افیخای ادرعی، سخنگوی عربزبان ارتش اسرائیل، با انتشار تصویری از انس الشریف، خبرنگار شبکه الجزیره در آغوش یحیی سنوار، رهبر کشتهشده حماس، در شبکه ایکس نوشت: «همانطور که از ابتدا گفتیم و برخی باور نکردند؛ فقط یک تروریست در جمع تروریستها مینشیند.»
همزمان صفحه فارسی وزارت خارجه اسرائیل در شبکه ایکس با انتشار همان تصویر نوشت: «کبوتر با کبوتر باز با باز، کند همجنس با همجنس پرواز.»
صفحه فارسی وزارت خارجه اسرائیل افزود: «تروریست خبرنگار انس شریف در آغوش تروریست ارشد یحیی سنوار. آنها دوباره در جهنم در آغوش هم هستند.»
الجزیره اعلام کرد که در جریان یکی از حملات هوایی اسرائیل به نوار غزه چهار خبرنگار این شبکه کشته شدند.
ارتش اسرائیل با تایید این حمله مدعی شد که انس الشریف، یکی از خبرنگاران کشته شده از فرماندهان حماس بود که خود را بهعنوان خبرنگار جا زده بود.
مدیر بیمارستان الشفا در شرق غزه به نیویورک تایمز گفت که در حمله پهپادی شامگاه یکشنبه اسرائیل به یک چادر در نزدیکی این بیمارستان هفت نفر از جمله پنج خبرنگار کشته و هشت نفر زخمی شدند.
اکسپرس دوشنبه ۲۰ مرداد گزارش داد جمهوری اسلامی بهصورت عمدی و حسابشده، سازمانهای ضد تروریسم بریتانیا را با سیلی از «تهدیدهای کمهزینه و قابل انکار» هدف قرار میدهد تا منابع امآی۵ و پلیس را در عملیاتهایی کوچک به پایان برساند.
امید شمس، مدیر پیشین عملیات سازمان حقوق بشری «عدالت برای ایران»، در مصاحبه با این روزنامه گفت اسناد مربوط به رویکرد جدید حکومت ایران را مشاهده کرده است.
شمس افزود: «این دیگر به موفقیت یا دقت مربوط نمیشود. آنها برایشان مهم نیست که حمله موفق باشد یا نه. هر طرح و توطئهای دستگاههای امنیتی بریتانیا را وادار به واکنش میکند.»
به گفته او، هدف تهران دیگر صرفا «ساکت کردن مخالفانش» نیست، بلکه میخواهد با افزایش حجم طرحها و ایجاد اختلال، سیستم امنیت داخلی بریتانیا را فلج کند.
شمس ادامه داد این تاکتیک بر پایه این تصور جمهوری اسلامی شکل گرفته که بریتانیا تمایلی به تخصیص بودجه بیشتر برای مقابله با تروریسم ندارد.
بر اساس گزارش اخیر کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان بریتانیا، جمهوری اسلامی در دکترین «دفاع رو به جلو» خود، از گروههای نیابتیاش، شبکههای جنایی و سازمانهای مسلح و شبهنظامی، برای حمله به اهدافی در بریتانیا استفاده میکند؛ به طوری که این حملات قابلیت انکار داشته باشند.
به گفته شمس، جمهوری اسلامی در دهه ۱۹۸۰ ماموران آموزشدیده اطلاعاتی را برای کشتن تبعیدیها به پاریس میفرستاد، اما اکنون از باندهای خیابانی، مافیای روسیه و حتی نوجوانانی که بهصورت آنلاین جذب میشوند، استفاده میکند و گاهی تنها از طریق پیامرسان تلگرام به آنها پول و دستورالعمل میدهد.
هزینه هر یک از این عملیاتها میتواند تنها بین ۱۰ تا ۲۰ هزار دلار باشد؛ رقمی که به تهران امکان میدهد ضمن ایجاد ترس، هرگونه دخالت مستقیم را انکار کند.
شمس افزود تهران، بیش از فرانسه یا آمریکا، بریتانیا را اصلیترین رقیب غربی خود میداند و معتقد است که لندن را میتوان با فشار کافی به میز مذاکره کشاند.
