ایراناینترنشنال
پنجشنبه قرار است تازهترین محصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی به ملت ایران عرضه شود. بازگشت همه تحریمهای سازمان ملل. بریتانیا، فرانسه و آلمان تصمیم گرفتهاند روند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز کنند.
این یعنی تمام تحریمهایی که در سایهٔ برجام تعلیق شده بود، دوباره برمیگردد؛ تحولی که مستقیم و بیواسطه زندگی و معیشت مردم ایران را تحت تأثیر قرار میدهد. امروز صبر اروپا تمام شده است. جمهوری اسلامی دیگر نمیتواند با وعدهٔ «حسن نیت» و بازیهای دیپلماتیک از فاجعه بگریزد. اینبار ماشه بهراستی کشیده میشود.
وضعیتی بدتر از دهه هشتاد
فعالسازی مکانیسم ماشه یعنی بازگشت به شرایطی بدتر از دهه هشتاد خورشیدی؛ روزهایی که ایران بهعنوان تهدیدی جهانی زیر فشار تحریمهای فلجکننده قرار داشت. تفاوت امروز با آن دوران، عمق و گستردگی وابستگی اقتصاد ایران به سپاه است. جمهوری اسلامی اکنون یک کارتل شبهنظامی-اقتصادی است که از لبنان و سوریه تا یمن فعالیت میکند. هرگونه تحریم علیه سپاه و شبکههای مالیاش بهطور مستقیم به زندگی روزمرهٔ مردم سرریز میکند. اگر در دهه هشتاد سپاه تنها بخشی از اقتصاد بود، امروز تقریباً همهچیز به آن گره خورده است.
بنبست دیپلماسی
در ایران، بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تنش سیاسی در مجلس انجامیده است. تندروها دولت را تهدید به محاکمه کردهاند، قالیباف از سیاست موجود دفاع میکند و عراقچی تلاش به توجیه دارد، اما هیچکس پاسخ نمیدهد که چرا کشور بار دیگر در آستانه تحریمهای فلجکننده قرار گرفته است.
اروپاییها صریح میگویند «مذاکرات واقعی» تنها پس از آغاز روند ماشه امکانپذیر است. سخنگوی وزارت خارجه آلمان تأکید کرده که فعالسازی این مکانیسم دیگر موضوعی روی میز نیست، بلکه واقعیتی در راه است. در مقابل، مقامات جمهوری اسلامی همان تهدیدهای تکراری دربارهٔ «پاسخ سخت» را تکرار کردهاند.
پایان بازی
اینبار فرصت خریدن زمان وجود ندارد. حتی شبکههایی مانند بابک زنجانی هم دیگر نمیتوانند نجاتبخش حکومت باشند. جمهوری اسلامی دیگر در چشم جامعهٔ جهانی یک کشور نیست، بلکه یک گروه تروریستی تلقی میشود. از ابتدای انقلاب، سیاست خارجی جمهوری اسلامی با اشغال سفارت و گروگانگیری آغاز شد، با شعار «مرگ بر» ادامه یافت و امروز به مرحلهای رسیده که تمام جهان در برابرش صف کشیده است.
پیامد انسانی
بازگشت تحریمها تنها یک تحول در عرصه سیاست جهانی نیست؛ یک تراژدی انسانی است. هزینه این تحریمها را نه خامنهای، نه قاآنی و نه آقازادهها در مالزی و مونترال میپردازند. قربانیان واقعی، مردم ایران هستند؛ مردمی که با تحریم، سرکوب و فلاکت فرسوده شدهاند. امیدشان به عقلانیشدن حکومت بارها نقش بر آب شده و دیگر حاضر نیستند همان اشتباه تاریخی را تکرار کنند. ایران لقمه دهان جمهوری اسلامی نبود و نیست. این سرزمین توان ترمیم و برخاستن دوباره دارد. اما نسلی که قربانی تحریمها و سیاستهای ویرانگر شد، فراموش نخواهد کرد. این نسل به فرزندان و نوههای خود یاد خواهد داد که هیچگاه نباید دوباره به آخوند اعتماد کرد.
تازهترین «دستاورد» خامنهای و سپاه!
امشب در «برنامه»، با کنایه به «دستاورد»، به موضوع بازگشت تحریمها و تأثیر آن بر زندگی روزمره مردم ایران پرداختیم. مهمان اصلی برنامه شهیر شهید ثالث بود و مخاطبان از سراسر جهان در این مورد به گفتوگو پرداختند.
«برنامه با کامبیز حسینی» از فردا به مدت دو هفته مرخصی خواهد بود. شما میتوانید قسمتهای گذشتهٔ «برنامه» را در یوتیوب و وبسایت ایران اینترنشنال مشاهده کنید.
به نوشته جیسون برک، خبرنگار حوزه امنیت بینالملل روزنامه گاردین، این راهبرد، بهویژه در فقدان توان نظامی متعارف مؤثر، بهگونهای طراحی شده تا آسیبهای غیرمنتظرهای به «نقاط آسیبپذیر» دشمنان وارد کند، و همزمان از طریق ایجاد ترس، تردید یا بیثباتی، هزینههای مقابله با جمهوری اسلامی را افزایش دهد.
