نماینده بریتانیا در شورای امنیت: پیشنهاد تمدید مهلت مکانیسم ماشه هنوز روی میز است
باربارا وودوارد نماینده بریتانیا در شورای امنیت سازمان ملل پس از پایان نشست این نهاد پشت درهای بسته درباره فعالسازی مکانیسم ماشه علیه جمهوری اسلامی، گفت که طبق گزارش آژانس، ایران تنها کشوری بدون سلاح اتمی است که در حال تولید اورانیوم غنیشده با سطح بالا است.
وودوارد افزود جمهوری اسلامی از سال ۲۰۱۹ تقریبا تمام تعهدات برجامی خود را رها کرده است.
دیپلمات بریتانیا اشاره کرد سه کشور اروپایی اخیرا پیشنهاد تمدید مهلت فعال شدن مکانیسم ماشه را به صورت مشروط مطرح کردند.
به گفته او، شروط پیشنهاد این بود که جمهوری اسلامی اقدامات مشخصی در زمینه از سرگیری مذاکرات جامع، پایبندی به تعهدات آژانس و رفع نگرانیها درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا انجام دهد.
او اضافه کرد که تهران در این زمینه نشانهای از جدیت از خود بروز نداد.
با این حال، نماینده بریتانیا در شورای امنیت گفت که این پیشنهاد همچنان روی میز است و کشورهای اروپایی تمام تلاش خود را برای حل دیپلماتیک مسئله به کار گرفتهاند.
باربارا وودوارد افزود سه کشور اروپایی چارهای به جز این اقدام یعنی فعالسازی مکانیسم ماشه نداشتند اما مسیر دیپلماتیک هنوز در دسترس است.
او گفت: «ما ایران را فرا میخوانیم که موضع خود را بازنگری کند، به توافقی بر پایه پیشنهاد ما برسد، و به ایجاد فضای لازم برای یک راهحل دیپلماتیک بلندمدت در این موضوع کمک کند. در غیر این صورت، تحریمهای هدفمند سازمان ملل، متمرکز بر مقابله با اشاعه هستهای ایران، در پایان این دوره ۳۰ روزه بازخواهد گشت.»
شورای امنیت سازمان با تایید قرار گرفتن پیشنویس بیانیه روسیه و چین برای تمدید برجام در دستور کار این شورا، از برگزاری نشست مشورتی غیرعلنی درباره ایران در روز جمعه خبر داد.
این نشست که ساعت ۱۰ صبح به وقت نیویورک کار خود را آغاز کرد به درخواست فرانسه و بریتانیا، یک روز پس از آن برگزار میشود که سه کشور اروپایی اعلام کردند بهدلیل پایبند نبودی جمهور اسلای به تعهدات خود در برجام، مکانیسم ماشه را برای بازگرداندن همه تحریمهای سازمان ملل فعال میکنند.
این جلسه همچنین پس از آن برگزار شد که متن نهایی پیشنویس قطعنامه چین و روسیه آماده شده، نسخه رسمی آن روی کاغذ آبیرنگ چاپ و بین همه اعضای شورای امنیت توزیع شده و متن برای رایگیری آماده است، هرچند زمان دقیق رایگیری ممکن است بلافاصله یا چند روز بعد تعیین شود.
این پیشنویس در صورت تصویب، مدت اعتبار برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ را برای شش ماه دیگر، تا ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ تمدید میکند و از همه طرفها میخواهد مذاکرات را فورا از سر بگیرند.
شورای امنیت سازمان صبح جمعه هفت شهریور با تایید قرار گرفتن پیشنویس بیانیه روسیه و چین برای تمدید مهلت اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ در دستور کار این شورا، یک نشست مشورتی غیرعلنی درباره ایران و فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی برگزار کرد.
در این نشست که کار خود را ساعت ۱۰ صبح به وقت نیویورک آغاز کرد، نماینده بریتانیا در شورای امنیت سازمان ملل گفت سه کشور اروپایی چارهای به جز این اقدام یعنی فعالسازی مکانیسم ماشه نداشتند اما مسیر دیپلماتیک هنوز در دسترس است.
