کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی ایالات متحده، در سفری به اسراییل با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور دیدار کرد و در گفتوگویی «صریح»، با دادن پیام مستقیم دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، به نتانیاهو هشدار داد که در مذاکرات با جمهوری اسلامی کارشکنی نکند.
بر اساس بیانیه رسمی وزارت امنیت داخلی آمریکا، نوم در این دیدار تاکید کرد که رییسجمهوری ترامپ خواهان دستیابی به صلح در منطقه و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است.
با این حال، جزییات کامل این گفتوگو منتشر نشده و بعضی منابع گزارش دادهاند اسراییل در حال بررسی گزینه حمله به تاسیسات هستهای ایران در صورت ناکامی مذاکرات با تهران است.
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، پیشتر اعلام کرده بود ترامپ ترجیح میدهد این مسئله بهصورت دیپلماتیک حل شود تا از راههایی که «شدیدتر و پرهزینهتر» هستند.
نوم در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز گفت: «رییسجمهوری ترامپ مرا بهطور خاص برای گفتوگو با نخستوزیر اسراییل درباره روند این مذاکرات و اهمیت حفظ اتحاد در این مسیر فرستاده است. این گفتوگویی کاملا صریح بود.»
بیشتر بخوانید: هشدار ترامپ، نگرانی نتانیاهو؛ آمریکا از اسرائیل خواست روند مذاکرات هستهای را مختل نکند
این دیدار در چارچوب سفر نوم به کشورهای ایتالیا، بحرین و لهستان انجام شد. نوم و نتانیاهو در جریان سفرش به اسرائیل، از مرز غزه نیز بازدید کردند.
کانال ۱۳ اسرائیل: تلآویو نگران اقدامات غیرقابل پیشبینی ترامپ درباره ایران است
در بحبوحه افزایش تنشها میان اسرائیل و آمریکا بر سر مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی، کانال ۱۳ تلویزیون اسرائیل گزارش داد که تلآویو از روند کنونی گفتوگوها میان واشینگتن و تهران رضایت ندارد.
بر اساس این گزارش، بنیامین نتانیاهو در هفتههای اخیر بهطور فشرده در حال بررسی راههایی است که بتواند از طریق آنها بر توافق احتمالی میان جمهوری اسلامی و آمریکا تاثیر بگذارد.
منابع ارشد در دولت اسرائیل به کانال ۱۳ گفتند که در اورشلیم نگرانی اصلی نه از احتمال جنگ، بلکه از «اقدامات غیرقابل پیشبینی» دونالد ترامپ در قبال ایران است.
بر اساس این گزارش، در جلسات مشورتی نخستوزیر اسرائیل درباره این موضوع، تنها گروه محدودی از وزرا از جمله کاتز، اسموتریچ و درمر حضور دارند. همچنین روسای نهادهای امنیتی اسرائیل نیز در این گفتوگوها مشارکت دارند.
کانال ۱۳ همچنین گزارش داد که با وجود نگرانیها، تماسهای منظم و تبادل اطلاعات میان دولت اسرائیل و اطرافیان ترامپ ادامه دارد.
بیشتر بخوانید: خبرنگار اکسیوس: روسای موساد و سیا در دیداری درباره ایران گفتوگو کردند
روزنامه والاستریت ژورنال، در یادداشتی نوشت مذاکرات هستهای میان جمهوری اسلامی و آمریکا ظاهراً به بنبست رسیده است. نویسندگان این یادداشت با اشاره به اینکه تهران مطمئن شده رییسجمهوری آمریکا دست به اقدام نظامی نمیزند، رویکرد ترامپ در مذاکرات هستهای را مورد بررسی قرار دادهاند.
ری تکیه، پژوهشگر ارشد در شورای روابط خارجی ایالات متحده، و روئل مارک گرشت، افسر سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، نویسندگان این یادداشت که سهشنبه شش خرداد منتشر شد، نوشتهاند: «در چنین شرایطی، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بر آن است که این وضعیت را نوعی پیروزی جلوه دهد و به حفظ شرایط موجود بسنده کند؛ وضعیتی که در آن تهران از آزمایش سلاح هستهای خودداری میکند.»
