یک عضو هیئت مدیره اتحادیه کسب و کارهای مجازی اعلام کرد گردش مالی بازار فروش فیلترشکن در ایران در سال حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان است و از جمله به همین دلیل است که فیلترینگ در ایران برقرار است.
پشوتن پورپزشک دوشنبه ۱۷ شهریور در گفتوگو با سایت «اقتصاد ۱۲۰»، با اشاره به برآوردها درباره بازار فیلترشکنها گفت اعدادی بین ۳۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومان گردش مالی سالانه برای این بازار مطرح است.
او با بیان اینکه با توجه به میزان تجارت اینستاگرامی، این ارقام دور از ذهن نیست، گفت همین ابعاد اقتصادی یکی از دلایل تعدد موانع در مسیر رفع فیلترینگ در ایران است.
روزنامه شرق ۱۳ خرداد در گزارشی با استناد به برآوردهای غیررسمی و تحلیلهای نهادهای پژوهشی مستقل، نوشت که بازار خرید و فروش فیلترشکن و ویپیان در ایران سالانه بین ۳۰ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان گردش مالی دارد.
در این گزارش تاکید شد که این رقم در سالهای پس از فیلترینگ گسترده پلتفرمهایی مانند اینستاگرام، واتساپ، تلگرام و یوتیوب، با شیب تندی رو به افزایش گذاشت.
اخذ مالیات از بلاگرهای اینستاگرام فیلترشده
پورپزشک در بخش دیگری از گفتوگوی خود با اقتصاد ۱۲۰، گفت از شهریور ۱۴۰۱ شدت فیلترینگ در ایران افزایش یافته و دسترسیهای لازم برای بسیاری از کسبوکارها محدود شده است.
به گفته او، در ایران بیش از ۷۰۰ هزار فروشگاه فعال در اینستاگرام فعالیت میکنند و ارزش بازار خریدوفروش کالا و خدمات در این پلتفرم سالانه حدود ۷۵ تا ۸۵ هزار میلیارد تومان برآورد میشود.
عضو هیئت مدیره اتحادیه کسب و کارهای مجازی به تناقض در سیاستگذاری مالیاتی در کشور اشاره کرد و گفت در حالی که اینستاگرام در ایران فیلتر است، سازمان امور مالیاتی برای تولیدکنندگان محتوا و فروشندگان در این پلتفرم بر اساس تعداد دنبالکننده و تراکنشهای بانکی، مالیات تعیین میکند.
او اضافه کرد وقتی پای مالیات در میان است، درآمد این فعالان به رسمیت شناخته میشود اما هنگام زیان و محدودیت دسترسی، حمایتی از آنها نمیشود.
پیش از این و در ۱۶ شهريور، بهزاد اکبری، مدیر شرکت ارتباطات زیرساخت، گفته بود حدود ۸۰ درصد کاربران اینترنت در ایران از ویپیان استفاده میکنند و ۷۰ درصد ترافیک اینترنت کشور در بستر ویپیان است.
این وضعیت در حالی ادامه دارد که حذف فیلترینگ از وعدههای انتخاباتی مسعود پزشکیان بود اما پس از پیروزی در انتخابات، مقامات دولت او در مورد تحقق این وعده، شهروندان را به صبر دعوت کردند.
در بیش از دو دهه گذشته، سیاستهای کنترلی جمهوری اسلامی بر اینترنت دسترسی آزاد را محدود کرده و بسیاری از کاربران برای ورود به وبسایتها و شبکههای اجتماعی مسدودشده، ناگزیر به استفاده از فیلترشکن شدهاند.
استفاده گسترده از چنین نرمافزارهایی یکی از دلایل اصلی افت کیفیت و کندی سرعت اینترنت در ایران است.
همزمان، گزارشهایی از سود بردن برخی شرکتها و افراد نزدیک به حاکمیت از بازار فروش فیلترشکن منتشر شده است.
ویدیوهای ارسالشده به ایراناینترنشنال نشان میدهند کسبه سمیرم دوشنبه ۱۷ شهریور در اعتراض به اعدام این معترض خیزش انقلابی، کرکره مغازهها را پایین داده و اعتصاب کردند.