نماینده بریتانیا گفت: «ما ایران را فرا میخوانیم که موضع خود را بازنگری کند، به توافقی بر پایه پیشنهاد ما برسد، در غیر این صورت، تحریمهای هدفمند سازمان ملل بازخواهد گشت.»
جمهوری اسلامی: زیر تهدید مذاکره نخواهیم کرد
نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد گفت تهران همچنان به مسیر دیپلماسی پایبند است، اما «هرگز حاضر نیست زیر تهدید یا فشار» وارد مذاکره شود.
او تاکید کرد ایران از دادن فرصت بیشتر به دیپلماسی برای دستیابی به «تفاهم و توافقی جدید» حمایت میکند، اما طرح تمدیدی که سه کشور اروپایی ارائه کردهاند را «پر از پیششرطهای غیرواقعبینانه» خواند.
نماینده جمهوری اسلامی تصریح کرد این سه کشور اروپایی هستند که باید از «یک تمدید فنی کوتاهمدت و بدون شرط» برای قطعنامه هستهای حمایت کنند.
این نشست به درخواست فرانسه و بریتانیا، یک روز پس از آن برگزار میشود که سه کشور اروپایی اعلام کردند بهدلیل پایبند نبودن جمهور اسلامی به تعهدات خود در برجام، مکانیسم ماشه را برای بازگرداندن همه تحریمهای سازمان ملل فعال میکنند.
پیشنویس روسیه و چین
این جلسه همچنین پس از آن برگزار شد که متن نهایی پیشنویس قطعنامه چین و روسیه آماده شده، نسخه رسمی آن روی کاغذ آبیرنگ چاپ و بین همه اعضای شورای امنیت توزیع شده و متن برای رایگیری آماده است، هرچند زمان دقیق رایگیری ممکن است بلافاصله یا چند روز بعد تعیین شود.
این پیشنویس در صورت تصویب، مدت اعتبار برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ را برای شش ماه دیگر، تا ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ تمدید میکند و از همه طرفها میخواهد مذاکرات را فورا از سر بگیرند.
برجام در سال ۲۰۱۵ امضا و با قطعنامه ۲۲۳۱ به تصویب شورای امنیت رسید.
بر اساس این توافق، محدودیتها بر برنامه هستهای ایران به تدریج لغو شد و تحریمهای شورای امنیت تعلیق گردید.
در عین حال، مکانیسمی موسوم به «ماشه» پیشبینی شد که در صورت نقض اساسی تعهدات، تحریمها ظرف ۳۰ روز بدون نیاز به رایگیری جدید بازمیگردد.
اروپاییها میگویند ایران با ذخایر بالای اورانیوم غنیشده (بیش از هشت هزار و ۴۰۰ کیلوگرم، شامل صدها کیلو با غنای ۶۰ درصد)، نصب هزاران سانتریفیوژ پیشرفته و محدود کردن دسترسی آژانس، تعهدات خود را نقض کرده و سایتهای حساس را از نظارت نهادهای بینالمللی خارج کرده است.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز گفت که جمهوری اسلامی به مفاد توافق هستهای پایبند نبوده و اکنون فرصتی برای دستیابی به تفاهم دارد.
جمهوری اسلامی اما این اقدام را غیرقانونی دانسته و گفته اروپاییها با عمل نکردن به تعهدات اقتصادی خود جایگاه طرف «با حسن نیت» را از دست دادهاند.
آمریکا و متحدان اروپایی تاکید دارند فعالسازی مکانیسم ماشه پایان دیپلماسی نیست و از این ۳۰ روز برای فشار به ایران و همزمان مذاکره استفاده خواهد شد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا پنجشنبه گفت واشینگتن از اقدام سه کشور اروپایی برای آغاز روند بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران استقبال میکند اما همچنان آماده گفتوگوی مستقیم با ایران است.
در مقابل، چین و روسیه اقدام اروپا را «فاقد وجاهت حقوقی» و «اقدامی تنشزا» توصیف کرده و تلاش میکنند با قطعنامه پیشنهادی خود فضای دیپلماتیک بیشتری ایجاد کنند.