بهنوشته این دو، «حتی ممکن است کاخ سفید با همان پرسشی آرام بگیرد که مسئولان دولت بایدن نیز از خود میپرسیدند: چرا ایران تاکنون به سلاح هستهای دست نیافته است؟»
نویسندگان این یادداشت در ادامه افزودهاند: «دولت ترامپ بدون موضعگیری شفاف در مسائل کلیدی وارد مذاکرات شد؛ موضوعی که موجب شگفتی و خوشحالی طرف ایرانی شد. اما این خوشحالی دوام چندانی نداشت. استیو ویتکاف، از مذاکرهکنندگان ارشد، بههمراه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، آشکارا اعلام کردند که غنیسازی اورانیوم در ایران قابلقبول نیست. با این حال، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، همچنان مذاکرات را متوقف نکرده است و این نشانه آن است که او امید دارد ترامپ نظرش را تغییر دهد یا حداقل با توافقی موقت موافقت کند که به جمهوری اسلامی اجازه غنیسازی در خاک ایران بدهد.»
بهنوشته تکیه و گرشت، «مانورهای دیپلماتیک و وقتکشیهای مداوم تهران ادامه دارد. اگر ترامپ از این روند خسته شود، ممکن است به اسرائیل چراغ سبز نشان بدهد تا زیرساختهای هستهای و تاسیسات موشکی ایران را هدف قرار دهد. اما این گزینه برای او جذاب نیست، زیرا چنین گزینهای به پشتیبانی نظامی آمریکا نیاز دارد.»
در یادداشت منتشرشده در والاستریت ژورنال افزوده شده است: «گزینه مطلوبتر برای ترامپ، ادامه مذاکرات، جلوگیری از اقدام نظامی اسرائیل و بازگشت به سیاست فشار حداکثری است. او مشکلی ندارد که مسائل بغرنج را به آینده موکول کند و شاید امیدوار است که تحریمها و دیگر ابزارهای در اختیار دولتش، در نهایت ایران را وادار به عقبنشینی کنند. اما این مسیر بار دیگر این پرسش را زنده میکند که چرا حکومت آخوندها تا کنون به سلاح هستهای دست نیافته است؟»
ری تکیه و روئل مارک گرشت در یادداشت خود نوشتهاند: «جمهوری اسلامی بهترین مهندسان هستهای را ندارد و صنعت آن هم در سطح بالایی نیست، اما شبکه پیچیدهای از واردات غیرقانونی اقلام دومنظوره را در اختیار دارد و از نظر منابع انسانی، دستکمی از پاکستان در زمان دستیابیاش به بمب اتم در سال ۱۹۹۸ ندارد.»
در این یادداشت آمده است با اینکه ذخایر اورانیوم غنیشده ایران بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ بهشدت افزایش یافته، اما خامنهای در دوران بایدن تصمیم نگرفت آزمایش هستهای انجام دهد.
از نظر نویسندگان این یادداشت، «ترامپ احتمالاً میداند که دور دوم سیاست فشار حداکثری هم بخت زیادی برای توقف پیشرفت برنامه هستهای ایران ندارد. تحریمها همواره گزینه ترجیحی هر دو حزب سیاسی در واشینگتن بودهاند. در دولت نخست ترامپ، این باور وجود داشت که فشار اقتصادی میتواند نظام جمهوری اسلامی را پیش از دستیابی به بمب، در هم بشکند. اکنون افزایش تحریمها علیه ایران بهمراتب دشوارتر شده، زیرا چین آشکارا در کنار تهران ایستاده است. تحریمها راهحل فوری نیستند و برای اثربخشی زمان میطلبند. برنامه تسلیحات هستهای ایران اکنون بیش از هر زمان دیگری پیش رفته است.»
