دیوان کیفری بینالمللی حکم بازداشت دو رهبر طالبان را صادر کرد
دیوان کیفری بینالمللی برای دو تن از مقامهای ارشد طالبان حکم بازداشت صادر و آنها را به آزار و سرکوب نظاممند زنان و دختران در افغانستان متهم کرد.
دیوان کیفری بینالمللی برای دو تن از مقامهای ارشد طالبان حکم بازداشت صادر و آنها را به آزار و سرکوب نظاممند زنان و دختران در افغانستان متهم کرد.
این دادگاه سهشنبه ۱۷ تیر در بیانیهای اعلام کرد هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان و عبدالحکیم حقانی، رییس قوه قضاییه این گروه، به «جنایت علیه بشریت» متهم شدهاند.
در این بیانیه آمده است که این دو مقام ارشد طالبان بهدلیل نقششان در اعمال آزار و اذیت سازمانیافته مبتنی بر جنسیت و سیاستگذاری علیه زنان، دختران و برخی دیگر از افراد در افغانستان، تحت پیگرد قرار گرفتهاند.
بهگفته دیوان کیفری بینالمللی، از زمان بازگشت طالبان به قدرت در مرداد ۱۴۰۰، سیاستهای تحمیلی این گروه باعث شده زنان و دختران بهطور گسترده از حقوق اساسی خود، از جمله حق آموزش، آزادی رفتوآمد، آزادی بیان و حریم خصوصی محروم شوند.
شعبه دوم دادگاه اعلام کرده است که طالبان با اجرای سیاستهای حکومتی هدفمند، به نقض گسترده و جدی حقوق و آزادیهای اساسی غیرنظامیان دست زدهاند.
به باور این دادگاه، این نقضها شامل اقداماتی چون قتل، زندانی کردن، شکنجه، تجاوز جنسی و ناپدیدسازی اجباری بوده است.
در این بیانیه آمده است: «طالبان علاوه بر اعمال محدودیتهای عمومی، بهطور خاص زنان و دختران را صرفا بهدلیل جنسیتشان هدف قرار داده و آنها را از حقوق و آزادیهای بنیادین محروم کرده است.»
بر اساس این بیانیه، آزار مبتنی بر جنسیت، هم شامل خشونت مستقیم و هم آسیبهای ساختاری و سازمانیافته مانند تحمیل هنجارهای تبعیضآمیز اجتماعی میشود.
دادگاه افزود کسانی که با این سیاستها مخالفت کردهاند نیز هدف قرار گرفتهاند.
شعبه دوم پیشدادرسی دیوان کیفری بینالمللی اعلام کرده که جزییات این بازداشت فعلا بهصورت محرمانه باقی میمانند تا از روند دادرسی و امنیت قربانیان حفاظت شود، اما انتشار عمومی آن را در راستای «منافع عدالت» ارزیابی کرده است.
دادستان ارشد دیوان پیشتر در ماه ژانویه گفته بود آخندزاده و حقانی، دستکم از ۲۴ مرداد ۱۴۰۰ تاکنون بهطور مجرمانه مسئول اجرای آزار مبتنی بر جنسیت بودهاند.
بر اساس قوانین طالبان، دختران از ادامه تحصیل پس از پایه ششم محروم شدهاند، زنان ملزم به پوشاندن کامل بدن و استفاده دائمی از پوشیه در اماکن عمومی هستند، و همچنین از نگاه کردن به مردانی که با آنها نسبت ندارند منع شدهاند.
دادگاه همچنین اشاره کرده است که افراد دیگری از جمله «حامیان» زنان و دختران و کسانی که گرایشها یا هویتهای جنسیشان با سیاستهای جنسیتی طالبان همخوانی ندارد هم هدف قرار گرفتهاند.
لیسا دیویس، مشاور ویژه دیوان در حوزه جنسیت و جرایم تبعیضآمیز، در شبکههای اجتماعی نوشت این «برای نخستین بار در تاریخ» است که یک دادگاه بینالمللی تایید میکند افراد الجیبیتیکیو نیز «قربانی جنایت علیه بشریت، بهویژه آزار مبتنی بر جنسیت» بودهاند.