منتقدان غربی این متن را «امتیاز یکطرفه به ایران» میدانند زیرا در قبال تمدید، هیچ تعهد مشخصی از تهران نمیخواهد.
در صورت شکست ابتکار روسیه و چین و عدم تصویب قطعنامهای جدید در مهلت ۳۰ روزه، تحریمهای پیشین شورای امنیت علیه ایران بهطور خودکار بازخواهد گشت.
یک مقام ارشد کاخ سفید و یک مشاور کامالا هریس، معاون پیشین رییسجمهوری تایید کردند که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، حفاظت سرویس مخفی از رقیب خود در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۴ را لغو کرده است.
نشریه والاستریت ژورنال جمعه هفت شهریور به نقل از کیرستن آلن، مشاور ارشد هریس، نوشت: «معاون [پیشین] رییسجمهوری، از سرویس مخفی ایالات متحده بابت حرفهایگری، تعهد و پایبندی بیوقفه به امنیت قدردانی میکند.»
هریس طبق قانون شش ماه پس از ترک دفتر ریاستجمهوری حق برخورداری از حفاظت سرویس مخفی را داشت.
جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا، این دوره را یک سال تمدید کرده بود اما به گفته مقامهای کاخ سفید، ترامپ این تمدید را لغو کرده است.
ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید، در بهمن ۱۴۰۳ اقدامات حفاظتی در مورد جان بولتون مشاور امنیت ملی سابق خود را لغو کرد.
بولتون که در نوامبر ۲۰۱۹ و در اولین دوره ریاستجمهوری ترامپ، کاخ سفید را ترک کرد، در سالهای اخیر بهدلیل تهدیدات جمهوری اسلامی، سرویس مخفی آمریکا مامور حفاظت مداوم از او شده بود.
روزنامه نیویورک تایمز همان زمان گزارش داد ترامپ اقدامات حفاظتی در مورد مایک پمپئو، وزیر امور خارجه پیشین و برایان هوک، نماینده آمریکا در امور ایران در دولت سابق خود را نیز لغو کرده است.
ترامپ و حذف دسترسیها
ترامپ مرداد ماه در اقدامی جنجالی مجوز امنیتی ۳۷ مقام سابق و فعلی اطلاعاتی را لغو کرد. فهرست افراد محرومشده از دسترسی به اطلاعات طبقهبندیشده شامل شماری از تحلیلگران ارشد در حوزه تهدیدات انتخاباتی، روسیه، یا امنیت سایبری است.
نیویورکتایمز ۲۹ مرداد در گزارشی نوشت شلبی پیِرسن، مقام پیشین مسئول تحلیل تهدیدهای انتخاباتی در دولت اول ترامپ و از مقامهای ارشد فعلی آژانس اطلاعات ژئوفضایی آمریکا، و همچنین یک تحلیلگر ارشد سازمان سیا که هویت او بهدلیل فعالیت مخفی افشا نشده، از جمله کسانی هستند که دسترسیهای اطلاعاتی آنها لغو شده است.
بر اساس یادداشت منتشرشده از سوی دفتر مدیر اطلاعات ملی، این تصمیم با هدایت مستقیم ترامپ و از سوی «تولسی گَبِرد» اجرا شده است؛ فردی که انتقادات تندی به ارزیابیهای اطلاعاتی درباره دخالت روسیه در انتخابات ۲۰۱۶ وارد کرده و مورد حمایت رییسجمهوری قرار گرفته است.
او پیشتر در ۲۰ بهمن۱۴۰۳ با اشاره به فرمان اجرایی خود برای لغو مجوزهای امنیتی بایدن، و قطع دسترسیاش به اطلاعات محرمانه و ارسال گزارشهای روزانه اطلاعاتی برای او، نوشت: «جو تو اخراجی».
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، گفت که بحثهای شرکای کییف درباره تضمینهای امنیتی اوکراین باید فورا به سطح رهبران ارتقا یابد و دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، نیز باید در آن شرکت کند.
