جبهه اصلاحات در بیانیهای با اشاره به اینکه امروز، روان جمعی ایرانیان زخمی است و سایه ناامیدی و اضطراب، همچنان بر زندگی روزمره مردم سنگینی میکند، بر ضرورت اقداماتی نظیر تعلیق داوطلبانه غنیسازی اورانیوم و گشودگی نسبی در فضای سیاسی و اقتصادی کشور تاکید کرد.
در این بیانیه که یکشنبه ۲۶ مرداد منتشر شد و واکنش منفی طیف دیگری از نیروهای جمهوری اسلامی را برانگیخت، با اشاره به نتایج جنگ ۱۲ روزه، گفته شده است: « پیامدهای جنگ در کنار تورم افسارگسیخته، رکود تولید، سقوط ارزش پول ملی و فرار سرمایه، خطر فلج اقتصادی را بیش از هر زمان برجستهتر کرده است.»
این جبهه در بیانیه خود از جمله خواستار اعلام آمادگی تعلیق داوطلبانه غنیسازی و پذیرش نظارت آژانس انرژی اتمی در قبال رفع کامل تحریمها شده و این اقدام را تلاش برای آغاز مذاکرات جامع و مستقیم با آمریکا و عادیسازی روابط با این کشور خوانده است.
جبهه اصلاحات در این بیانیه از همه «نیروهای سیاسی ملی مدافع رویکرد اصلاحات مسالمت جویانه و خشونت پرهیز اعم از داخل و خارج کشور، و از تمام نهادهای تصمیمگیر حامی حقوق ملت» خواسته است که «بهجای تداوم مرزبندیهای مصنوعی و بیثمر، بر محور منافع ملی گرد هم آیند.»
پیش از این، حسن روحانی و مهدی کروبی نیز در اظهاراتی با انتقاد از برنامه جمهوری اسلامی درباره خطر شروع دوباره جنگ هشدار داده و خواستار تجدیدنظر در سیاستهای کنونی جمهوری اسلامی شده بودند.
مهدی کروبی، از رهبران جنبش سبز، با انتقاد از سیاستهای حاکمیت از جمله برنامه هستهای، گفت که این مسیر کشور را به «کف دره» برده و خواستار «بازگشت به مردم و اصلاحات ساختاری» شد. حسن روحانی نیز کاهش تنش با آمریکا را «لازم و واجب» دانست و بر ضرورت تدوین استراتژی ملی نوین تاکید کرد.
کروبی پنجشنبه ۲۳ مرداد گفت برای اینکه ایران بماند و بیش از آنکه دیر شود، «حاکمان به مردم برگردند و زمینه اصلاحات ساختاری مبتنی بر رای ملت» را فراهم کنند.
روحانی، رییس دولتهای یازدهم و دوازدهم نیز چهارشنبه ۲۲ مرداد در جمع مشاوران خود خواستار تدوین و تکمیل «یک استراتژی ملی جدید» بر اساس خواست مردم و تمرکز بر توسعه و عظمت ایران شد.
او هشدار داد بیتوجهی به این اقدامات میتواند کشور را دوباره در معرض خطر جنگ قرار دهد.
جبهه اصلاحات که از ۲۷ تشکل اصلاحطلب هوادار جمهوری اسلامی تشکیل شده، در بیانیه یکشنبه ۲۶ مرداد خود تهدید فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی را بسیار واقعی خوانده و نوشته است که بازگشت پرونده هستهای ایران به فصل هفتم منشور ملل متحد، تحریمهای سازمان ملل را بازمیگرداند و رکودی عمیقتر از پیامدهای جنگ اخیر به بار خواهد آورد.
بریتانیا، فرانسه و آلمان سهشنبه ۲۱ مرداد در نامهای رسمی خطاب به شورای امنیت و دبیرکل سازمان ملل اعلام کردند اگر جمهوری اسلامی به مذاکرات بازنگردد، آمادهاند مکانیسم ماشه را فعال کنند. اقدامی که به اعمال مجدد تحریمهای شورای امنیت منجر خواهد شد.
