بهدنبال اعلام رسمی فرانسه مبنی بر شناسایی کشور فلسطین در ماه سپتامبر، ائتلافی از نهادهای اصلی یهودی در ایالات متحده دعوت «ژان-نوئل بارو»، وزیر امور اروپا و خارجه فرانسه را برای دیدار رسمی رد کردند.
این نهادها در بیانیهای مشترک اعلام کردند که تصمیم یکجانبه پاریس، روند دستیابی به راهحل مذاکرهشده میان اسرائیل و فلسطینیها را تضعیف میکند و پیام خطرناکی به افراطگرایان ارسال میکند.
در این بیانیه که به امضای سازمانهایی چون ضدافترا (ADL)، کمیته یهودی آمریکایی (AJC)، ایپک (AIPAC)، بنی بریت بینالملل، کنفرانس رؤسای سازمانهای اصلی یهودی آمریکا، اتحادیه فدراسیون یهودیان نیویورک و کنگره جهانی یهود رسیده، از دولت فرانسه خواسته شده تا در این تصمیم تجدیدنظر کند. این نهادها همچنین از کاخ سفید به دلیل «مخالفت قاطع» با تصمیم فرانسه قدردانی کردند.
امضاکنندگان این بیانیه تأکید کردند که رئیسجمهوری فرانسه با عدول از شروط پیشین خود—از جمله آزادی گروگانهای باقیمانده در غزه و تسلیم شدن حماس—در واقع به گروههای تروریستی پاداش میدهد و مشروعیت میبخشد. آنها هشدار دادند که چنین اقدامی میتواند امنیت یهودیان را در سراسر جهان تهدید کند و به اعتبار دیپلماسی فرانسه در منطقه لطمه بزند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، در نامهای خطاب به محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، که پنجشنبه در حساب ایکس نسخهای از آن منتشر شد، اعلام کرد که فرانسه در مجمع عمومی آتی سازمان ملل کشور فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت.
این اقدام فرانسه واکنشهای فراوانی را در پی داشت. مقامهای اسرائیلی به شدت آن را محکوم کردند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، آن را «هدیهای به حماس» خواند و هشدار داد که این اقدام نهتنها تهدیدی برای موجودیت اسرائیل است، بلکه میتواند زمینهساز گسترش نفوذ جمهوری اسلامی از طریق نیروهای نیابتی در منطقه شود. یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، نیز این تصمیم را «خطای اخلاقی و از نظر سیاسی مضر» توصیف کرد.
در مقابل گروه حماس از تصمیم امانوئل مکرون استقبال کرد و آن را «گامی مثبت در مسیر تحقق عدالت برای مردم مظلوم فلسطین» خواند. حماس در این بیانیه تأکید کرد که این تصمیم نشاندهنده افزایش باور جهانی به عدالت آرمان فلسطین و شکست تلاشهای اسرائیل برای تحریف واقعیتهاست و از سایر کشورهایی که هنوز فلسطین را به رسمیت نشناختهاند خواست تا از اقدام فرانسه پیروی کنند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در واکنش به تصمیم فرانسه اعلام کرد موضع مکرون اعتباری ندارد. مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، روز پنجشنبه اعلام کرد واشینگتن با تصمیم فرانسه برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین در نشست سپتامبر مجمع عمومی سازمان ملل مخالف است و آن را «بیملاحظه» خواند. روبیو در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس گفت این تصمیم تنها به تبلیغات حماس خدمت میکند و روند صلح را عقب میاندازد.
محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، جمعه سوم مرداد تصمیم فرانسه در به رسمیتشناختن کشور فلسطین را «پیروزی برای آرمان فلسطین» توصیف کرد. همزمان عربستان سعودی، دیگر کشورهای عربی شامل قطر، کویت و شورای همکاری خلیج فارس از تصمیم فرانسه حمایت کردند.
نخستوزیر استرالیا، آنتونی آلبانیزی، نیز در بیانیهای بر حمایت کشورش از راهحل تشکیل دو کشور تاکید کرد و گفت بهرسمیت شناختن آرمانهای مردم فلسطین برای داشتن کشوری مستقل، همواره یک موضع دوحزبی در استرالیا بوده است.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا هم با افزودن یادداشتی به توییت مکرون از پیوستن فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی به اسپانیا در بهرسمیت شناختن فلسطین استقبال کرد و نوشت: «ما باید با هم از آنچه نتانیاهو سعی در نابودی آن دارد، محافظت کنیم. راه حل دو کشور، تنها راه حل است.»