گزارشها از سمیرم حاکی است نیروهای امنیتی بهطور گسترده در خیابانها مستقر شدهاند، اینترنت در این شهر با محدودیت روبهروست و رفتوآمد شهروندان تحت نظارت قرار گرفته است.
کسبه و بازاریان سمیرم، مردادماه و پس از بازگردانده شدن بهرامیان به زندان و نیز خرداد ۱۴۰۲ در حمایت از او و دیگر بازداشتشدگان اعتراضات سال ۱۴۰۱، به شکلی هماهنگ مغازههای خود را بستند و دست به اعتصاب زدند.
از سوی دیگر ایراناینترنشنال مطلع شده است ماموران امنیتی با محاصره منزل بهرامیان در سمیرم، تلاش کردهاند مانع برگزاری مراسم عزاداری از سوی خانواده این زندانی سیاسی اعدامشده شوند.
پس از آنکه پیکر بهرامیان بهصورت مخفیانه در اصفهان دفن شد، خانواده او در فضایی امنیتی بر سر مزار فرزندشان حاضر شدند.
جمهوری اسلامی شنبه ۱۵ شهریور حکم اعدام بهرامیان را به اتهام «محاربه از طریق کشیدن سلاح کلاشینکف و سلاح شکاری» اجرا کرد.
ایراناینترنشنال همان روز گزارش داد که نیروهای امنیتی پیکر این شهروند را به خانوادهاش تحویل ندادند و در باغ رضوان اصفهان به خاک سپردند.
نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح، با انتشار ویدیویی از حضور خانواده بهرامیان بر مزار او، در اینستاگرام نوشت: «گمان نمیکنم تلختر از صحنهای که جنازه اعدامی را حتی برای آخرین وداع و خاکسپاری نمیدهند و ناجوانمردانه مشتی خاک را برای سوگواری نشانه میگذارند، بتوان به تصویر کشید.»
این فعال حقوق بشر با بیان اینکه خانواده بهرامیان از سر مزار مراد بهرامیان که بهدست ماموران در اعتراضات ۱۴۰۱ کشته شد، گام برداشته و بر سر مزار مهران بهرامیان رفتند که در زندان به دار آویخته شد، نوشت: «تقلا تمام نشده، حال باید برخیزند و قامت راست کنند و به سوی زندان بشنابند. فاضل بهرامیان زیر تیغ ظالم است.»
او در ادامه نوشت: «گمان نبرید که پایان تاریکی شبهای اعدام، جان دست و پا به زنجیرانی که ظالمانه و ناعادلانه به مرگ محکوم شدهاند را خواهد ستاند. ظلم ظالم، خود، ظلمت شب را خواهد شکافت. فریاد میزنیم اعدام نکنید.»
طی روزهای گذشته و پس از اعدام بهرامیان در اصفهان، برخی چهرههای سیاسی و فعالان مدنی و حقوق بشر اعدام این زندانی سیاسی را محکوم کردند و خواستار توقف اعدامها در ایران و پاسخگو شدن جمهوری اسلامی شدند.
همزمان بسیاری از کاربران رسانههای اجتماعی نیز با هشتگ «نه به اعدام» به اعدام این شهروند معترض واکنش نشان دادند.
در حال حاضر حدود ۷۰ زندانی در زندانهای سراسر ایران با اتهامات سیاسی در خطر تایید حکم اعدام یا اجرای آن قرار دارند.
الیابایف که مشاور سازمانها، شرکتها و دولتهاست، در نشست هوش مصنوعی کالکالیست در اسرائیل گفت هوش مصنوعی به یک دارایی راهبردی تبدیل شده و موازنههای قدرت جهانی را دگرگون کرده است.
او افزود: «این نشان میدهد که هوش مصنوعی چقدر به موضوعی مرکزی بدل شده است.»
الیابایف گفت که در جنگ اخیر میان اسرائیل و جمهوری اسلامی، علاوه بر دستاندرکاران برنامه هستهای در ایران، دانشمندان هوش مصنوعی نیز هدف حمله اسرائیل قرار گرفتند
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، اوایل شهریور در مصاحبه تلویزیونی با صداوسیما گفت اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه تصور میکرد جمهوری اسلامی سقوط میکند و با تکیه بر «هوش مصنوعی» پیشبینی کرده بود مردم در روز سوم به خیابانها بیایند.
