یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، در مراسمی نظامی هشدار داد در صورت تهدید دوباره از سوی جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل بار دیگر به مواضع جمهوری اسلامی در خاک ایران حمله خواهد کرد و این بار هیچ نقطهای در امان نخواهد بود.
به گزارش خبرگزاری رویترز، کاتز پنجشنبه ۱۹ تیر در در مراسم فارغالتحصیلی دوره خلبانی نیروی هوایی در پایگاه حتسریم گفت: «اگر ناچار به بازگشت شویم، این بار با قدرتی بیشتر بازخواهیم گشت.»
کاتز با تاکید بر این که: «این مراسم پیامی مستقیم به دیکتاتور [علی] خامنهای و گروه آیتاللهها در ایران» است، گفت: «دست بلند اسرائیل به تهران، تبریز، اصفهان و هر مکانی که بخواهید از آنجا اسرائیل را تهدید کنید یا هدف قرار دهید، خواهد رسید.»
او افزود: «جایی برای پنهان شدن وجود ندارد. اگر نیاز باشد بازخواهیم گشت، و این بار با قدرتی بیشتر.»
عبدالله شهبازی، مدیر سابق موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی (منسوب به وزارت اطلاعات) ۱۸ تیر درباره وضعیت حکومت ایران پس از جنگ ۱۲ روزه نوشت فضای کشور در دست «قدرت متخاصم» است و مقامهای جمهوری اسلامی شبیه اعضای گروههای چریکی مخفی باید هر شب خانه امن عوض کنند.
شهبازی که یک دهه همکاری نزدیکی با وزارت اطلاعات داشت، در حساب شبکه ایکس خود نوشت مقامهای جمهوری اسلامی باید وسایل ارتباطی مثل موبایل را از «بیم ترور» از خود دور کنند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل ۱۸ تیر در دیدار با پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در پنتاگون تاکید کرد ایران و خاورمیانه پیام قدرت اتحاد اسرائیل و آمریکا را دریافت کردهاند.
او با اشاره به مهلت ۶۰ روزهای که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای مذاکره به تهران داده بود، گفت: «پس از ۶۰ روز مذاکره، ترامپ بسیار روشن بود. او به ایران هر فرصتی را داد و بعد از آن عملیات انجام شد.»
ایال زامیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل نیز در مراسم پایگاه حتسریم گفت جنگ اخیر با ایران «لحظهای بود که ما به خودمان و به جهان ثابت کردیم اگر مردم اسرائیل تهدید شوند، میدانیم چگونه متحد شویم، عمل کنیم، و با دقت، قدرت و مسئولیت حمله کنیم.»
تومر بار، فرمانده نیروی هوایی اسرائیل نیز گفت: «ما فاصلهای هزارو ۸۰۰ کیلومتری را پشت سر گذاشتیم» و ایران را از موقعیت «تهدید دوردست» (دایره سوم) به «تهدید نزدیک» (دایره اول) تبدیل کنیم.
به گزارش خبرگزاری رویترز، روبیو پنجشنبه ۱۹ تیر در دیداری ۵۰ دقیقهای با لاوروف در حاشیه نشست وزیران امور خارجه آسهآن در کوالالامپور گفت: «ما باید یک نقشه راه برای پایان این جنگ تدارک ببینیم.»
روبیو اعلام کرد در این گفتوگو، ایدههایی از جمله «رویکرد جدید یا متفاوتی از طرف روسیه» مطرح شده است.
دیدار این دو مقام در حالی انجام شد که حملات روسیه به اوکراین، شدت یافته است.
ترامپ که در سال جاری بار دیگر به قدرت بازگشته، وعده داده بود به سرعت به جنگ پایان دهد.
او که در گذشته رویکردی آشتیجویانهتر با مسکو نسبت به جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا، داشت، سهشنبه پس از صدور دستور ازسرگیری ارسال تسلیحات دفاعی به اوکراین، اظهارات ولادیمیر پوتین درباره حرکت بهسوی صلح را «بیمعنا» خواند.
