بارانهای سیلآسا در رشتهکوه هیمالیا طی ۲۴ ساعت گذشته دستکم ۳۶ کشته در هند برجای گذاشت. با بحرانی شدن وضعیت، هند تمامی دریچههای سدهای بزرگ در بخش کشمیر خود را بهدلیل بارشهای سنگین گشود و به پاکستان درباره احتمال وقوع سیلاب در پاییندست هشدار داد.
هند و پاکستان، دو رقیب دیرینه، طی هفتههای اخیر با بارشهای موسمی شدید و سیل گسترده روبهرو شدهاند.
تداوم بارشهای شدید، هند را واداشت تا چهارشنبه پنج شهریور تمامی دریچههای سدهای بزرگ در کشمیر را بگشاید.
یک منبع هندی گفت حدود ۲۰۰ هزار کیوسک (برابر با پنج میلیون و ۶۰۰ هزار لیتر در ثانیه) آب آزاد خواهد شد، اما هنوز روشن نیست این اقدام یکباره انجام میشود یا مرحله به مرحله.
آبی که هند از سدها رها کرده، تنها در یک روز معادل ۲.۳ برابر کل ظرفیت سد کرج است.
اسلامآباد تایید کرده که از دوم شهریور تاکنون سه بار از دهلینو هشدار رسمی دریافت کرده است.
به همین دلیل، پاکستان وضعیت هشدار سیل را در سه رودخانه راوی، چناب و ستلج اعلام کرده است.
مقامهای پاکستانی میگویند سطح آب این رودخانهها بهطور «بیسابقهای» در حال افزایش است.
رانش زمین در مسیر زیارتی هند
مرگبارترین حادثه در جریان این سیلابها، سهشنبه چهارم شهریور در قلمرو فدرال جامو و کشمیر رخ داد و رانش زمین در مسیر زیارتی حرم هندو «ویشنو دوی» جان ۳۳ نفر را گرفت.
سه نفر دیگر نیز در منطقه «دوده» بهدلیل طغیان رودخانهها کشته شدند.
در مجموع، تنها طی ۲۴ ساعت گذشته شمار قربانیان در هند به دستکم ۳۶ نفر رسید.
رسانههای محلی از گرفتار شدن حدود ۲۰۰ کودک در مدرسهای محاصرهشده با سیلاب در ایالت پنجاب هند خبر دادند.
تصاویر منتشرشده نشان میدهد بخشی از سد «مادهوپور» بر رودخانه «تاوی» در اثر باران شدید فرو ریخته و خودروها به درون آب سقوط کردهاند، هرچند گزارشی از تلفات منتشر نشده است.
مقامها همچنین نسبت به ادامه بارشهای شدید و خطر رانش زمین در مناطق کوهستانی هشدار دادهاند.
بارشهایی بیسابقه در حدود ۸۰ سال اخیر
مقامهای محلی اعلام کردند مسیرهای ارتباطی جامو با دیگر مناطق هند آسیب جدی دیده و شبکههای مخابراتی «تقریبا از بین رفته است».
عمر عبدالله، سروزیر جامو و کشمیر، وعده داد خدمات مخابراتی و جادهای بهسرعت بازگردانده شود.
مختار احمد، رییس اداره هواشناسی هند در سرینگر، اعلام کرد از ۲۳ آگوست (یک شهریور) تاکنون ۶۱۲ میلیمتر بارش در منطقه جامو ثبت شده است.
این میزان بارش ۷۲۶ درصد بالاتر از حد نرمال و بیشترین میزان از سال ۱۹۵۰ میلادی تاکنون است.
او هشدار داد طوفان و بارشهای سنگین در لداخ، هیماچال پرادش و جامو و کشمیر ادامه خواهد داشت.
جیتندرا سینگ، وزیر علوم و فناوری هند، در شبکه ایکس نوشت: «اولویت فوری بازگرداندن برق، آب و خدمات موبایل است؛ کاری که ماموران تمام شب مشغول آن بودهاند.»
باز شدن سدها و هشدار در پاکستان
با باز شدن سدها از سوی هند، ایالت پنجاب پاکستان که بهعنوان «سبد غذایی» کشور و محل زندگی نیمی از ۲۴۰ میلیون جمعیت این کشور شناخته میشود، اکنون در معرض «خطر بسیار بالا» قرار گرفته است.
