گروه منع گسترش تسلیحات هستهای گروه هفت اعلام کرد جمهوری اسلامی هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد. این گروه با تاکید بر تعهد خود به صلح و ثبات پایدار در خاورمیانه، خواستار ازسرگیری مذاکرات برای دستیابی به توافقی جامع، قابل راستیآزمایی و پایدار درباره برنامه هستهای تهران شد.
در بیانیه این گروه که چهارشنبه ۲۹ مرداد منتشر شد، آمده است که حکومت ایران باید همچنان عضو معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای (انپیتی) باقی بماند و تعهدات خود بهعنوان یک کشور غیرهستهای (از جمله توافق جامع پادمان) را بهطور کامل اجرا کند.
گروه هفت همچنین از تهران خواست از اقدامات تنشزا خودداری کرده و همکاری فوری و کامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از جمله ارائه اطلاعات قابل راستیآزمایی درباره همه مواد هستهای در ایران را از سر بگیرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۹ مرداد در پاسخ به سوالی درباره بازگشت بازرسان آژانس به ایران گفت آنها باید باشند تا همکاری با این سازمان انجام شود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز ۲۷ مرداد گفت سطح مبادلات تهران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی «بعد از اتفاقات اخیر تغییر کرده» اما رابطه با آژانس مستقیم است.
پیش از این، وزارت خارجه مصر از تلاشهای میانجیگرانه برای از سرگیری همکاری جمهوری اسلامی ایران با آژانس پس از توقف آن خبر داد. تهران وجود این تماسها با هدف کاهش تنشها و حفظ ثبات منطقهای را تکذیب کرد.
نگرانی از گروههای نیابتی تهران
اعضای گروه هفت علاوه بر این، نگرانی جدی خود را درباره اشاعه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی و حمایت آن از گروههای نیابتی از جمله حماس، حزبالله، حوثیها و شبهنظامیان همسو در عراق ابراز کردند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پیشتر جمهوری اسلامی را یک تهدید حیاتی برای موجودیت اسرائیل خوانده و برنامه هستهای و موشکی حکومت ایران را «دو توده سرطانی» توصیف کرده بود که باید برای حفظ حیات اسرائیل، برداشته میشدند.
خبرگزاری رویترز ۲۳ مرداد با اشاره به ادامه تنشها بر سر برنامه اتمی جمهوری اسلامی و آتشبس «شکننده» با اسرائیل، به نقل از سه منبع مطلع ایرانی نوشت اکنون تهران مذاکره با آمریکا برای حل مناقشه چند دههای را تنها راه اجتناب از تشدید درگیری و خطر موجودیتی علیه خود میداند.
رویترز تاکید کرد که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اکنون با دیدن هزینه تقابل نظامی، به سوی مذاکره تمایل پیدا کرده است.
بر اساس گزارش چهارشنبه ۲۹ مرداد شبکه انبیسینیوز، اسناد منتشر شده نشان میدهد ترامپ از ۳۱ دی ماه تا ۱۰ مرداد، نزدیک به ۶۹۰ خرید اوراق قرضه انجام داده است.
این اوراق شامل بدهی شرکتها، دولتهای محلی و نهادهایی است که بهطور مستقیم میتوانند از سیاستهای دولت او تاثیر بگیرند.
در میان این خریدها، اوراق قرضه متعلق به بیمارستانهای شهری، فرودگاهها، صندوقهای توسعه منطقهای و نهادهای آموزشی در ایالتهای مختلف آمریکا از فلوریدا تا آلاسکا دیده میشود.
ترامپ همچنین اوراق قرضه سه بانک بزرگ آمریکا شامل مورگان استنلی، ولز فارگو و سیتیگروپ را - هرکدام دستکم به ارزش ۱۰۰ هزار دلار - خریداری کرده است.
این معاملات در حالی صورت گرفته که او در حال بررسی تغییر ریاست بانک مرکزی آمریکاست و استیون میران، یکی از مشاوران ارشد خود را برای عضویت در هیات مدیره فدرال رزرو معرفی کرده است.
