهای است که جامعه را بازتاب میدهد» و حتی در سالهایی که از فیلمسازی منع شده بود، مقابل دوربین ایستاده و از دل زندگی شخصی ایده گرفته است.
پناهی در توضیح تجربههای شخصیاش از دو دهه محدودیت گفت: «۲۰ سال است از فیلمسازی منع شدهام. اما همان دوران بود که فیلم «تاکسی» ساخته شد. هیچ حکومتی نمیتواند جلوی خلاقیت و بیان را بگیرد.»
او افزود: «ساخت فیلم بهترین کار دنیاست، اما فکر کردن به اینکه چه بسازیم، سختترین بخش است. فیلمساز وقتی میسازد زنده است و وقتی نتواند، افسرده میشود.»
سانسور، بازداشت و مقاومت
این کارگردان ایرانی با یادآوری شرایط دشوار سینماگران در ایران گفت: «اگر بخواهید فیلمی بسازید باید فیلمنامه را به نهادهای دولتی بدهید تا سانسور شود. اگر پیروی نکنید، با مشکلاتی جدی روبهرو خواهید شد.»
او افزود همکار فیلمنامهنویسش بهتازگی پس از گذراندن محکومیت طولانی آزاد شده است: «او نیمی از عمرش را در زندان گذراند. این بهای سنگینی است که هنرمندان در دیکتاتوریها میپردازند.»
پناهی در بخشی از سخنانش با لحنی طنزآمیز همسرش را «نیروی محرکه فیلمسازیاش» دانست و گفت: «اگر فیلم نسازم شاید همسرم مرا ترک کند. ادامه زندگی مشترکم وابسته به فیلمسازی است.»
موفقیتهای جهانی و محدودیتهای داخلی
پناهی که پیشتر شیر طلایی ونیز و خرس طلایی برلین را دریافت کرده بود، امسال با فیلم جدیدش نخل طلای جشنواره کن را هم به دست آورد.
او درباره احتمال معرفی فیلمش به آکادمی اسکار توضیح داد: «در ایران فیلمسازان برای حضور در جشنوارههای بینالمللی باید مجوز بگیرند. این روند در کشورهای بسته مانند ایران و چین دشواریهای زیادی دارد.»
او همچنین یادآوری کرد که سالها به دلیل ممنوعالخروجی نمیتوانست در جشنواره بوسان حضور یابد و گفت: «وقتی برای نخستین بار آمدم، بوسان را شهری زیبا و پرنشاط یافتم. احساس گرمی و استقبال داشتم. حالا بازگشت به این جشنواره برایم افتخار بزرگی است.»
جایزه «شخصیت سال سینمای آسیا»
جعفر پناهی در سیامین جشنواره بوسان جایزه «شخصیت سال سینمای آسیا» را دریافت کرد. او در سخنرانی هنگام دریافت جایزه گفت: «این افتخاری بزرگ است که در نخستین دوره جشنواره حضور داشتم و اکنون در سیامین سالگرد آن باز هم اینجا هستم. این جایزه را به همه فیلمهای مستقل که در خط مقدم مبارزه برای آزادی بیان ایستادهاند تقدیم میکنم.»
او در پایان تاکید کرد: «کره در ۳۰ سال گذشته برای آزادی سینما جنگیده است. این مسیر ادامه دارد. باید تا پایان برای آزادی بیان که اساس سینماست مبارزه کنیم.»
جشنواره بینالمللی فیلم بوسان امسال با نمایش ۳۲۸ فیلم از ۶۴ کشور در مرکز سینمایی سئول برگزار شد.