سازمان عفو بینالملل با اعلام حمایت از صدور حکم بازداشت برای دو رهبر طالبان، آن را گام مهمی در راستای تامین عدالت در افغانستان خواند.
گاردین روز سهشنبه ۱۷ تیر در گزارشی نوشت که مقامهای ضدتروریسم سالهاست پیگیری فعالیت گروههای تروریستی و نحوه استفاده آنها از ابزارهای دیجیتال و اپلیکیشنهای شبکههای اجتماعی را به بازی «موش و چکش» (Whac-a-Mole) تشبیه میکنند؛ بازیای که در آن با نابود شدن یک تهدید، بلافاصله تهدید تازهای جای آن را میگیرد.
گروههای جهادی مانند داعش و پیشتر القاعده، و همچنین گروههای نژادپرست افراطی همچون نئونازیهای «بیس»، از ابزارهای دیجیتال برای جذب نیرو، تامین مالی پنهانی از طریق رمزارزها، دانلود نقشههای ساخت سلاح با چاپگر سهبعدی و آموزش فنون خرابکاری به هوادارانشان بهره گرفتهاند.
در این میان، نهادهای اطلاعاتی و نیروهای انتظامی همواره در تلاش بودهاند که از آنها عقب نمانند.
تروریستها از هوش مصنوعی برای تسریع در فعالیتهای موجودشان بهره میبرند
با گذر زمان و افزایش دسترسی به منابع متنباز، تلاشها برای خنثیسازی حملات این گروهها و حفظ برتری فناورانه بر آنها نیز پیشرفتهتر و پیچیدهتر شده است.
اکنون با ظهور هوش مصنوعی چه بهعنوان فناوری در حال توسعه سریع و چه بهصورت اپلیکیشنهای رایگان و در دسترس کنونی، نهادهای امنیتی در حال تقلا هستند.
منابع مطلع از تلاشهای ضدتروریستی دولت آمریکا به روزنامه گاردین گفتهاند که چندین نهاد امنیتی عمیقاً نگراناند هوش مصنوعی بهطور فزایندهای به گروههای متخاصم در برنامهریزی و اجرای عملیات قدرت و توانایی بیشتری میدهد.
آدام هدلی، بنیانگذار و مدیر اجرایی سازمان «فناوری علیه تروریسم» که کمیته اجرایی مبارزه با تروریسم سازمان ملل از آن حمایت میکند، گفت: «تحقیقات ما دقیقا همین روندی را که اکنون شاهدش هستیم پیشبینی کرده بود؛ اینکه گروههای تروریستی از هوش مصنوعی بیشتر برای سرعت بخشیدن به فعالیتهای فعلی خود استفاده میکنند، نه برای ایجاد یک جهش بنیادین در تواناییهای عملیاتیشان.»
او افزود خطرات آینده شامل استفاده تروریستها از هوش مصنوعی برای توسعه سریع اپلیکیشنها و وبسایتهاست؛ اما در اساس، هوش مصنوعی تولیدی (Generative AI) تهدیدهای ناشی از فناوریهای موجود را تقویت میکند، نه اینکه دسته تهدیدهای کاملا جدیدی ایجاد کند.
تا اینجا، گروههایی مانند داعش و دیگر سازمانهای مشابه، استفاده از هوش مصنوعی را آغاز کردهاند و بهویژه با کمک چتباتهایی مثل چتجیپیتی، محتوای تبلیغاتی خود را در قالبهای چندرسانهای و با روشهایی تازه و گستردهتر منتشر میکنند.
مصطفی ایاد، مدیر اجرایی موسسه گفتوگوی راهبردی برای آفریقا، خاورمیانه و آسیا گفت: «بخش زیادی از کاری که هوش مصنوعی انجام میدهد، تقویت همان چیزهایی است که پیشتر هم وجود داشتهاند. این فناوری توان تبلیغاتی و انتشار محتوای آنها را افزایش داده و حالا به یکی از اجزای اصلی این روند تبدیل شده است.»
اعضای داعش چطور از هوش مصنوعی برای طراحی حملاتشان استفاده میکنند
داعش علاقهاش به هوش مصنوعی را پنهان نمیکند و اکنون بهصراحت فرصت بهرهبرداری از امکانات فعلی آن را به رسمیت شناخته است.