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر و همزمان با قدرت گرفتن ابزارهای هوش مصنوعی در جهان، همزمان رویکرد تشویقی و سلبی نسبت به این فنآوری نوین داشته است.
پیشرفت جمهوری اسلامی در هوش مصنوعی: بزرگنمایی یا واقعیت؟
آیا ادعای این کارشناس اسرائیلی درباره دستیابی جمهوری اسلامی به پیشرفتهایی در حوزه هوش مصنوعی بزرگنمایی است یا بر واقعیت استوار است؟
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد امور دفاعی و امنیتی در موسسه واشینگتن، در گفتوگو با ایراناینترنشنال توضیح داد که دانشگاههای ایران طی سالهای اخیر در رشتههای کامپیوتر و برنامهنویسی دانشجویان نخبهای تربیت کردهاند.
او گفت: «هرچند ایران سابقه طولانی در عرصه هوش مصنوعی ندارد، اما به نظر میرسد جوانان نخبه ایرانی در دانشگاههای معتبر کشور پیشرفتهایی در این زمینه داشتهاند.»
به گفته ندیمی، جمهوری اسلامی نیز همچون بسیاری از دولتها علاقهمند است از ظرفیتهای هوش مصنوعی در صنایع دفاعی، نظامی و امنیتی بهره ببرد و این احتمال وجود دارد که برخی پروژههای پژوهشی دانشگاهی با حمایت مالی نهادهای دولتی، نظامی یا امنیتی انجام شده باشند.
او یادآور شد: «اغلب دانشمندان کشتهشده در جنگ ۱۲ روزه از متخصصان هستهای بودند، اما دستکم یکی از قربانیان، دکتر مجید تجنجاری، جوان ۳۵ ساله و نخبهای بود که در حوزه هوش مصنوعی فعالیت میکرد، آکادمی آیولِرن را در این زمینه تاسیس کرده و به تدریس هوش مصنوعی مشغول بود.»
به گزارش رسانههای داخلی ایران، مجید تجنجاری بر اثر حملات بامداد ۲۳ خرداد جان باخت.
در اطلاعیه رسمی موسسه آیولِرن که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، آمده است که موج شدید ناشی از انفجار ساختمانی روبهروی خانه او در محله مرزداران تهران که محل سکونت یکی از دانشمندان هستهای بود، موجب جراحات سنگین و خونریزی شدید در ناحیه کبد او شد و سرانجام شدت آسیبها به ایست قلبی او در بیمارستان انجامید.
اگرچه این بیانیه هرگونه همکاری تجنجاری با نهادهای نظامی را رد میکند، ندیمی معتقد است همچنان نمیتوان احتمال همکاری او با بخشهای دفاعی و امنیتی جمهوری اسلامی را بهکل منتفی دانست؛ احتمالی که میتواند توضیح دهد چرا او به یکی از اهداف حملات اسرائیل بدل شد.
ندیمی همچنین توضیح داد که بنا بر شنیدهها، دانشگاههای نظامی ایران، از جمله دانشگاه امام حسین و مالک اشتر، و حتی برخی دانشگاههای غیرنظامی مانند شریف و بهشتی که همکاریهای نزدیکی با صنایع دفاعی دارند، در حال توسعه هوش مصنوعی برای بهبود هدایت و دقت تسلیحات هستند.
او افزود: این فعالیتها به حوزه تسلیحاتی محدود نمیشود و پروژههایی در زمینه رمزگشایی و نفوذ به شبکههای مخابراتی و اطلاعاتی را هم در بر میگیرد.
به گفته او، در این مسیر بهرهگیری از محاسبات کوانتومی میتواند فرآیند شکستن رمزهای پیچیده و دسترسی به دادههای حفاظتشده را با سرعتی بسیار بیشتر از روشهای متعارف ممکن سازد.
هوش مصنوعی بخشی از دکترین ملی کشورهاست
الیابایف گفت اسرائیل در برخی موارد در رقابت جهانی هوش مصنوعی از دیگر کشورها عقب مانده است و با اشاره به فرصت بزرگ برای تغییر، افزود: «همه کشورها در حال پیشروی هستند و ما باید در صف مقدم باشیم. پژوهشگران، شرکتها و موقعیت مناسبی داریم اما نباید دست روی دست بگذاریم.»