این تحولات در حالی به سرعت روی میدهد که مذاکرات در مورد آتشبس بین حماس و اسرائیل نیز همچنان ادامه دارد و رسیدن به توافق همچنان با تردیدهای جدی روبهرو است.
رهبران سه کشور اروپایی جمعه سوم مرداد با انتشار بیانیهای اعلام کردند: «آتشبسِ مورد مذاکره، بهترین فرصت برای بازگرداندن گروگانها، پایان دادن به رنج خانوادهها و فراهم کردن امدادرسانی به مردم غزه است».
در این بیانیه همچنین بر ضرورت خلع سلاح کامل حماس و حذف آن از آینده غزه تاکید شده و آمده است: «حماس نباید هیچ نقشی در آینده غزه داشته باشد.»
رهبران این کشورها همچنین بر حمایت از تلاشهای دیپلماتیک ایالات متحده، قطر و مصر تاکید کردند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه با انتقاد از موضع حماس گفت این گروه به دنبال توافق آتشبس نیست.
او تاکید کرد که حماس خواهان مرگ است و باید کار را به پایان رساند. ترامپ در واکنش به روند مذاکرات گفت: «فکر میکنم رهبران حماس شکار خواهند شد.»
در بخش دیگری از بیانیه رهبران اروپایی آمده است: «فاجعه انسانی که اکنون در غزه شاهد آن هستیم باید فورا پایان یابد. نیازهای اولیه غیرنظامیان، از جمله آب و غذا، باید بدون تاخیر تامین شود. محروم کردن مردم از کمکهای انسانی قابل قبول نیست.»
رهبران سه کشور از دولت اسرائیل خواستند محدودیتها برای ورود کمکهای بشردوستانه را فورا لغو کرده و اجازه دهند سازمان ملل و نهادهای امدادرسان کار خود را برای مقابله با گرسنگی انجام دهند.
همزمان نتانیاهو اعلام کرد که کشورش به دنبال «گزینههای جایگزین» برای تحقق اهداف خود در غزه، از جمله بازگرداندن گروگانها و پایان دادن به حکومت حماس خواهد بود.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که اسرائیل و آمریکا هیاتهای خود را از مذاکرات آتشبس در قطر خارج کردند.
اروپاییها در بیانیه جدید خود تاکید کردهاند که اسرائیل باید به تعهدات خود بر اساس قوانین بینالمللی بشردوستانه پایبند باشد.
این کشورها همچنین مخالفت قاطع خود را با هرگونه تلاش برای تحمیل حاکمیت اسرائیل بر سرزمینهای فلسطینی اعلام کردهاند و هشدار دادهاند که تهدید به الحاق، توسعه شهرکها و خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیان، روند راهحل دوکشوری را تضعیف میکند.
رهبران اروپایی اعلام کردند که آمادهاند با همکاری سازمان ملل و سایر شرکای بینالمللی، طرحی مشخص و قابل اعتماد برای مرحله بعدی در غزه تهیه کنند که شامل ایجاد ساختارهای موقت حکمرانی و امنیتی و تضمین ارسال گسترده کمکهای بشردوستانه باشد.
این فرایند باید با خروج نیروهای اسرائیلی و حذف رهبری حماس همراه شود تا مسیر برای راهحل دوکشوری باز شود.
در پایان این بیانیه تاکید شده: «ما آمادهایم برای حمایت از آتشبس فوری و روندی سیاسی که به صلح و امنیت پایدار برای اسرائیلیها، فلسطینیها و کل منطقه بینجامد، اقدامات بیشتری انجام دهیم.»
به گزارش خبرگزاری رویترز، ترامپ جمعه سوم مرداد با تاکید بر این که «به نقطهای رسیدهایم که باید کار را تمام کرد» گفت: «آنها [اسرائیلیها] باید بجنگند و منطقه را پاکسازی کنند و از شر آنها [حماس] خلاص شویم.»
ترامپ در واکنش به روند مذاکرات گفت: «فکر میکنم رهبران حماس شکار خواهند شد.»
او حماس را عامل بنبست مذاکرات دانست.
ترامپ در پاسخ به سوالی درباره گفتوگو با بنیامین نتانیاهو بر سر ارسال کمکها به غزه، ضمن تایید تماس با نخستوزیر اسرائیل گفت که نمیتواند درباره محتوای این گفتوگو توضیحی بدهد، اما آن را «تا حدی ناامیدکننده» توصیف کرد.
