واکنشهای متفاوت به سامانه جدید ارزی؛ فشار اقتصادی به مردم یا حذف رانت
همزمان با انتقادها از راهاندازی سامانه جدید ارز از سوی بانک مرکزی، برخی رسانهها دلیل افزایش قیمت دلار را کاهش بیسابقه صادرات نفت ایران به چین دانستهاند.
همزمان با انتقادها از راهاندازی سامانه جدید ارز از سوی بانک مرکزی، برخی رسانهها دلیل افزایش قیمت دلار را کاهش بیسابقه صادرات نفت ایران به چین دانستهاند.
برخی از مقامهای سابق و فعالان اقتصادی، راهاندازی سامانه جدید بانک مرکزی با عنوان ارز تجاری را باعث از بین رفتن رانت و فساد دانستهاند اما برخی دیگر گفتند که آزادسازی نرخ ارز و حذف ارز نیمایی باعث فشار به مردم خواهد شد.
کمال سیدعلی، معاون ارزی اسبق بانک مرکزی، گفت که با چنین فرآیندی یک گام دیگر به تک نرخی شدن ارز نزدیک شدهایم.
بر اساس گزارش رسانهها، پس از راه اندازی سامانه جدید بیشتر معاملات ارزی در یک سامانه جدید به نام سامانه ارز تجاری تخصیص داده خواهد شد، بهطوریکه قیمت ارزهای مورد معامله در این بازار بر اساس عرضه و تقاضا تعیین خواهد شد.
در مقابل خبرگزاری تسنیم در گزارشی نوشت که حذف سازوکار ارز نیمایی و پیادهسازی دلار توافقی با وجود افزایش بیش از ۵۰درصدی نرخ ارز رسمی از ابتدای سال، معیشت مردم را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.
این خبرگزاری نوشت که بیش از ۵۰ درصد واردات کشور وابسته به تامین ارز از سامانه نیماست.
محمدباقر نوبخت، رییس سازمان برنامه و بودجه در دولت روحانی، نیز خطاب به دولت این پرسش را مطرح کرد که با وجود سه سال فشار تورم بالای ۴۰ درصدی به مردم (ناشی از همبستگی نرخ تورم با نرخهای ارز آزاد وترجیحی) چرا الویت مهار تورم در چنین شرایطی از دستور کار دولت خارج شده است؟
روزنامه دنیای اقتصاد نوشته بود که با انحلال سامانه نیما، صادرکنندگان محصولات معدنی میتوانند ارز حاصل از صادرات خود را با نرخ توافقی در مرکز مبادله ارز معامله کنند و این اقدام میتواند تاثیرات قابل توجهی بر عملکرد بخش معدن و صنایع معدنی داشته باشد.
با این حال کامران وکیل، کارشناس حوزه معدن و صنایع معدنی در مصاحبه با دنیای اقتصاد، گفت که این تغییر در کوتاهمدت به نفع صادرکنندگان خواهد بود اما در بلندمدت تاثیر چندانی نخواهد داشت.
همزمان با راه اندازی این سامانه افزایش قیمت دلار ادامه دارد و قیمت دلار در بازار آزاد ایران شنبه ۲۴ آذر برای اولین بار از ۷۵ هزار تومان عبور کرد.
روزنامه دنیای اقتصاد نوشت که حجم صادرات نفت ایران به چین کاهش یافته است. در نتیجه با کاهش حجم درآمدهای ارزی و بالا بودن سطح تقاضا بازار ارز به دنبال تعادل قیمتی جدید است.
خبرگزاری فارس در گزارش جدیدی از کاهش حجم صادرات نفت ایران به چین خبر داد. صادرات نفتخام و میعانات گازی ایران به چین در ماه نوامبر به ۱/۳۱ میلیون بشکه در روز رسیده که پایینترین سطح در ۴ ماه گذشته به شمار میرود.
میلاد پناهیپور، وکیل پرستو احمدی به شبکه شرق گفت که این خواننده ساعت سه بامداد یکشنبه ۲۵ آذر آزاد شده است. ساعاتی پیش نیز خبری درباره آزادی او منتشر شده بود اما یک منبع آگاه در گفتوگو با ایراناینترنشنال آن را تکذیب کرد.
پناهیپور صبح یکشنبه گفت «دو نوازنده مرد کنسرت» پرستو احمدی نیز حوالی ساعت ۱۲ نیمهشب شنبه آزاد شدند.