بهنوشته ری تکیه و روئل مارک گرشت، «ایران تا ابد بهعنوان یک کشور در آستانه هستهای باقی نخواهد ماند. در گذشته، ملاها میتوانستند با جنگ نیابتی یا تهدید به استفاده از موشکهای دوربرد، قدرت خود را به نمایش بگذارند. اما اکنون، به لطف عملیات اسرائیل، حتی از دفاع مؤثر در خاک خود نیز محروماند. خامنهای ۸۶ ساله است؛ آیا جانشین او نیز تصمیم خواهد گرفت بمب را آزمایش نکند؟ فرماندهان سپاه پاسداران که برنامه تسلیحاتی هستهای را در اختیار دارند، چه؟ با عقبنشینی تدریجی آمریکا از صحنه جهانی، چه دوست و چه دشمن، هر دو خواهان امنیتی هستند که تنها یک بمب اتم میتواند فراهم کند.»
در ادامه این یادداشت آمده است: «در خاورمیانه مسلماننشین، ترس از دشمنان خارجی بهسرعت رنگ میبازد، جایی که سیاست داخلی و خارجی حول قدرت سخت میچرخد. مردان تهاجمی مدام در حال آزمودن مرزها هستند. اکنون، پنج ماه پس از آغاز دور دوم ریاستجمهوری ترامپ، ملاها دیگر از آن رییسجمهوری غیرقابلپیشبینی که در سال ۲۰۲۰ دستور کشتن قاسم سلیمانی را صادر کرد، نمیترسند. به تعبیر نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی: «در موضوعاتی چون خرید غزه و گرینلند، وضع تعرفههای جدید، و حتی مذاکرات مربوط به جنگ اوکراین، ترامپ ابتدا فشار حداکثری را اعمال کرد، اما در نهایت راه عقبنشینی را باز گذاشت.»
نویسندگان یادداشت والاستریت ژورنال افزودهاند: «دولت ترامپ بسیاری را در تهران قانع کرده که او خواهان جنگی دیگر در منطقه نیست. تهدیدهایش به آتش و خشم، بیشاز پیش رنگ و بوی خاورمیانهای گرفتهاند؛ جایی که واژهها جای عمل را میگیرند. با توجه به سانتریفیوژهای پیشرفته ایران و تاسیسات زیرزمینی مقاومسازیشده، گزینه نظامی روزبهروز کماعتبارتر میشود. برای اسرائیل، مسئله اکنون یا هرگز است. اما آمریکا در مقابل تهدیدهایی که فقط برای متحدانش، و نه خودش، وجودی محسوب میشوند، صبور است.»
ری تکیه و روئل مارک گرشت در پایان مقاله خود نوشتهاند: «خامنهای زمانی که جدیترین تصمیم دوران رهبریاش را بررسی میکند، تمام این واقعیتها را در ذهن خواهد داشت و با در نظر گرفتن آنها به این پرسش جواب خواهد داد که آیا باید از آستانه هستهای عبور کند؟ پرسش کلیدی این است: او آمریکای تحت رهبری ترامپ را چقدر ترسناک میبیند؟ سرنوشت همهچیز به پاسخ این سوال بستگی دارد.»
جمهوریخواهان سنای آمریکا با بهرهگیری از نارضایتی فزاینده دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، خواستار اعمال فوری تحریمهای جدید علیه مسکو شدهاند.
لحن ترامپ نسبت به پوتین در روزهای اخیر تغییر کرده است. او رییسجمهوری روسیه را «دیوانه» خوانده و هشدار داده که پوتین در اوکراین «با آتش بازی میکند»؛ این در حالی است که ترامپ خود را فردی توصیف کرده که جلو «اتفاقات بسیار بد» را میگیرد.
کرملین نیز به این انتقادات واکنش نشان داده است. پس از آنکه روسیه در تعطیلات آخر هفته حملات موشکی و پهپادی خود را به کییف افزایش داد، دیمیتری مدودف، رییسجمهوری پیشین روسیه، در واکنشی کنایهآمیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:«من فقط یک اتفاق واقعاً بد را میشناسم، جنگ جهانی سوم. امیدوارم ترامپ این را درک کند!»
