سازمان عفو بینالملل: از آغاز جنگ صدها تن در ایران به اتهام همکاری با اسرائیل بازداشت شدند
سازمان عفو بینالملل در گزارشی با اشاره به اینکه ماموران امنیتی جمهوری اسلامی از ۲۳ خرداد، زمان آغاز جنگ ۱۲ روزه، صدها نفر را به اتهام «همکاری یا جاسوسی» برای اسرائیل بازداشت کردهاند، اعلام کرد که از ۲۶ خرداد دستکم شش نفر با اتهامات مشابه در ایران اعدام شدهاند.
در این گزارش آمده که عفو بینالملل ۳۰ خرداد نسبت به اینکه جمهوری اسلامی روند اعدام افراد متهم به «جاسوسی» برای اسرائیل را شدت ببخشد، ابراز نگرانی کرد و چهار نفر از افرادی که این سازمان از آنها نام برده بود از ۲۶ خرداد تاکنون بهطور خودسرانه در ایران اعدام شدهاند.
سازمان عفو بینالملل بهشدت نگران وضعیت افرادی است که هماکنون در صف اعدام قرار دارند، از جمله احمدرضا جلالی، افشین قربانی میشانی، روزبه وادی و شاهین بسامی، چهار مردی که پس از محاکمههایی بهشدت ناعادلانه، به اتهامهایی از این دست به اعدام محکوم شدهاند.
معاون منطقهای بخش خاورمیانه و شمال آفریقای عفو بینالملل گفت درخواست مقامهای جمهوری اسلامی برای محاکمه و اعدام سریع بازداشتشدگان به اتهام همکاری با اسرائیل نشان میدهد که جمهوری اسلامی از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای اعمال کنترل و ایجاد ترس در میان مردم استفاده میکنند.
رییسجمهوری ایالات متحده اعلام کرد احتمال ارسال موشکهای پاتریوت بیشتری به اوکراین را برای مقابله با حملات فزاینده روسیه بررسی خواهد کرد.
دونالد ترامپ چهارشنبه چهارم تیر گفت: «ولادیمیر پوتین واقعا باید به این جنگ پایان دهد.»
به گزارش خبرگزاری رویترز، این اظهارات ترامپ پس از دیداری ۵۰ دقیقهای با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در حاشیه نشست ناتو در لاهه بیان شد.
آنان این دیدار را گامی مثبت در جهت حل بحرانی توصیف کردند که ترامپ آن را «سختتر از بسیاری از جنگهای دیگر» خواند.
موشکهای پاتریوت بیشتر برای اوکراین؟
ترامپ در یک نشست خبری که در آن از دستاوردهای دیپلماتیک خود در خاورمیانه نیز تمجید کرد، گفت موشکهای پاتریوت «بهسختی در دسترس قرار میگیرند» اما افزود: «میخواهیم ببینیم آیا میتوانیم برخی از آنها را در اختیار قرار دهیم.»
زلنسکی نیز در این دیدار درباره سامانههای پدافند هوایی سخن گفت اما مشخص نیست که منظور ترامپ ارسال تعداد بیشتری موشک بوده یا ارائه سامانههای کامل پاتریوت.
ترامپ همچنین احتمال ارائه کمک نظامی بیشتر به کییف را منتفی ندانست. کشوری که در ماههای اخیر با پیشرویهای تدریجی نیروهای روسیه در میدان نبرد مواجه بوده است.
پیش از این، ترامپ هیچ نشانهای از تمایل به ادامه ارسال تسلیحات به اوکراین بروز نداده بود. کمکهایی که در دوران ریاستجمهوری جو بایدن و پس از تهاجم تمامعیار روسیه در سال ۲۰۲۲ آغاز شد.
کمکهای مالی بیشتر برای اوکراین؟
ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا آمریکا در سال جاری کمک مالی بیشتری برای دفاع اوکراین اختصاص خواهد داد یا نه، گفت: «در مورد پول، خواهیم دید چه پیش میآید.»
سامانههای پاتریوت ساخت آمریکا نقش کلیدی در سرنگونی موشکهای بالستیک روسیه دارند. حملاتی که در هفتههای اخیر شدت گرفته و بارها شهرهای اوکراین را هدف قرار دادهاند.
در هفته گذشته دهها نفر در کییف، پایتخت اوکراین و شهر دنیپرو در جنوب شرقی این کشور بر اثر حملات روسیه کشته شدند.
زلنسکی پیش از دیدار چهارشنبه با ترامپ گفته بود در صورت امتناع آمریکا از اهدای موشکهای پاتریوت، اوکراین آمادگی خرید این تجهیزات را دارد.
او پس از دیدار با ترامپ، این گفتوگو را «طولانی و پرمحتوا» توصیف کرد.