منبع آگاه ایراناینترنشنال نیز ساعاتی پیش تایید کرد احسان بیرقدار و سهیل فقیه نصیری، نوازندگان همراه پرستو احمدی در کنسرت کاروانسرا آزاد شدهاند، اما باید صبح یکشنبه ۲۵ آذر خود را به ضابط قضایی معرفی کنند.
پیشتر رسانههای ایران گزارش دادند پلیس مازندران تایید کرده است پرستو احمدی، خواننده، پس از یک نشست توجیهی به همراه خانوادهاش از ساختمان پلیس خارج شد.
پس از اعلام این خبر، میلاد پناهیپور در یک استوری اینستاگرامی خبر تسنیم را که به نقل از پلیس مازندران از خروج پرستو احمدی از ساختمان پلیس خبر داده است، بازنشر کرد و زیر آن هشتگ «دروغ ممنوع» را نوشت.
پیشتر وکیل پرستو احمدی در مصاحبه با کانال امتداد گفت: «تقریبا از ظهر شنبه ۲۴ آذر ۱۴۰۳، اطلاعی از وضعیت موکلم، پرستو احمدی، نداشتیم و متوجه شدیم که او در استان مازندران بازداشت شده است.»
پناهیپور با بیان اینکه «ما منتظر طی روند حقوقی و قضایی بودیم»، افزود: «متاسفانه از اتهامات خانم احمدی، نهاد بازداشتکننده و محل نگهداری او اطلاعی نداریم، ولی از طریق مراجع قانونی موضوع را پیگیری خواهیم کرد.»
احمدی به همراه گروهی از هنرمندان ۲۱ آذر کنسرتی را در یک کاروانسرا اجرا کرد و آن را با نام «کنسرت فرضی» یا «کنسرت کاروانسرا» در یوتیوب به اشتراک گذاشت. این خواننده زن در این کنسرت، بدون حجاب اجباری ظاهر شد.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی ۲۲ آذر با انتشار اطلاعیهای برگزاری این کنسرت را «بدون مجوز قانونی و رعایت موازین شرعی» دانست و از «برخورد مقتضی» و تشکیل پرونده برای خواننده و عوامل تولید آن خبر داد.
وکیل این خواننده، پیشتر از بازداشت احسان بیرقدار و سهیل فقیهنصیری، دو تن از نوازندگان «کنسرت فرضی»، خبر داده بود.
به گفته این وکیل دادگستری، آنها در تهران و در محل آموزشگاه خود بازداشت شدند و همانند احمدی، نهاد بازداشتکننده آنها مشخص نیست.
در پی اجرا و پخش این کنسرت، شماری از حامیان دولت مسعود پزشکیان در شبکههای اجتماعی با اشاره به همزمانی برگزاری آن و زمانبندی ابلاغ قانون موسوم به «عفاف و حجاب»، این کنسرت را عاملی برای تخریب دولت اصلاحطلب چهاردهم دانستند.
از سوی دیگر روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، هدف از برگزاری این کنسرت را «تقابل فرهنگی و تحریک افکار عمومی» توصیف کرد.
برگزاری کنسرت آنلاین پرستو احمدی بدون حجاب اجباری در ایران و پروندهسازی قوه قضاییه جمهوری اسلامی علیه او و عوامل تولید این کنسرت، واکنشهای زیادی در میان مردم به دنبال داشته است.
اجرای پرستو احمدی با استقبال بسیار گسترده ایرانیان در شبکههای اجتماعی مواجه شد و بسیاری از هنرمندان و فعالان مدنی و سیاسی به ستایش از او پرداختند.
شماری از شهروندان با انتشار بخشهایی از اجرای بدون حجاب اجباری این خواننده زن، صدای او را نشانهای از زنده بودن جنش «زن، زندگی، آزادی» دانستند.
در روزهای اخیر گزارشهایی درباره انتصاب ملا عبدالرحمن فتاحی، معروف به ابوصفیه الکوردی، بهعنوان معاون امور ایران ابومحمد جولانی، رهبر تحریر شام، منتشر شده است. فتاحی متولد یکی از روستاهای مهاباد در ایران است و پیشتر در ایران سابقه امامت جماعت مسجد داشته و مدتی هم زندانی بوده است.