آنان تاکید کردند برای جلوگیری از این اقدام تا پایان ماه جاری میلادی به تهران مهلت دادهاند.
در بیانیه جبهه اصلاحات با چنین استدلالی تداوم وضع موجود با آتشبسی شکننده و آیندهای مبهم یا تکرای الگوی ۲۲ سال گذشته برای مذاکره تاکتیکی و خرید زمان رد و در مقابل تاکید شده است که تنها راه نجات جمهوری اسلامی، « انتخاب شجاعانه آشتی ملی و ترک تخاصم در داخل و خارج کشور با هدف اصلاح ساختار حکمرانی و بازگشت به اصل حاکمیت مردم از طریق برگزاری انتخابات آزاد و حذف نظارت استصوابی و از سوی دیگر پایان دادن به تنش زایی و انزوای بینالمللی است.»
۱۱ مطالبه قدیمی و بیپاسخ مانده
جبهه اصلاحات در ادامه بیانیه خود، و برای آنچه «تحقق آتشی ملی و ترک تخاصم در داخل و خارج کشور» خوانده، ۱۱ خواسته و مطالبه را بهعنوان « نقشه راه فوری و عملیاتی خود را برای انجام اصلاحات ساختاری در دو حوزه سیاست داخلی و سیاست خارجی » مطرح کرده است.
جبهه اصلاحات در بند اول مطالبات خود خواستار «اعلام عفو و بخشودگی عمومی، برداشتن حصر مهندس میرحسین موسوی و دکتر زهرا رهنورد، رفع محدودیتهای سیاسی سیدمحمد خاتمی، آزادی همه زندانیان سیاسی، عقیدتی و فعالان مدنی و پایان دادن به سرکوب منتقدان مصلح برای بازسازی اعتماد ملی و ترمیم شکاف ملت–حاکمیت» شده است.
جبهه اصلاحات در ادامه همچنین خواستار تغییر گفتمان حکمرانی به توسعه ملی بر محور رفاه، آبادانی و کرامت شهروندان، به جای اولویتدادن به منازعات ایدئولوژیک، انحلال نهادهای موازی و تغییر معنادار در نهادهای انتصابی و رویکرد آنها و پایان دادن به چندگانگی در تصمیمگیریها و بازگرداندن اختیارات دولت و عدم مداخله شوراهای متعدد فراقانونی و غیر شفاف و غیر پاسخگو در اداره کشور شده و بر ضرورت بازگشت نیروهای نظامی به پادگانها و خروج آنان از حوزه سیاست، اقتصاد و فرهنگ تاکید کرده است.
این جبهه همچنین خواستار کاهش نگاه امنیتی به جامعه و حذف نگاه گزینشی خودی و غیرخودی، اصلاح رویکرد و مدیریت صدا و سیما و آزادی رسانهها و حذف سانسور و تغییر در قوانین مربوط به حقوق زنان شده است.
جبهه اصلاحات در حوزه اقتصاد این مطالبه را مطرح کرده است: «خارج کردن اقتصاد کشور از تیول الیگارشهای حکومتی و ایجاد فرصتهای برابر اقتصادی برای همه مردم و فراهم کردن بستر برای سرمایه گذاران داخلی و خارجی.»
این جبهه سپس به موضوعات مطرح در عرصه سیاست خارجی پرداخته و خواستار تغییراتی شده که همچون مطالبات مطرحشده در حوزه سیاست داخلی تا کنون از سوی جمهوری اسلامی بدون پاسخ مانده است.
در بیانیه جبهه اصلاحات، بر «اصلاح سیاست خارجی بر پایه آشتی ملی و همبستگی میان همه ایرانیان داخل و خارج از کشور» و «همگرایی منطقهای برای ایجاد صلح پایدار و استفاده از فرصت تعامل با همسایگان» تاکید شده است.
واکنشهای منفی طیف رقیب
بهدنبال انتشار بیانیه جبهه اصلاحات، رسانههای طیف رقیب در جمهوری اسلامی، بهتندی از این بیانیه انتقاد کردند.