به گفته او، مقامهای جمهوری اسلامی در پرونده نازنین زاغری-راتکلیف، زندانی دوتابعیتی، و موارد دیگر «موفق شدند» و حالا گمان میکنند اگر یک بحران جدی امنیت ملی به وجود آورند، «بریتانیا برای مذاکره التماس خواهد کرد».
کاهش بودجه نهادهای امنیتی بریتانیا
این هشدارها در حالی مطرح میشود که نگرانیها درباره محدود بودن منابع و فشار بر نهادهای امنیتی بریتانیا رو به افزایش است.
کن مککالوم، رییس امآی۵، تایید کرد این سازمان ناچار شده بخشی از نیروهای خود را از عملیات ضدتروریسم به مقابله با تهدیدهای فزاینده دولتهای متخاصم، از جمله روسیه، چین و جمهوری اسلامی، اختصاص دهد.
او در آخرین گزارش سالانه خود هشدار داد این نهاد «مجبور است در مورد نحوه به کارگیری نیروهای محدودش، تصمیمات سختی بگیرد» و اکنون اکثر توان خود را به مقابله با جاسوسی، حملات سایبری و طرحهای ترور تحت حمایت دولتهای خارجی معطوف کرده است.
دن جارویس، وزیر امنیت بریتانیا، اوایل سال جاری میلادی اعلام کرد شمار تحقیقات امآی۵ در ارتباط با تهدیدات دولتهای خارجی، تنها در یک سال ۴۸ درصد افزایش یافته است.
او این آمار را نشانهای آشکار از افزایش تهدیدها خواند.
این فشار با کاهش ۱۴ درصدی بودجه سازمانهای اطلاعاتی بریتانیا، از جمله امآی۵، امآی۶ و جیسیاچکیو، تشدید شده است.
شمس در همین زمینه گفت سرویسهای اطلاعاتی ناچار شدهاند کاملا در موضع تدافعی قرار بگیرند و در نهایت، این وضعیت آنها را از پا درخواهد آورد.
او افزود ارزیابیاش بر پایه اسناد تازهای از وزارتخانههای جمهوری اسلامی است که مشاهده کرده و محتوای آن یادآور افشاگری وزارت خارجه بریتانیا در سال ۲۰۲۲ است.
در آن اسناد، مقامهای جمهوری اسلامی درباره استفاده از نیروهای نیابتی برای آزار و تحت فشار قرار دادن آن دسته از کشورهای غربی گفتوگو کرده بودند که تمایلی به افزایش سرمایهگذاری در امنیت داخلی خود ندارند.
این نگرانیها هفته گذشته در بیانیه مشترک و کمسابقه بریتانیا، آمریکا و ۱۲ کشور غربی دیگر نیز تکرار شد.
در این بیانیه، موج فزاینده فعالیتهای اطلاعاتی تهران علیه منتقدان، روزنامهنگاران و مقامهای اروپایی و آمریکای شمالی محکوم شد.
مککالوم فاش کرد امآی۵ و پلیس از اوایل سال ۲۰۲۲ تاکنون با ۲۰ طرح بالقوه مرگبار جمهوری اسلامی، عمدتا علیه مخالفان مقیم بریتانیا، مقابله کردهاند.
یکی از برجستهترین اهداف جمهوری اسلامی شبکه ایراناینترنشنال بوده است.
شمس درباره فعالیتهای جمهوری اسلامی در بریتانیا گفت آنها از قوانین این کشور علیه خودشان بهره میگیرند، زیر پرچم دین، «افراد را افراطی میکنند» و پشت خیریهها و گروههای فرهنگی پنهان میشوند.
در حالی که روسیه و چین در سرکوب فرامرزی محتاطانهتر عمل میکنند، تاکتیکهای حکومت ایران «پرصداتر و پرخطرتر» است.
به گفته شمس، جمهوری اسلامی «بیپرواتر» است، اما همین باعث میشود ردگیری و بازداشت عواملش هم سختتر شود.