اکنون سنای آمریکا در تلاش است سخنان ترامپ را به یک اقدام سیاسی ملموس تبدیل کند.
چاک گرسلی، سناتور جمهوریخواه از ایالت آیووا، سهشنبه شش خرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:«زمان آن رسیده که تحریمهایی آنقدر قوی اعمال شود که پوتین بفهمد بازی تمام است.»
او در پستی دیگر افزود:«رییسجمهوری ترامپ باید همان برخورد قاطعانهای را با پوتین داشته باشد که با هاروارد دارد. تحریمهایی علیه پوتین مانند حذف کمکهای فدرال به هاروارد.»
جان تون، رهبر اکثریت جمهوریخواهان در سنا از داکوتای جنوبی، هفته گذشته اعلام کرد که در صورت ادامه بیمیلی روسیه برای مذاکره واقعی، آماده است لایحه تحریمی مورد حمایت هر دو حزب را به جریان بیندازد.
او با این حال تأکید کرد که در خصوص زمان و شیوه اجرای این لایحه، با کاخ سفید همکاری خواهد کرد.
اظهارات اخیر ترامپ علیه پوتین، بهویژه با توجه به فشار فزاینده سیاستمداران ضدروسی در درون حزب جمهوریخواه، ممکن است فضای لازم را برای حرکت سناتور تون فراهم کند.
در همین حال، دموکراتهای سنا از کندی حرکت تون برای آوردن این لایحه به صحن علنی رایگیری ابراز نارضایتی کردهاند.
کوین کرامر، سناتور جمهوریخواه از داکوتای شمالی در گفتوگو با خبرنگاران گفت:«من دوست دارم این کار (تحریمها) را با همکاری کاخ سفید انجام دهم یا بدون آن، اما میخواهم این کار به شیوهای انجام شود که بیشترین فایده را برای دولت فعلی داشته باشد.»
لیندزی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه از کارولینای جنوبی) نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:«همان روسیه پوتینیِ همیشگی. اما حالا کلانتر جدیدی در شهر است. نقشههای قدیمی دیگر کارایی ندارند.»
گراهام همچنین در پاسخ به یک یادداشت تحلیلی منتشرشده در والاستریت ژورنال مقالهای منتشر کرد و در آن خواستار وضع تحریمهای بیشتر علیه روسیه شد.
لیندزی گراهام و ریچارد بلومنتال سناتور دموکرات از ایالت کنتیکت، طرحی را پیشنهاد کردهاند که در صورت امتناع پوتین از مذاکره با اوکراین یا حمله دوباره روسیه پس از توافق صلح، تحریمهای اقتصادی شدیدی علیه مسکو اعمال میکند.
بر اساس این طرح، تعرفهای ۵۰۰ درصدی بر واردات کالا از کشورهایی که نفت روسیه را خریداری میکنند، اعمال خواهد شد. این طرح در حال حاضر ۸۲ حامی در سنا دارد.
یک مقام ارشد کاخ سفید به والانیوز گفت رییسجمهوری آمریکا در گفتوگویی تلفنی با نخستوزیر اسرائیل از او خواسته از انجام کاری که روند گفتوگوها با ایران را مختل کند، بپرهیزد. شبکه ۱۳ اسرائیل هم گزارش داد نتانیاهو بیش از پیش نگران «اقدامات غیرقابل پیشبینی» ترامپ در قبال ایران است.
به گفته این مقام آمریکایی و یک منبع آگاه از جزییات تماس، رییسجمهوری آمریکا هفته گذشته در تماسی تلفنی با نخستوزیر اسرائیل به او هشدار داده است اقداماتی نظیر حمله نظامی یا رفتارهای تحریکآمیز میتواند به مذاکرات میان واشینگتن و تهران برای دستیابی به توافقی جدید، لطمه بزند.
منبع کاخ سفید سهشنبه ششم خرداد گفت ترامپ در این تماس بر تمایل خود برای رسیدن به راهحلی دیپلماتیک با ایران تاکید کرده و گفته است که «نمیخواهد چیزی این روند را مختل کند».
