در حمله موشکی جمهوری اسلامی به پایگاه نظامی العدید در قطر که در واکنش به حمله ایالات متحده به تاسیسات هستهای در ایران انجام شد، تنها حدود ۴۰ نظامی آمریکایی از واحد پدافند هوایی در این پایگاه حضور داشتند. آنان با کمک سامانههای پاتریوت، موفق به رهگیری اغلب موشکهای شلیکشده شدند.
به نوشته خبرگزاری رویترز، ژنرال دانیل کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، چند روز پس از این حمله در نشستی خبری اعلام کرد شمار موشکهای پاتریوت شلیکشده در جریان این درگیری، بیش از هر عملیات دیگری از زمان نخستین بهکارگیری این سامانه در جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بوده است.
او افزود: «عملیات رهگیری موفقیتآمیز بود و خوشبختانه هیچ تلفاتی نداشتیم و خسارات نیز حداقلی بود.»
این درگیری نظامی در حالی رخ داد که بهنوشته رویترز، دولت دونالد ترامپ آن را بهعنوان تجلی «یک دکترین نظامی جدید» معرفی کرد.
بر اساس این روایت، دولت فعلی آمریکا نسبت به دولتهای گذشته از قدرت نظامی به شکلی «شفافتر و هدفمندتر» استفاده میکند که این امر به بازسازی بازدارندگی آمریکا در برابر رقبایی چون چین و روسیه کمک کرده است.
بهموازات این رویکرد، واشینگتن همچنین حملات ۵۲ روزه به مواضع حوثیها در یمن را نمونهای دیگر از این سیاست «مداخله محدود و هدفمند» توصیف کرده است.
با این حال، حملات دریایی و هوایی حوثیها به کشتیها و کشور اسرائیل طی روزهای گذشته بار دیگر از سر گرفته شده است.
با وجود این شرایط، رویترز گزارش داد که در داخل دولت ترامپ، شکافهای فزایندهای درباره نحوه استفاده از قدرت نظامی آمریکا ایجاد شده است. برخی فرماندهان ارشد ارتش آمریکا بر لزوم ادامه حمایت از اوکراین تاکید دارند و هشدار میدهند که شکست کییف میتواند زمینهساز حملات بیشتر از سوی روسیه یا چین شود.
از سوی دیگر، چهرههایی چون پیت هگست، وزیر دفاع و الگبریج کولبی، معاون غیرنظامی پنتاگون، استدلال میکنند که ارسال تجهیزات بیش از حد به اوکراین، ذخایر حیاتی تسلیحات آمریکا را تضعیف کرده و به نفع چین تمام میشود.
رویترز در ادامه گزارش خود به نقل از منابع مطلع نوشت که مصرف گسترده موشکهای پاتریوت در خاورمیانه و اوکراین موجب کاهش شدید موجودی این سامانهها شده؛ بهطوری که ذخایر فعلی تنها ۲۵ درصد از سطح مورد نیاز پنتاگون را پوشش میدهد.
در واکنش به این وضعیت، پنتاگون هفته گذشته تصمیم گرفت ارسال برخی سلاحها از جمله پاتریوت و موشکهای هایمارس را به اوکراین متوقف کند تا ذخایر نظامی آمریکا بازسازی شود اما ترامپ این تصمیم را وتو کرد و در نشستی خبری گفت: «آنها باید بتوانند از خودشان دفاع کنند.»
در ادامه، رویترز به بخشی دیگر از شکاف داخلی در دولت ترامپ پرداخت؛ جایی که جیدی ونس، معاون اول او، با لحنی دفاعی از آنچه «دکترین ترامپ» مینامد، گفت: «اول، منافع آمریکا را شفاف بیان میکنی، دوم، تلاش دیپلماتیک برای حل مساله انجام میدهی و سوم، اگر دیپلماسی شکست خورد، با قدرت نظامی ضربه میزنی و قبل از اینکه درگیر جنگی فرسایشی شوی، خارج میشوی.»