این وضعیت ناشی از ترکیب بارشهای سنگین موسمی و حجم آبی است که از سدهای هند رهاسازی میشود.
به گفته مقامها، سطح آب این سه رودخانه در پاکستان به طور «بیسابقهای» افزایش یافته است.
بر اساس گزارشها، بخشهایی از معبد سیک «کرتارپور صاحب» در ایالت پنجاب پاکستان زیر آب رفت.
خسارات سنگینی نیز به زیرساختهای کشاورزی و شهری وارد شده است.
در پاکستان، شمار قربانیان بارانهای موسمی از اواخر ژوئن (اوایل تیر) تاکنون به ۸۰۴ نفر رسیده است که دستکم نیمی از آنها در ماه آگوست (دهم مرداد تاکنون) جان باختهاند.
مقامهای پاکستان پنج شهریور برای کمک به نجات سیلزدگان در پنجاب و اجرای عملیات امداد و تخلیه، نیروهای ارتش را به میدان آوردند.
تخلیه اجباری ساکنان از ۳۱ مرداد آغاز شده بود و همچنان ادامه دارد.
شمار آوارگان ناشی از سیل در پنجاب پاکستان به بیش از ۱۶۷ هزار نفر رسیده است.
به گفته مقامهای امدادی، حدود ۴۰ هزار نفر از ساکنان پیشتر و پس از هشدارها داوطلبانه، خانههایشان را ترک کرده بودند.
احتمال تشدید تنش میان هند و پاکستان
هند و پاکستان که هر دو قدرت هستهای هستند، دهههاست بر سر مسائل مرزی و سیاسی اختلاف دارند.
این دو کشور پس از درگیری کوتاه اما شدید در اردیبهشت که یکی از بدترین تنشهای نظامی آنها در سه دهه اخیر بود، در وضعیت تنشآلود به سر میبرند.
هند و پاکستان ۲۰ اردیبهشت امسال تحت فشار و میانجیگری آمریکا بر سر برقراری آتشبس به توافق دست یافتند.
ناظران هشدار میدهند اگر پاکستان خسارات جدی ناشی از رهاسازی آب را به حساب هند بگذارد، روابط شکننده دو کشور بیش از پیش متشنج خواهد شد.
دهلینو معمولا زمانی که سدهایش پر میشود، دریچهها را باز میکند و آب اضافی وارد پاکستان میشود، چرا که دو کشور چندین رودخانه مشترک دارند.
اسلامآباد اعلام کرد سه بار از دوم شهریور تاکنون از سوی دهلینو هشدار دریافت کرده و به همین دلیل برای رودخانههای راوی، چناب و ستلج اعلام وضعیت خطر کرده است.
ایالت پنجاب که در سال ۱۹۴۷ همزمان با استقلال دو کشور میانشان تقسیم شد، اکنون بار دیگر در مرکز یک بحران انسانی و سیاسی قرار گرفته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تعرفههای تنبیهی را در واکنش به خرید نفت روسیه از سوی هند علیه این کشور اعمال کرده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، اعمال این تعرفهها که از چهارشنبه پنجم شهریور اجرایی میشود، بر کالاهایی مانند پوشاک، جواهرات، کفش و کالاهای ورزشی، مبلمان و مواد شیمیایی تاثیر میگذارد و در ردیف بالاترین تعرفههای اعمال شده از سوی آمریکا - مشابه تعرفههای وضع شده بر چین و برزیل - قرار دارد.
معافیت موقت کالاهای از پیش صادر شده
اداره گمرک آمریکا اعلام کرد کالاهای هندی که پیش از ضربالاجل بارگیری شده و در راه آمریکا هستند، از معافیت سه هفتهای برخوردارند و میتوانند تا ۱۷ سپتامبر با نرخهای پایینتر قبلی وارد آمریکا شوند.
محصولات فولاد، آلومینیوم و مشتقات آنها، خودروهای مسافری، مس و برخی کالاهای دیگر که مشمول تعرفههای جداگانه تحت قانون تجاری «بخش ۲۳۲» هستند، از تعرفههای جدید معاف میمانند.
