محمدحسین رئیسی، دبیر انجمن تولیدکنندگان بتن آماده از تعدیل کارگران و تعطیلی نیمی از تولیدکنندگان، بهدلیل قطعی مکرر برق خبر داد. او اضافه کرد: «واقعیت این است که با قطعی مستمر برق شاهد وقوع فاجعه هستیم و با ادامه این روند، مابقی تولیدکنندگان هم رو به تعطیلی هستند.»
محمدحسین رئیسی، دبیر انجمن تولیدکنندگان بتن آماده از تعدیل کارگران و تعطیلی نیمی از تولیدکنندگان، بهدلیل قطعی مکرر برق خبر داد.
او اضافه کرد: «واقعیت این است که با قطعی مستمر برق شاهد وقوع فاجعه هستیم و با ادامه این روند، مابقی تولیدکنندگان هم رو به تعطیلی هستند.»
فرید زکریا، روزنامهنگار آمریکایی، در یادداشتی به بررسی سیاست دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در قبال جمهوری اسلامی پرداخته و نوشته است کسی که توافق هستهای پیشین با حکومت ایران را از میان برد، اکنون تمام ابزارها را در اختیار دارد تا توافقی حتی قویتر را رقم بزند.
در این یادداشت که شامگاه پنجشنبه ۲۵ اردیبهشت در روزنامه واشینگتنپست منتشر شد، آمده است: «دونالد ترامپ که به تصمیمگیریهای آنی و تمایل به شکستن قواعد شناخته میشود، بار دیگر با رفتاری غیرمنتظره، جهان را غافلگیر کرد. این هفته، در عربستان سعودی، ترامپ با رهبر جدید سوریه، که پیشتر از چهرههای جهادی بوده، دیدار و اعلام کرد که تمامی تحریمهای آمریکا علیه سوریه را لغو خواهد کرد. اما شاید مهمتر از همه، اشارات مکرر او به آمادگی دولتش برای توافقی جدید با حکومت ایران باشد؛ توافقی که میتواند گامی بزرگ در جهت برقراری ثبات و صلح در خاورمیانه تلقی شود.»
بهنوشته فرید زکریا، «این چرخش ناگهانی در مواضع ترامپ نسبت به ایران، اگر نگوییم عجیب، دستکم به شدت طعنهآمیز است. او همان کسی بود که ایالات متحده را از توافق هستهای ۲۰۱۵ خارج کرد، توافقی که طبق ارزیابی اغلب نهادهای اطلاعاتی آمریکا، ایران به تعهداتش در آن پایبند مانده بود. اکنون اما، ترامپ بار دیگر به صحنه بازگشته، مسئلهای را که خود ایجاد کرده بود حل کرده و آن را با افتخار بهعنوان دستاوردی شخصی معرفی میکند.»
ایران ضعیف، عربستان قدرتمند
با اینحال، بهگفته نویسنده، شرایط امروز با گذشته تفاوتهایی بنیادینی دارد که میتواند زمینهساز توافقی بهتر از پیش شود. دو تحول کلیدی در این میان نقشآفریناند: ضعف ایران و اقتدار فزاینده عربستان سعودی.
براساس یادداشت منتشرشده در روزنامه واشینگتنپست، «جمهوری اسلامی امروز در ضعیفترین وضعیت خود طی چهار دهه اخیر قرار دارد. اقتصاد نابسامان ناشی از مدیریت مزمن ناکارآمد، فساد فراگیر و استبداد سیاسی موجب نارضایتی شدید مردم شده است. حملات موثر اسرائیل علیه مواضع حزبالله و سامانههای پدافندی ایران نیز بر این ضعف افزوده است. از سوی دیگر، دولت بشار اسد متحد اصلی حکومت ایران در منطقه، سقوط کرده و مخالفان دیرینهاش اکنون قدرت را در دمشق در دست دارند. در مجموع، ایران از زمان تهاجم صدام حسین در سال ۱۳۵۹ تاکنون، هیچگاه تا این اندازه آسیبپذیر نبوده است.»