فدرال رزرو با تغییر نرخ بهره و سیاستهای نظارتی میتواند بهطور مستقیم بر سود و زیان بانکها تاثیر بگذارد.
اسناد نشان میدهند ترامپ حداقل ۵۰۰ هزار دلار اوراق قرضه از شرکتهای کوالکام، تیموبایل آمریکا، هوم دیپو و شرکت بیمه درمانی یونایتدهلت خریداری کرده است.
همچنین او دستکم ۲۵۰ هزار دلار اوراق قرضه از شرکت متا خریداری کرده است.
مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، در مراسم تحلیف ترامپ حضور داشت و یک میلیون دلار به این مراسم کمک مالی کرد.
ترامپ علاوه بر خرید اوراق قرضه شرکتی، صدها اوراق قرضه شهری نیز در اختیار دارد که میتواند از بازپرداخت بدهی از سوی دولتهای محلی سود ببرد.
این در حالی است که دولت فدرال تحت کنترل او روند توزیع منابع مالی به ایالتها و شهرها را بهطور سختگیرانه مدیریت میکند.
نشریه فوربس ارزش داراییهای ترامپ را حدود ۵.۵ میلیارد دلار برآورد کرده است. رقمی که از سال ۲۰۲۴ تاکنون ۳.۲ میلیارد دلار افزایش یافته است.
بر اساس گزارشی که نشریه «استارز اند استرایپس» چهارشنبه ۲۹ مرداد منتشر کرد، امکان خرید ۲۰ پهپاد دیگر نیز در آینده پیشبینی شده است.
کارشناسان به این روزنامه گفتند آمریکا احتمالا میخواهد از این پهپادهای کپی برای اهداف آموزشی و آزمایشی استفاده کند.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، ماه گذشته مدلی تازه به نام «سامانه رزمی بدونسرنشین کمهزینه» (لوکاس) را بررسی کرد که از سوی یک پیمانکار دفاعی در آریزونا طراحی شده تا با شاهد-۱۳۶ رقابت کند.
پهپاد شاهد-۱۳۶ نخستینبار در سال ۲۰۱۹ در حمله به تاسیسات نفتی عربستان سعودی استفاده شد و از آن زمان در یمن، عراق و جنگ اوکراین بهکار گرفته شده است.
روسیه نیز این پهپاد را با نام «گران-۲» به تولید انبوه رسانده و در مقطعی روزانه تا ۱۴۰ فروند از آن را به سوی اوکراین شلیک کرده است.
این پهپادها بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار قیمت دارند و میتوانند تا ۹۰ کیلوگرم مواد منفجره را در فاصله بیش از هزار و ۲۰۰ مایل (حدود هزار و ۹۳۰ کیلومتر) به هدف برسانند.
نسخه کوچکتر آن، شاهد-۱۳۱، توان حمل حدود ۲۰ کیلوگرم مواد منفجره دارد.
اسفند ۱۴۰۳، در همایش بزرگ محافظهکاران آمریکا (CPAC)، یک پهپاد ساخت ایران که از سوی روسیه در جنگ اوکراین به کار گرفته شده، به نمایش گذاشته شد.
کپی شاهد-۱۳۶ برای تمرین نظامی
نیروی هوایی آمریکا تنها مشخصات کلی پهپادهای کپی، از جمله ابعاد، سامانه پیشران و ظرفیت محموله را ارائه کرده اما درباره سامانههای الکترونیکی داخلی جزییاتی نداده است.
به گفته ولف-کریستین پائس، پژوهشگر ارشد موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک، این نشان میدهد تمرکز بر بازدارندگی نظامی است نه جنگ الکترونیک.
او افزود: «نیروی هوایی میخواهد چیزی داشته باشد که مثل شاهد پرواز کند، ظاهرش شبیه شاهد باشد و امضای راداری مشابهی داشته باشد تا بتوانند تمرین کنند اگر چنین پهپادی به موقعیتشان نزدیک شد، چطور آن را سرنگون کنند.»