رییسجمهوری اوکراین در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اوکراین آماده خرید این تجهیزات و حمایت از تولیدکنندگان تسلیحات آمریکایی است. ما همچنین درباره امکان تولید مشترک پهپادها گفتوگو کردیم. میتوانیم یکدیگر را تقویت کنیم.»
ترامپ نیز افزود که بهزودی بار دیگر با پوتین گفتوگو خواهد کرد و تاکید کرد: «ببینید، ولادیمیر پوتین واقعا باید به این جنگ پایان دهد.»
تغییر چهره رسمیتر زلنسکی
زلنسکی در این دیدار کت تیره رسمی به تن داشت؛ متفاوت با لباسهای نظامی که پیشتر و بهویژه در جریان دیدار ناموفقش با ترامپ در کاخ سفید در ماه فوریه پوشیده بود و بهدلیل آن مورد انتقاد قرار گرفته بود.
او از آن زمان تلاش کرد روابط با دولت ترامپ را بازسازی کند. دولتی که نزدیکیاش به روسیه موجب نگرانی کییف شده است.
با این حال، زلنسکی تنها در ضیافت شام پیش از نشست سهشنبه حضور داشت و از شرکت در جلسه اصلی چهارشنبه بازماند. نشستی که در آن افزایش چشمگیر بودجه نظامی کشورهای عضو ناتو، بهدرخواست ترامپ مورد تایید قرار گرفت.
برخلاف سال گذشته، بیانیه پایانی نشست امسال هیچ اشارهای به عضویت آینده اوکراین در ناتو نکرد.
در حالی که این بیانیه تهدیدهای بلندمدت روسیه علیه امنیت اروپا و اقیانوس اطلس را محکوم کرده، برخلاف بیانیههای پیشین، بهطور مستقیم مسکو را مسئول آغاز جنگ معرفی نکرده است.
محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، در نامهای به دونالد ترامپ از نقش او در برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل قدردانی کرد و بار دیگر آمادگی خود را برای دستیابی به صلحی جامع با اسرائیل اعلام کرد.
او خواستار آغاز فوری مذاکرات صلح با حمایت ترامپ و بازیگران عربی و بینالمللی شد.
عباس آتشبس ایران و اسرائیل را گامی مهم برای کاهش تنش منطقه دانست و نوشت: «با شما میتوانیم به صلحی پایدار، اسرائیلی امن و فلسطینی آزاد، مستقل و بهرسمیتشناختهشده برسیم.»
عباس علیآبادی، وزیر نیروی دولت مسعود پزشکیان، با بیان اینکه در روزهای نخست جنگ در تهران برخی خطوط لوله آب آسیب دید، گفت: «صنعت آب و برق توان رویارویی با شرایط سختتر از جنگ اخیر را دارد.»
همزمان استاندار خوزستان خبر داد که این استان در شرایط ویژهای قرار دارد و منابع آبی موجود پاسخگوی کشت محصولات آببر مانند برنج نیست.
او افزود: «در برخی مناطق شوری آب به ۲۷ هزار واحد رسیده و نخلستانهای استان در معرض نابودی قرار دارند.»
دونالد ترامپ با استناد به ارزیابی دولت اسرائیل از حملات آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی در ایران، بار دیگر گفتههای خود را مبنی بر «نابودی کامل» تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی تکرار کرد و ارزیابی متضاد سازمان اطلاعات دفاعی ایالات متحده را رد کرد.
ارزیابیهای اولیه سازمان اطلاعات دفاعی ایالات متحده (دیآیای) نشان داده بودند حملات آمریکا ممکن است برنامه هستهای جمهوری اسلامی را تنها چند ماه به تاخیر انداخته باشد که این برآورد از موضع دولت ترامپ مبنی بر اختلال بلندمدت در این برنامه فاصله دارد.
رییسجمهوری آمریکا و مقامهای ارشد دولتش، این نتیجهگیری را رد کردهاند.
رییسجمهوری آمریکا در نشست مطبوعاتی اجلاس سران کشورهای عضو ناتو در لاهه گفت: «فکر نمیکنم ایران دیگر سراغ برنامه هستهای برود. اگر هم برود، رییسجمهور دیگری جای من خواهد بود که رسیدگی خواهد کرد.»
او تاکید کرد: «اطلاعات پس از حملات نشان میدهد برنامه هستهای ایران کاملا نابود شده است.»