روزنامه کیهان عنوان اصلی شماره روز دوشنبه ۲۷ مرداد خود را به همین بیانیه اختصاص داد و در حمله به آن نوشت: «متن، بطن و مضامین بیانیههای جبهه اصلاحات همسو، همرنگ و همراستا با مطامع جبهه غرب یعنی دولتهای اروپا، آمریکا و اسرائیل است.»
بهنوشته کیهان، «گزاره و مصادیق مطرح شده در بیانیههای جبهه اصلاحات که اخیراً فَلهای عرضه و منتشر میشود؛ به طرز عجیبی در راستای ماموریت اسرائیل و میل و اراده دولتهای غربی است؛ به شکلی که متن این بیانیهها را میتوان «ترجمه اظهارات نتانیاهو» دانست.»
کیهان افزود: «طرح ناتمام اسرائیل و آمریکا مبنی بر حذف نظام اسلامی به معاونت و همت جبهه غربگرا و سران فتنه در ایران کمافیالسابق تداوم دارد؛ بدین شرح که ناکامی اسرائیل در دستیابی به اهدافی که در جنگ ۱۲ روزه محقق نشد، از طریق تحرکات مدعیان اصلاحات جبران شود.»
بهنوشته کیهان، جبهه اصلاحات در بیانیه خود به جای دغدغههای عمومی به مطالبات نامشروع جناحی پرداخته و «رفع حصر»، «تغییر رویکرد صداوسیما» و «اصلاح سیاست خارجی بر پایه آشتی ملی و همبستگی میان همه ایرانیان داخل و خارج از کشور» را به عنوان گریز از شرایط فعلی پیشنهاد کرده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران نیز در این زمینه نوشت: « انتشار بیانیه جبهه موسوم به اصلاحات ایران که در آن بر ضرورت آشتی ملی، تعلیق داوطلبانه غنیسازی هستهای، پذیرش نظارت گسترده آژانس بینالمللی انرژی اتمی، و تعامل بیشتر با غرب و همسایگان تأکید شده، موجی از انتقادات از سوی تحلیلگران را به دنبال داشته است.»
بهنوشته فارس، برخی از کارشناسان این بیانیه را که در شرایط حساس پس از جنگ ۱۲ روزه منتشر شده، «سند سرسپردگی به دشمنان خارجی» خواندهاند در حالی که حامیان اصلاحطلب آن را نقشه راهی برای جلوگیری از فروپاشی اقتصادی و امنیتی کشور میدانند.
فارس تاکید کرده است: «شواهد و تحلیلها نشان میدهد که محتوای بیانیه، خواستههایی را تکرار میکند که مستقیماً با اهداف بلندمدت آمریکا و رژیم صهیونیستی همخوانی دارد، و این همسویی میتواند نشانهای از وابستگی ایدئولوژیک یا عملیاتی باشد.»
عیدیپور به خبرگزاری فارس گفت که این آتشسوزی ساعت ۱۷:۳۸ یکشنبه ۲۶ مرداد، در بلوار نصر غربی خیابان دلجو گزارش شد.
او افزود سوله انبار گندم که آتش گرفته، «سه هزار متر مربع» مساحت دارد و نیروهایی از هشت ایستگاه آتشنشانی برای مهار این آتشسوزی بسیج شدند.
عیدیپور گفت که با توجه به چوبی بودن سقف سوله عملیات اطفای حریق زمانبر بوده و ابتدا باید آواربرداری سوله انجام شود تا عملیات مهار حریق به اتمام برسد.
بر اساس اولین گزارشها، یک سوله هزار متری تخریب شده و بخشی از محصول گندم موجود در آن از بین رفته است.
همچنین تاکنون تلفات جانی ناشی از این آتشسوزی گزارش نشده است.
همزمان با این آتشسوزی، جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتشنشانی تهران، از «آتشسوزی گسترده» در یک انبار مواد نفتی در جنوب پایتخت خبر داد و اعلام کرد این انبار مواد نفتی و روغنی متعلق به بخش خصوصی بود.