ترامپ گفت در حال بررسی حمایت از طرحی برای اعمال تحریمهای سنگین علیه روسیه است.
این طرح شامل اعمال تعرفههای ۵۰۰ درصدی بر کشورهایی میشود که نفت، گاز، اورانیوم یا دیگر صادرات روسیه را خریداری میکنند.
به گفته روبیو، دولت ترامپ در حال گفتوگو درباره این طرح با سنای آمریکا است.
کرملین چهارشنبه در واکنش به انتقادهای ترامپ گفت از این سخنان نگران نیست و همچنان تلاش میکند روابط «شکستهشده» با واشینگتن را ترمیم کند.
تحقیقات جنایی در اوکراین درباره قتل یک سرهنگ
یک افسر ارشد سرویس امنیتی اوکراین ۱۹ تیر در پارکینگ یک مجتمع مسکونی در جنوب شهر کییف هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد. مهاجم پس از تیراندازی در روشنای روز، پیاده از محل گریخت.
پلیس کییف اعلام کرد در حال شناسایی ضارب است و «اقدامات لازم برای بازداشت او در جریان است». یک مقام رسمی به رویترز گفت که فرد کشتهشده، سرهنگ سرویس امنیتی اوکراین بوده است.
سرویس امنیتی اوکراین از زمان تهاجم روسیه در سال ۲۰۲۲ نقش پررنگی در عملیاتهای ویژه از جمله ترور و خرابکاری در پشت جبههها داشته است.
تصاویر دوربین مداربسته که در شبکههای اجتماعی اوکراینی منتشر شده، نشان میدهد مردی با لباس غیررسمی از ساختمانی مسکونی خارج میشود و بهسوی پارکینگ میرود، جایی که فردی دیگر به او نزدیک شده و چندین گلوله به سویش شلیک میکند و سپس فرار میکند.
ویترز با بررسی تصاویر، ساختمانها و نحوه قرارگیری پارکینگ و اتاقک نگهبانی، موقعیت فیلمبرداری را تایید کرده و مشخص کرده است که ویدیو مربوط به شهر کییف است.
صحت تاریخ ضبط تصاویر نیز تایید شده است.
رسانه اوکراینی «اوکرایینسکا پراودا» قربانی را ایوان وورونیچ، سرهنگ سرویس امنیتی اوکراین معرفی کرد و گفت ضارب پنج گلوله با سلاح کمری شلیک کرده است.
این نشریه نوشت علیرغم حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای در ایران، جمهوری اسلامی همچنان به مقادیر قابل توجهی از اورانیوم غنیشده و تجهیزات حساس هستهای دسترسی دارد که در صورت فروپاشی حکومت، امنیت این مواد با چالش جدی مواجه خواهد شد.
آنچه از برنامه هستهای تهران باقی مانده
فارن پالیسی با استناد به گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی نوشت حکومت ایران در حال حاضر حدود هشت هزار کیلوگرم اورانیوم غنیشده در اختیار دارد که شامل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد میشود.
این مقدار برای ساخت ۱۰ کلاهک هستهای کافی است.
این نشریه آمریکایی با اشاره به ذخایر گسترده سانتریفیوژهای پیشرفته در ایران تاکید کرد که کارشناسان هستهای جمهوری اسلامی با بیش از دو دهه تجربه در ساخت، آزمایش و بهرهبرداری از سانتریفیوژها، به اطلاعات حیاتی برای تولید مواد مورد نیاز ساخت بمب اتمی دسترسی دارند.
فارن پالیسی با اشاره به عملیات موساد در سال ۲۰۱۸ افزود اسناد محرمانهای که اسرائیل در این عملیات به دست آورد، دامنه گسترده تلاشهای تهران را برای توسعه فناوریها و فرآیندهای لازم برای ساخت سلاح هستهای تایید کرد.
