روسیه: در انتظار جزییات پیشنهاد ترامپ درباره خرید غزه هستیم

پس از ماه‌ها رایزنی‌های بین‌المللی و با میانجی‌گری قطر، مصر و ایالات متحده، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتش‌بس سه‌مرحله‌ای در غزه به توافق دست یافتند.

مرحله نخست این توافق که شش هفته به طول خواهد انجامید، از ۳۰ دی به اجرا درآمد.

با این حال، برخی رسانه‌های اسرائیلی ۲۱ بهمن از عدم تمایل دولت نتانیاهو برای اجرایی شدن مرحله دوم توافق آتش‌بس خبر دادند.

تایمز اسرائیل به نقل از رسانه‌های عبری‌زبان گزارش داد نتانیاهو تمایل دارد توافق پیش از مرحله دوم آن از بین برود و به هیات اعزامی اسرائیل به دوحه «هیچ اختیار واقعی» برای مذاکره نداده است.

روزنامه هاآرتص نیز به نقل از منابع اسرائیلی ناشناس نوشت هیات اعزامی به دوحه یک «نمایش» است و «نتانیاهو به وضوح نشان می‌دهد که نمی‌خواهد به مرحله بعدی [توافق] برود».

این منابع افزودند نتانیاهو باور دارد آتش‌بس غزه از نظر سیاسی به ضرر او بوده است.

کشته شدن ۴ فلسطینی در نوار غزه

مقام‌های غزه اعلام کردند نیروهای اسرائیلی ۲۱ بهمن چهار غیرنظامی را در این باریکه به ضرب گلوله کشتند.

به گفته منابع فلسطینی، سه نفر در شرق شهر غزه و یک تن دیگر در شرق خان یونس در اثر تیراندازی نظامیان اسرائیلی جان خود را از دست دادند.

در سوی مقابل، ارتش اسرائیل اعلام کرد به سمت فلسطینی‌هایی که به سربازان اسرائیلی در غزه نزدیک شده بودند، «تیرهای هشداردهنده» شلیک کرده است.

ارتش اسرائیل بار دیگر بر تعهد خود به دفاع از شهروندان این کشور و اجرای آتش‌بس تاکید کرد و به ساکنان غزه هشدار داد به سربازان اسرائیلی مستقر در منطقه نزدیک نشوند.

همچنین یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، در بیانیه‌ای گفت: «سیاست امنیتی اسرائیل در مورد غزه روشن است: هر کسی که وارد منطقه حائل (در امتداد مرز غزه) شود، بهای آن را خواهد پرداخت.»

او افزود تهديد عليه نيروهای ارتش اسرائيل، مناطق مرزی يا شهرک‌های اسرائيلی «مطلقا تحمل نخواهد شد».

عقب‌نشینی ارتش اسرائیل از کریدور نتزاریم

ارتش اسرائیل ۲۱ بهمن عقب‌نشینی خود را از کریدور نتزاریم به پایان رساند. این گذرگاه نوار غزه را به دو بخش تقسیم می‌کند.

این عقب‌نشینی بر اساس توافق آتش‌بس صورت گرفت و امکان حرکت آزاد بین شمال و جنوب این باریکه را فراهم کرد.

به محض اعلام عقب‌نشینی اسرائیل، صف‌های طولانی از ماشین‌ها و کامیون‌های مملو از آوارگان فلسطینی و لوازم آن‌ها برای جابه‌جایی میان شمال و جنوب شکل گرفت.

جنگ غزه که با حمله بی‌سابقه و مرگبار حماس به اسرائیل آغاز شد، به ویرانی بخش عظیمی از نوار غزه انجامیده است.

این عضو دفتر سیاسی حماس شنبه ۲۰ بهمن در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه، ضمن اعلام مخالفت این گروه با عادی‌سازی روابط کشورهای عربی و اسرائیل گفت: «ما از همه کشورهای عربی، چه آن‌هایی که در حال حاضر با اسرائیل رابطه دارند و چه آن‌هایی که به عادی‌سازی فکر می‌کنند، می‌خواهیم که از این موضوع عقب‌نشینی کنند.»

این اظهارات پس از آن مطرح می‌شوند که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، گفت توافق برای برقراری روابط سیاسی با عربستان سعودی «اتفاق خواهد افتاد».