ملکی یکشنبه ۲۶ مرداد در مصاحبه با ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، گفت تاکنون دو نفر در این حریق مصدوم شدهاند.
شهرداری منطقه ۲۰ نیز اعلام کرد این انبار یک سوله دو هزار متری بود.
از سوم تیر تا ۲۰ مرداد، دستکم ۵۰ انفجار و آتشسوزی بحثبرانگیز در ۱۹ استان کشور رخ داده است.
وقوع این انفجارها پس از آتشبس با اسرائیل، احتمال ارتباط برخی از آنها با مرگ مشکوک چهرههای امنیتی و نظامی و تردیدها درباره علت واقعی بروز آنها را افزایش داده است.
مقامات و رسانههای رسمی جمهوری اسلامی از سوم تیر تاکنون در موضعگیریهای خود، ضمن اینکه وعده دادند «علت سانحه» پس از بررسیها مشخص خواهد شد، بر «عادی» بودن این انفجارها و آتشسوزیها از یکسو و رد ارتباط آنها با اسرائیل از سوی دیگر تاکید کردند.
رحیم صفوی یکشنبه ۲۶ مرداد درباره شرایط کنونی پس از جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل گفت: «الان در آتشبس نیستیم، در مرحله جنگ هستیم و هیچ پروتکل، آییننامه یا قراردادی بین ما و آمریکا و اسرائیل نوشته نشده است.»
او افزود: «ما نظامیها، سناریو پردازی میکنیم، بدترینش را میبینیم و برای آن طرح آماده میکنیم.»
فرمانده پیشین سپاه و مشاور کنونی رهبر جمهوری اسلامی درحالی یک جنگ دیگر را قطعی دانسته است که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۲۳ مرداد گفته بود که بهعنوان یک کارشناس روابط بینالملل با ۴۰ سال سابقه در این حوزه تصور نمیکند جنگ قریبالوقوع باشد. اما مسئولان جنگ احتمالی و نیروهای مسلح و دولت نباید به حرف او اکتفا کنند.
او افزود: «باید مراقب فضاسازی برای جنگ بود. نباید اجازه دهیم افکار عمومی ما را دائما در حال اضطراب و نگرانی نگه دارند. من خودم قبل از جنگ ۱۲ روزه، بهدلیل شرایط منطقه و بینالمللی این حس را داشتم که جنگ میتواند قریبالوقوع باشد، اما الان این حس را ندارم.»
عراقچی گفت: «باید یک پاسخ درستی برای این سوال به مردم داده شود که نه احساس ترس و اضطراب کنند و نه احساس بیخیالی. احتمال جنگ همیشه برای هر کشوری وجود دارد.»
جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل معروف به جنگ ۱۲ روزه، درگیری مسلحانهای بود که با انجام مجموعهای از حملات غافلگیرکننده از سوی اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد.
از زمان برقراری آتشبس میان طرفین، گمانهزنیهایی در ایران و اسرائیل درباره آغاز مجدد جنگ مطرح شده است.
در تازهترین مورد، رسانههای اسرائیلی به نقل از منابع امنیتی گزارش دادند در پی تهدیدهای جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل قصد دارد با انجام آزمایشهای تازه، توسعه سامانههای پدافند موشکی «پیکان ۳» و «پیکان ۴» را تسریع کند تا امکان رهگیری تهدیدات دور از مرزها فراهم شود.
پیش از آن نیز، دنیس سیترینوویچ، رییس پیشین بخش ایران در اطلاعات ارتش اسرائیل، وضعیت کنونی جمهوری اسلامی را «تنگنای راهبردی» توصیف کرده و گفته بود که این وضعیت میتواند به رویارویی مجدد نظامی منجر شود. او افزود: «ما از جنگی صحبت میکنیم که بلافاصله با سطح بسیار بالایی از شدت آغاز خواهد شد.»
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس: میتوانیم با موشک اروپا را بزنیم
همزمان با تهدید علیه اسرائیل، مقامات جمهوری اسلامی تهدیدهایی را نیز علیه کشورهای غربی مطرح کردهاند.