زلنسکی جمعه ۷ شهریوردر گفتوگو با خبرنگاران در کییف گفت انتظار دارد هفته آینده به گفتوگو با رهبران اروپایی درباره آنچه او تعهداتی مشابه ناتو توصیف کرد، ادامه دهد.
او گفت: «ما نیاز داریم معماری برای همه روشن باشد. سپس میخواهیم با رییسجمهوری ترامپ در یک نشست دیدار کنیم و به او بگوییم این وضعیت را چگونه میبینیم.»
زلنسکی افزود که همچنین میخواهد متحدان، هرگونه تضمین امنیتی را از طریق پارلمانهای خود تصویب کنند.
مقامهای اوکراینی بهدنبال تعهدات قوی از سوی متحدان کییف بهعنوان بخشی از هر توافق صلح برای پایان جنگ با روسیه هستند که اکنون وارد چهارمین سال خود شده است.
زلنسکی گفت:«ما تضمینهای امنیتی الزامآور قانونی میخواهیم. ما نمیخواهیم (یک) یادداشت بوداپست دیگر داشته باشیم.»
تفاهمنامه بوداپست در مورد تضمینهای امنیتی به سه توافقنامه سیاسی یکسان اشاره دارد که در کنفرانس سازمان امنیت و همکاری اروپا در بوداپست مجارستان در ۵ دسامبر ۱۹۹۴ برای ارائه تضمینهای امنیتی از سوی امضاکنندگان آن در رابطه با الحاق بلاروس، قزاقستان و اوکراین به پیمان عدم اشاعه سلاحهای هستهای اجرا شد.
این یادداشت شامل تضمینهای امنیتی در برابر تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی اوکراین، بلاروس و قزاقستان بود.
گفتوگوی فرمانده ارشد اوکراین با همتایان متحد
اولکساندر سیرسکی فرمانده ارشد اوکراین جمعه گفت که با همتایان خود از کشورهای عضو موسوم به «ائتلاف داوطلب» درباره گامهایی که میتواند به تامین صلحی عادلانه و پایدار در جنگ با روسیه کمک کند، گفتگو کرده است.
سیرسکی در بیانیهای گفت: «راهحلهای عملی که به طور مشترک تدوین شده و با سازوکارهای واقعی حمایت سیاسی و دیپلماتیک از سوی شرکای قابل اعتماد اوکراین پشتیبانی میشود، قادر به تضمین صلحی عادلانه و پایدار برای اوکراین و تمام اروپا است.»
حمایت اروپا از آموزش نظامی اوکراین
وزیران دفاع اتحادیه اروپا جمعه «حمایت گسترده» خود را از گسترش ماموریت آموزشی نظامی این بلوک برای فعالیت در داخل اوکراین در صورت برقراری آتشبس ابراز کردند،
کایا کالاس، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پس از نشست این وزیران در کپنهاگ گفت: «خوشحالم که امروز حمایت گستردهای برای گسترش ماموریت نظامی اتحادیه اروپا به منظور ارائه آموزش و مشاوره در داخل اوکراین پس از هرگونه آتشبس وجود دارد.»
دیپلماتها میگویند تغییر در ماموریت نیازمند اجماع میان هر ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا خواهد بود.
روسیه: روابط متشنج با آمریکا مانع گفتوگوهای هستهای است
روسیه جمعه گفت که همکاری در زمینه کنترل تسلیحات هستهای با ایالات متحده، نیازمند ترمیم روابط دو کشور است.
آخرین توافق هستهای میان آنها، «نیو استارت»، قرار است فوریه آینده منقضی شود.
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، درباره این که آیا دو طرف به دنبال تمدید یا جایگزینی این توافق هستند، گفت که مسکو رویکرد خود را متناسب با توسعه اوضاع تنظیم خواهد کرد.
ترامپ اوایل همین هفته گفت که میخواهد مذاکرات خلع سلاح هستهای با روسیه و چین را آغاز کند و این موضوع را در دیدار خود با ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه، در آلاسکا مطرح کرده است.
