دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، قوانین تعرفهای خود را در مورد واردات کالا از کانادا تشدید و اعلام کرد که آمریکا از ماه آینده تعرفهای ۳۵ درصدی بر واردات از این کشور اعمال خواهد کرد. ترامپ قصد دارد تعرفههایی ۱۵ یا ۲۰ درصدی بر دیگر شرکای تجاری آمریکا وضع کند.
او پنجشنبه ۱۹ تیر در نامهای به مارک کارنی، نخستوزیر کانادا که در شبکه اجتماعی تروثسوشال منتشر کرد، اطلاع داد نرخ جدید از اول ماه اوت (دهم مرداد) اجرایی خواهد شد و اگر کانادا مقابلهبهمثل کند، این نرخ افزایش خواهد یافت.
در مقابل، کارنی در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد دولتش در مذاکرات با ایالات متحده برای دستیابی به توافق تا رسیدن به آن مهلت، به دفاع از کارگران و کسبوکارهای کانادایی ادامه خواهد داد.
این تعرفه ۳۵ درصدی نسبت به نرخ فعلی ۲۵ درصدی که ترامپ برای کانادا تعیین کرده بود افزایش یافته و ضربهای به تلاشهای کارنی محسوب میشود.
نخستوزیر کانادا در تلاش برای توافق تجاری با واشینگتن بود.
معافیتها باقی است
یک مقام دولت آمریکا اعلام کرد معافیتها برای کالاهای تحت توافق «ایالات متحده-مکزیک-کانادا» پا بر جا خواهد ماند و تعرفههای ۱۰ درصدی بر انرژی و کود نیز قرار نیست تغییری کند؛ هرچند ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را درباره این موضوعات نگرفته است.
او در نامهاش از چیزی که آن را «ورود فنتانیل از کانادا» نامید و همچنین موانع تعرفهای و غیرتعرفهای کانادا که به کشاورزان و دامداران آمریکا آسیب میزند، انتقاد کرد.
او تاکید کرد کسری تجاری، تهدیدی برای اقتصاد و امنیت ملی آمریکاست.
ترامپ نوشت: «اگر کانادا با من برای توقف جریان قاچاق فنتانیل همکاری کند، شاید در این نامه تجدیدنظر کنیم.»
مقامات کانادایی میگویند مقدار بسیار اندکی فنتانیل از طریق کانادا وارد آمریکا میشود و آنها اقداماتی برای تقویت کنترل در مرزها انجام دادهاند.
کارنی پیشتر در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود: «کانادا پیشرفت حیاتیای در متوقف کردن بلای فنتانیل در آمریکای شمالی داشته است. ما به ادامه همکاری با ایالات متحده برای نجات جانها و حفاظت از شهروندان در هر دو کشور متعهدیم.»
نخستوزیر کانادا ماه گذشته گفته بود او و ترامپ موافقت کردهاند تا ظرف ۳۰ روز یک توافق اقتصادی و امنیتی جدید را نهایی کنند.
نگرانی درباره تعرفههای اتحادیه اروپا
ترامپ در روزهای اخیر دامنه جنگ تجاری خود را گسترش داده و تعرفههای جدیدی بر تعدادی از کشورها، از جمله متحدانی چون ژاپن و کره جنوبی اعمال کرده و همچنین تعرفه ۵۰ درصدی بر واردات مس وضع کرده است.
اقدامات جدید او موجب نگرانی مجدد سرمایهگذاران شد، بهگونهای که شاخصهای بازارهای جهانی سهام در بامداد جمعه کاهش یافت.
این بازارها در انتظار اعلام نرخ تعرفه احتمالی ترامپ برای اتحادیه اروپا هستند.
ترامپ در مصاحبهای با شبکه انبیسی که پنجشنبه منتشر شد، گفت سایر شرکای تجاری که هنوز چنین نامههایی دریافت نکردهاند نیز احتمالا با تعرفههای مشابه مواجه خواهند شد.
او ادامه داد: «ما فقط خواهیم گفت که همه کشورهای باقیمانده باید تعرفه پرداخت کنند؛ چه ۲۰ درصد باشد چه ۱۵ درصد. ما اکنون روی این موضوع کار میکنیم.»
چهارشنبه ۱۸ تیر، رییسجمهوری آمریکا در نامهای به رییسجمهوری برزیل اعلام کرد از اول اوت تعرفه ۵۰ درصدی بر محصولات وارداتی از این کشور اعمال خواهد شد و همزمان حمایت خود را از ژایر بولسونارو، رییسجمهوری پیشین برزیل، ابراز کرد.
