مهدی طباطبایی، معاون اطلاعرسانی دفتر مسعود پزشکیان، اعلام کرد جمهوری اسلامی چه در دوره تحریمهای حداکثری و چه اکنون پس از گذشت حدود ۵۰ روز از جنگ با اسرائیل، همچنان در وضعیتی بیثبات و در معرض تهدید قرار دارد.
طباطبایی یکشنبه ۲۶ مرداد در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا گفت: «بالاخره ما هم درگیر جنگ شدیم و هم شرایط پیشاجنگ، شبیه جنگ بود، چون تحریم حداکثری و تهدید حداکثری وجود داشت و هم الان که حدود ۵۰ روز از توقف جنگ گذشته، هنوز هم شرایط خیلی باثبات نبوده و دائم در معرض تهدید هستیم.»
او در عین حال از عملکرد دولت پزشکیان دفاع کرد و افزود با وجود «تهدید بیرونی»، کشور «کمتر دچار مشکل» شده است.
طباطبایی ادامه داد: «درست است که اقتصاد ایران آسیب دیده و دچار رکود است. جامعه یک مقدار دچار بهت و عدم ثبات است، ولی نباید انتظار معجزه از دولت داشت.»
اظهارات این مقام دولت پزشکیان در شرایطی مطرح میشود که بحران آب و برق، تورم افسارگسیخته و مشکلات زیستمحیطی در هفتههای اخیر زندگی روزمره شهروندان را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و کسب و کارها را به مرز تعطیلی کشانده است.
چشمانداز مذاکرات با آمریکا
معاون اطلاعرسانی دفتر پزشکیان در ادامه مصاحبه خود اعلام کرد مذاکره با واشینگتن «هیچگاه صرفا تصمیم دولت یا رییسجمهور نبوده» و «همه مراحل» آن پس از بررسی در شورای عالی امنیت ملی و تایید رهبری به انجام میرسد.
طباطبایی از احتمال سفر پزشکیان به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در اول مهرماه خبر داد و در عین حال گفت: «در حال حاضر شرایط مذاکره با آمریکا فراهم نیست... امروز این امکان مهیا نیست، اما ممکن است ۴۰ روز بعد شرایط تغییر کند.»
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها در خصوص احتمال رویارویی نظامی مجدد میان جمهوری اسلامی و اسرائیل شدت گرفته است.
پیشتر در ۲۳ مرداد، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت بهعنوان یک «کارشناس روابط بینالملل با ۴۰ سال سابقه» در این حوزه، تصور نمیکند جنگ دیگری قریبالوقوع باشد.
پزشکیان و «تبعیت» محض از خامنهای در موضوع مذاکرات
طباطبایی در ادامه اظهارات خود گفت در ابتدا پزشکیان بر مذاکره تاکید داشت، اما علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، با آن موافق نبود و به همین دلیل، پزشکیان اعلام کرده بود نظر خامنهای «اولی است، حتی اگر خلاف نظر من باشد».
طباطبایی افزود: «در ادامه طی مدت زمانی، شرایط تغییر کرد و تصمیم برای مذاکره هم تغییر کرد و رییسجمهور هم تبعیت و دولت هم مذاکرات را اجرا کرد. الان هم همان اتفاق در مورد مذاکرات میافتد.»
او ادامه داد: «بهعنوان کسی که یک سال گذشته از نزدیک در ارتباط با رییسجمهور بودم، میدانم هر جا ملاحظه رهبری باشد، ایشان با همه وجود و جزییات پایبند است.»
در روزهای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، به ویژه ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، پس از حملات آمریکا به تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان در اول تیر بالا گرفته است.
وزارت اطلاعات ۲۰ مرداد در نامهای محرمانه که نسخهای از آن به ایراناینترنشنال رسید، به وزارتخانهها و شرکتهای بزرگ هشدار داد فعالسازی مکانیسم ماشه موجب توقف فروش نفت ایران، وقوع بحرانهای بزرگ اقتصادی و امنیتی، رشد بیکاری و تشدید نارضایتی اجتماعی در کشور میشود.
در اطلاعیه سپاه که یکشنبه ۲۶ مرداد منتشر شد، آمده است نیروهای سپاه پاسداران با مشارکت سایر دستگاههای امنیتی و اطلاعاتی دو «خانه امن تروریستها» در شمال و جنوب سیستان و بلوچستان را شناسایی و متلاشی کردند.