ریاض در واکنش به سخنان نتانیاهو اعلام کرد بدون تشکیل کشور مستقل فلسطین، عادی‌سازی روابط با اسرائیل امکان‌پذیر نخواهد بود و موضع عربستان سعودی در این خصوص «تزلزل‌ناپذیر» است.

پنج سال پیش، عربستان سعودی به‌منظور دستیابی به یک پیمان دفاعی با واشینگتن و دریافت کمک از آمریکا برای پیشبرد برنامه هسته‌ای غیرنظامی خود، حاضر به مذاکره با اسرائیل بر سر عادی‌سازی روابط شد.

آغاز مناقشه غزه اما این مذاکرات را به حالت تعلیق درآورد.

تاکید عربستان سعودی بر دستیابی به راه‌حل دو کشوری در مناقشه فلسطین و اسرائیل در شرایطی مطرح می‌شود که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، پیشتر گفته بود ریاض ایجاد کشور فلسطین را شرط توافق صلح با اسرائیل قرار نداده است.

تهران همواره از مخالفان سرسخت عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه بوده است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، مهرماه ۱۴۰۲ عادی‌سازی روابط اسرائیل و کشورهای منطقه را به «شرط‌بندی روی اسب بازنده» تشبیه کرد و آن را قماری «محکوم به باخت» خواند.

100%

سرنوشت توافق آتش‌بس حماس و اسرائیل

باسم نعیم در ادامه مصاحبه خود، از «تعویق و عدم تعهد اسرائیل در اجرای مرحله اول» توافق آتش‌بس غزه انتقاد کرد.

او افزود: «قطعا این امر، توافق را در معرض خطر قرار می‌دهد و در نتیجه، ممکن است متوقف شود یا سقوط کند».

بامداد شنبه ۲۰ بهمن، سه گروگان غیرنظامی اسرائیلی که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در نوار غزه اسیر بودند، در ازای آزادی ۱۸۳ زندانی امنیتی فلسطینی در اسرائیل، در چارچوب توافق جاری آتش‌بس غزه آزاد شدند.

به گفته یک مقام اسرائیلی که نامش فاش نشده، نتانیاهو با اعزام هیاتی به دوحه برای مذاکره درباره جزییات مرحله دوم توافق آتش‌بس با حماس موافقت کرده است.

تصمیم نخست‌وزیر اسرائیل در پی آزادی سه گروگان در بند حماس اتخاذ شده است.

به گفته این مقام، نتانیاهو عصر شنبه پس از بازگشت به اسرائیل، جلسه کابینه امنیتی را برای بررسی مرحله دوم توافق آتش‌بس برگزار خواهد کرد.

نتانیاهو پیش از این در یک سفر شش روزه به آمریکا، با ترامپ و مقامات ارشد این کشور دیدار کرد.

معاینات پزشکی اولیه سه گروگانی که شنبه ۲۰ بهمن‌ماه آزاد شدند، نشان داد آن‌ها در طول ۴۹۱ روز اسارت در غزه وزن قابل توجهی از دست دادند.

نماینده وزارت بهداشت اسرائیل در یک نشست خبری در بیمارستان ایخیلوف در تل‌آویو، جایی که دو تن از گروگان‌های آزاد شده روند بهبودی خود را آغاز کرده‌اند، شرایط آن‌ها را «دشوار» توصیف کرد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز با اشاره به سوءتغدیه شدید این سه گروگان، حماس را به نابودی تهدید کرد و گفت: «خون آن‌ها پای خودشان است.»

او افزود: «یک بار دیگر دیدیم که هیولاهای حماس چه هستند؛ همان‌هایی که شهروندان ما را قتل‌ عام کردند و با گروگان‌ها رفتار وحشیانه‌ای داشتند.»

الی شرعابی ۵۲ ساله، اور لوی ۳۴ ساله و اوهاد بن‌عمی ۵۶ ساله که صبح ۲۰ بهمن آزاد شدند، حدود ۱۶ ماه پیش به دست اعضای حماس از کیبوتص بئری و جشنواره موسیقی نُوا در جنوب اسرائیل ربوده شده بودند.

ویدیوهای حمله هفتم اکتبر حماس به این جشنواره موسیقی جزو تصاویری بود که در صدر اخبار قرار گرفت.