به گفته او، پیام ترامپ به نتانیاهو روشن بوده است: «اکنون زمان وخیم کردن اوضاع نیست؛ وقتی او در تلاش است مشکلات را حلوفصل کند.»
این مقام آمریکایی گفت که رییسجمهوری آمریکا تاکید کرده «گزینه دوم همچنان روی میز است» اما ترجیح میدهد ابتدا ببیند آیا میتوان به راهحلی دیپلماتیک رسید یا نه.
نگرانی نتانیاهو از قابلپیشبینی نبودن ترامپ
در بحبوحه افزایش تنشها میان اسرائیل و آمریکا بر سر مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی، کانال ۱۳ تلویزیون اسرائیل گزارش داد که تلآویو از روند کنونی گفتوگوها میان واشینگتن و تهران رضایت ندارد.
بر اساس این گزارش، بنیامین نتانیاهو در هفتههای اخیر بهطور فشرده در حال بررسی راههایی است که بتواند از طریق آنها بر توافق احتمالی میان جمهوری اسلامی و آمریکا تاثیر بگذارد.
منابع ارشد در دولت اسرائیل به کانال ۱۳ گفتند که در اورشلیم نگرانی اصلی نه از احتمال جنگ، بلکه از «اقدامات غیرقابل پیشبینی» دونالد ترامپ در قبال ایران است.
بر اساس این گزارش، در جلسات مشورتی نخستوزیر اسرائیل درباره این موضوع، تنها گروه محدودی از وزرا از جمله کاتز، اسموتریچ و درمر حضور دارند. همچنین روسای نهادهای امنیتی اسرائیل نیز در این گفتوگوها مشارکت دارند.
کانال ۱۳ همچنین گزارش داد که با وجود نگرانیها، تماسهای منظم و تبادل اطلاعات میان دولت اسرائیل و اطرافیان ترامپ ادامه دارد.
پیش از این نیز، شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل گزارش داد تماس تلفنی اخیر میان نخستوزیر این کشور و رییسجمهوری آمریکا، با تنش همراه بوده و دو طرف بر سر چگونگی برخورد با جمهوری اسلامی اختلاف نظرهای تندی داشتهاند.
روزنامه تایمز اسرائیل سهشنبه در گزارشی نوشت ترامپ در این تماس گفته است: «من به راهحل دیپلماتیک با ایرانیها اعتقاد دارم و باور دارم میتوانم توافق خوبی بکنم.»
همزمان دفتر نخستوزیری اسرائیل هرگونه تنش در این تماس را رد کرد و در بیانیهای رسمی اعلام کرد دو طرف بر سر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای توافق دارند.
خبر این تماس تلفنی پنجشنبه اول خرداد و تنها یک روز پیش از دور پنجم مذاکرات میان ایران و آمریکا در رم در رسانهها منتشر شد.
تنش در گفتوگوها در حالی مطرح میشود که کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی آمریکا، پس از دیدار با نتانیاهو در اورشلیم، در گفتوگویی با شبکه فاکسنیوز گفت: «همکاران نتانیاهو بعد از دیدار به ما گفتند که گفتوگویی به این صراحت و رکگویی در سطح دوجانبه را به یاد نمیآورند.»
او همچنین تاکید کرد که ترامپ خواهان «تصمیمگیری در بازهای چندروزه» درباره ایران است و از نتانیاهو خواسته تا «در این فرآیند، متحد باقی بماند».
نوم گفت پیام ترامپ این است: «او خواهان صلح است اما هرگز یک ایران هستهای را نخواهد پذیرفت.»
او تاکید کرد گفتوگوی نهایی باید با این اصل ادامه یابد که «ایران هرگز نباید توانایی ساخت سلاح هستهای پیدا کند».
دیگر دلایل اختلافات ترامپ و نتانیاهو
نشریه پولیتیکو جمعه دو خرداد به نقل از پنج مقام فعلی و سابق آمریکا خبر داد روابط ترامپ و نتانیاهو در هفتههای اخیر تیرهوتار شده، چرا که آنها در مورد نحوه مدیریت بحرانهای خاورمیانه اختلاف نظر دارند.