بهنوشته رویترز، این تعریف ساده از سیاست ترامپ در عرصه بینالمللی با موانعی جدی روبهرو است؛ از جمله شخص ترامپ که همواره به غیرقابل پیشبینی بودن تصمیمهایش افتخار میکند و بارها مواضع خود را بهسرعت تغییر داده است.
در بخشی از گزارش رویترز آمده است ترامپ در یک سخنرانی خصوصی، ادعا کرده که به رهبران روسیه و چین هشدار داده بوده در صورت حمله به اوکراین یا تایوان، آمریکا اقدام نظامی خواهد کرد.
ترامپ گفته که به ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، گفته بوده: «اگر وارد اوکراین شوی، مسکو را با خاک یکسان میکنم.»
درباره شی جینپینگ، رییسجمهوری چین نیز گفته بوده که رهبر چین او را «دیوانه» تصور کرده است.
هر چند برخی مشاوران سابق ترامپ، از جمله جان بولتون، صحت این اظهارات را زیر سوال بردهاند اما حتی در صورت نادرست بودن، باز هم منعکسکننده نگاه رییسجمهوری آمریکا به نقش تهدید نظامی در بازدارندگی است.
رویترز در پایان گزارش خود تاکید کرد بسیاری از روسایجمهور آمریکا از دوران جنگ سرد به این نتیجه رسیدهاند که برای جلوگیری از بروز جنگهای فراگیر باید به شکلی صریحتر، متعهد به دفاع از متحدان شوند؛ حتی اگر این تعهد شامل استفاده از سلاحهای متعارف یا اتمی باشد.
تحلیلگران معتقدند سیاستهای نظامی ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری ناپیوستهاش، ممکن است به سیاستی انعطافناپذیر و بر پایه تهدید مستقیم نظامی بدل شود که پیچیدگیهای ژئوپولیتیکی آینده را بیش از پیش تشدید خواهد کرد.
شاهید ریند، سخنگوی دولت استان بلوچستان، جمعه ۲۰ تیر اعلام کرد این مسافران از چندین اتوبوس ربوده شدند.
هنوز هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این حادثه را که عصر پنجشنبه ۱۹ تیر رخ داد، بر عهده نگرفته است.
نوید علم، یک مقام محلی در استان بلوچستان، گفت اجساد قربانیان این حمله در حالی که آثار اصابت گلوله بر آنها مشهود بود، شبهنگام در نواحی کوهستانی منطقه کشف شد.
شبهنظامیان جداییطلب بلوچ پیشتر در حملاتی مشابه دست داشتهاند و پس از شناسایی هویت مسافران بهعنوان اهالی استان پنجاب شرقی، آنها را هدف قرار داده و به قتل رساندهاند.
«ارتش آزادیبخش بلوچستان»، قدرتمندترین گروه شورشی فعال در این منطقه است. این منطقه هممرز با ایران و افغانستان و سرشار از منابع معدنی است.
شورشیان بلوچ مقامهای پاکستان را متهم میکنند که منابع طبیعی این منطقه را به تاراج میبرند تا هزینههای استان پنجاب را تامین کنند.
پیشتر در اسفندماه ۱۴۰۳، حمله ارتش آزادیبخش بلوچستان به یک قطار و گروگان گرفتن حدود ۲۰۰ مسافر آن خبرساز شد.
در نهایت، نیروهای امنیتی پاکستان با حمله به این قطار، ۱۵۵ مسافر را نجات دادند.
به گفته ارتش پاکستان، در این حادثه ۲۱ مسافر، چهار نیروی نظامی و ۳۳ تن از مهاجمان کشته شدند.
آبان سال گذشته نیز حمله انتحاری ارتش آزادیبخش بلوچستان پاکستان در ایستگاه قطاری در شهر کویته، جان دستکم ۲۴ تن را گرفت. ۴۴ نفر دیگر هم در این حادثه زخمی شدند.
یک مقام محلی در آن زمان اعلام کرد این حمله که در ساعات پرتردد ایستگاه قطار رخ داد، کارکنان نظامی مدرسه پیادهنظام را هدف قرار داده بود.
ارتش آزادیبخش بلوچستان شهریور ۱۴۰۳ هم حملهای مشابه در کویته انجام داد که ۷۳ کشته بر جای گذاشت.