امیر حیات مقدم، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس به سایت دیدهبان ایران گفت: «ما میتوانیم از داخل دریا، آمریکا را هدف قرار دهیم.»
او افزود: «سپاه ۲۰ سال است روی این موضوع کار میکند که بتواند با کمک ناوها و کشتیهای ایرانی، آمریکا را از روی دریا هدف قرار دهد، چه بسا که به این فناوری رسیده باشیم.»
این عضو کمیسیون امنیت ملی ادامه داد: «آمریکا حدود ۱۰ هزار کیلومتر با ما فاصله دارد و میتوانیم کشتیهای خود را به دو هزار کیلومتری این کشور ببریم و از آنجا با موشک، واشینگتن، نیویورک و دیگر شهرهای آن را هدف قرار دهیم.»
حیاتمقدم گفت: «همین الان همه کشورهای اروپایی در تیررس ما قرار دارند و با همین موشکهای موجود میتوانیم تمام این کشورها را بزنیم. موشکهای ما نهتنها به فرانسه، بلکه به آلمان و بریتانیا و نقاط اروپای غربی و شرقی میرسد.»
اظهارات حیاتمقدم بهسرعت در شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای بینالمللی بازتاب یافت. از جمله، حساب توییتری «اوپن سورس اینتلیجنس» با حدود ۷۰۰ هزار دنبالکننده، این تهدیدها را بهعنوان خبر فوری منتشر کرد.
در شرایطی که تنها دو هفته به پایان مهلت سه کشور اروپایی برای تصمیمگیری درباره فعالسازی مکانیزم ماشه باقی مانده، این تهدیدات میتواند فضای تنشآلود میان ایران و اروپا را تشدید کند.
این نوع اظهارات ممکن است مواضع فرانسه، آلمان و بریتانیا را نسبت به جمهوری اسلامی سختتر کرده و آنها را به سمت بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل سوق دهد.
اعتماد یکشنبه مرداد در گزارشی به مناسبت سیوپنجمین سالگرد بازگشت اسرای ایرانی از اسارتگاههای عراق نوشت بسیاری از آنها پس از بازگشت به کشور با مشکلات جسمی و روانی مواجه شدند.
بر اساس این گزارش، سوءتغذیه، بیماریهای گوارشی و کلیوی، صدمات ناشی از شکنجه، افسردگی، کابوسهای شبانه و اختلال استرس پس از سانحه از مهمترین عوارضی است که اسرای پیشین تا دههها بعد از آزادی همچنان به آنها مبتلا هستند.
در این گزارش آمده است ناتوانی اسرا در انجام فعالیتهای عادی باعث شده خانوادههای آنها با مشکلات شدید اقتصادی و معیشتی دست و پنجه نرم کنند و این فشارها افزون بر بعد مالی، بر روابط خانوادگی و عاطفی هم اثر گذاشته است.
۴۱ هزار اسیر ایرانی
اعتماد در ادامه گزارش خود نوشت در جنگ ایران و عراق، بیش از ۴۱ هزار ایرانی به اسارت درآمدند.
با وجود تبلیغات فراوان جمهوری اسلامی درباره رسیدگی به اسرای آزادشده، این روزنامه یادآور شد در سالهای پس از آزادی آنان، مطالعهای جامع و قابل استناد که مبنای تصمیمگیری قرار گیرد، انجام نشده است.
به همین دلیل، عمده اطلاعات موجود از خاطرات اسرای ایرانی و توصیف شرایطی به دست میآید که در دوران اسارت با آن روبهرو بودند.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که در پی عملیات خیبر در اسفند ۱۳۶۲ و اسارت صدها نوجوان ایرانی، عراق در فروردین ۱۳۶۳ اردوگاهی ویژه برای حدود ۷۰۰ اسیر ۱۵ تا ۱۸ ساله تاسیس کرد که به «اردوگاه اطفال» مشهور شد.
وضعیت ناگوار کسانی که در جنگ شرکت کردند
این نخستین بار نیست که گزارشهایی درباره وضعیت ناگوار کسانی که در جنگ ایران و عراق شرکت کردند، منتشر میشود.