فتاحی بهعنوان حاکم شرع در منطقه تحت کنترل تحریر شام در ادلب فعالیت کرده و حضور او بهعنوان مفتی ارشد در جریان «حرکت مهاجرین اهل سنت ایران» که همپیمان تحریر شام است، از جایگاه ویژه او حکایت دارد.
به این ترتیب، فارغ از اینکه فتاحی معاون جولانی در امور ایران باشد آنچنان که تابناک یا رسانه کُردی روداو گزارش دادهاند یا نه، او میتواند روی سیاستهای دولت آینده سوریه درباره ایران تاثیرگذار باشد.
حرکت مهاجرین اهل سنت ایران گروهی است که جهادیهای اهل سنت ایران عضو انصار الاسلام و گروه کوساری فعال در جنگ سوریه از اواخر سال ۱۳۹۸ در این کشور تاسیس کردند.
مختار هوشمند، یکی از پژوهشگران گروههای جهادی، معتقد است این گروه ادامه همان جریانهای اهل سنت ایرانی است که از خرداد ۱۳۹۵ با جبهه النصره (تحریر شام کنونی) بیعت کردند و بهعنوان گروه مستقل در کنار آنها قرار گرفتند.
فتاحی اوایل سال ۱۳۹۴، مدت کوتاهی پس از آزادی از زندان رجاییشهر به همراه شماری از پیروان و همراهانش به سوریه رفت و به این گروه پیوست.
حرکت مهاجرین دارای پرچم و لوگوی مختص به خود است و به باور هوشمند، اگرچه در مقایسه با افراطیگری بیمرز داعش، یک گروه سلفی جهادی میانهرو به شمار میروند، اما همچنان گروهی افراطی هستند که شیعیان را تکفیر میکنند.
سابقه و زندگی عبدالرحمن فتاحی در ایران
عبدالرحمن فتاحی اوایل دهه ۵۰ شمسی در روستای سولغه منطقه منگور از توابع بخش خلیفان در شهرستان مهاباد به دنیا آمد.
به گفته منبعی که به شرط ناشناس ماندن با ایراناینترنشنال گفتوگو کرد، فتاحی در دوران کودکی پدرش را از دست داد و پس از اتمام دوره ابتدایی و راهنمایی مدرسه را ترک کرد و برای تحصیل علوم اسلامی طلبه (به کُردی فَقِه) شد.
در میان کُردهای اهل سنت در ایران، طلبهها بهصورت نامتمرکز در مساجد و نزد ملاهایی (ماموستا) درس دینی میخوانند که دانش دینی لازم و توان مالی تامین طلبهها را داشته باشند.
فتاحی که پس از چند سال آموزش دینی در یکی از مساجد مهاباد، گرایش سلفی پیدا کرده بود، پیش از آنکه دوره آموزشش را تمام کند، اواسط سال ۱۳۷۱ برای ادامه تحصیل دینی به منطقه بیاره در استان حلبچه در اقلیم کُردستان عراق رفت و طلبه عبدالقادر توحیدی، از روحانیون سلفی شد که جنبش «توحید برای اهل سنت در ایران» را تاسیس کرده بود.
گرایش سلفی در میان اهل سنت خواهان بازگشت به آموزهها، باورها و روشهای نسل نخست مسلمانان (سلف صالح) است و معتقد است که آموزههای اسلام باید بر اساس قرآن و سنت پیامبر اسلام و بدون تفسیرهای متاخر دنبال شوند.
منطقه بیاره در مرز عراق و ایران، پس از عقبنشینی نیروهای عراق از اقلیم کُردستان در این کشور در بهار ۱۳۷۰، در کنترل گروه حرکت اسلامی کُردستان بود که روابط نزدیکی با جمهوری اسلامی داشت.
این طلبه کُرد تا سال ۱۳۷۵ در بیاره ماند و ضمن تمام کردن درس دینی، به عضویت گروه حرکت اسلامی درآمد که از سال ۱۳۷۳، آنچه را «امارت اسلامی بیاره» خوانده میشد بهعنوان بخشی از اقلیم کُردستان در منطقه حلبچه تاسیس کرده بود.
امارات اسلامی بیاره
امارت اسلامی بیاره، بهار ۱۳۸۲ به رهبری ملا فاتح کریکار بهعنوان کشور مستقل کُردستان اعلام استقلال کرد و گروه انصار الاسلام که از ادغام دو گروه اصلاح و جند السلام درست شده بود، بهعنوان سازمان نظامی و سیاسی آن تاسیس شد.