تختروانچی در مصاحبه با رسانه ژاپنی کیودو گفت جمهوری اسلامی آماده است در ازای لغو تحریمهای آمریکا، با محدودیتهای «موقت» بر برنامه هستهای خود موافقت میکند، اما توقف کامل غنیسازی خط قرمز تهران به حساب میآید.
او افزود تهران میتواند بهعنوان بخشی از یک «توافق برد-برد و عادلانه»، در خصوص ظرفیت و سقف غنیسازی خود «انعطاف» نشان دهد.
تختروانچی اردیبهشتماه و در جریان مذاکرات با آمریکا نیز گفته بود تهران حاضر است برای دورهای محدود، محدودیتهایی را در سطح و ظرفیت غنیسازی خود «بهعنوان اقدامات اطمینانساز» بپذیرد.
در هفتههای اخیر، گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بهویژه ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، پس از حملات آمریکا به تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان در اول تیر بالا گرفته است.
تختروانچی: برای آغاز مجدد مذاکرات، از آمریکا تضمین میخواهیم
معاون سیاسی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در ادامه مصاحبه خود با کیودو، بدون اشاره به زمان از سرگیری مذاکرات تهران و واشینگتن گفت حکومت ایران از طریق یک کشور واسطه به ارتباط با آمریکا ادامه میدهد.
تختروانچی افزود: «برای ادامه گفتوگوها، واشینگتن باید تضمین کند که در صورت از سرگیری مذاکرات، دوباره به ایران حمله نخواهد کرد.»
پیش از جنگ ۱۲ روزه پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
۲۰ مرداد، معاون رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، برای گفتوگو با مقامهای جمهوری اسلامی به تهران سفر کرد. با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، در نشست خبری خود تاکید کرد روابط تهران و آژانس «خاص و پیچیده» است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، هفتم مرداد در سخنرانی خود به مناسبت چهلم کشتهشدگان جنگ اخیر، بهصورت تلویحی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران تاکید کرد و گفت ملت ایران «دین و دانش» خود را رها نمیکند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در هفتههای اخیر بارها هشدار داده در صورتی که جمهوری اسلامی فعالیتهای هستهای خود، از جمله غنیسازی اورانیوم، را از سربگیرد، «بدون تردید» مجددا به ایران حمله میکند.
تختروانچی: درباره برنامه موشکی مذاکره نمیکنیم
تختروانچی در مصاحبه با کیودو، علاوه بر مساله غنیسازی، مذاکره بر سر محدود کردن برنامه موشکی جمهوری اسلامی را نیز «منتفی» خواند.
او در عین حال تاکید کرد کانالهای دیپلماتیک برای مذاکره با آمریکا از طریق واسطهها همچنان باز است.
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، ۱۱ مرداد اعلام کرد برنامه موشکهای دوربرد تهران نهتنها اسرائیل، بلکه اروپا را نیز تهدید میکند و باید بخشی از مذاکرات با جمهوری اسلامی باشد.
۱۵ تیر نشریه آمریکایی هیل هشدار داد هرگونه توافق هستهای که شامل محدودیت در برنامه موشکی تهران نباشد، اشتباهی راهبردی و همچنین تهدید موجودیت اسرائیل خواهد بود.
بقایی دوشنبه ۲۰ مرداد در نشستی خبری گفت در جریان سفر معاون رافائل گروسی، دبیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به ایران قرار است در مورد نحوه تعامل و همکاریهای آینده با این نهاد گفتوگو شود.
او افزود وزارت خارجه بهعنوان «متولی» مذاکرات، برنامه هستهای و تصمیمات مرتبط با آن را همواره با «هماهنگی و به نوعی زیر نظر» شورای عالی امنیت ملی پیش برده است.
سخنگوی وزارت خارجه اظهار امیدواری کرد با حضور لاریجانی، کار در حوزه دیپلماسی به «همان شکل و به خوبی و فعالانه» ادامه پیدا کند.
اهداف سفر لاریجانی به عراق و لبنان
لاریجانی ۱۴ مرداد با حکم مسعود پزشکیان بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. او بین سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ نیز همین سمت را بر عهده داشت.