آسیب به صادرکنندگان هندی
به گفته اس.سی. رالهان، رییس فدراسیون سازمانهای صادراتی هند، این اقدام ایالات متحده، روند صادرات به بزرگترین بازار هدف هند را مختل خواهد کرد و حدود ۵۵ درصد صادرات این کشور شامل منسوجات، مواد شیمیایی و چرم، با اختلاف قیمتی ۳۰ تا ۳۵ درصدی در مقایسه با رقبا روبهرو خواهند شد.
او پیشنهاد کرد دولت مهلت یک ساله بازپرداخت وامهای بانکی صادرکنندگان آسیبدیده را تمدید و دسترسی به اعتبارات کمهزینه را تسهیل کند.
راجشواری سنگوپتا، استاد اقتصاد موسسه توسعه ایندیرا گاندی بمبئی، معتقد است کاهش ارزش روپیه راهکاری برای حمایت غیرمستقیم از صادرکنندگان و بازیابی قدرت رقابت از دست رفته است.
همزمان، یک مقام وزارت بازرگانی هند که نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت صادرکنندگان آسیبدیده کمک مالی دریافت خواهند کرد و به گسترش بازارهای صادراتی به کشورهایی مانند چین، منطقه آمریکای لاتین و خاورمیانه تشویق میشوند.
شکست پنج دور مذاکره
تصمیم افزایش تعرفهها پس از پنج دور مذاکره ناموفق گرفته شد.
طرف هندی امیدوار بود تعرفههای آمریکا را به ۱۵ درصد، مشابه نرخ اعمال شده برای ژاپن، کره جنوبی و اتحادیه اروپا، محدود کند. با این حال، در آستانه اجرایی شدن تعرفهها، مشاور تجاری کاخ سفید با پاسخی کوتاه، هرگونه امید برای تغییر این تصمیم را از بین برد.
این تنش تجاری در حالی رخ میدهد که حجم مبادلات دو کشور در سال گذشته به ۱۲۹ میلیارد دلار رسید و آمریکا با کسری تجاری ۴۵.۸ میلیارد دلاری در این مبادلات روبهرو بود.
تداوم روابط امنیتی
با وجود تنشهای تجاری، روابط امنیتی دو کشور همچنان پابرجاست.
سهشنبه چهارم شهریور، وزارتخانههای خارجه آمریکا و هند در بیانیههای یکسانی اعلام کردند مقامهای ارشد خارجه و دفاع دو کشور، به تازگی دیدار مجازی داشته و بر تمایل خود بهمنظور گسترش روابط دوجانبه تاکید کردهاند.
دو کشور همچنین بر پایبندی خود به ائتلاف امنیتی چهار جانبه موسوم به «کواد»، متشکل از آمریکا، استرالیا، ژاپن و هند، تاکید کردند.
موضوع حضور نمایندگان آژانس در ایران، در جلسه علنی چهارشنبه پنجم شهریور مجلس شورای اسلامی حاشیهساز شد و درگیری لفظی محمدتقی نقدعلی، نماینده خمینیشهر با محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی را در پی داشت.
نقدعلی گفت مصوبه مجلس برای حضور بازرسان آژانس انرژی اتمی در کشور باید رعایت شود و کسی که خلاف آن عمل کند «مجرم» است.
قالیباف تذکر او را «خارج از دستور و برخلاف آییننامه داخلی» خواند و گفت قانون الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس رعایت شده است.
با اینحال واکنش شماری از نمایندگان ادامه یافت و کامران غضنفری، نماینده تهران، گفت قالیباف میگوید با تایید شورای عالی امنیت ملی، برای ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به مراکز هستهای اجازه داده شده است.
او ورود بازرسان آژانس به ایران را «نقض صریح قانون تعلیق همکاری» جمهوری اسلامی با این نهاد خواند.
غضنفری هشدار داد علیه پزشکیان اعلام جرم خواهد شد.
حضور بازرسان در ایران
همزمان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی خبر داد که ورود بازرسان آژانس به ایران، با تصمیم شورای عالی امنیت ملی انجام شده است.