این امارت که روابط بسیار خوبی با جمهوری اسلامی داشت، به یکی از مقرهای جهادیِ جریانهای افراطی خاورمیانه بعد از افغانستان تبدیل شد و اگرچه در دوره حکمرانیاش چندین انشعاب به خود دید اما تا حمله آمریکا به عراق دوام آورد و در نهایت ۱۰ فروردین ۱۳۸۲ با حمله زمینی اتحادیه میهنی کُردستان و پشتیبانی هوایی ایالات متحده از هم پاشید.
مقامات و شاخه نظامی امارت که علاوه بر کُردهای عراقی در میان آنها شهروندان مصری، سوری، ایرانی، افغانستانی و چچنی هم وجود داشتند، در حین فرار از اقلیم کُردستان عراق به ایران گریختند و تحت نظر وزارت اطلاعات در چند اردوگاه در اطراف پاوه و جوانرود در استان کرمانشاه مستقر شدند.
دوره پیشنمازی و امام جماعت فتاحی در مهاباد
عبدالرحمن فتاحی پس از بازگشت از بیاره اقلیم کُردستان عراق به مهاباد، نزد ماموستا شفیع برهانی، مدرس و امام مسجد جامع مهاباد، اجازهنامه روحانیت را دریافت کرد و پس از آنکه ازدواج کرد، از سال ۱۳۷۶ بهعنوان امام جماعت مسجد روستای زیوه از توابع بخش خلیفان در شهرستان مهاباد منصوب شد.
منبعی که با ایراناینترنشنال گفتوگو کرد، معتقد است بازگشت او با هماهنگی و اطلاع وزارت اطلاعات ایران انجام گرفت که در تلاش برای مهار ملیگرایی کُردی که متاثر از تجربه اقلیم کُردستان عراق در ایران تقویت شده بود، راه را برای ترویج اسلام سلفی که ضد ملیگرایی کًردی بود، باز گذاشته بود.
فتاحی، تا تابستان سال ۱۳۸۳ همچنان پیشنماز مسجد روستای زیوه بود، اگرچه به خاطر دیدگاههای سلفی و ظاهرا متفاوتش با دیگر ماموستاهای منطقه (گذاشتن ریش بلند بدون سبیل و شلوار با پاچههای بسیار کوتاه) مورد انتقاد سایر ماموستاهای منطقه بود.
به گفته منبع ایراناینترنشنال، در تابستان ۱۳۸۳ وزارت اطلاعات و نیروی قدس سپاه تخلیه اردوگاه سلفیها اطراف پاوه و جوانرود را برای اعزام آنها به داخل عراق و افغانستان برای جنگ و انجام عملیات انتحاری علیه نیروهای آمریکایی در این دو کشور شروع کردند.
منبع ایراناینترنشنال افزود همزمان با این تحولات، با هماهنگی وزارت اطلاعات شماری از اعضای پیشین جند السلام، که آن زمان تحت نام «کتائب القاعده در کردستان» فعالیت میکردند، برای عضوگیری نیروی جهادی از میان جوانان اهل سنت کُرد و بلوچ در داخل کشور فعال شدند.
با ورود کتائب برای تبلیغ به منطقه مهاباد در تابستان ۱۳۸۳، عبدالرحمن فتاحی هم پیشنمازی مسجد زیوه را ترک کرد و با تهیه خانهای در حاشیه مهاباد، بهعنوان راهنمای مبلغان جند الاسلام بیشتر روستاهای مهاباد و بوکان را با آنان گشت.
به گفته منبع ایراناینترنشنال، شماری از جوانان مذهبی روستایی این مناطق در نتیجه این تبلیغات جذب ایدئولوژی سلفی جهادی شده و با هماهنگی جند الاسلام و اطلاع و تسهیل وزارت اطلاعات، برای آموزش نظامی نزد طالبان به بلوچستان پاکستان اعزام شده و بعدها در افغانستان یا عراق و سوریه کشته شدند.
مدتی پس از این دوره تبلیغی، فتاحی بهعنوان پیشنماز و امام جماعت مسجد «رسولالله» در محله پشت تپ در مهاباد مشغول شد و علاوه بر امامت مسجد، شماری هم طلبه دینی گرفت.