به نوشته خبرگزاری رویترز، ژنرال دانیل کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، چند روز پس از این حمله در نشستی خبری اعلام کرد شمار موشکهای پاتریوت شلیکشده در جریان این درگیری، بیش از هر عملیات دیگری از زمان نخستین بهکارگیری این سامانه در جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بوده است.
او افزود: «عملیات رهگیری موفقیتآمیز بود و خوشبختانه هیچ تلفاتی نداشتیم و خسارات نیز حداقلی بود.»
این درگیری نظامی در حالی رخ داد که بهنوشته رویترز، دولت دونالد ترامپ آن را بهعنوان تجلی «یک دکترین نظامی جدید» معرفی کرد.
بر اساس این روایت، دولت فعلی آمریکا نسبت به دولتهای گذشته از قدرت نظامی به شکلی «شفافتر و هدفمندتر» استفاده میکند که این امر به بازسازی بازدارندگی آمریکا در برابر رقبایی چون چین و روسیه کمک کرده است.
بهموازات این رویکرد، واشینگتن همچنین حملات ۵۲ روزه به مواضع حوثیها در یمن را نمونهای دیگر از این سیاست «مداخله محدود و هدفمند» توصیف کرده است.
با این حال، حملات دریایی و هوایی حوثیها به کشتیها و کشور اسرائیل طی روزهای گذشته بار دیگر از سر گرفته شده است.
با وجود این شرایط، رویترز گزارش داد که در داخل دولت ترامپ، شکافهای فزایندهای درباره نحوه استفاده از قدرت نظامی آمریکا ایجاد شده است. برخی فرماندهان ارشد ارتش آمریکا بر لزوم ادامه حمایت از اوکراین تاکید دارند و هشدار میدهند که شکست کییف میتواند زمینهساز حملات بیشتر از سوی روسیه یا چین شود.
از سوی دیگر، چهرههایی چون پیت هگست، وزیر دفاع و الگبریج کولبی، معاون غیرنظامی پنتاگون، استدلال میکنند که ارسال تجهیزات بیش از حد به اوکراین، ذخایر حیاتی تسلیحات آمریکا را تضعیف کرده و به نفع چین تمام میشود.
رویترز در ادامه گزارش خود به نقل از منابع مطلع نوشت که مصرف گسترده موشکهای پاتریوت در خاورمیانه و اوکراین موجب کاهش شدید موجودی این سامانهها شده؛ بهطوری که ذخایر فعلی تنها ۲۵ درصد از سطح مورد نیاز پنتاگون را پوشش میدهد.
در واکنش به این وضعیت، پنتاگون هفته گذشته تصمیم گرفت ارسال برخی سلاحها از جمله پاتریوت و موشکهای هایمارس را به اوکراین متوقف کند تا ذخایر نظامی آمریکا بازسازی شود اما ترامپ این تصمیم را وتو کرد و در نشستی خبری گفت: «آنها باید بتوانند از خودشان دفاع کنند.»
در ادامه، رویترز به بخشی دیگر از شکاف داخلی در دولت ترامپ پرداخت؛ جایی که جیدی ونس، معاون اول او، با لحنی دفاعی از آنچه «دکترین ترامپ» مینامد، گفت: «اول، منافع آمریکا را شفاف بیان میکنی، دوم، تلاش دیپلماتیک برای حل مساله انجام میدهی و سوم، اگر دیپلماسی شکست خورد، با قدرت نظامی ضربه میزنی و قبل از اینکه درگیر جنگی فرسایشی شوی، خارج میشوی.»
بهنوشته رویترز، این تعریف ساده از سیاست ترامپ در عرصه بینالمللی با موانعی جدی روبهرو است؛ از جمله شخص ترامپ که همواره به غیرقابل پیشبینی بودن تصمیمهایش افتخار میکند و بارها مواضع خود را بهسرعت تغییر داده است.
در بخشی از گزارش رویترز آمده است ترامپ در یک سخنرانی خصوصی، ادعا کرده که به رهبران روسیه و چین هشدار داده بوده در صورت حمله به اوکراین یا تایوان، آمریکا اقدام نظامی خواهد کرد.
ترامپ گفته که به ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، گفته بوده: «اگر وارد اوکراین شوی، مسکو را با خاک یکسان میکنم.»