این گزارش افزود قتل دو کارمند سفارت اسرائیل در واشینگتن به احتمال زیاد تغییر این وضعیت را سخت خواهد کرد.
کاخ سفید اما وجود اختلاف میان رهبران آمریکا و اسرائیل را رد کرد.
پولیتیکو نوشت در حالی که مقامهای آمریکایی و اسرائیلی میگویند استفاده از واژه «شکاف» برای توصیف وضعیت فعلی بین دو رهبر اغراقآمیز است اما تعداد فزایندهای از افراد در دولت ترامپ نسبت به رویکرد اسرائیل به واشینگتن و خاورمیانه احساس نارضایتی دارند.
یک مقام سابق دولت ترامپ گفت: «در دولت گروهی هستند که دلبستگی خاصی به اسرائیل ندارند. آنها اسرائیل را شریک میدانند اما نه شریکی که باید برایش لطف اضافی انجام شود.»
فردی نزدیک به کاخ سفید گفت: «برای بسیاری در دولت، سختترین فرد برای همکاری در این پروندهها، بیبی (نتانیاهو) است.»
در حالی که دولت ترامپ از پیشرفت در مذاکرات هستهای با ایران سخن میگوید و احتمال شنیده شدن «اخبار خوب» را مطرح کرده، تهران تاکید کرده است هیچ تاریخی برای دور بعدی مذاکرات تعیین نشده و تعلیق غنیسازی را نیز نخواهد پذیرفت.
دولت دونالد ترامپ به سفارتخانههای آمریکا در سراسر جهان دستور داده است فورا زمانبندی مصاحبههای ویزا برای دانشجویان خارجی را متوقف کنند. اقدامی که در چارچوب آمادهسازی برای اجرای غربالگری جامع شبکههای اجتماعی تمامی متقاضیان بینالمللی انجام خواهد شد.
بر اساس یک پیام وزارت خارجه آمریکا که سهشنبه ششم خرداد ارسال شده، بخشهای کنسولی موظف شدهاند «از افزودن هرگونه ظرفیت جدید برای وقتدهی ویزاهای دانشجویی یا مبادله فرهنگی خودداری کنند تا دستورالعملهای بعدی طی روزهای آینده صادر شود».
این دستور که نخستینبار از سوی نشریه پولیتیکو گزارش شد و اکنون گاردین نیز آن را تایید کرده، ممکن است روند پردازش ویزا را بهشدت به تاخیر بیندازد و به دانشگاههایی آسیب بزند که ترامپ آنها را متهم به داشتن گرایشهای چپگرایانه افراطی میکند و در عین حال بهشدت به درآمد حاصل از حضور دانشجویان خارجی وابستهاند.
در متن این پیام آمده است: «وزارت خارجه در حال بازبینی عملیات و فرآیندهای کنونی برای بررسی و راستیآزمایی متقاضیان ویزاهای دانشجویی و مبادلات فرهنگی است.»
مقامهای آمریکایی قصد دارند دستورالعملهایی درباره «افزایش بررسی شبکههای اجتماعی برای تمامی این متقاضیان» صادر کنند.
ادامه کشمش با دانشگاه هاروارد
از سوی دیگر دولت ترامپ در نامهای رسمی به نهادهای فدرال آمریکا دستور داده همه قراردادهای باقیمانده با دانشگاه هاروارد را به دلیل اتهامات مربوط به تبعیض نژادی، استخدامهای گزینشی و ناتوانی در حمایت از دانشجویان یهودی، بررسی و در صورت لزوم لغو کنند.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ششم خرداد اعلام کرد در این نامه به نگرانیهایی درباره تبعیض نژادی در فرایند پذیرش دانشجو، استخدامهای تبعیضآمیز و ناکامی در محافظت از دانشجویان یهودی در برابر آزار و اذیت اشاره شده است.