این کارشناس با اشاره به رویکرد قدرتهای بزرگ جهانی نسبت به هوش مصنوعی گفت که جهان پس از عرضه موفق چت جیپیتی، شاهد ظهور مدلهای غربی مانند میدجورنی، نمونه چینی دیپسیک و همچنین تلاش امارات متحده عربی برای راهاندازی یک مدل زبانی بومی بود.
به گفته او، این آغاز یک رقابت ژئوپلیتیک تازه بود: «تا پیش از آن رقابت بر سر ارتباطات، فضا و ماهواره بود اما ناگهان هوش مصنوعی به بخشی راهبردی از دکترین ملی کشورها تبدیل شد.»
الیابایف به فعالیت ایران در این زمینه نیز اشاره کرد و گفت جمهوری اسلامی در حال «توسعه سلاحهای جدید مبتنی بر هوش مصنوعی» است و قطعات رایانهای را از بازار سیاه برای ساخت ابررایانهها قاچاق میکند.
مرداد سال گذشته علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران، گفته بود در تازهترین تجهیزات موشکی و پهپادی سپاه، از هوش مصنوعی استفاده شده است.
تنگسیری همچنین تاکید کرده بود سپاه پاسداران در فرآیند «افزایش دقت و نقطهزنی» تجهیزات موشکی و راداری و پهپادی، از دانش هوش مصنوعی بهره گرفته است.
روزنامه والاستریت ژورنال بهمن سال گذشته به نقل از مقامهای آمریکایی و پژوهشهای امنیتی جدید گزارش داد هکرهای وابسته به جمهوری اسلامی از فنآوری هوش مصنوعی برای تشدید حملات سایبری خود علیه اهدافی در آمریکا و سایر کشورها استفاده میکنند.
پیش از آن و در خرداد ۱۴۰۳، اوپن اِیآی هشدار داد حسابهای کاربری وابسته به جمهوری اسلامی از فنآوری هوش مصنوعی این شرکت برای ترویج پروپاگاندای مرتبط با حکومت ایران استفاده میکنند.
آمریکا اردیبهشت ۱۴۰۳ اعلام کرد با هدف جلوگیری از دسترسی کشورهای ایران، چین، روسیه و کره شمالی به مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی ساخت ایالات متحده، به دنبال اعمال محدودیتهایی در این حوزه است.
نشست فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی صبح دوشنبه ۱۷ شهریور برای بررسی موضوعاتی از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی و انطباق آن با معاهده عدم اشاعه هستهای در وین برگزار شد. این نشست با حضور نمایندگان ۳۵ کشور عضو شورا قرار است تا جمعه ۲۱ شهریور ادامه داشته باشد.
گروسی در جلسه مطبوعاتی خود در این نشست در پاسخ به ایراناینترنشنال درباره وضعیت سایت اصفهان پیش و پس از بمباران آمریکا گفت نمیتوان در این زمینه حدس و گمانهزنی داشت و باید به این سایتها دسترسی وجود داشته باشد.
او با تاکید بر ضرورت بازگشت بازرسیها از تاسیسات ایران به حالت عادی، به وضعیت ذخایر غنیشده جمهوری اسلامی پس از بمبارانها در جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد و گفت صحبت درباره جزییات این اقدام سخت است و با مذاکرات روی کاغذ تفاوت دارد.
گروسی همچنین گفت درباره سایتهایی که احتمالا پیش از حملات اسرائیل در آنها غنیسازی انجام میگرفته است، اطلاعاتی ندارد.
فرصت زیادی برای همکاری هستهای با تهران باقی نمانده است
گروسی در نشست افتتاحیه شورای حکام گفت بررسی برنامه هستهای جمهوری اسلامی همچنان در کانون تلاشهای آژانس قرار دارد و یادآور شد پس از حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در جنگ ۱۲ روزه، این موضوع بهطور مفصل هم در شورای حکام و هم در شورای امنیت سازمان ملل مطرح شده است.
او تاکید کرد آژانس بهطور مستمر با تهران در ارتباط بوده تا نگرانیهای موجود برطرف و همکاری ضروری میان دو طرف احیا شود.