این اطلاعیه از کشتن شش نفر با عنوان «تروریست آموزشدیده» خبر داد و آنها را متهم به تلاش برای انجام عملیاتهای «انتحاری و خرابکارانه» کرد.
بر اساس این گزارش، چندین نفر نیز بازداشت شدهاند.
در این گزارشها به هویت افراد کشته یا بازداشتی اشاره نشده است.
به گفته سپاه پاسداران، در این عملیاتها حدود ۲۵ کیلوگرم مواد منفجره و بمبهای آماده انفجار در چابهار کشف شد.
ناظران شرایط در ایران در موارد مشابه تاکید کردهاند چنین خبرهایی به قصد پروندهسازی بیشتر برای افراد بازداشت شدهای منتشر میشوند که هنوز در مراحل نخست دادرسی هستند.
در ماههای گذشته رسانههای حکومتی در ایران چندین بار از دستگیری شهروندان سیستان و بلوچستان خبر داده است که آنها را «تروریست» مینامد.
در یک نمونه، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ۲۷ دی سال گذشته گزارش داد ۱۵ نفر پس از «گزارش واصله از وجود تعدادی تروریست در مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران و پاکستان» در این استان بازداشت شدند.
تسنیم آنها را «تروریست» خواند و به «قصد برای انجام اقدامات خرابکارانه» متهم کرد.
پیش از آن و در ۲۵ آبان احمد شفاهی، جانشین قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه اعلام کرد همزمان با اجرای رزمایش «شهدای امنیت»، ۲۳ نفر از اعضای «گروهکهای تروریستی در سیستان و بلوچستان» کشته و ۴۶ نفر دیگر نیز دستگیر شدند.
سرکوب شهروندان در استان سیستان و بلوچستان از پاییز سال ۱۴۰۱ و پس از جمعه خونین زاهدان و سرکوب اعتراضات مردمی شدت گرفته است.
دی سال گذشته سایت حقوق بشری هرانا خبر داد در سال ۲۰۲۴ میلادی دستکم دو هزار و ۷۸۳ شهروند به دلیل فعالیتهای سیاسی و مدنی، به دست نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
لاریجانی درباره سفر اخیر خود به عراق و لبنان گفت: «ما بهجای اینکه اجازه دهیم دیگران فضای منطقه را به هم بریزند، باید ثبات را در این مسیر حفظ کنیم. به همین دلیل، توافق امنیتی مهمی با عراق امضا کردیم که هدف اصلی آن ایجاد فضای امنیتی مشترک میان دو کشور است.»
او افزود این توافق شامل «تعهد متقابل به جلوگیری از هر گونه اخلال از سوی افراد، جریانها یا کشورهای ثالث» است تا هیچ طرفی نتواند از خاک کشور دیگری علیه طرف مقابل «سوءاستفاده» یا در مسائل امنیتی «رخنه» ایجاد کند.
لاریجانی گفت در جنگ ۱۲ روزه نیز این موضوع مورد توجه بود؛ بهطوری که «بخشی از جنگ از آسمان برخی کشورها پشتیبانی میشد».
دبیر شورای عالی امنیت ملی ۲۰ مرداد تفاهمنامه امنیتی جمهوری اسلامی با دولت عراق را امضا کرد. همان زمان اطلاعاتی به ایراناینترنشنال رسید که نشان میداد یکی از اهداف اصلی این سفر، ترغیب جریانهای شیعی عراق به پیگیری «تصویب لایحه حشد شعبی» در پارلمان این کشور است.
این لایحه هنوز در پارلمان عراق به تصویب نرسیده و بررسی آن بهدلیل مخالفت برخی جریانهای سیاسی و فشارهای خارجی، بهویژه آمریکا، به تعویق افتاده است. تبدیل این لایحه به قانون، نفوذ جمهوری اسلامی در عراق را تقویت میکند.
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، هفتم مرداد گفت برای جلوگیری از ورود گروههای نیابتی تهران در عراق به جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل، از ترکیب فشار سیاسی و نظامی استفاده کرده است.
به گفته سودانی، نیروهای امنیتی عراق ۲۹ تلاش این گروهها برای شلیک راکت و پهپاد به اسرائیل و پایگاههای آمریکا را خنثی کردند.