او گفت حضور این بازرسان در ایران، «صرفا برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر» صورت گرفته است.
عراقچی تاکید کرد: «هیچ توافق جدیدی بین ایران و آژانس "هنوز" نهایی نشده است.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، چهارم شهریور در مصاحبه با فاکس نیوز اعلام کرد نخستین تیم بازرسان این نهاد پس از ماهها وقفه به ایران بازگشته است.
به گفته او، بازرسان آژانس در شرایط جنگی ایران را ترک کردند.
گروسی تاکید کرد که با وجود این، ایران بهعنوان عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای «موظف به پذیرش بازرسیها» است و بدون آن، «هیچ مذاکره جدیای شکل نخواهد گرفت».
متهم شدن آژانس به جاسوسی
امیرحسین ثابتی، نماینده تهران، پنج شهریور در واکنش به این مصاحبه در صحن مجلس گفت: «جاسوسان آژانس در قالب بازرس به ایران آمدهاند.»
او خطاب به علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفت: «زمان جنگ گفتید که وقتی جنگ تمام شود به حساب گروسی میرسیم اما ظاهرا الان گروسی دارد به حساب ما میرسد.»
علاوه بر لاریجانی، برخی دیگر از مقامات جمهوری اسلامی نیز پس از جنگ ۱۲ روزه، گروسی را تهدید کردند.
والاستریت ژورنال چهارم شهریور گزارش داد گروسی پس از دریافت تهدید مشخص از سوی جمهوری اسلامی، اخیرا تحت حفاظت ۲۴ ساعته نیروهای ویژه اتریش قرار گرفته است.
ثابتی در بخش دیگری از نطق خود، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی را خطاب قرار داد و گفت: «من متن توافقنامه شما با آژانس را خواندم. این متن فاجعه است. اگر دروغ است خواهشا تکذیب کنید.»
او افزود: «توافق عراقچی با آژانس، جنگ بعدی را قطعی میکند. امنیت ملی ما شوخی نیست.»
طرح این سخنان در شرایطی است که چهارم شهریور، آخرین دور مذاکرات هستهای میان ایران و سه کشور اروپایی در ژنو بدون نتیجه مشخص پایان یافت.
بر اساس گزارشها، اروپاییها شرط کردهاند از سرگیری بازرسیهای آژانس، ارائه گزارش دقیق درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و ورود به روند دیپلماتیک با آمریکا، باید محقق شود.
این موشک ۱۲۰ متری که بزرگترین موشک ساختهشده در تاریخ به شمار میرود، حدود ساعت سه بامداد چهارشنبه پنجم شهریور (به وقت ایران) از پایگاه فضایی استاربیس در جنوب تگزاس به فضا پرتاب شد.
این ماموریت برای شرکتی که تحت رهبری ایلان ماسک فعالیت میکند، یک دستاورد حیاتی به شمار میآید.
پیشتر، شکستهای متوالی در پروازهای آزمایشی این پرسش را ایجاد کرده بود که آیا استارشیپ قادر خواهد بود در دهمین پرواز آزمایشی خود اهداف بلندپروازانه ماسک را برآورده کند یا نه.
بزرگترین و قدرتمندترین موشک بشر
استارشیپ که بهعنوان بزرگترین و نیرومندترین موشک جهان معرفی شده، ستون فقرات برنامههای اسپیسایکس است؛ از انتقال دستههای عظیم ماهوارههای اینترنتی «استارلینک» به مدار زمین گرفته تا رساندن انسان به ماه و در نهایت سفر به مریخ.
پس از پرتاب موشک، بر اساس برنامه، بوستر فوق سنگین از فضاپیمای استارشیپ جدا شد و در خلیج مکزیک فرود آمد.
سپس استارشیپ مسیر خود را در فضا ادامه داد و حدود ۲۰ دقیقه پس از پرتاب، مجموعهای از ماهوارههای آزمایشی هموزن و هماندازه با ماهوارههای آینده استارلینک را یکییکی آزاد کرد.
کارکنان اسپیسایکس که پخش زنده را تماشا میکردند با هر بار جدا شدن ماهوارهها تشویق و ابراز شادمانی کردند چرا که اسپیسایکس در نهمین پرواز آزمایشی خود نتوانسته بود این مرحله کلیدی را با موفقیت پشت سر بگذارد.