رییسجمهوری آمریکا درباره کمکهای بشردوستانه به غزه نیز گفت امیدوار است «پول به آنجا برسد، ما کارهای بیشتری انجام خواهیم داد.
همزمان نتانیاهو اعلام کرد که کشورش به دنبال «گزینههای جایگزین» برای تحقق اهداف خود در غزه، از جمله بازگرداندن گروگانها و پایان دادن به حکومت حماس خواهد بود.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که اسرائیل و آمریکا هیاتهای خود را از مذاکرات آتشبس در قطر خارج کردند.
این اقدام چند ساعت پس از ارائه پاسخ حماس به پیشنهاد آتشبس صورت گرفت. مقامهای اسرائیلی ابتدا گفته بودند که این خروج برای انجام مشورتهاست،
در مقابل، باسم نعیم، از مقامهای ارشد حماس، در فیسبوک نوشت: «پیشنهاد ارائهشده از سوی ما، با درک کامل از پیچیدگی وضعیت، میتوانست به توافق منجر شود، اگر دشمن اراده رسیدن به توافق داشت.»
حماس از کمکهای ارسالی به غزه سودی نبرده است
بر اساس گزارش اختصاصی رویترز، اداره کمکهای بشردوستانه آژانس توسعه بینالمللی آمریکا در بررسی ۱۵۶ مورد گزارششده از سرقت یا مفقودی اقلام کمکرسانی بین اکتبر ۲۰۲۳ تا مه ۲۰۲۵، هیچ موردی را پیدا نکرده که نشان دهد حماس از کمکهای تامینشده از سوی آمریکا سود برده باشد.
این بررسی که در اواخر ژوئن تکمیل شده، به صراحت نشان میدهد: «هیچ گزارشی مبنی بر اینکه حماس از این اقلام بهرهمند شده باشد، وجود ندارد.»
این یافتهها در تضاد با اظهارات وزارت خارجه آمریکا و کاخ سفید است. سخنگوی وزارت خارجه بدون ارائه سند، از وجود ویدیویی از غارت کمکها به دست حماس خبر داده بود.
طرح آتشبس و اختلافهای کلیدی
پیشنهاد آتشبس شامل توقف ۶۰ روزه درگیری، افزایش ورود کمکهای بشردوستانه به غزه و آزادی بخشی از ۵۰ گروگان باقیمانده در برابر زندانیان فلسطینی بود.
اما اختلافها بر سر خروج نیروهای اسرائیلی و سرنوشت منطقه پس از پایان ۶۰ روز، مانع پیشرفت مذاکرات شد.
بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی راستگرای اسرائیل، در واکنش به پایان مذاکرات در ایکس نوشت: «مراسم تحقیرآمیز مذاکره با تروریستها تمام شد. اکنون زمان پیروزی است.»
در حالی که مذاکرات به بنبست رسیده، نهادهای بینالمللی هشدار دادهاند که قحطی در میان ۲.۲ میلیون ساکن غزه فراگیر شده است.
اسرائیل از اسفند ماه ورودی تمامی اقلام به غزه را قطع کرده بود و اگرچه در اردیبهشت مرزها را با محدودیتهایی بازگشایی کرد، اما کمکها ناکافی بودهاند.
ارتش اسرائیل جمعه اعلام کرد که اجازه پرتاب هوایی کمکها به غزه را داده است. اما اسماعیل الثوابتة، مدیر دفتر رسانهای دولت حماس در غزه، این اقدام را «نمایشی» خواند و گفت: «نوار غزه به مانورهای هوایی نیاز ندارد، بلکه نیازمند گذرگاههای انسانی باز و جریان ثابت کامیونهای کمکرسان است.»
به گفته منابع پزشکی در غزه، در ۲۴ ساعت گذشته ۹ نفر دیگر بر اثر گرسنگی یا سوءتغذیه جان باختهاند. دهها نفر در هفتههای اخیر به همین دلیل جان دادهاند.
اسرائیل میگوید که غذا به اندازه کافی وارد غزه کرده و سازمان ملل را به ناکامی در توزیع آن متهم کرده است. وزارت خارجه اسرائیل این وضعیت را «تلاشی برای بدنام کردن اسرائیل» خوانده است. اما سازمان ملل میگوید که فعالیتهایش تحت محدودیتهای اسرائیل انجام میشود.