بازداشت و زندان فتاحی در ایران
او در همین دوره، در اول اردیبهشت ۱۳۸۵ برای نخستین بار از سوی اطلاعات مهاباد بازداشت شد و پس از مدت کوتاهی آزاد شد و برخلاف رویه معمول، اجازه امامت او لغو نشد.
بر اساس یکی از گزارشهای منتشر شده درباره عبدالرحمن فتاحی، پس از کشته شدن ابومصعب الزرقاوی، رهبر وقت القاعده در عراق، در خرداد ۱۳۸۵ او که به تازگی صاحب پسری شده بود، نام این فرمانده القاعده را بر فرزندش گذاشت.
به گفته منبع ایراناینترنشنال، اطلاعات مهاباد فتاحی را ۱۸ آذر ۱۳۸۸ برای بار دوم بازداشت کرد. او پس از یک ماه به اطلاعات ارومیه منتقل شد و آنجا هم بیش از سه ماه در بازداشت ماند و در نهایت با قید وثیقه ۵۰ میلیون تومانی آزاد شد.
این ماموستای کُرد پس از آزادی برای تدریس علوم دینی به مسجد پشت تپ بازگشت تا اینکه برای بار سوم و آخرین بار در ۱۴ مهر ۱۳۹۰ بازداشت شد.
او این بار، چهار ماه در بازداشتگاه اطلاعات ارومیه نگهداری و بازجویی شد و سپس به بند عمومی زندان دریا در اورمیه منتقل شد. او پس از هشت ماه بلاتکلیفی در این زندان به بند ۳۵۰ اوین منتقل شد و چهار ماه هم آنجا در بازداشت ماند.
این ماموستای کُرد در همین مدت در شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی مقیسه دادگاهی شد و پس از صدور حکم سه سال زندان، در شهریور ۱۳۹۱ به زندان رجاییشهر منتقل شد و تا پایان دوره محکومیت و آزادی در مهرماه ۱۳۹۳ در همین زندان ماند.
دوره حضور فتاحی سوریه
به گفته منبعی که با ایراناینترنشنال گفتوگو کرد، عبدالرحمن فتاحی نزدیک به ۷ ماه پس از آزادی، در اوایل سال ۱۳۹۴، تصمیم گرفت برای پیوستن به گروههای جهادی عازم سوریه شود.
او چنانچه در آغاز گفته شد، پس از رسیدن به سوریه به گروه حرکت مهاجرین اهل سنت ایران پیوست و به گفته منبع ایراناینترنشنال، بهخاطر سابقه تحصیلات مذهبی و طرفدارانی که با خود همراه کرده بود، بهزودی جایگاه برجستهای در این گروه پیدا کرد.
فتاحی در چند سال کنترل ادلب از سوی تحریر شام، یکی از چهرههای اصلی گروه حرکت مهاجرین بود و به عنوان حاکم شرع هم در دولت مسئول اداره ادلب فعالیت میکرد.
فتاحی در یکی از آخرین ویدیوهایی که یک حساب اینستاگرامی نزدیک به حرکت مهاجرین اهل سنت ایران در روزهای اخیر منتشر کرده، در حال سخنرانی در مسجد اموی برای شماری از جهادیها در دمشق دیده میشود.
او در این ویدیو، در سخنانی که به زبان کُردی ایراد شده و خطاب به جمعی کوچک از نیروهای جهادی است، ضمن ذکر خیر بنلادن، ایمن الظواهری، زرقاوی و دیگر رهبران کشته شده القاعده، و آرزوی «آزادی بیتالمقدس» با اشاره به جمهوری اسلامی بهعنوان «روافض»، وعده میدهد اهل سنت ایران از آنچه «اشغال روافض» میخواند، آزاد خواهند شد.
مدارس تهران و بسیاری از استانهای ایران یکشنبه ۲۵ آذر به دلایلی از جمله «کاهش دما» و «مدیریت انرژی» تعطیل و نیمهتعطیل اعلام شدهاند. چهارشنبه و پنجشنبه هفته گذشته نیز تهران تعطیل بود. این همه در حالی است که زمستان هنوز آغاز نشده است.
رسانههای رسمی ایران در اخباری که بهتدریج منتشر میشوند، اعلام کردند علاوه بر تهران، بسیاری از استانهای کشور ۲۵ آذر تعطیل خواهند بود.
مازندران- به دلیل «کاهش دما» تمامی ادارات، بانکها، دانشگاهها و موسسات آموزش عالی، شرکتهای دولتی، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی این استان تعطیل شدند.