او ۲۰ مرداد در نخستین سفر خارجی خود پس از انتصاب به این سمت و در بحبوحه فشارها برای خلع سلاح گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، راهی عراق شد و سپس قرار است با سفر به بیروت، با مقامهای لبنانی دیدار کند.
بقایی هدف از سفر لاریجانی به عراق را نهایی کردن تفاهم امنیتی میان دو کشور خواند و افزود: «طبیعتا مشورت و رایزنی در مورد تحولات منطقه با هدف بررسی موضوعاتی که ممکن است امنیت هر یک از دو کشور را تحت تاثیر قرار دهد، در دستور کار خواهد بود.»
به گفته او، سفر لاریجانی به لبنان نیز در راستای تلاش جمهوری اسلامی برای کمک به «صیانت از صلح و امنیت» در منطقه غرب آسیا انجام میگیرد.
چشمانداز مذاکرات با اروپا و آمریکا
بقایی در ادامه نشست خبری خود، به موضوع مذاکرات هستهای با کشورهای غربی پرداخت و گفت روند مذاکرات با اروپا متوقف نشده است و در نشست استانبول، طرفین توافق کردند این گفتوگوها ادامه یابد.
او افزود تنها در خصوص زمان و مکان برگزاری دور بعدی تصمیمگیری نشده، اما تهران همچنان با تروئیکای اروپایی برای تعیین جزییات نشست آینده در ارتباط است.
علاوه بر نامشخص بودن سرنوشت مذاکرات جمهوری اسلامی با بریتانیا، آلمان و فرانسه درباره مکانیسم ماشه، آینده گفتوگوهای مستقیم یا غیرمستقیم با آمریکا نیز در هالهای از ابهام قرار داد.
بقائی بار دیگر تاکید کرد تهران هیچ اعتمادی به واشینگتن ندارد و درباره مذاکره با آمریکا تاکنون هیچ تصمیمی اتخاذ نشده است.
بقایی با تاکید بر اینکه «گفتوگوها از طریق واسطهها ادامه دارد»، افزود تهران هرگاه لازم باشد، پیامهای خود را از طریق دفتر حفاظت منافع آمریکا یا کشورهایی که طی یک سال گذشته در تبادل پیام نقش داشتهاند، منتقل میکند.
۱۹ مرداد، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، میزبانی نروژ برای دور بعدی مذاکرات تهران و واشینگتن را تایید نکرد و گفت در خصوص مذاکره با آمریکا هنوز چیزی قطعی نشده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در بخشی از نشست خبری خود اعلام کرد تهران بهطور رسمی از حدود یک ماه پیش به عضویت کنوانسیون پالرمو درآمده است.
بقایی گفت پس از تایید عضویت ایران در کنوانسیون مقابله با جرایم سازمانیافته فراملی از سوی «مراجع ذیصلاح»، سند الحاق جمهوری اسلامی به پالرمو ۱۵ مرداد نزد دبیرکل سازمان ملل متحد تودیع شد.
محسن رضایی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت هرگونه تلاش برای انسداد مسیر تجاری و عبوری ایران به روسیه و اروپا از طریق گذرگاه زنگزور، «محکوم به شکست» است.
او بدون اشاره به اقدامات احتمالی جمهوری اسلامی افزود این «خوابی است که به کابوسی برای طراحان آن تبدیل خواهد شد».
کاخ سفید ۱۷ مرداد میزبان الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، برای امضای پیمان صلح بود تا به گفته دونالد ترامپ، دو طرف به تمام درگیریها پایان دهند، تجارت، سفر و روابط دیپلماتیک را آغاز کنند و به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند.
بر اساس این توافق، نام دالان زنگزور به «مسیر ترانزیتی دونالد ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» تغییر مییابد و آمریکا بهمدت ۹۹ سال آن را اجاره خواهد کرد.
علی باقری کنی، عضو شورای راهبردی روابط خارجی، پیشتر در مصاحبه با صدا و سیما تهدید کرده بود جمهوری اسلامی بهراحتی از موضوع زنگزور نمیگذرد.
انتقاد روزنامه اطلاعات از «نمکنشناسی» آذربایجان و ارمنستان
روزنامه اطلاعات ۲۰ مرداد در یادداشتی نوشت جمهوری اسلامی از «مولفههای قدرت قابل توجه» برخوردار است و در برابر آسیب احتمالی به منافع سیاسی و اقتصادی خود دست روی دست نخواهد گذاشت.