همچنین، حکم دیوان عالی آمریکا در پرونده «دانشجویان و پذیرش عادلانه علیه هاروارد» و رویدادهای اخیر در پردیس دانشگاه بهعنوان شواهدی بر این ناکامی ذکر شدهاند.
دو مقام دولتی آگاه از این موضوع تایید کردند که این نامه سهشنبه برای نهادهای فدرال ارسال خواهد شد.
به گفته یکی از این مقامات، ارزش قراردادهای باقیمانده دولت فدرال با دانشگاه هاروارد حدود ۱۰۰ میلیون دلار است.
این دانشگاه هنوز به درخواست رسانهها برای اظهار نظر در اینباره پاسخ نداده است.
رییسجمهوری آمریکا: بودجه هاروارد را به مدارس فنی-حرفهای میدهم
ترامپ، دوشنبه پنجم خرداد همزمان با روز یادبود در آمریکا، جدال با دانشگاه هاروارد را در شبکههای اجتماعی پی گرفت و در پستی نوشت: «در حال فکر کردن به این هستم که سه میلیارد دلار کمک مالی را از هارواردِ به شدت یهودستیز بگیرم و به مدارس فنی و حرفهای در سراسر سرزمینمان بدهم. چه سرمایهگذاری بزرگی برای ایالات متحده خواهد بود و چقدر به آن نیاز داریم!!!»
او در پست دیگری، هاروارد را مجددا به تعلل در پاسخ به درخواست دولت مبنی بر ارائه فهرست دانشجویان خارجی متهم کرد.
ترامپ گفت که دولت او این فهرستها را میخواهد تا مشخص کند چند نفر از دانشجویان خارجی هاروارد «دیوانگان افراطی و دردسرساز» هستند؛ کسانی که نباید اجازه ورود به آمریکا را داشته باشند.
هاروارد از اظهار نظر درباره پست تازه ترامپ در شبکه اجتماعی تروث خودداری کرده است.
دولت آمریکا که ماه آوریل بخشی از بودجه فدرال دانشگاه هاروارد را بهدلیل مقاومت این دانشگاه در برابر خواست دولت مبنی بر حذف برنامههای تنوع، برابری، دربرگیری و بررسی ایدئولوژیک دانشجویان خارجی قطع کرده بود، اول خرداد خبر داد مجوز این دانشگاه برای ثبتنام دانشجویان بینالمللی را هم لغو کرده است.
بر این اساس، دانشگاه هاروارد نهتنها اجازه نداشته که دانشجویان خارجی جدید را ثبتنام کند، بلکه دانشجویان فعلی هم باید آمریکا را ترک میکردند.
یک روز پس از اعلام این خبر، یک دادگاه فدرال در بوستون اجرای دستور دولت را با صدور حکمی بهطور موقت متوقف کرد. در حکم دادگاه، تصمیم دولت آمریکا «نقض آشکار قانون اساسی و قوانین فدرال» توصیف شده بود.
جدال با هاروارد از کجا آغاز شد؟
ترامپ در نخستین روزهای دور دوم ریاستجمهوری خود یک فرمان اجرایی امضا کرد که بر مبنای آن اقدامات دولتی علیه یهودیستیزی بهشکلی سختگیرانهتر اجرا میشد. هرچند این فرمان به نام هیچ دانشگاهی اشاره نمیکند اما به مقامات ارشد دولت دستور میدهد «فعالیتهای دانشجویان و کارکنان خارجی دانشگاهها را پایش و گزارش کنند».
۲۷ فوریه وزارت دادگستری نامهای به رییس دانشگاه هاروارد فرستاد و با استناد به این فرمان اجرایی، از آگاهی دولت مبنی بر احتمال محافظت هاروارد از دانشجویان و اعضای هیئت علمی که در مقابله با یهودیستیزی کوتاهی کردهاند، خبر داد.
چند روز بعد، رییس کارگروه مبارزه با یهودیستیزی وزارت دادگستری اعلام کرد این کارگروه دانشگاههایی را که به یهودیستیزی اجازه بروز میدهند ورشکست خواهد کرد: «ما تکتک دلارهای فدرال آنها را قطع میکنیم».