درباره شی جینپینگ، رییسجمهوری چین نیز گفته بوده که رهبر چین او را «دیوانه» تصور کرده است.
هر چند برخی مشاوران سابق ترامپ، از جمله جان بولتون، صحت این اظهارات را زیر سوال بردهاند اما حتی در صورت نادرست بودن، باز هم منعکسکننده نگاه رییسجمهوری آمریکا به نقش تهدید نظامی در بازدارندگی است.
رویترز در پایان گزارش خود تاکید کرد بسیاری از روسایجمهور آمریکا از دوران جنگ سرد به این نتیجه رسیدهاند که برای جلوگیری از بروز جنگهای فراگیر باید به شکلی صریحتر، متعهد به دفاع از متحدان شوند؛ حتی اگر این تعهد شامل استفاده از سلاحهای متعارف یا اتمی باشد.
تحلیلگران معتقدند سیاستهای نظامی ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری ناپیوستهاش، ممکن است به سیاستی انعطافناپذیر و بر پایه تهدید مستقیم نظامی بدل شود که پیچیدگیهای ژئوپولیتیکی آینده را بیش از پیش تشدید خواهد کرد.
شاهید ریند، سخنگوی دولت استان بلوچستان، جمعه ۲۰ تیر اعلام کرد این مسافران از چندین اتوبوس ربوده شدند.
هنوز هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این حادثه را که عصر پنجشنبه ۱۹ تیر رخ داد، بر عهده نگرفته است.
نوید علم، یک مقام محلی در استان بلوچستان، گفت اجساد قربانیان این حمله در حالی که آثار اصابت گلوله بر آنها مشهود بود، شبهنگام در نواحی کوهستانی منطقه کشف شد.
شبهنظامیان جداییطلب بلوچ پیشتر در حملاتی مشابه دست داشتهاند و پس از شناسایی هویت مسافران بهعنوان اهالی استان پنجاب شرقی، آنها را هدف قرار داده و به قتل رساندهاند.
«ارتش آزادیبخش بلوچستان»، قدرتمندترین گروه شورشی فعال در این منطقه است. این منطقه هممرز با ایران و افغانستان و سرشار از منابع معدنی است.
شورشیان بلوچ مقامهای پاکستان را متهم میکنند که منابع طبیعی این منطقه را به تاراج میبرند تا هزینههای استان پنجاب را تامین کنند.
پیشتر در اسفندماه ۱۴۰۳، حمله ارتش آزادیبخش بلوچستان به یک قطار و گروگان گرفتن حدود ۲۰۰ مسافر آن خبرساز شد.
در نهایت، نیروهای امنیتی پاکستان با حمله به این قطار، ۱۵۵ مسافر را نجات دادند.
به گفته ارتش پاکستان، در این حادثه ۲۱ مسافر، چهار نیروی نظامی و ۳۳ تن از مهاجمان کشته شدند.
آبان سال گذشته نیز حمله انتحاری ارتش آزادیبخش بلوچستان پاکستان در ایستگاه قطاری در شهر کویته، جان دستکم ۲۴ تن را گرفت. ۴۴ نفر دیگر هم در این حادثه زخمی شدند.
یک مقام محلی در آن زمان اعلام کرد این حمله که در ساعات پرتردد ایستگاه قطار رخ داد، کارکنان نظامی مدرسه پیادهنظام را هدف قرار داده بود.
ارتش آزادیبخش بلوچستان شهریور ۱۴۰۳ هم حملهای مشابه در کویته انجام داد که ۷۳ کشته بر جای گذاشت.
دولت پاکستان سالهاست با دو چالش امنیتی جدی دست و پنجه نرم میکند: حملات جداییطلبان در جنوب غرب و شبهنظامیان اسلامگرا در شمال غرب این کشور.
همزمان با شدت گرفتن بیسابقه حملات روسیه، اوکراین هم حملات خود به روسیه را ادامه داده است. سرگئی سابیانین، شهردار مسکو اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور روز پنجشنبه چهار پهپاد اوکراینی را که به سمت مسکو در حرکت بودند، سرنگون کرد.
وزارت دفاع روسیه نیز اعلام کرد که بعد از ظهر پنجشنبه ۲۶ پهپاد اوکراینی را منهدم کرده که از میان آنها ۲۲ پهپاد بر فراز مناطق مرزی بین دو کشور پرواز میکردند.
حملات ۲۴ ساعت گذشته روسیه به اوکراین دستکم دو کشته و ۲۶ مجروح بر جای گذاشته است.