مدیرکل آژانس افزود در هفتههای اخیر مذاکرات فنی در تهران و وین برای تعیین گامهای عملی راستیآزمایی پیشرفت داشته و امید میرود طی روزهای آینده به جمعبندی برسد.
او با بیان اینکه «هنوز زمان باقی است اما نه زیاد»، ابراز امیدواری کرد توافقهای فنی بتواند زمینهساز پیشرفت در دیگر رایزنیهای دیپلماتیک شود.
یک روز پیش از آغاز این نشست، گروسی در مصاحبهای گفت پس از جنگ ۱۲ روزه، اجازه ورود بازرسان آژانس به سایتهای اصلی فردو، نطنز و اصفهان از سوی مقامات جمهوری اسلامی داده نشده است.
به گفته او، عدم دسترسی بازرسان آژانس به ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد غنی شده ایران، این حق را به جامعه جهانی میدهد که نگران باشد.
همزمان با افتتاحیه نشست شورای حکام، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت آژانس بینالمللی انرژی اتمی به این درک رسیده که شیوه و نحوه اجرای تعهدات پادمانی ایران نمیتواند مانند دوره قبل از حمله نظامی آمریکا و اسرائیل باشد.
او دوشنبه ۱۷ شهریور افزود تهران هنوز با آژانس بینالمللی انرژی اتمی به جمعبندی نرسیده اما روند گفتوگوها «مثبت بوده» است.
گروسی نیز گفت مذاکرات با تهران درباره برنامه هستهای «در مسیر درستی قرار دارد» اما نمیتوان هفتهها و ماهها را صرف گفتوگوهای بیپایان کرد.
لارنس نورمن، خبرنگار روزنامه والاستریت ژورنال، ۱۵ شهریور به نقل از منابع آگاه گزارش داد مذاکرات میان نمایندگان جمهوری اسلامی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین تنها پیشرفتی «بسیار جزئی» داشته است.
تاکید بر تعهد الزامآور انپیتی
گروسی در بخش دیگری از سخنرانی خود در مراسم افتتاحیه نشست شورای حکام به تصویب قانون تعلیق همکاری با آژانس در مجلس شورای اسلامی و تایید آن از سوی مسعود پزشکیان اشاره کرد و گفت: «قوانین ملی تعهداتی در داخل ایجاد میکنند اما برای آژانس الزامآور نیستند.»
به گفته گروسی، موافقتنامه جامع پادمان انپیتی همچنان معتبر است و تنها سند الزامآور درباره حقوق و تعهدات دو طرف محسوب میشود.
همزمان با این سخنرانی، بقائی گفت تهران عضو انپیتی و «متعهد به موافقتنامه پادمان» است و افزود موضوع خروج از این سند، صرفا در سطحی محدود در مجلس مطرح شده و تاکنون هیچ تصمیم قطعیای در این زمینه اتخاذ نشده است.
به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، تصمیمگیری در این خصوص در نهایت «بر عهده نظام» خواهد بود.
مدیرکل آژانس نیز در کنفرانس خبری پس از افتتاحیه نشست شورای حکام به اظهار نظر مقامهای حکومت اشاره کرد و گفت موضع رسمی جمهوری اسلامی خارج نشدن از انپیتی است.
در روزهای گذشته تعدادی از نمایندگان مجلس اظهارات ضدونقیضی درباره بررسی طرح سهفوریتی خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) در مقابله با فعالسازی مکانیسم ماشه مطرح کردهاند.
ضرورت بازگشت بازرسان آژانس به ایران
گروسی در بخشی از نشست خبری خود به نگرانی تهران از استفاده اسرائیل و آمریکا از اطلاعات آژانس درباره ذخایر غنیشده و وضعیت سایتهای جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت آژانس هیچ اطلاعاتی را در اختیار کشوری دیگر قرار نمیدهد.
مدیرکل آژانس گفت این نهاد نه به استفاده از زور، بلکه به دیپلماسی اعتقاد دارد و افزود: «در صورت از سر گرفته شدن بازرسیها از سایتهای اتمی ایران، امید به از بین رفتن امکان حملات نظامی وجود دارد.»
همزمان با این تحولات، حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده مجلس شورای اسلامی، گفت که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، قرار است ۱۸ شهریور به مصر برود و محل نگهداری اورانیوم غنیشده ایران را به مقامهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی اطلاع دهد.