به نوشته این روزنامه، سفارش تا ۳۶ فروند نشان میدهد ارتش آمریکا خود را برای مقابله با حمله انبوه پهپادها آماده میکند؛ ضعفی که پیشتر در سامانههای دفاعی این کشور شناخته شده است.
پائس گفت که آمریکا بیشتر برای رهگیری جنگندهها یا بمبافکنها آمادگی دارد تا پهپادهای کند و کمارتفاعی مانند شاهد.
طبق این گزارش، پهپادهای کپیشده به مرکز تسلیحات پایگاه هوایی اگلین در فلوریدا منتقل خواهند شد. جایی که طراحی و توسعه سامانههای هوابرد را بر عهده دارد.
با توجه به نبود طرحهای فنی دقیق، پیمانکاران باید خودشان نسخههای مشابه شاهد-۱۳۶ را طراحی و بازتولید کنند.
این تحریمها که چهارشنبه ۲۹ مرداد اعلام شدند، دو قاضی و دو دادستان کل دیوان کیفری بینالمللی را هدف قرار میدهند که همگی در پروندههایی علیه اعضای ارتش آمریکا و مقامهای اسرائیلی دخیل هستند.
در واکنش به اعلام این تحریمها، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در بیانیهای گفت: «من به مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، برای تصمیمش در اعمال تحریم علیه قضات دیوان بینالمللی دادگستری در لاهه تبریک میگویم.»
نتانیاهو اضافه کرد: «این اقدامی قاطع در برابر کارزار تهمت و دروغ علیه دولت و ارتش اسرائیل و به سود حقیقت و عدالت است.»
بر اساس اعلام واشینگتن، افراد تحریمشده عبارتند از: کیمبرلی پروست، قاضی کانادایی، نیکولا گیو، قاضی فرانسوی، نازهات شمیم خان، دادستان کل فیجیایی و مامه ماندیایه نیانگ، دادستان کل سنگالی.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در بیانیهای اعلام کرد: «ایالات متحده بهطور ثابت در برابر سیاسیکاری و سوءاستفاده از قدرت در دیوان کیفری بینالمللی، بیتوجهی به حاکمیت ملی ما و مداخلات قضایی غیرمشروع ایستاده است.»
به گفته روبیو، این دادگاه تهدیدی علیه امنیت ملی ایالات متحده است و به ابزاری برای جنگ حقوقی علیه آمریکا و متحد نزدیکش، اسرائیل، تبدیل شده است.
بر پایه گزارشها، پروست مجوز تحقیق درباره نیروهای آمریکایی در افغانستان را صادر کرده و گیو احکام بازداشت برای نتانیاهو و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین را امضا کرده است.
همچنین خان و نیانگ به دلیل ادامه حمایت از اقدامات این دیوان علیه اسرائیل، از جمله پشتیبانی از احکام بازداشت، تحریم شدهاند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیش از این با امضای فرمانی اجرایی، تحریمهای اقتصادی و محدودیتهای مسافرتی علیه دیوان کیفری بینالمللی و مقامات آن به اتهام «اقدامات نامشروع و بیاساس» علیه ایالات متحده و اسرائیل اعمال کرده بود.
دیوان کیفری بینالمللی این تصمیم رییسجمهوری آمریکا را محکوم کرده و قول داده بود به «ارائه عدالت و امید در سراسر جهان» ادامه دهد.
یک قاضی فدرال آمریکا، ۲۸ تیر با صدور حکمی، اجرای فرمان اجرایی ترامپ درباره دیوان کیفری بینالمللی را متوقف کرد.
خبرگزاری رویترز نوشت در این حکم که از سوی قاضی نانسی تورسن صادر شده، فرمان اجرایی ترامپ «نقض قانون اساسی و ناقض آزادی بیان» توصیف شده است.
مجلس نمایندگان آمریکا، ۱۵ خرداد ۱۴۰۳ طرح جمهوریخواهان را برای تحریم دیوان بینالمللی کیفری به دلیل درخواست صدور دستور بازداشت نتانیاهو از سوی دادستان این دیوان، تصویب کرد.