دولت پاکستان سالهاست با دو چالش امنیتی جدی دست و پنجه نرم میکند: حملات جداییطلبان در جنوب غرب و شبهنظامیان اسلامگرا در شمال غرب این کشور.
در بیانیهای کمسابقه، یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل در نامهای سرگشاده خطاب به علی خامنهای نوشت: «شما نهتنها اراده ما را دستکم گرفتید، بلکه توان نظامی و دقت تسلیحات ما را نیز دستکم گرفتید. ما رهبران نظامی و دانشمندان کلیدی شما را حذف کردیم، سامانههای اس-۳۰۰ را هدف گرفتیم و برنامه هستهایتان را چندین سال به عقب راندیم.» گالانت تاکید کرد: «ما همهچیز را میدانیم؛ از برنامهها و سایتها گرفته تا ارتباطات و نقاط کور. اگر باز هم راه اشتباه را انتخاب کنید، ما همانجا در انتظارتان خواهیم بود.»
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پنجشنبه پیش از بازگشت به اسرائیل، در مصاحبهای با فاکس بیزنس اعلام کرد که حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به سایتهای هستهای ایران اگرچه زیرساختهای این برنامه را آسیب زده است، اما اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی همچنان باقی مانده و میتواند برای ساخت بمب اتمی استفاده شود. او گفت: «باید برای ایران روشن شده باشد که نباید این اورانیوم را داشته باشد. اگر لازم باشد، همان کاری را که انجام دادیم دوباره و حتی چندباره انجام خواهیم داد.» نتانیاهو همچنین در مصاحبه دیگری با نیوزمکس تصریح کرد که برنامه هستهای ایران اکنون «چند سال به عقب رانده شده است.»
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل نیز پنجشنبه ۱۹ تیر در مراسم فارغالتحصیلی خلبانان نیروی هوایی به حکومت ایران هشدار داد: «اگر ناچار به بازگشت شویم، این بار با قدرتی بیشتر بازخواهیم گشت. جایی برای پنهان شدن وجود ندارد. دست بلند اسرائیل به تهران، تبریز، اصفهان و هر نقطهای که بخواهند از آن اسرائیل را تهدید کنند، خواهد رسید.»
همزمان، ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، این عملیات را «اثبات توان بازدارندگی اسرائیل» توصیف کرد و تومر بار، فرمانده نیروی هوایی نیز گفت: «ما فاصلهای هزار و ۸۰۰ کیلومتری را پیمودیم و ایران را از موقعیت تهدید دوردست به تهدید نزدیک تبدیل کردیم.»
با وجود این هشدارها، برخی تحلیلگران از جمله دنی سیترینوویچ، رییس پیشین میز استراتژیک ایران در اطلاعات دفاعی ارتش اسرائیل، تصریح کردهاند که حملات اخیر هرچند موفق بود، اما نتوانسته بازدارندگی کامل در برابر گروههای نیابتی جمهوری اسلامی بهویژه حوثیها ایجاد کند. او تاکید کرد: «اگر جنگ غزه متوقف نشود یا ائتلافی گسترده برای سرنگونی حوثیها شکل نگیرد، همچنان باید انتظار حملات پهپادی و موشکی داشت.»
در روزهای اخیر و پس از آغاز آتشبس رسانههای حکومتی در ایران و مقامات ارشد نظام جمهوری اسلامی ضمن اعلام «پیروزی» در جنگ ۱۲ روزه، به تهدید اسرائیل ادامه میدهند. این در حالی است که رسانههای مختلف دنیا در روزهای اخیر با انتشار گزارشهای مختلف، از احتمال آغاز دوباره درگیری نظامی بین جمهوری اسلامی و اسرائیل نوشتهاند. تحلیلگران معتقدند با ادامه بنبست دیپلماتیک برای حل مساله هستهای و موشکی تهران و تاکید اسرائیل بر جلوگیری از احیای توان هستهای جمهوری اسلامی، خطر آغاز دوباره درگیری مستقیم همچنان جدی باقی مانده است.