زمانی که استارشیپ وارد جو زمین شد و حدود یک ساعت بعد در اقیانوس هند فرود آمد، صدای تشویقها بار دیگر در مرکز کنترل ماموریت بلند شد؛ هرچند که ظاهرا پس از برخورد با آب، منفجر شد.
نتیجه نهایی
با وجود این انفجار، تیم اسپیسایکس ماموریت را عمدتا موفقیتآمیز ارزیابی کرد.
دن هوت، مدیر ارتباطات اسپیسایکس، در پایان پخش زنده گفت: «تبریک به همه همکاران در اسپیسایکس. یک سال کار و تلاش بیوقفه برای این لحظه صرف شد و امروز به نتیجه رسید.»
اسپیسایکس در سال جاری مسیر دشواری را پشت سر گذاشته است.
دو پرتاب نخست استارشیپ در سال ۲۰۲۵ تنها چند دقیقه پس از آغاز به انفجار انجامیدند. پرتاب سوم نیز موفق به استقرار ماهوارههای آزمایشی نشد و کنترل خود را از دست داد.
یک فضاپیمای دیگر هم در ماه ژوئن هنگام سوختگیری روی سکوی آزمایش منفجر شد.
این شرکت بارها تاکید کرده از شکستها بهعنوان فرصت یادگیری استفاده میکند و آموختهها را در پرتابهای بعدی به کار میگیرد.
با این حال، پس از شروع ناامیدکننده سال، ماموریت اخیر تحت فشار بیشتری قرار داشت تا عملکرد بهتری نسبت به پروازهای پیشین نشان دهد.
ماسک، سوم شهریور و پیش از پرتابی که به تعویق افتاد، خطاب به بینندگان گفت: «هزاران چالش مهندسی هم برای سفینه و هم برای بوستر باقی مانده است.»
او بزرگترین مانع را سپر حرارتی استارشیپ دانست؛ بخشی که باید جلوی داغ شدن بیش از حد فضاپیما هنگام ورود مجدد به جو را بگیرد.
استارشیپ قرار است کاملا قابل استفاده مجدد باشد و در نهایت جایگزین فالکون-۹ شود؛ موشکی که در حال حاضر اصلیترین وسیله پرتاب اسپیسایکس برای ماهوارهها و ماموریتهای انسانی است.
ناسا تاکنون قراردادهایی به ارزش حدود چهار میلیارد دلار به اسپیسایکس سپرده تا با استفاده از استارشیپ، فضانوردان را به سطح ماه برساند.
هدف نهایی فرود و برخاست از ماه و مریخ عنوان شده است.
آزمونهای جدید
با وجود این چشمانداز، اسپیسایکس هنوز در تلاش است ثابت کند استارشیپ میتواند به مدار برسد، ماهوارهها را مستقر کند و بهطور کامل و سالم به زمین بازگردد.
در طول ماموریت اخیر، استارشیپ به عنوان بخشی از یک آزمایش دیگر در حین پرواز، یکی از موتورهای رپتور خود را برای مدت کوتاهی دوباره روشن کرد.
این فضاپیما برای مانور در فضا و خارج شدن از مدار، نیاز به راهاندازی مجدد موتورهای خود خواهد داشت.
اسپیسایکس تاکنون در دو پرواز نشان داده که قادر است بوستر فوق سنگین خود را در میانه هوا با بازوهای مکانیکی عظیمش بگیرد.
با این حال، در ماموریت اخیر، تصمیم گرفت بوستر را به سکوی فرود بازنگرداند و به جایش، آن را در نزدیکی سواحل آمریکا به فرود کنترلشده هدایت کند.
همچنین بار دیگر مجموعهای آزمایش روی کاشیهای سپر حرارتی انجام شد؛ کاشیهایی که سطح فضاپیما را میپوشانند و وظیفه دارند در زمان ورود به جو مانع از داغ شدن بیش از حد آن شوند.
به نظر میرسید بالچههای استارشیپ همچنان آسیب دیده بودند و قطعاتی از آنها در طول سفر بازگشت به زمین جدا شدند.