در تازهترین نمونه، مقامهای امنیتی استرالیا حکومت ایران را به دستداشتن در مجموعهای از حملات یهودیستیزانه در این کشور متهم کردهاند. هرچند به نوشته گاردین جزئیات دقیق این اتهام علنی نشده، اما به گفته کارشناسان، این ادعا کاملاً محتمل است. متیو ردهد، تحلیلگر تهدیدات اطلاعاتی در مؤسسه سلطنتی خدمات متحد بریتانیا (RUSI) در اینباره به گاردین میگوید: «استرالیاییها چنین اتهامی را علناً مطرح نمیکنند مگر آنکه از آن مطمئن باشند.»
این اقدامات، بخشی از راهبرد درازمدت تهران برای مقابله غیرمستقیم با دشمنان و جلب حمایت مخاطبان منطقهای بهویژه در خاورمیانه است. اما تحلیلگران میگویند تغییر جهت اخیر حکومت ایران به سمت اهدافی مانند استرالیا، و استفاده گسترده از گروههای جنایتکار بهعنوان واسطه، بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، نشانگر ضعف استراتژیک و بیپشتوانه بودن در عرصه عملیات خارجی است.
در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل در خرداد ماه، توان عملیاتی جمهوری اسلامی در مقابله مستقیم با ارتشهای متعارف بهشدت زیر سوال رفت و حتی برنامه هستهای کشور با خساراتی روبهرو شد. وعده مقامهای تهران برای «پیامدهای ابدی» علیه آمریکا، بیشتر در قالب طرحهای خرابکارانه و پنهانی در خاک کشورهای غربی دنبال شد.
به نوشته گاردین، ایران در سالهای اخیر به شکل فزایندهای مخالفان خود را در اروپا و آمریکای شمالی هدف قرار داده است. آمریکا، بریتانیا، کانادا و ۱۲ کشور اروپایی در بیانیهای در ماه ژوئیه گذشته، تلاشهای وزارت اطلاعات و سپاه پاسداران برای «قتل، آدمربایی و ارعاب مخالفان در خاک کشورهای غربی» را بهشدت محکوم کردند. تهران این اتهامات را «ساختگی» و بخشی از «کمپین ایرانهراسی» خوانده است.
اهداف حملات پنهانی تهران
مراکز اجتماعی یهودیان، کنیسهها، فعالان سیاسی مخالف، و حتی رهبران سابق و کنونی کشورهای دشمن از جمله اهداف اصلی این حملات هستند. یک نمونه آن، صدور کیفرخواست از سوی دولت آمریکا در نوامبر گذشته علیه یک تبعه افغانستانی به اتهام تلاش برای ترور دونالد ترامپ به سفارش حکومت ایران بود. مقامهای بریتانیا نیز اعلام کردهاند که از سال ۲۰۲۲ تاکنون، بیش از ۲۰ طرح مرتبط با ایران امنیت شهروندان این کشور را تهدید کردهاند.
این عملیاتها اغلب توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و در مواردی توسط وزارت اطلاعات طراحی و اجرا میشوند. سپاه نهادی قدرتمند و مستقیماً زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی است و با در اختیار داشتن منابع مالی هنگفت، نقش مرکزی در پیشبرد راهبردهای پنهان جمهوری اسلامی دارد.
روند جدید: استفاده از مجرمان بهعنوان نیروی نیابتی
در روندی نگرانکننده، تهران بهطور افزایندهای از باندهای جنایتکار سازمانیافته در اروپا و سایر نقاط جهان برای اجرای عملیاتهای خرابکارانه خود استفاده میکند. به نوشته متیو لویت، کارشناس عملیات خارجی ایران، در جریان جنگ اخیر با اسرائیل نیز تهران با این گروهها تماس گرفته بود تا حملاتی سریع علیه منافع اسرائیل و آمریکا در اروپا ترتیب دهند.
هدفگیری استرالیا: نشانهای از استیصال؟
بهگفته تحلیلگر امنیتی بریتانیا، متیو ردهد، هدف قرار دادن استرالیا که تاکنون در اولویتهای امنیتی جمهوری اسلامی نبوده، نشانگر استیصال است. او میگوید: «این حملات بیشتر با هدف نشان دادن زندهبودن ایران در صحنه عملیات خارجی انجام شدهاند تا یک تهدید جدی عملیاتی.»
گزارش گاردین بر این نکته تاکید دارد که فعالیتهای خرابکارانه جمهوری اسلامی نهتنها تهدیدی برای امنیت بینالمللی بهشمار میآید، بلکه خود نشانهای از شکست راهبردی در عرصه درگیریهای متعارف و نشانهای از ضعف فزاینده در مواجهه مستقیم با دشمنان قدرتمند است.