همسر و دو دختر الی شرعابی در جریان تهاجم مرگبار حماس کشته شدند و برادرش نیز پس از ربوده شدن و انتقال به غزه، در دوران اسارت به قتل رسید.

نماینده وزارت بهداشت اسرائیل گفت کادر درمان در حال رسیدگی به خانواده‌های گروگان‌های آزاد شده هستند، زیرا بسیاری از آن‌ها در ۱۶ ماه گذشته به‌قدری مشغول مبارزه برای آزادی عزیزانشان بودند که فرصتی برای رسیدگی به خود نداشتند.

او تأکید کرد گروگان‌های آزاد شده و خانواده‌هایشان طیف گسترده‌ای از خدمت درمانی را دریافت خواهند کرد که هم نیازهای جسمی و هم نیازهای روحی آن‌ها را پوشش می‌دهد.

در حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳، برابر با ۱۵ مهر ۱۴۰۲، اعضای حماس علاوه بر کشتار شهروندان اسرائیلی ۲۵۱ نفر را به گروگان گرفتند. ۲۶ دی‌ماه ۱۴۰۳، یک سال و سه ماه پس از آغاز درگیری‌ها، اسرائیل و حماس به توافق آتش‌بس دست‌ یافتند.

از اصلی‌ترین مفاد این توافق، آزادی گروگان‌های در بند حماس بود. با وجود اینکه در این مدت مشخص شده تعدادی از گروگان‌های اسیر در نوار غزه به قتل رسیده‌اند، اما سرنوشت برخی از آن‌ها همچنان در هاله‌ای از ابهام است.

پیش از این در ۱۱ بهمن‌ماه، حماس هشت گروگان اسرائیلی را در ازای آزادی ۱۱۰ زندانی فلسطینی آزاد کرد.

فرستاده ویژه دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا در امور صلح خاورمیانه، جمعه ۱۹ بهمن در کاخ ریاست‌جمهوری لبنان در بعبدا گفت واشینگتن خط قرمزی تعیین کرده که بر اساس آن، حزب‌الله نباید در دولت آینده لبنان حضور داشته باشد.

محمد رعد، رییس فراکسیون «وفاداری به مقاومت» پارلمان لبنان از گروه حزب‌الله، اظهارات اورتگاس را «دخالت آشکار در حاکمیت لبنان و خارج از تمامی آداب دیپلماتیک و الزامات روابط بین‌الملل» توصیف کرد و آن را «سرشار از کینه و بی‌مسئولیتی» دانست.

او همچنین این اظهارات را «توهین به یکی از مولفه‌های ملی» خواند که بخشی از «وفاق ملی و زندگی سیاسی لبنان» است.

اورتگاس نخستین مقام ارشد آمریکایی است که از زمان روی کار آمدن ترامپ و انتخاب جوزف عون به‌عنوان رییس‌جمهوری لبنان، به این کشور سفر کرده است.

او در جریان این سفر، با اشاره به «شکست حزب‌الله» در جنگ با اسرائیل، گفت که «دوران وحشت‌آفرینی حزب‌الله» تمام شده است: «این گروه از نظر نظامی شکست خورده و دیگر قادر به تحمیل خواسته‌های خود نیست.»

100%

رعد در واکنش به این اظهارات گفت که بیانیه کاخ ریاست‌جمهوری لبنان که موضع بیروت را از اظهارات اورتگاس متمایز کرد، برای حزب‌الله «کافی است» و نیازی به طولانی کردن بحث درباره سخنان او وجود ندارد.

این نماینده پارلمان لبنان افزود: «ما نیازی به واکنش گسترده نسبت به کسانی نداریم که خصومت خود را با یک مولفه لبنانی که در برابر تجاوز صهیونیستی ایستاد و آن را شکست داد، نشان می‌دهند. پیروز واقعی کسی است که چهره زشت متجاوز را آشکار کند.»

پس از خروج اورتگاس از کاخ بعبدا، دفتر اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری لبنان بیانیه‌ای صادر کرد و توضیح داد: «برخی از اظهارات فرستاده ویژه آمریکا، دیدگاه شخصی اوست و ریاست‌جمهوری لبنان، ارتباطی با آن ندارد.»