در اسفند ۱۴۰۱، مجروحان جنگ ایران و عراق برای چندمین بار نسبت به شرایط و وضعیت معیشتی خود اعتراض کردند.
در آن زمان، یکی از این مجروحان جنگ که در ادبیات رسمی از آنان با عنوان «جانباز» یاد میشود، گفت: «مقامهای حکومتی مدام این جمله را تکرار میکنند که بهخاطر خدا به جنگ رفتیم، در حالی که ما برای ملت ایران و برای خودمان به جنگ رفتیم.»
همچنین مهر ۱۳۹۹، همسر یک مجروح جنگ ایران و عراق گفت وقتی شوهرش برای دریافت «پای مصنوعی هوشمند» با تسهیلات دولتی به یک مرکز خدماتی مراجعه کرده، به او گفتهاند امکانات پیشرفته تنها برای «مدافعان حرم» بهصورت رایگان ارائه میشود.
کلانتری یکشنبه ۲۶ مرداد در مصاحبه با خبرگزاری فارس گفت: «سازمان هدفمندی یارانهها از بهمن پارسال تاکنون هیچ پرداختی نداشته و بدهی این سازمان به همراه بدهی بیمهها به داروسازان به بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.»
او افزود بسیاری از داروخانههای خصوصی بهدلیل چکهای برگشتی عملا از چرخه تامین دارو خارج شدهاند و شرکتهای پخش دیگر با آنها همکاری نمیکنند.
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که گرانی دارو و خدمات پزشکی در ماههای اخیر فشار مضاعفی را بر شهروندان، بهویژه افشار کمدرآمد، وارد آورده است.
پیشتر ایراناینترنشنال گزارش داده بود شماری از شهروندان بیمار در شرایط موجود، از خرید دارو و پیگیری درمان خود منصرف شدهاند.
۵۰ درصد بازار دارو در انحصار داروخانههای دولتی
رییس انجمن داروسازان در ادامه مصاحبه خود اعلام کرد بیش از ۱۷ هزار داروخانه در ایران وجود دارد که از این تعداد، حدود ۱۶ هزار واحد خصوصی هستند.
کلانتری افزود با این حال، ۵۰ درصد از بازار دارویی کشور در دست ۱۷۰۰ داروخانه دولتی قرار دارد.
او ادامه داد: «شرکتهای دارویی بهدلیل اینکه نمیتوانند از داروخانههای دولتی و دانشگاههای علوم پزشکی پول بگیرند، به داروخانههای خصوصی فشار میآورند و مهلت تسویه بخش خصوصی را بسیار پایین میآورند.»
او مبلغ چکهای برگشتی داروسازان را چهار هزار میلیارد تومان عنوان کرد و افزود: «هر داروسازی که چک او برگشت میخورد، دیگر عملا نمیتواند دسته چک بگیرد و در عمل شرکتهای پخش با این داروساز دیگر کار نمیکنند، کالا نمیفروشند و این داروخانهها به سمت ورشکستگی میروند.»
انتقاد از «مداخلات اینترنتی دارو»
رییس انجمن داروسازان ایران همچنین از «مداخلات اینترنتی دارو» در ایران انتقاد کرد و نسبت به پیامدهای آن هشدار داد.
کلانتری گفت: «هرچقدر که ما توضیح میدهیم که دارو کالایی نیست که اجازه بدهیم که بیمار با استفاده از پلتفرم داروهای خود را تهیه کند، گوش کسی بدهکار نیست. یا از مراکزی خرید کند که اصلا معلوم نیست این مراکز کجاست.»
او تاکید کرد: «فروش دارو باید تحت نظارتهای شدیدی باشد و دادهها و اطلاعات مربوطه در سرورهای مستقر در وزارت بهداشت رصد شود.»
به گفته کلانتری، موضوع فروش اینترنتی دارو هماکنون در کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی مدافعانی دارد و حتی رییس این کمیسیون نیز از آن حمایت میکند.