این گروه حتی در یک کانال رمزگذاریشده «راهنمای ابزارها و خطرات هوش مصنوعی» را برای حامیانش منتشر کرده است.
داعش در یکی از آخرین نشریات تبلیغاتی خود، درباره آینده هوش مصنوعی نوشت و تاکید کرد که باید این فناوری را به بخشی از عملیات خود تبدیل کند.
در یکی از مقالههای نشریه داعش آمده است: «برای هر فرد، فارغ از زمینه کاری یا تخصصش، درک ظرایف هوش مصنوعی به ضرورتی غیرقابل اجتناب تبدیل شده است.»
در همین نشریه، یکی از نویسندگان داعش توضیح میدهد که خدمات هوش مصنوعی میتوانند «مشاوران دیجیتال» و «دستیاران تحقیقاتی» برای هر عضو گروه باشند.
در یکی از اتاقهای گفتوگوی فعال داعش که برای ارتباط با پیروان و جذب نیرو استفاده میشود، کاربران شروع به بحث درباره روشهای استفاده از هوش مصنوعی کردهاند؛ هرچند برخی همچنان با احتیاط به آن نگاه میکنند.
یکی از کاربران پرسیده بود که آیا استفاده از چتجیپیتی برای یادگیری «چگونه ساختن مواد منفجره» امن است یا نه.
او همچنین ابراز تردید کرده بود که آیا سازمانهای امنیتی فعالیت در این حوزه را زیر نظر دارند یا خیر؛ موضوعی که به یکی از نگرانیهای جدی درباره حریم خصوصی این چتبات از زمان راهاندازیاش تبدیل شده است.
یکی دیگر از کاربران پرسیده بود: «گزینههای دیگری وجود دارد؟ چیزی که امن باشد.»
اما کاربر دیگری با ارسال طرح و دستورالعملی درباره ساخت «نقشه اولیه یک نمونه خودروی کنترلی از راه دور طبق گفتههای چتجیپیتی»، راهی غیرمستقیم برای دور زدن سیستمهای نظارتی پیدا کرده بود.
استفاده از خودرو برای حمله، مثل زیر گرفتن عابران، به یکی از روشهای رایج داعش در حملات اخیر از سوی اعضا و هوادارانش تبدیل شده است.
در ماه مارس، یکی از حسابهای مرتبط با داعش حتی یک ویدیوی ساخت بمب با استفاده از هوش مصنوعی منتشر کرد که در آن یک آواتار، دستور تهیه بمبی با وسایل خانگی را توضیح میداد.
گروههای راست افراطی نیز به نوبه خود به هوش مصنوعی علاقه نشان دادهاند؛ مثلا یکی از این گروهها به هوادارانش آموزش داده چگونه میتوانند با استفاده از آن، میمهای جعلی و گمراهکننده بسازند.
گروههای دیگر نیز به دنبال تولید گرافیکهایی از آدولف هیتلر و محتوای تبلیغاتی با استفاده از هوش مصنوعی بودهاند.
ایاد در این زمینه گفت برخی از این ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی به لحاظ امنیت عملیاتی نیز برای گروههای تروریستی «نعمت» بودهاند؛ مثلا در زمینه فنون ارتباطیِ امن، مانند استفاده از تغییردهندههای صدای رمزگذاریشده که امکان پنهان کردن صدا را میدهند.
پیشینه استفاده گروههای تروریستی از فضای دیجیتال
گروههای تروریستی همیشه در استفاده حداکثری از فضاهای دیجیتال برای رشد و گسترش خود پیشرو بودهاند و حالا هوش مصنوعی فقط آخرین نمونه از این روند است.
در ژوئن ۲۰۱۴، زمانی که داعش تازه در حال ورود به عرصه آگاهی جهانی بود، تصاویر و پیامهای اعدام دستهجمعی بیش از هزار مرد را هنگام حمله به موصل بهصورت زنده در توییتر منتشر کرد؛ اقدامی که باعث فرار نیروهای ارتش عراق شد.
پس از آن و با تشکیل «خلافت» و افزایش عملیاتهای سایبری این گروه، تلاش گسترده و هماهنگی میان دولتها و شرکتهای بزرگ فناوری در سیلیکون ولی برای حذف حسابهای داعش در فضای مجازی آغاز شد.