ترامپ پیش از این اظهارات نیز در نشستی خبری در حاشیه اجلاس ناتو به خبرنگاران گفت: «این [ارزیابی دیآیای] حرفی ساختگی است. اگر خودتان سند را بخوانید، در آن نوشته شده که خسارت میتوانسته بسیار شدید باشد. ولی آن را انتخاب نکردید. نوشته شده بود ممکن است خسارت محدود یا بسیار شدید باشد. شما تصمیم گرفتید آن را نگویید، چون گزارش خیلی زود پس از حمله منتشر شد.»
او ادامه داد: «ما بعد از آن اطلاعات بیشتری جمعآوری کردیم و با کسانی که محل را دیدهاند صحبت کردیم. آن مکان نابود شده و ما فکر میکنیم همه زیرساختهای هستهای آنجا از بین رفتهاند.»
ترامپ گفت که اسرائیل مامورانی را به سایتهای هستهای بمبارانشده در ایران فرستاده تا نابودی کامل آنها را تایید کنند: «تا جایی که من اطلاع دارم، اسرائیل در حال تهیه گزارشی درباره این موضوع است. به من گفته شده که آنها هم اعلام کردهاند نابودی کامل اتفاق افتاده است.»
رییسجمهوری آمریکا افزود: «برنامه هستهای ایران اساسا چند دهه به عقب رانده شده ... برای سالها از بین رفته است.»
کاخ سفید چهارشنبه بیانیهای را از سوی کمیسیون انرژی اتمی اسرائیل در اختیار خبرنگاران قرار داد که در آن آمده بود: «حملات آمریکا به تاسیسات فردو، زیرساختهای حیاتی سایت را نابود کرده و این مرکز غنیسازی را از کار انداخته است.»
این اقدام با شگفتی مواجه شد چرا که دولت اسرائیل هنوز این بیانیه را بهصورت عمومی منتشر نکرده بود.
با این حال، دفتر نخستوزیر بنیامین نتانیاهو یک ساعت بعد، این ارزیابی را به نمایندگی از کمیسیون انرژی اتمی بهطور رسمی منتشر کرد.
در این بیانیه آمده است: «ما ارزیابی میکنیم که حملات آمریکا به تاسیسات هستهای ایران، همراه با حملات اسرائیل به سایر بخشهای نظامی-هستهای این کشور، توانایی ایران برای توسعه سلاح هستهای را برای سالها به عقب رانده است.»
در ادامه بیانیه تاکید شده است: «این دستاورد میتواند بهطور نامحدود حفظ شود، به شرط آنکه ایران به مواد هستهای دسترسی نیابد.»
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید نیز ارزیابی طبقهبندیشده سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا را رد کرد و در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «افشای این ارزیابی ادعایی، تلاشی آشکار برای تضعیف رییسجمهوری ترامپ و بیاعتبار کردن خلبانان شجاعی است که این عملیات بینقص را برای نابودی برنامه هستهای ایران انجام دادند.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سهشنبه به فاکسنیوز گفت که این سازمان هنوز نتوانسته تاثیر کامل حملات را ارزیابی کند زیرا دسترسی به سایتهای مورد هدف ممکن نشده است.
او توضیح داد که نطنز نخستین سایتی بوده که هدف قرار گرفته و «خسارت بسیار جدی» به یکی از سالنهای سانتریفیوژ آن وارد شده است؛ جایی که در آن غنیسازی در حال انجام بوده.
گروسی همچنین گفت که اصفهان نیز آسیب دیده اما تاکید کرد: «هیچکس هنوز وارد سالنها نشده تا میزان خسارت را ارزیابی کند.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، درباره موضوع تغییر رژیم در ایران و ابهامات موجود درباره سیاست دولت ترامپ در این زمینه، گفت: «آنچه رییسجمهور گفت این بود که اگر رژیم ایران نخواهد از خرجکردن پول برای تروریسم دست بکشد، بخواهد همچنان پول را برای بهدستآوردن سلاح هستهای، موشکهایی برای حمله به اسرائیل، و نه برای توسعه اقتصادشان یا کمک به مردمشان خرج کند، شاید تغییر رژیم اتفاق بیفتد، چون مردم ایران از این وضعیت خسته خواهند شد.»
روبیو در گفتوگو با پولیتیکو درباره امکان ایفای نقش آمریکا در تغییر حکومت ایران اشاره کرد: «دنیا پر است از رژیمهایی که من دوستشان ندارم، رییسجمهور دوستشان ندارد، و خیلیهای دیگر آرزو دارند که وجود نداشتند. وظیفه ایالات متحده این نیست که در هر کشوری دولت مستقر کند.»
او افزود اگر تغییر حکومتی در ایران رخ دهد، «بهخاطر آن است که مردم ایران آن را انجام خواهند داد. اما این نقشه ما نیست؛ هیچوقت هم نقشه ما نبوده. ترامپ هیچگاه درباره اینکه این برنامه ماست صحبت نکرده است.»