فقدان نظارت بینالمللی
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اعلام کرد این نهاد پس از آغاز حملات اسرائیل در ۲۳ خرداد، به هیچ یک از سایتهای هستهای در ایران دسترسی نداشته است.
جمهوری اسلامی نیز ۱۱ تیر با طرح اتهاماتی علیه گروسی و آژانس بینالمللی خبر داد همکاری خود با این نهاد را متوقف کرده است.
فارن پالیسی هشدار داد در نبود دسترسی آژانس به تاسیسات اتمی حکومت ایران، شناسایی هرگونه سرقت یا ناپدید شدن مواد و فناوریهای حساس هستهای بسیار دشوار خواهد بود.
خطر امنیتی در صورت فروپاشی حکومت
کارشناسان هشدار میدهند در صورت فروپاشی جمهوری اسلامی، ساختار امنیتی مرتبط با برنامه هستهای تهران نیز فرو خواهد پاشید.
حفاظت از مواد هستهای نیازمند نگهبانان آموزشدیده، سامانههای کنترلی پیشرفته و حضور دانشمندان متعهد است؛ عناصری که بدون وجود یک دولت کارآمد، بهسختی قابل تامین خواهند بود.
محل دقیق نگهداری از ذخایر اورانیوم غنیشده حکومت ایران مشخص نیست و تخمین زده میشود این مواد در مکانهای امن متعددی پنهان شدهاند.
۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد تقریبا معادل وزن ۲۰ مخزن آبسردکن است و میتواند بهراحتی حمل شود؛ موضوعی که در صورت سقوط حکومت، جامعه بینالمللی را با چالشی جدی و جستوجویی پیچیده برای یافتن این مواد روبهرو خواهد کرد.
تجربهای بدتر از لیبی و سوریه
فارن پالیسی در ادامه گزارش خود نوشت ماهیت این مشکل بسیار حادتر از موارد مشابه در عراق پس از سقوط صدام حسین در سال ۲۰۰۳، پایان حکومت قذافی در لیبی در سال ۲۰۱۱ یا سقوط حکومت بشار اسد در سوریه در سال ۲۰۲۴ خواهد بود.
برای نمونه، در لیبی چالش امنیت هستهای عمدتا به مقدار محدودی کیک زرد (اورانیوم خام) محدود میشد که قذافی آن را در یک انبار دورافتاده در حاشیه صحرای آفریقا نگهداری میکرد.
راهکارهای پیشنهادی
فارن پالیسی پیشنهاد کرد ایالات متحده و متحدانش باید با تکیه بر اطلاعات در اختیار خود، محل نگهداری مواد هستهای ایران را شناسایی کنند و در صورت بروز خطر سرقت یا پراکندگی این مواد، برای تصرف و ایمنسازی آنها برنامهریزی دقیقی داشته باشند.
این نشریه افزود جامعه جهانی باید صرفنظر از ماهیت هرگونه حکومت جدید ایران، برای حفظ امنیت مواد حساس هستهای با آن همکاری کند.
همچنین باید برنامهای مشابه طرح «همکاری برای کاهش تهدید» که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی اجرا شد، برای ایران نیز تدوین و اجرایی شود.
این برنامه شامل ارتقای امنیت تاسیسات و فراهم کردن فرصتهای شغلی برای دانشمندان بیکار حوزه هستهای خواهد بود.
ست کروپسی، نویسنده این مقاله، تحلیلگر سیاسی و از کارکنان پیشین وزارت دفاع آمریکاست. او نوشت که آمریکا از درسهای مداخله نظامی آمریکا در عراق در سال ۲۰۰۳ آموخته اما وضعیت کنونی بیشتر با شرایط سال ۱۹۹۱ قابل مقایسه است.
این تحلیلگر با اشاره به یک پیام دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در شبکه اجتماعی تروثسوشال، در زمان جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل مبنی بر این که «اگر حکومت کنونی ایران نتواند ایران را دوباره عظیم کند، چرا نباید تغییر حکوت اتفاق بیفتد؟»، نوشت: «حس غریزی پشت آن پیام ترامپ درست بود.»