از آن زمان، سازمانهای اطلاعاتی غربی به فضاهایی مانند رمزارزها، پیامرسانهای رمزگذاریشده و سایتهایی که اطلاعات چاپ سهبعدی اسلحه ارائه میدهند، به چشم حوزههایی برای نظارت و کنترل نگاه میکنند.
با اینحال کاهش بودجه و تعدیل در عملیاتهای ضدتروریسم در کشورهای مختلف مانند دولت جو بایدن در آمریکا، این تلاشها را تضعیف کرده است.
هدلی هشدار داد استانداردها بهشدت افت کردهاند و پلتفرمها و دولتها تمرکز کمتری بر این حوزه دارند.
مدیر اجرایی سازمان فناوری علیه تروریسم از شرکتهایی مانند متا و اوپنایآی خواست مکانیزمهای موجود از جمله «اشتراکگذاری هَش و روشهای سنتی شناسایی» را تقویت و روی بهبود «مدیریت محتوا» درباره ایآی کار کنند.
سازمان صلیب سرخ سهشنبه ۱۷ تیر اعلام کرد خود را برای موج جدید بازگشت اهالی افغانستان از ایران آماده میکند؛ موجی که به گفته نهادهای بشردوستانه، فشار سنگینی بر سیستم امدادرسانی وارد میکند.
بر اساس دادههای کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR)، از آغاز سال جاری میلادی، بیش از ۱.۲ میلیون نفر از ایران به افغانستان بازگردانده شدهاند.
این بازگردانده شدن، بهویژه از زمان آغاز حملات متقابل میان جمهوری اسلامی و اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه افزایش یافته است.
سامی فاخوری، رییس هیات افغانستان در سازمان بینالمللی صلیب سرخ، در یک نشست خبری در ژنو گفت که شخصا شاهد بازگشت اتوبوسهای حامل مردم به گذرگاه مرزی اسلامقلعه در ولایت هرات بوده است.
او افزود: «ما انتظار داریم که یک میلیون نفر دیگر، یا شاید بیشتر، از ایران به افغانستان بازگردند.»
بازگشتیهای اجباری و آینده مبهم
فاخوری در ادامه نسبت به آینده این بازگردانده شدنها ابراز نگرانی کرد و توضیح داد که بسیاری از این اهالی افغانستان سالها پیش کشورشان را ترک کردهاند و اکنون بیخانمان هستند.
او گفت: «اکثریت آنها در تصمیمگیری برای بازگشت هیچ نقشی نداشتند. آنها را سوار اتوبوس کردند و به مرز بردند.»
افغانستان در حال حاضر با یک بحران انسانی جدی مواجه است و نهادهای امدادرسان هشدار میدهند ورود تازهواردان از ایران - علاوه بر صدها هزار نفری که از پاکستان نیز به بازگشت واداشته شدهاند - خطر بیثباتسازی بیشتر را به همراه دارد.
ظرفیت نهادهای امدادی برای اسکان، تغذیه و خدمات پزشکی همین حالا نیز به مرز فروپاشی رسیده و گزارشهای میدانی حاکی از آن است که بسیاری از بازگشتیها بدون سرپناه و حتی دسترسی به آب آشامیدنی سالم، به مناطق مرزی میرسند.
منابع ناکافی و زخمهای روانی
فاخوری با اشاره به نیازهای اضطراری در مرز و اردوگاههای موقت، گفت که فراخوان صلیب سرخ برای تامین ۲۵ میلیون فرانک سوئیس (معادل ۳۱.۴ میلیون دلار آمریکا) برای کمک به بازگردانده شدهها تنها به اندازه ۱۰ درصد تامین مالی شده است.
به گفته او، ادامه این وضعیت ممکن است توان عملیاتی گروههای امدادی را در طول ماههای آینده فلج کند.
فاخوری هشدار داد: «اگر تامین مالی به موقع انجام نشود، ممکن است نتوانیم حتی ابتداییترین خدمات را برای بازگشتیها فراهم کنیم.»
همزمان، نگرانیها نسبت به تبعات اجتماعی و روانی این بازگشتهای اجباری رو به افزایش است.