بهنوشته زکریا، «در سوی دیگر، عربستان سعودی با هدایت ولیعهد محمد بن سلمان، روندی معکوس را طی کرده است. این کشور توانسته است با حوثیها به یک آتشبس نانوشته برسد، روابط خود را با قطر بهبود بخشد و مناسباتش با کشورهایی چون لبنان و عراق را تقویت کند. بنسلمان دریافته است که تحقق رویای مدرنسازی عربستان، نیازمند ثبات منطقهای است. نشانه برجسته این رویکرد، نزدیکی بیسابقه به حکومت ایران است؛ دیدارهای مکرر مقامات دو کشور اکنون به امری عادی بدل شده است. سعودیها بهطور آشکار از مذاکرات برای توافقی جدید با جمهوری اسلامی حمایت میکنند.»
مانع همیشگی: بنیامین نتانیاهو
نویسنده سپس افزوده است: «با وجود این فضای مساعد، مانعی دیرپا همچنان پابرجاست: بنیامین نتانیاهو. نخستوزیر اسرائیل سالهاست که مخالف هرگونه توافق با ایران است و بهطور مداوم هشدار داده که ایران در آستانه دستیابی به بمب اتمی قرار دارد؛ ادعایی که بیش از دو دهه است تکرار میشود. او در کتابی که در سال ۱۹۹۵ منتشر کرد، ادعا کرده بود ایران در مسیر حتمی تولید بمب هستهای قرار دارد. نتانیاهو حتی ایران را «فرقهای آخرالزمانی» توصیف کرده که مذاکره با آن را بیمعنا میداند.»
زکریا اما در مخالفت با موضع نتانیاهو نوشته است: «واقعیت زمینی چیز دیگری است. ایران نه با آرمانگرایان آخرالزمانی، بلکه با مجموعهای از آخوندهای خشن و فرماندهان نظامی فاسد اداره میشود که بیشتر در پی انباشت ثروتاند تا شهادت. آنان دریافتهاند که «همواره چند ماه تا ساخت بمب فاصله داشتن» سود بیشتری دارد تا عبور از آن خط قرمز. آنها خواهان رفع تحریماند، نه نبردی آخرالزمانی.»
توازن جدید در کاخ سفید
در ادامه این یادداشت، نویسنده از اختلافها و شکافهای درون دولت ترامپ بهعنوان یک چالش دیگر برای رییسجمهوری آمریکا یاد کرده و نوشته است: « در یکسو، اردوگاه واقعگرایان به رهبری شخص ترامپ و مذاکرهکننده ارشد استیو ویتکاف قرار دارد. در سوی دیگر، جریان نئومحافظهکار، با چهرههایی چون مارکو روبیو و شماری از جمهوریخواهان کنگره. این اختلاف داخلی موجب شده است که مواضع دولت ترامپ درباره ایران بهطور مکرر تغییر کند و لحن آن متزلزل به نظر برسد.»
فرصت تاریخی برای ثبات
بهنوشته زکریا، «اکنون فرصتی تاریخی پیش روی ترامپ قرار دارد: مذاکره با جمهوری اسلامی نه برای دوستی، بلکه برای کاستن از تهدید رقابت هستهای و آوردن ثبات به منطقهای که نسلهاست از جنگ و ترور زخم خورده است.»
او افزوده است: «ترامپ بهگونهای یگانه توانایی آن را دارد که برخلاف خواستههای نتانیاهو عمل کند، از صفبندیهای سنتی واشینگتن عبور کند و این فرصت بیسابقه را از آن خود سازد.»
در حالیکه هنوز یک ماه تا تابستان ۱۴۰۴ باقی مانده، بحران کمبود برق در کشور ابعاد تازهای یافته است. وزیر صمت، از وزیر نیرو بابت قطعی برق صنایع انتقاد کرده، وزیر نیرو از «علما» خواسته برای رفع خشکسالی و گرما دعا کنند و انجمن فولاد از رییسجمهوری خواسته شخصا به موضوع بپردازد.
حدود دو هفته پیش، تفاهمنامهای میان وزارتخانههای صمت و نیرو برای آنچه «جلوگیری از خسارات سالهای گذشته» امضا شده بود، اکنون نهادهای صنفی میگویند این تفاهمنامه نادیدهگرفته شده است. در همین رابطه ۲۵ اردیبهشت انجمن تولیدکنندگان فولاد خواستار ورود شخص رییسجمهوری به موضوع قطع برق صنایع شده است.