خشم روسیه از افزایش کمکهای اروپا و آمریکا به اوکراین
ناظران، همزمانی این حملات را با آغاز کنفرانس بازسازی اوکراین در رم و ازسرگیری ارسال تسلیحات آمریکایی به کییف، نشانهای از خشم مسکو نسبت به حمایت گسترده جهانی از اوکراین میدانند.
جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا در نخستین روز این کنفرانس اعلام کرد که شرکتکنندگان متعهد شدهاند که بیش از ۱۰ میلیارد یورو برای بازسازی اوکراین اختصاص دهند. کمیسیون اروپا هم اعلام کرد که دو میلیارد و ۳۰۰ هزار یورو به این کشور کمک میکند.
همزمان با حضور دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در کنفرانس رُم، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه این کشور دیداری ۵۰ دقیقهای با وزیر امور خارجه روسیه داشت و مقامهای روسیه را در جریان نارضایتی ترامپ از فقدان انعطاف در رفتار روسیه برای پایان دادن به جنگ قرار داد.
روبیو گفت: «ما نیاز داریم که یک نقشهراه برای پایان این درگیری داشته باشیم»، و افزود که دولت ترامپ در حال گفتوگو با سنای آمریکا درباره شکل احتمالی تحریمهای جدید علیه روسیه است.
ترامپ که پیشتر لحنی آشتیجویانه با روسیه در پیش گرفته بود، پیش از عزیمت به رُم در گفتوگو با اعضای کابینهاش انتقادهایی صریح از پوتین مطرح و او را به این متهم کرد که در عین ادب و احترام در هر جلسه فقط «چرت و پرت» تحویل میدهد.
از سرگیری کمکهای آمریکا به اوکراین
ترامپ که با شعار پایان دادن به مخاصمه روسیه-اوکراین دومین دوره ریاستجمهوریاش را آغاز کرد و تنها چند روز پس از ورود به کاخ سفید تمام کمکهای نظامی و مالی به اوکراین را متوقف کرد، روز دوشنبه ۱۶ تیر در نشست رسانهای کاخ سفید گفت که به دلیل شدت گرفتن حملات روسیه، ممنوعیت ارسال کمکهای نظامی به اوکراین لغو میشود و این کشور تجهیزات نظامی و دفاعی بیشتری در اختیار ارتش اوکراین قرار خواهد داد.
او پیش از آن به رسانهها گفته بود که اوکراین برای دفاع از خود به سامانههای موشکی پاتریوت نیاز دارد.
کمتر از ۷۲ ساعت پس از این اظهارات، همزمان با حرکت محمولههای توپخانه و سامانههای پرتاب موشک متحرک آمریکا بهسوی اوکراین، روسیه بزرگترین عملیات پهپادی خود را علیه این کشور اجرا کرد. در این حمله، تقریباً تمامی مناطق شهر کییف هدف قرار گرفت.
بر اساس دادههای نیروی هوایی اوکراین، هشدار حملات هوایی بیش از چهار ساعت بهطول انجامید. گزارشگران رویترز از دود غلیظ در شهر و تیره شدن طلوع خورشید در آسمان خبر دادند.
تهاجم قدرتمندتر از دیپلماسی
در نیمه نخست خرداد، در آستانه مذاکرات صلح میان دو کشور درگیر جنگ، دو پل در دو منطقه جداگانه در روسیه منفجر شدند و بلافاصله یک حمله پهپادی غیرمنتظره و گسترده به روسیه دنیا را شگفتزده کرد.
روز ۱۱ خرداد روسیه تایید کرد که در نتیجه این عملیات که از آغاز جنگ بزرگترین عملیات با بیشترین بُرد علیه روسیه به شمار میآمد، چند مرکز هوایی این کشور هدف قرار گرفته و ۴۱ بمبافکن هستهای منهدم شدهاند. ارزش این بمبافکنها بیش از هفت میلیارد دلار برآورد شد.
پس از این حملات، چند دور مذاکره میان دو کشور با میانجیگری ترکیه مانع از تبادل آتش میان دو کشور و شدت گرفتن پیشروی زمینی روسیه در اوکراین نشد. دستآورد این مذاکرات در حد توافق بر سر تبادل اسیران جنگی و پیکر سربازان کشتهشده باقی مانده است.