جوزف عون در دیدار با فرستاده ترامپ گفت که برقراری ثبات در جنوب لبنان منوط به عقب‌نشینی اسرائیل است.

او تاکید کرد ارتش لبنان آمادگی دارد بلافاصله پس از خروج نیروهای اسرائیلی، در منطقه مستقر شود.

رعد در واکنش به سخنان اورتگاس بر اتکا به «اراده ملت که به گزینه مقاومت پایبند است و از این کشور در چارچوب معادله ارتش، ملت و مقاومت محافظت می‌کند» تاکید کرد و این معادله را واقعیتی دانست که «لبنان می‌تواند به آن افتخار کند».

حدود یک هفته پیش، خبرگزاری رویترز به نقل از پنج منبع آگاه خبر داد آمریکا به مقامات ارشد لبنان فشار می‌آورد تا به حزب‌الله یا متحدانش اجازه ندهند وزیر دارایی بعدی این کشور را معرفی کنند.

خشم نزدیکان حزب‌الله از سخنان فرستاده ترامپ

اظهارات اورتگاس خشم دیگر چهره‌های شیعه لبنان را نیز در پی داشت.

احمد قبلان، مفتی اعظم شیعیان جعفری لبنان، در بیانیه‌ای، حزب‌الله را «نیرویی ملی و نماینده‌ای در اندازه لبنان و شراکت ملی آن» توصیف کرد و گفت که این گروه «شکست نخورده، نخواهد خورد و هیچ قدرتی در جهان قادر به از بین بردن آن نیست».

«تجمع علمای مسلمان» که به حزب‌الله نزدیک است نیز در بیانیه‌ای اظهارات فرستاده ویژه ترامپ را «نقض اصول دیپلماتیک و تعرض به حاکمیت لبنان» دانست: «چگونه ممکن است که یک دیپلمات در کشور مستقلی حضور یابد و با افتخار از پیروزی دشمن آن کشور در جنگی علیه آن سخن بگوید؟»

جمعه نوزدهم بهمن، گروهی از هواداران حزب‌الله در اعتراض به سخنان اورتگاس، مقابل ورودی فرودگاه بین‌المللی بیروت تجمع کردند.

سفر اورتگاس به لبنان در حالی انجام گرفت که روند تشکیل کابینه در این کشور همچنان در بن‌بست قرار دارد.

در لبنان، مناصب دولتی بر اساس سهم‌بندی‌های فرقه‌ای توزیع می‌شود و حزب‌الله، از طریق متحد خود، جنبش امل، خواهان کنترل کامل بر انتصاب وزرای شیعه است؛ موضوعی که تشکیل دولت را متوقف کرده است.

روند تشکیل دولت به ریاست نواف سلام در آخرین لحظات به دلیل اختلاف بر سر انتخاب پنجمین وزیر شیعه متوقف و این مسئله باعث شد که سلام، مذاکرات خود را با طرف‌های سیاسی ادامه دهد.

عون اعلام کرد مذاکرات برای تشکیل دولت به مراحل پایانی رسیده است.

نیروهای حماس شنبه ۲۰ بهمن و هنگام آزادی گروگان‌ها، این سه نفر را مجبور کردند روی سکو صحبت و بابت «رسیدگی به آن‌ها» در دوران اسارت تشکر کنند.

الی شرعابی در حالی گفت خوشحال است نزد همسر و دخترانش برمی‌گردد که دو دختر نوجوان و همسر بریتانیایی‌الاصل او در حمله هفتم اکتبر حماس کشته شده‌اند.

دفتر نخست‌وزیر اسرائیل درباره نحوه آزاد شد سه گروگان اسرائیلی اعلام کرد: «از تصاویر تکان‌دهنده‌ای که امروز دیدیم، نخواهیم گذشت.»

یکی از گروگان‌های آزاد شده تابعیت آلمانی نیز دارد. استفان زایبرت، سفیر آلمان در اسرائیل گفت: «غیرقابل تحمل است که ببینیم گروگان‌های لاغر مجبور به مصاحبه با یک "خبرنگار" حماس می‌شوند. بازگرداندن آن ها به این شکل، جنایت وحشتناک دیگری از سوی تروریست‌هاست.»