کریم خان، دادستان ارشد دیوان کیفری بینالمللی، ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ از قضات این دیوان خواست برای رهبران حماس و اسرائیل به اتهام ارتکاب جنایات جنگی، قرار بازداشت صادر کنند.
باراک راوید خبرنگار اسرائیلی اکسیوس چهارشنبه ۲۹ مرداد به نقل از یک مقام آمریکایی، گزارش شبکه المیادین در اینباره را «نادرست» خواند و گفت: «ویتکاف هیچ پیامی منتقل نکرده است.»
پیشتر حساب کاربری المیادین با استناد به «منابع دیپلماتیک غربی» نوشته بود: «گابرل لوگینگر، معاون وزیر خارجه سوئیس، پیامی از ویتکاف، به تهران برد.»
رسانههای داخلی، چهارشنبه از دیدار علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی با این مقام سوئیسی خبر دادند و نوشتند دو طرف بر «اهمیت حلوفصل مسائل هستهای» تاکید کرده و درباره موضوعات مهم منطقهای تبادل نظر کردند.
لوچینگر، پس از این دیدار با مجید تخت روانچی، معاون سیاسی وزارت خارجه، دیدار و در مورد «تحولات منطقه، غزه و برنامه هستهای ایران» گفتوگو کرده است.
سوئیس سالهاست بهعنوان حافظ منافع آمریکا نقشی کلیدی در تبادل پیامهای دیپلماتیک تهران و واشینگتن دارد.
عباس عراقچی وزیر امور خارجه چمهوری اسلامی چهارشنبه گفت: «از تعامل دیپلماتیک با کشورهای غربی، از جمله ایالات متحده آمریکا و مذاکره با آمریکا در موضوع هستهای هرگز ابا نکردهایم»
او تاکید کرد: «در این زمینه برنامهریزی کرده و حتی اقدام هم کردهایم. همه شاهد بودند که ما پنج دور مذاکره داشتیم که در نهایت، به جنگ منتهی شد. بهعبارت دیگر، رویکرد ما استفاده از مذاکره و ابزار دیپلماسی در روابط خارجی بوده و تقویت این رویکرد مدنظر قرار گرفته است.»
عراقچی افزود که تا نقطه مذاکره با آمریکا فاصلهای وجود دارد.
همکاری با آژانس در حالهای از ابهام
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، درباره ارتباط ایران با آژانس بینالملی انرژی اتمی نیز گفت که تهران نمیتواند همکاری با آژانس را به صورت کامل قطع کند.
عراقچی در مصاحبهای تصویری با خبرگزاری دولتی ایرنا در پاسخ به سوالی درباره بازگشت بازرسان آژانس به ایران گفت آنها باید باشند تا همکاری با این سازمان انجام شود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۷ مرداد گفت سطح مبادلات تهران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی «بعد از اتفاقات اخیر تغییر کرده» اما رابطه با آژانس مستقیم است.
او از احتمال برگزاری دور بعدی گفتوگوها با آژانس در روزهای آینده خبر داد.
لاریجانی بهدنبال خارج کردن تهران از بحران
لاریجانی که به تازگی به سمت دبیری شورای عالی امنیت ملی انتخاب شده است، در هفتههای اخیر تلاش کرده تا نقشی فعالتر نسبت به علیاکبر احمدیان، دبیر پیشین این شورا داشته باشد.
او پیشتر در مصاحبه با شبکه المیادین گفت: «آمریکا باید موضع خود در مذاکره را مشخص کند. آنها وقتی از مذاکره صحبت میکنند، همزمان از جنگ هم حرف میزنند.»
دبیر شورای عالی امنیت ملی در این مصاحبه تاکید کرده بود: «اگر آمریکا دریابد که نمیتواند با جنگ جمهوری اسلامی را شکست دهد و برای مذاکره بیاید، قطعا پاسخ مثبت میدهیم اما اگر برای مذاکره بیایند تا خود را برای جنگ بعدی آماده کنند، این برای ما سودی نخواهد داشت.»