در نمونهای دیگر، روسیه روز ۱۴ تیر تنها ساعاتی پس از تماس تلفنی میان دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، اوکراین را هدف یکی از گستردهترین بمبارانها قرار داد و ۵۵۰ موشک و پهپاد، از جمله هفت موشک بالستیک به سوی این کشور شلیک کرد.
همان زمان آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، گفت: «پوتین آشکارا بیتوجهی کامل خود را به ایالات متحده و تمام کسانی که خواستار پایان جنگ شدهاند، نشان میدهد.»
ارتش روسیه تنها در فاصله ۱۰ خرداد تا ۹ تیر، ۵۸۸ کیلومتر مربع از خاک اوکراین را تصرف کرد که نسبت به ماههای پیش از آن پیشرویِ قابل توجهی به شمار میآید.
بر این اساس، روسیه در ماه ژوئن سومین پیشروی بزرگ خود را از نوامبر ۲۰۲۴ (۷۲۵ کیلومتر مربع) و اکتبر همان سال (۶۱۰ کیلومتر مربع) به ثبت رساند. این در حالی است که پیشروی نیروهای روسیه در طول فصل زمستان کند شده بود.
کارشناسان اقتصادی پنجشنبه ۱۹ تیر به خبرگزاری رویترز گفتند که برزیل از نظر لجستیکی و تجاری انعطاف لازم را دارد تا با وجود تعرفههای جدید آمریکا، صادرات نفت خود را حفظ کند.
ترامپ چهارشنبه اعلام کرد که از اول اوت، واردات برخی کالاها از برزیل مشمول تعرفه ۵۰ درصدی خواهد شد.
نفت خام مهمترین کالای صادراتی برزیل به آمریکاست که تاکنون از تعرفه ۱۰ درصدی که امسال بر بسیاری از صادرات برزیلی اعمال شد، معاف بوده است. هنوز مشخص نیست که با اجرای تعرفه ۵۰ درصدی، این معافیت باقی خواهد ماند یا نه.
ترامپ ۱۶ تیر در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «هر کشوری که با سیاستهای ضدآمریکایی بریکس همراهی کند، مشمول تعرفه اضافی ۱۰ درصدی خواهد شد. هیچ استثنایی در این سیاست وجود نخواهد داشت. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم!»
لوئیز کاروالیو و گوستاوو کونیا، تحلیلگران اقتصادی، در گزارشی نوشتند: «این تعرفهها ممکن است در کوتاهمدت باعث ایجاد اختلال در جریان تجاری و کاهش حاشیه سود قراردادهای نقدی شوند، اما ریسک ساختاری بهشمار نمیروند.»
مؤسسه نفت برزیل که نماینده شرکتهای نفتی فعال در برزیل از جمله پتروبراس، شل، توتالانرژیز و اکوینور است، در بیانیهای اعلام کرد که این تصمیم را «با نگرانی» دنبال میکند و از دولت برزیل خواست تا از راه دیپلماسی پیگیری کند.
بر اساس آمار دولتی که از سوی موسسه مشاوره استونایکس گردآوری شده، برزیل در سال ۲۰۲۴ بهطور میانگین یک میلیون و ۷۸۰ هزار بشکه در روز نفت صادر کرده که ۲۴۳ هزار بشکه آن به مقصد آمریکا بوده است.
با این حال، پتروبراس، تولیدکننده اصلی نفت برزیل، تاثیر قابلتوجهی از این تعرفه نخواهد دید.
دادههای شرکت نشان میدهد که تنها چهار درصد از صادرات این شرکت در سهماهه نخست سال جاری به آمریکا رفته است.
در حوزه فرآوردههای نفتی نیز ۳۷ درصد از کل صادرات ۲۰۹ هزار بشکهای پتروبراس، معادل حدود ۷۷ هزار بشکه در روز، به آمریکا اختصاص داشته است.
تحلیلگران افزودند: «اگرچه آمریکا سهم قابلتوجهی در صادرات فرآوردهها دارد، اما از نظر حجم مطلق، این مقدار اندک است و پتروبراس میتواند بهراحتی بازار جایگزینی برای آن پیدا کند.»
پتروبراس در بیانیهای اعلام کرد که در حال ارزیابی تاثیرات تعرفه اعلامشده است و همچنان استراتژی خود را در جهت یافتن «بهترین گزینه ممکن برای شرکت در هر شرایطی» دنبال خواهد کرد.
در بازار بورس، سهام ممتاز پتروبراس پنجشنبه بدون نوسان قابلتوجه معامله شد.