لاریجانی اساس توافقنامه امنیتی میان تهران و بغداد را «بهروزرسانی شده و بر پایه تعهد دو کشور» خواند و افزود: «البته طبیعتا ملاحظاتی هم وجود دارد، زیرا برخی کشورها ممکن است در عمل نتوانند تمام الزامات را رعایت کنند.»
او در عینحال گفت این موارد «قابل اصلاح» هستند و دو طرف تلاش میکنند امنیت و ثبات را در منطقه حفظ کنند.
تاکید عراق بر استقلال این کشور
همزمان با این مصاحبه، دفتر مشاور امنیت ملی عراق در بیانیهای اعلام کرد قاسم الاعرجی در دیدار با کاردار سفارت آمریکا، جزییات یادداشت تفاهم امنیتی امضا شده با جمهوری اسلامی در زمینه «کنترل مرزها» را تشریح کرد است.
به گفته الاعرجی، این توافق به تقویت امنیت و ثبات منطقه و جلوگیری از قاچاق و نفوذ غیرقانونی کمک میکند.
آمریکا معتقد است این توافق حاکمیت عراق را تضعیف میکند.
تمی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، ۲۲ مرداد گفت دولت ترامپ با هر قانونی که با اهداف همکاری امنیتی دوجانبه و و تقویت نهادهای امنیتی موجود عراق مغایرت داشته باشد، مخالف است.
او افزود آمریکا از «حاکمیت واقعی» عراق حمایت میکند، نه قوانینی که آن را به یک کشور اقماری و «دولت مطیع ایران» تبدیل کند.
الاعرجی در پاسخ به کاردار سفارت آمریکا تاکید کرد عراق به عنوان یک کشور مستقل و دارای حاکمیت عمل میکند و به دنبال روابط متوازن با شرکای منطقهای و بینالمللی است.
سفارت عراق در واشینگتن نیز پیشتر بیانیهای صادر و تاکید کرده بود این کشور «کاملا مستقل» است.
سفارت جمهوری اسلامی در بغداد نیز با انتشار بیانیهای، «موضعگیری مداخلهجویانه آمریکا در مورد روابط دوجانبه ایران-عراق» را محکوم و تاکید کرد اظهارات بروس نشانه تلاش مستمر سیاستگذاران این کشور برای «تفرقهانگیزی میان ملتهای همسایه و مسلمان» است.
خبرگزاری ایسنا یکشنبه ۲۶ مرداد با استناد به این آمار نوشت ذخیره آب در سه سد شیمیل و نیان استان هرمزگان، رودبال داراب استان فارس و سد وشمگسر، گلستان و بوستان استان گلستان صفر شده است.
آمار نشان میدهند میزان ورودی مخازن کل ایران از ابتدای سال آبی (ابتدای مهرماه) تا ۲۵ مرداد معادل ۲۳.۸۱ میلیارد متر مکعب بوده که در مقایسه با سال گذشته ۴۲ درصد کاهش یافته است.
رسانههای ایران پیشتر گزارش داده بودند از ابتدای سال آبی تا ۱۸ مرداد حجم آب موجود در مخازن ۴۲ درصد بوده است.
ایراناینترنشنال دوم مرداد با استناد به تصاویر ماهوارهای برنامه سنتینل اتحادیه اروپا گزارش داد سطح آب پشت سدهای امیرکبیر (کرج)، لار و لتیان به پایینترین حد خود در تاریخ معاصر رسیده است.
کاوه مدنی، رییس موسسه آب و محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد، از این وضعیت نه با عنوان بحران بلکه با عبارت «وضعیت شکست» یاد کرد و گفت بخشی از خسارتها برگشت ناپذیرند.
قطع مکرر و گسترده آب و برق در ماههای اخیر زندگی مردم را در نقاط مختلف ایران مختل کرده است.
در یک نمونه، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ۲۵ مرداد گزارش داد شهر بانه با مشکل کمبود آب مواجه است و روزانه هشت تا ۱۰ ساعت آب ساکنانش قطع میشود.
به گزارش تسنیم، این مشکل حاصل مجموعهای از عوامل، از جمله شرایط اقلیمی، کاهش بارندگی، تداوم خشکسالیها و فشار ناشی از رشد جمعیت و گردشگرپذیری منطقه است.
از سوی دیگر، افزایش سه تا هفت برابری قبضهای برق در روزهای گذشته و ابهام در جزییات آن، با اعتراض مشترکان روبهرو شده است