بابر بلوچ، سخنگوی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، در همان نشست خبری در ژنو گفت که روزانه دهها هزار نفر از ایران به افغانستان میرسند.
او تاکید کرد تنها در روز چهارم ژوئیه، بیش از ۵۰ هزار نفر از مرز عبور کردهاند؛ عددی که او آن را «بیسابقه» خواند.
بلوچ همچنین نسبت به جدایی اعضای خانوادهها در این فرآیند هشدار داد و گفت که بسیاری از افراد بدون اطلاع از محل بستگان خود یا در حالی که کودکان و سالمندانشان در مرزهای دیگر ماندهاند، وارد افغانستان میشوند.
او افزود: «زخمهای روانی این بازگشت اجباری برای افغانها ماندگار خواهد بود.»
این نگرانی بهویژه در مورد کودکانی مطرح است که به یکباره از مدرسه، زبان، شبکههای اجتماعی و فضای زندگی در ایران جدا شدهاند و اکنون بدون چشماندازی روشن به افغانستان بازگردانده میشوند.
ترامپ دوشنبه ۱۶ تیر در یک نشست رسانهای در کاخ سفید گفت که حملات روسیه به اوکراین شدت گرفته و اوکراین نیاز دارد توان دفاعی خود را تقویت کند.
او تاکید کرد که بیشتر سلاحهای ارسالی از سوی ایالات متحده به این کشور ماهیت دفاعی دارند.
رییسجمهوری آمریکا جمعه نیز به خبرنگاران گفته بود که اوکراین برای دفاع از خود به سامانههای موشکی پاتریوت نیاز دارد، اما در اظهارات روز دوشنبه به این سامانهها اشاره نکرد.
ترامپ در این نشست رسانهای که پیش از ضیافت شام با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسراییل برگزار شد، گفت که آمریکا «مجبور است» سلاح بیشتری در اختیار اوکراین قرار دهد.
ترامپ چند روز پس از آغاز دومین دوره ریاستجمهوریاش تمام کمکهای نظامی و مالی به اوکراین را متوقف کرد. همان زمان مقامهای وزارت دفاع اعلام کردند که این کمکها تا زمانی که ترامپ متقاعد شود که اوکراین «تعهدی صادقانه» به صلح از خود نشان میدهد، از سر گرفته نخواهد شد.
افزون بر این، نحوه کمکرسانی تسلیحاتی و مالی آمریکا به اوکراین یکی از مهمترین نقدهای ترامپ به دولت بایدن در جریان مبارزات انتخاباتی بود. ترامپ بارها به این اشاره کرده بود که میزان کمک آمریکا به اوکراین در قیاس با کمک همتایان اروپایی منصفانه نیست.
با وجود فراز و فرودهای بسیار در رابطه ترامپ و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، امضای قرارداد بهرهبرداری آمریکا از منابع طبیعی اوکراین در نیمه نخست اردیبهشت امسال، مسیر از سرگیری کمکها نظامی آمریکا به این کشور فراهم شد.
زلنسکی روز جمعه ۱۳ تیر پس از تماس تلفنی با ترامپ اعلام کرد که دو طرف توافق کردهاند برای تقویت توان اوکراین در «دفاع از آسمان» تلاش کنند؛ اقدامی که با توجه به تشدید حملات روسیه اهمیت بیشتری یافته است.
زلنسکی همچنین گفت که درباره تولید مشترک تجهیزات دفاعی، خریدهای نظامی و سرمایهگذاریهای مربوطه با ترامپ گفتوگو کرده است.
اوکراین بارها از آمریکا خواسته است که سامانههای پاتریوت و موشکهای مربوط به آن را برای محافظت از شهرهایش در برابر حملات هوایی فزاینده روسیه در اختیارش قرار دهد.
از سوی دیگر، آلمان اعلام کرده است که در حال مذاکره برای خرید سامانههای پدافندی پاتریوت برای اوکراین است تا این کمبود دفاعی را تا حدی جبران کند. از آغاز حمله روسیه به اوکراین، آلمان پس از ایالات متحده تامینکننده اصلی نیازهای نظامی و دفاعی اوکراین بوده است.