دو روز بعد از این اظهارات ۶۰ موسسه آموزشی از جمله هاروارد با دریافت نامههایی مطلع شدند که فعالیتهایشان بهدلیل احتمال نقض قانون حقوق مدنی در ارتباط با «آزار یهودیان و تبعیض علیه آنها» مورد بازبینی و تحقیق قرار گرفته است.
پس از آن، تنش میان هاروارد و دولت آمریکا وارد سطحی تازه شد، موضعگیریها بهصورت علنی و آشکار درآمد و در نهایت به طرح دعوی در دادگاه انجامید.
پیتر مندلسون، سفیر بریتانیا در واشینگتن، گفت که جمهوری اسلامی از زمان انقلاب ۵۷ تاکنون هرگز به اندازه امروز ضعیف و شکننده نبوده است. او دلیل این وضعیت را «فشار تحریمها، تلفات نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه و کاهش حمایت عمومی از حکومت، بهویژه در میان جوانان» عنوان کرد.
این مقام بریتانیایی در نشست اندیشکده شورای آتلانتیک با اشاره به ادامه غنیسازی اورانیوم در ایران که میتواند برای ساخت سلاح هستهای مورد استفاده قرار گیرد، تاکید کرد: «ما نمیتوانیم چنین چیزی را بپذیریم.»
به گفته مندلسون، لندن از ابتکار دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا برای مذاکره با هدف حذف تاسیسات غنیسازی و امکانات مرتبط در ایران بهشدت حمایت میکند.
ترامپ ۲۵ اردیبهشت در جریان سفر خود به قطر گفت: «ما به دستیابی به توافق بسیار نزدیک شدهایم. احتمالا امروز خبرهایی را دیدهاید مبنی بر اینکه ایران تا حدودی با شرایط مورد نظر موافقت کرده است. ما اجازه نخواهیم داد هیچگونه فعالیت هستهای در ایران صورت گیرد.»
ایراناینترنشنال ۱۸ اردیبهشت به نقل از منابع آگاه گزارش داد دو طرف بر سر موضوع ادامه غنیسازی در خاک ایران با یکدیگر اختلاف نظر دارند و این مساله ادامه گفتوگوها را تحتالشعاع قرار داده است.
مندلسون با اشاره به برگزاری مذاکرات تهران و واشینگتن به رهبری استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در امور خاورمیانه، تاکید کرد هنوز مشخص نیست این تلاشها بتواند حکومت ایران را «به واقعبینی» و یافتن راهحلی برای خروج از بحران وادار کند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ۳۰ اردیبهشت و در نخستین سالگرد مرگ ابراهیم رئیسی، رییس دولت سیزدهم جمهوری اسلامی، نسبت به نتایج مذاکرات با آمریکا ابراز تردید و ناامیدی کرد و گفت که تهران برای غنیسازی اورانیوم از کسی «اجازه» نخواهد گرفت.
او افزود: «در دوره رئیسی مذاکرات غیرمستقیم بود ولی بدون نتیجه، حالا هم گمان نمیکنیم به نتیجه برسد و نمیدانیم چه خواهد شد.»
ترامپ ۲۵ اردیبهشت گفته بود جمهوری اسلامی «تا حدی» با شروط مورد نظر واشینگتن در مذاکرات هستهای موافقت کرده است.
از سوی دیگر سفیر بریتانیا در نشست اندیشکده شورای آتلانتیک افزود کشورهای اروپایی ابزارهای خود را در اختیار دارند و سه کشور آلمان، بریتانیا و فرانسه با جدیت و در هماهنگی نزدیک با ایالات متحده در روند مذاکرات مشارکت میکنند.
بیشتر بخوانید: معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی: اروپا از مکانیزم ماشه استفاده کند، پاسخ متناسب میدهیم
مندلسون با اشاره به احتمال فعال شدن مکانیزم ماشه که میتواند تحریمهای سازمان ملل علیه تهران را بازگرداند، هشدار داد: «زمان در حال گذر است و ایران باید نسبت به این موضوع هوشیار باشد.»