رییس موسسه یورکتاون افزود: «اگر مانعی در کار نباشد، حاکمان جهادی ایران برنامه هستهای خود را بازسازی خواهند کرد.»
نویسنده مقاله با اشاره به اظهارات اخیر مجید تختروانچی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در گفتوگو با شبکه انبیسی که گفته بود «سیاست ما در خصوص غنیسازی تغییر نکرده است»، نوشت: «برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به اهدافش، ایالات متحده باید از برتری فعلی خود استفاده کند و بهطور علنی با اسرائیل و کشورهای خلیج فارس برای تضعیف حکومت ایران همکاری کند.»
نویسنده مقاله والاستریت ژورنال تاکید کرد: «عبارت "تغییر حکومت" بهدرستی آمریکاییها را نگران میکند. از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ایالات متحده با دشواری تلاش کرده است تا توانایی نظامی خود را با هدف سیاسی منسجم هماهنگ کند.»
درسهایی از مداخله نظامی آمریکا در افغانستان
به گفته کروپسی، «در جریان کارزار طولانیمدت خود در افغانستان، واشینگتن هیچ هدف سیاسی روشنی تعریف نکرد. هدف میتوانست حفظ دولتی در کابل باشد که در عین حفظ هزینه پایین برای آمریکا و متحدانش، پناهگاه را از القاعده و طالبان در افغانستان بگیرد. اما هدف ایالات متحده به جای آن، تبدیل به دگرگونسازی ناممکن کشور شد. تعجبی ندارد که این ماموریت با شکست روبهرو شد.»
او با بیان این که «برنامه هستهای جمهوری اسلامی از ابتدا با هدف ساخت سلاح بوده است و فلج کردن آن تصمیم درستی بود»، افزود: «ایران همچنان تهدیدی خطرناک باقی مانده است و پرسش این است که آیا حذف این تهدید مستلزم سرنگونی حکومت کنونی در حال حاضر است، یا میتوان منتظر ماند؟ تاریخ نشان میدهد که زمان اقدام، همین حالاست.»
رییس موسسه یورکتاون ادامه داد: «اگر ایران به حال خود رها شود، احتمال کمی برای تغییرات داخلی وجود دارد.»
این تحلیلگر نوشت: «رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنهای، همچنان زنده است، همانطور که بسیاری از مقامات بلندپایه. حملات به مواضع آمریکا در قطر و عراق، بهاحتمال زیاد برای حکومتی که مرتب شعار "مرگ بر آمریکا" سر میدهد، پایان ماجرا نیست. تنها راه حذف این تهدید، حذف منبع ایدئولوژیک آن است. حکومتی که علی خامنهای آن را رهبری میکند.»
فرارسیدن زمان مناسب برای هدف قرار دادن خامنهای
او تاکید کرد: «اکنون زمان مناسبی است برای هدف قرار دادن خامنهای و در نتیجه قطع سر حکومت در تهران. حملات هوایی اسرائیل و ایالات متحده خسارات قابل توجهی وارد کردهاند. اقدامات اسرائیل علیه حوثیها، حزبالله، حماس و فروپاشی رژیم بشار اسد نیز محور مقاومت را تضعیف کردهاند.»
این تحلیلگر سیاسی با بیان این که «حذف رهبر جمهوری اسلامی باعث بروز یک رقابت قدرت در داخل ایران خواهد شد»، نوشت: «فقدان خامنهای احتمالا موجب قدرتگیری یک حکومت نظامی خواهد شد که میتوان آن را از راه حفظ منافع خودش متقاعد کرد برنامه هستهای را کنار بگذارد و جنگهای نیابتی را پایان دهد.»
او افزود: «در حالی که حمله به سایتهای هستهای ایران موفقیتی تاکتیکی بود، چالش اصلی، تبدیل این موفقیت به یک پیروزی راهبردی است. باقی گذاشتن آخوندهای جهادی در قدرت، تضمینکننده رویارویی خطرناکتری در آینده خواهد بود.»