اطلاعات دیدار علیاف و پاشینیان با ترامپ و صحبت از بهرهبرداری دالان زنگزور از سوی یک شرکت آمریکایی را «نگرانکننده» خواند.
به گفته این روزنامه، حضور این شرکت آمریکایی-ارمنی در زنگزور عملا میتواند آمریکاییها را بهطور غیرمستقیم همسایه شمالی ایران کند.
در بخشی از این یادداشت آمده است: «اقدام ارمنستان و بهویژه آذربایجان که همواره باید مرهون کمکهای غیرقابل انکار ایران باشد، نوعی نمکنشناسی به حساب میآید که توجیهی برای آن نمیتوان داشت.»
دالان زنگزور جمهوری آذربایجان را از طریق خاک ارمنستان به منطقه خودمختار نخجوان متصل میکندو مرز مشترک ایران و ارمنستان را از بین میبرد. به همین دلیل، جمهوری اسلامی در ماههای گذشته بهشدت با ساخت چنین کریدوری مخالفت کرده است.
حمله کیهان به کوچکنمایی اهمیت دالان زنگزور
باوجود ابراز خشم برخی مقامهای حکومت نسبت به توافق ۹۹ ساله آمریکا، ارمنستان و آذربایجان درباره کریدور زنگزور، پزشکیان ۱۹ مرداد گفت در مورد اهمیت این مسیر «بزرگنمایی» شده است.
او افزود «همه» خواستههای جمهوری اسلامی در رابطه با این مسیر، مراعات شدهاند.
روزنامه کیهان که زیر نظر نماینده علی خامنهای اداره میشود، ۲۰ مرداد در یادداشتی به این سخنان واکنش نشان داد و نوشت «این نگاه که کریدورها در رابطه با همسایگان، از مسائل جزیی و شاید کماهمیت است»، صحیح نیست.
کیهان تاکید کرد ایجاد کریدور زنگزور زمینهای برای هممرز شدن ایران و اسرائیل در مرزهای شمال، شمالغرب و غرب کشور فراهم خواهد کرد.
به گفته نویسنده یادداشت، این منطقه اکنون به آوردگاه قدرتهای جهانی و برخی تسویه حسابهای آنها، از جمله آمریکا با روسیه و قدرتهای منطقهای، برای بازتعریف یک نظم ژئوپلیتیکی و امنیتی جدید در منطقه تبدیل شده است.
بر اساس این یادداشت، جنگ سه ساله اوکراین باعث «غفلت» روسیه و از دست رفتن حوزههای نفوذش در سوریه پس از سقوط حکومت بشار اسد و همچنین منطقه قفقاز پس از جنگ اخیر قرهباغ شد.
نویسنده یادداشت افزود روسیه بهدلیل تحریمهای غرب درک درستی نسبت به این کریدور و حضور آمریکا و ناتو «بیخ گوش خود» ندارد و به آن بهعنوان جایگزین مسیری برای ارتباط تجاری خود نگاه میکند.
او افزود با تقویت نقش ناتو در قفقاز جنوبی و حضور دائمی آنها در این منطقه، دسترسی به اروپا از طریق دریای سیاه از سوی ترکیه و ناتو مسدود میشود، «رنگینکمانی ضدایرانی» شکل میگیرد و جمهوری اسلامی را در تنگنای امنیتی قرار میدهد.
پزشکیان در سخنان خود تاکید کرده بود چارچوب تمامیت ارضی، بسته نشدن راه ایران به طرف اروپا یا شمال و «همه آنچه در نگاه نظام بوده»، در توافق ارمنستان و آذربایجان دیده شده است و تنها دغدغه این است که «یک شرکت آمریکایی میخواهد این راه را بزند».
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز ۱۹ مرداد گفت دالان زنگزور دیگر «صرفا یک جاده ترانزیتی» با بهرهبرداری یک شرکت ارمنستانی-آمریکایی است که تحت قوانین ارمنستان به ثبت میرسد.