فعال شدن لاریجانی و سفر اخیر او به عراق و لبنان نشان داد مسیر دیپلماسی برای جمهوری اسلامی حتی در کشورهایی که روزگاری به عنوان بخشی از «جبهه مقاومت» شناخته میشدند، چندان هموار نیست؛ تا جایی که ساعاتی پس از ترک بیروت از سوی لاریجانی، نواف سلام، نخستوزیر لبنان، گفت در جریان این سفر از لاریجانی انتقاد و دخالتهای جمهوری اسلامی در لبنان را محکوم کرده است.
سلام افزود: «ما روابطی با ایران داریم و میخواهیم که این روابط باثبات و بدون دخالت در امور داخلی ما باشد.»
جوزف عون، رئیسجمهوری لبنان نیز پیشتر و در ۲۲ مرداد در دیدار با لاریجانی، خواستار عدم دخالت تهران در امور داخلی این کشور شد و بر اجرای طرح خلع سلاح حزبالله و دیگر گروهها تاکید کرد.
فرید مجتهدی، اقلیمشناس، چهارشنبه ۲۹ مرداد در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا توضیح داد پسروی آب دریا به حدود ۳۰۰ متر در سواحل خزر رسیده و اگر به ۵۰۰ یا ۶۰۰ متر افزایش یابد، منطقهای بیابانی متشکل از ماسه و نمک بر جای خواهد گذاشت.
او افزود: «در حال حاضر با فرسایش بادی در سواحل دریای خزر مواجهیم.»
به گفته مجتهدی، بیابانی شدن مناطق جنوبی خزر موجب شکل گیری طوفان های گرد و خاک میشود که سکونتگاه های کرانه جنوبی دریا را متاثر می کند.
معصومه بنیهاشمی، مدیر مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر، ۲۷ مرداد از کاهش دو متری سطح آب این دریا از سال ۱۳۷۵ تاکنون خبر داد.
او توضیح داد روند کاهشی سطح آب دریای خزر در دو سال اخیر نسبت به دوره حدود ۳۰ ساله افزایش یافته، بهطوری که سال گذشته سطح آب این دریا ۲۶ سانتیمتر کاهش یافته است.
آخرین گزارشی که مرکز مطالعات و تحقیقات خزر تهیه کرده، مربوط به خرداد امسال است که تداوم روند کاهش سطح آب این دریا را تایید میکند.
این گزارش نشان میدهد یکچهارم کاهش آب در دو ساله اخیر رخ داده است.
سطح خزر در سال ۱۴۰۲ به یکی از کمترین مقادیر خود در قرن اخیر رسید.
با توجه به آمارهای جدید، تراز آب در دریای خزر از ۱۸ سال پیش با روندی شدیدتر کاهش پیدا کرده است.
سطح آب خزر اکنون ۲۹ متر پایینتر از سطح دریاهای آزاد است و کارشناسان علوم دریایی و اقلیمی پیشبینی میکنند تا پایان قرن جاری، سطح آن بین ۹ تا ۱۸ متر کاهش داشته باشد.
این حجم از کاهش آب منجر به از دست رفتن یکچهارم مساحت کل این دریاچه میشود.
مهدی زارع، استاد تمام زمینشناسی، هشدار داد اگر روند کنونی سدسازی روسیه و برداشت آب از ولگا ادامه یابد، خزر تا سال ۲۱۰۰ بین ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت خود را از دست خواهد داد.
با کاهش ورودی آب به خزر، تالابها، پرندگان مهاجر و ماهیان خاویاری در معرض نابودی قرار گرفتهاند.
به گفته مجتهدی، یکی از مهمترین اثرات پس روی آب دریای خزر بر تالاب انزلی و تالاب میانکاله است.
این اقلیمشناس هشدار داد تالاب انزلی علاوه بر پسماند و فاضلاب و رسوب، با خطر خشک شدن مواجه است، زیرا: «این تالاب از نظر هیدرولوژیکی به دریای خزر ارتباط دارد و بهدلیل ارتفاع بالاتر از دریا، شاهد مکش آب تالاب هستیم.»