این درخواست پس از آن مطرح شد که محمد اتابک، وزیر صمت، بهصراحت از وزارت نیرو بابت تصمیم قطع برق صنایع انتقاد کرد. رسول خلیفه سلطانی، دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، نیز تصمیم وزارت کشور مبنی بر اعمال محدودیت ۹۰ درصدی برق بر صنایع فولاد و سیمان را غیرکارشناسی دانسته است.
اظهارات متناقض وزارت نیرو
حدود ۱۰ روز قبل، ۱۶ اردیبهشت، همایون حائری، معاون وزیر نیرو، درباره رشد مصرف و بحران برق در تابستان هشدار داد. شخص وزیر نیز بارها نسبت به بروز بحران برق در تابستان ۱۴۰۴ هشدار داده است.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، ۲۷ فروردین، با اشاره به بحران برق و افزایش دمای هوا گفت امروز در «وضعیت فوقالعاده» قرار داریم. او همان زمان از شهروندان خواست خود را آماده کنند.
او با اشاره به اینکه ۱۲ هزار و ۵۰۰ مگاوات از نیروگاه های کشور برقآبی هستند، تصریح کرد با توجه به خشکسالی موجود، سال گذشته حدود پنج تا شش هزار مگاوات از این نیروگاهها در مدار بودند که اکنون کمتر از دو هزار مگاوات هم در دسترس نیست.
اکنون پس از انتقادات صریح صنایع به همراه اعتراضات شهروندان، علیآبادی که به همراه مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوریاسلامی، به کرمانشاه سفر کرده است، با اشاره به بهبود شرایط زیرساختی در کشور گفت: «ایران جزو کشورهای پیشتاز در حوزه برق در منطقه است.»
او وعده داد «ناترازی انرژی» در آینده نزدیک حل خواهد شد. «ناترازی» اصطلاحی است که مقامات جمهوری اسلامی، از آن به جای کمبود و کسری استفاده میکنند.
استراتژی دعا خواندن در وزارت نیرو
علیآبادی، سهشنبه، ۲۳ اردیبهشت، با ابراز نگرانی از وضعیت منابع آبی و افزایش بیسابقه مصرف برق، از «علما» خواست برای بحران گرما و کمبارشی کشور چارهاندیشی کنند. او با اشاره به خالی بودن سدها، خواهان ورود جدیتر «نخبگان دینی» به بحرانهای زیستمحیطی شد.
این دست اظهارات خاص علیآبادی نیست. تابستان سال ۱۴۰۰ نیز وزارت نیرو در دولت ابراهیم رئیسی در نامهای که در فضای مجازی منتشر شده بود، دستور داده بود نوع خاصی از دعا در نمازخانههای وزارت نیرو و ادارات آن خوانده شود. با وجود انتشار تصویر این نامه، در شهریور ۱۴۰۰، وزارت نیرو این دستور را تکذیب کرد.
استراتژی پزشکیان: لامپها را خاموش کنیم
درحالیکه نهادهای صنفی، نظیر تولیدکنندگان فولاد، از تصمیمات وزارت نیرو، به رییس دولت متوسل شدند، مسعود پزشکیان، در سفر به کرمانشاه با اشاره به بحران انرژی و قطع برق خطاب به مسئولان این استان گفت: «شما را به خدا! شما را به پیر به پیغمبر موضوع برق را ول نکنید.»
او افزود: «با مردم با احترام و با محبت برخورد بکنید. بر اساس رضایت مردم به کارمندان و مدیران نمره دهید.»
پزشکیان تقصیر بحران برق در کشور را به گردن شهروندان انداخت و با بیان اینکه «شش برابر اروپا برق مصرف میکنیم»، گفت: «صبح آمده بودیم همه چراغها روشن بود، در اتاقها مثلا تا دلت بخواهد از آن لامپها روشن است، هر کدام اینها را نصف کنیم، آن وقت ما اصلا مشکل برق پیدا نمیکنیم.»