گیدون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، هم وضعیت این سه گروگان و «جنایات ضد بشری» حماس را مورد انتقاد قرار داد و از جامعه جهانی خواست برای ریشه‌کن کردن «حماس-نازی» اقدام کند.

او افزود: «تروریست‌های حماس و ساکنان غزه در وضعیت بسیار خوبی به نظر می‌رسند. گروگان‌های اسرائیلی مانند بازماندگان هولوکاست به چشم می‌آیند و آن‌ها تنها کسانی هستند که در تصاویر به نظر می‌رسد به‌طور واضح از سوء تغذیه رنج می‌برند.»

گروگان‌ها با همراهی نیروهای ارتش اسرائیل از غزه خارج شده و به یک مرکز نظامی نزدیک به رعیم منتقل می‌شوند تا تحت معاینات اولیه جسمی و روانی قرار گرفته و با خانواده‌هایشان دیدار کنند.

آن‌ها سپس برای ادامه درمان به بیمارستان‌های ایخیلوف و شیبا در مرکز اسرائیل منتقل خواهند شد.

زندانیان فلسطینی که در مقابل آزاد می‌شوند، ۱۸ نفر با حکم حبس ابد، ۵۴ نفر با احکام زندان طولانی‌مدت و ۱۱۱ نفر دیگر هستند که در جریان جنگ در غزه بازداشت شده‌اند.

حماس با تغییر محل اجرای آزادسازی گروگان‌ها و تحویل آن‌ها به صلیب سرخ، سکوی جدیدی را در دیرالبلح، واقع در مرکز غزه ساخت.

سکویی که سیزدهم بهمن برای محل آزادی گروگان‌ها در گام چهارم انتخاب شده بود، با تصاویری از فرماندهان نظامی کشته‌شده حماس و شعاری به زبان عبری با این مضمون تزیین شده بود: «صهیونیسم پیروز نخواهد شد.»

روی سکوی جدید در روز بیستم بهمن، تصویری از یک مشت گره‌کرده با پرچم فلسطین و عبارت «پیروزی کامل» به زبان عبری دیده می‌شود که در پایین آن تصویری از بنیامین نتانیاهو قرار دارد.

100%

نتانیاهو تاکید کرده جنگ تا زمانی که اسرائیل به «پیروزی کامل» دست نیابد، پایان نخواهد یافت.

پیش از تحویل گروگان‌ها، در دو طرف سکو، وانت‌های سفیدرنگی با تیربارهای نصب‌شده و افراد مسلح نقاب‌پوش حماس اطراف محل را محاصره کرده بودند.

اوهاد بن‌عامی ۵۶ ساله، الی شرعابی ۵۲ ساله و اور لوی ۳۴ ساله در همین محل به صلیب سرخ تحویل داده شدند.

این پنجمین گام تبادل گروگان‌ها با زندانیان فلسطینی است و در دور قبلی که ۱۳ بهمن انجام شد، حماس، کیت سیگل، گروگان دوتابعیتی آمریکایی-اسرائیلی، اوفر کالدرون دارای تابعیت دوگانه فرانسه-اسرائیل و یاردن بیباس را تحویل داد.

مرحله اول آتش‌بس غزه تاکنون منجر به آزادی ۱۸ گروگان از سوی حماس و ۵۸۳ فلسطینی زندانی به دست اسرائیل شده است. دست‌کم ۷۹ نفر از این زندانیان فلسطینی به مصر و ۱۵ زندانی به ترکیه اعزام شدند.

پس از ماه‌ها رایزنی‌های بین‌المللی و با میانجی‌گری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتش‌بس سه‌مرحله‌ای در غزه به توافق دست یافتند.

به گفته یک مقام ارشد سازمان ملل، از زمان توافق آتش‌بس تا روز ۱۹ بهمن، کمک‌های بشردوستانه وارد شده به غزه به بیش از ۱۰ هزار کامیون رسیده است.

مرحله نخست این توافق که قرار است شش هفته به طول بینجامد از ۳۰ دی به اجرا درآمد و با این که دو طرف چندین بار یکدیگر را به نقض توافق متهم کرده‌اند، تاکنون بر اساس برنامه پیش رفته است.

بر اساس مذاکرات انجام‌شده، دور نخست توافق آتش‌بس ۱۲ اسفند به پایان می‌رسد.