بارها اظهاراتی از قبیل شش برابر بودن مصرف انرژی شهروندان ایرانی در مقایسه با اروپا از نظر علمی رد شده است. از طرفی، در حالیکه به گواه آمارهای رسمی مجموع مصرف خانگی و عمومی - شامل لامپهایی که پزشکیان گفت- حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد مجموع مصرف برق کشور است، این اظهارات پزشکیان گمراه کننده به نظر میرسد.
در پی حمله دوباره موشک بالستیک حوثیهای یمن به سمت اسرائیل و به صدا در آمدن آژیر در مناطقی از این کشور، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، در شبکه ایکس نوشت: «هر موشکی هدیهای است از طرف ایران. آنها از اسرائیل نفرت دارند — و فراموش نکنید که از آمریکا هم نفرت دارند.»
سفیر آمریکا در اسرائیل، در شبکه ایکس، نوشت: «همین الآن از پناهگاه بیرون آمدیم؛ آژیر خطر ما را به پناهگاه فرستاد به خاطر یک موشک بالستیک از سوی حوثیها.»
او افزود: «هر موشکی هدیهای است از طرف ایران. آنها از اسرائیل نفرت دارند — و فراموش نکنید که از آمریکا هم نفرت دارند.»
ارتش اسرائیل که در هفتههای اخیر طی امواجی از حملات هوایی، مواضع حوثیهای یمن را بمباران کرده، اعلام کرد که موشک شلیکشده در روز پنجشنبه را نیز ساقط کرد و کسی مجروح نشد.
اسرائیل هشدار داده به حوثیها و ارباب ایرانی آنها پاسخ میدهد.
خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج، به نقل از یک دانشجوی یمنی دانشگاه طباطبایی تهران گزارش داد که یمنیها ۲۰۰ عنوان کتاب از کشور خود به نمایشگاه کتاب تهران برده و ارائه کردهاند. این خبرگزاری افزود انتقال این کتابها از طریق سفارت یمن در تهران، تحت کنترل نماینده حوثیها، انجام شد.
خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج، به نقل از یک دانشجوی یمنی دانشگاه طباطبایی تهران گزارش داد که یمنیها ۲۰۰ عنوان کتاب از کشور خود به نمایشگاه کتاب تهران برده و ارائه کردهاند.
این نمایشگاه زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت پزشکیان برگزار شده است.
خبرگزاری دانشجو افزود انتقال این کتابها از طریق سفارت یمن در تهران، تحت کنترل نماینده حوثیها، انجام شد.
طبق این گزارش، این کتابها شامل عناوین سیاسی و همچنین نوشتههای وابستگاه به حوثیها است. دانشجوی یمنی گفت که به دلیل تحریم هوایی، انتقال کتابها با محدودیت مواجه شد.
جمهوری اسلامی در سالهای گذشته جذب دانشجو از کشورهای محل استقرار نیروهای نیابتی از جمله عراق و یمن را افزایش داده است.
تصاویر غرفه حوثیها در نمایشگاه نشان میدهد آنها از ماکت یک موشک در محل ارائه کتابها استفاده کردهاند.
در ایران واکنشها به سخنرانی سهشنبه دونالد ترامپ در عربستان سعودی همچنان ادامه دارد. شهروندان این سخنان را بیان واقعیت سوءمدیریت ساختاری در جمهوری اسلامی ارزیابی کردند، اما مقامات سیاسی و نظامی حکومت بهشدت آن را مورد انتقاد قرار دادند.
حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهویاسلامی، هر دو پنجشنبه ۲۵ اردیبهشت به سخنان ترامپ حمله کردند.
سلامی در مراسمی به مناسبت سالروز کشته شدن ابراهیم رئیسی و همراهانش در سانحه هلیکوپتر گفت: «ملت ایران ترامپ را قاتل قهرمان ملی خود [قاسم سلیمانی] میدانند.»
او افزود: «ترامپ علیه ملت ایران یک عملیات روانی آغاز کرد تا بر قلبها و ذهنهای ملت ما تاثیرات مخرب و ناامید کنندهای به جا بگذارد. او سخن گفت تا ملت عزیز ایران را مایوس و ناامید کند.»
سلامی تصریح کرد: «آقای ترامپ، اگر فرصتی میشد تا شما به ایران میآمدید و از نزدیک ایران را تماشا میکردید، آن وقت شکوه، عظمت، فرهنگ، هنر و پیشرفت را میدیدید و آنقدر شگفتزده میشدید که تمام آنچه را که در عربستان گفتید، فراموش میکردید.»
پزشکیان: «دار و ندار رهبر عزیز انقلاب مشخص است»
پزشکیان ۲۵ اردیبهشت در یک سخنرانی در کرمانشاه گفت رییسجمهوری آمریکا مسئولان جمهوریاسلامی را دزد میخواند، در حالی که آمریکاییها دنیا را «غارت» میکنند.
او افزود «ما وجود خود را برای خدمت گذاشتهایم»، اما ترامپ عملکرد مسئولان حکومت ایران را «جور دیگری» جلوه میدهد.
رییس دولت جمهوری اسلامی ادامه داد: «زندگی و دار و ندار رهبر عزیز انقلاب مشخص است و زندگی آن غارتگران هم مشخص است.»
این واکنشها پس از آن مطرح شد که رییسجمهوری آمریکا ۲۳ اردیبهشت در سفر به عربستان سعودی، جمهوری اسلامی را به «سوءمدیریت گسترده»، «فساد ساختاری» و «تخریب منطقه» متهم کرد و گفت در حالی که بلندترین آسمانخراشهای جهان در جده و دبی ساخته میشوند، نمادهای تهران پیش از انقلاب ۱۳۵۷ در حال فروپاشی و تبدیل شدن به آوار هستند.
ترامپ افزود در حالی که کشورهای عربی بیابانها را به زمینهای حاصلخیز تبدیل میکنند، رهبران جمهوری اسلامی زمینهای سبز ایران را به بیابانهای خشک تبدیل کردهاند، چون «فاسد» هستند.
او در نشست سرمایهگذاری آمریکا و عربستان سعودی، با بیان اینکه کشورهای عربی بر تبدیل شدن به «ستونهای ثبات منطقهای و تجارت جهانی» تمرکز کردهاند، هشدار داد: «رهبران ایران تمرکزشان بر دزدیدن ثروت مردمشان برای تامین مالی تروریسم و خونریزی در خارج از کشور است.»
پس از این سخنان ترامپ، موجی از واکنش کاربران رسانههای اجتماعی در داخل ایران و سراسر جهان به راه افتاد.
کاربران این سخنان را بیان واقعیت عملکرد جمهوریاسلامی دانستند و به مقایسه اهمیت منافع ملی در نگاه حاکمان جمهوریاسلامی و مقامهای کشورهای عربی پرداختند.
عراقچی: اظهارات ترامپ «فریبکارانه» است
۲۴ اردیبهشت نیز عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به سخنان ترامپ واکنش نشان داد و آن را «فریبکارانه» توصیف کرد.
عراقچی گفت «تمایل کشورهای منطقه به داشتن یک مسیر پیشرفت و مسیر شکوفایی» در واقع «همان مسیری هست که مردم ایران با انقلاب خودشان اتخاذ کردند».
او تاکید کرد آمریکا با وضع تحریمهای اقتصادی و تهدیدات نظامی، جلوی پیشرفت ایران را طی چند دهه گذشته گرفته است.
ترامپ ۱۶ اردیبهشت در مراسم سوگند استیو ویتکاف، نماینده ویژه او در امور خاورمیانه، بر لزوم جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای تاکید کرد و گفت خواهان یک «توافق صلحآمیز و قدرتمند» با حکومت ایران است.
او این موضع را در سفر به عربستان سعودی و قطر به شکلهای مختلف تکرار کرد. با این حال، رییسجمهوری آمریکا همواره هشدار داده است عدم توافق با تهران، به درگیری نظامی خواهد انجامید.
در میان جنگ لفظی مقامات سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی با ترامپ، علی شمخانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی و مشاور رهبر جمهوری اسلامی، به شبکه انبیسی گفت تهران آماده است در ازای لغو تحریمهای اقتصادی، با واشینگتن توافق هستهای امضا کند.
ترامپ در حساب خود در شبکه اجتماعی تروث سوشال، بدون هیچ اظهار نظری این گفتههای شمخانی را به اشتراک گذاشت.