گلستان- با تصمیم ستاد مدیریت بحران، به دلیل «مدیریت انرژی»، همه بانکها و ادارات بهجز دستگاههای امدادی، خدماترسان و نهادهای نظامی و انتظامی تعطیل شدند.
خراسان شمالی- ادارات و مدارس استان به دلیل «کاهش دما» و «مدیریت انرژی» تعطیل شدند.
خراسان رضوی- به دلیل «کاهش دما» تمام ادارات، مدارس، دانشگاهها و موسسات آموزشی تعطیل شدند.
خراسان جنوبی- بنا بر تصمیم ستاد پیشگیری، هماهنگی و عملیات پاسخ به بحران این استان، به دلیل «کاهش دما» تمام دستگاههای اجرایی، مدارس، دانشگاهها و موسسات آموزش عالی، بانکها و بیمههای این استان تعطیل شدند.
زنجان- کلیه مدارس استان در همه مقاطع، دانشگاهها، ادارات دولتی به دلیل «مدیریت انرژی» تعطیل شدند.
قم- ستاد پیشگیری، هماهنگی و عملیات پاسخ به بحران استان قم به دلیل «کاهش دما» تمامی ادارات، بانکها و مدارس استان را تعطیل اعلام کرد.
آذربایجان غربی- بنابر اعلام مدیرکل مدیریت بحران استانداری، برای «صرفه جویی در مصرف گاز و برق» تمامی مدارس، آموزشگاههای آزاد و ادارات استان تعطیل شدند.
کرمانشاه- با اعلام ستاد پیشگیری استان، به دلیل «کاهش دما»، کلیه ادارات و سازمانهای دولتی، بانکها، دانشگاهها و مراکز آموزش عالی استان تعطیل شدند.
سمنان- ستاد پیشگیری، هماهنگی و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران اعلام کرد به دلیل «مدیریت مصرف گاز و برق»، یکشنبه و دوشنبه، ۲۵ و ۲۶ آذرماه، کلیه مدارس و مراکز آموزشی تعطیل خواهند بود.
اردبیل- روابط عمومی استانداری اردبیل اعلام کرد برای «صرفهجویی در مصرف برق و گاز»، همه مدارس استان تعطیل خواهند بود.
قزوین- به دلیل «کاهش دما»، کلیه دستگاههای اجرایی، ادارات و بانکها، مدارس و دانشگاهها تعطیل خواهند بود.
تهران- استاندار تهران اعلام کرد همه مدارس، ادارات و دانشگاههای استان با توجه به «کاهش دما» و همچنین بر اساس مصوبات کارگروه اضطرار آلودگی هوا، روز یکشنبه تعطیل خواهند بود.
چه تابستان، چه زمستان؛ کشور در بحران
شهروندان ایرانی تابستان ۱۴۰۳ را به دلیل ناتوانی شبکه تولید و توزیع برق کشور در تامین برق مورد نیاز، در خاموشیهای سراسری سپری کردند. اکنون در آستانه زمستان، جمهوری اسلامی در تامین گاز شهروندان ناتوان شده است.
در پاییز هم دولت به دلیل آنچه «توقف مازوتسوزی» نیروگاهها با هدف کاهش آلودگی هوا عنوان کرد، خاموشیهایی را به شهروندان ایران تحمیل کرد.
این ادعای دولت در حالی مطرح میشود که از ۱۴۰ نیروگاه حرارتی کشور، تنها ۱۴ نیروگاه امکان مازوتسوزی دارند.
با وجود این تصمیم، تهران و برخی از کلانشهرها همچنان از آلودگی هوا رنج میبرند.
پیش از این تعطیلیها به دلیل کمبود گاز، دولت مسعود پزشکیان طی مصوبه ۲۰ آبان هیات وزیران، وزارت نفت را مکلف کرد تعرفههای قبلی را طوری دستکاری کند که دولت درآمد بیشتری از محل بهای گاز مصرفکنندگان خانگی داشته باشد.
هرچند دولت پزشکیان، به روال سایر دولتها در جمهوری اسلامی، در تلاش است ناتوانی حکومت در تامین انرژی را به گردن پرمصرف بودن شهروندان بیندازد، اما آمارها نشان میدهد شهروندان ایرانی پرمصرف نیستند.
در سوی دیگر عرضه و تقاضا، این جمهوری اسلامی است که با انباشت سالها عدم سرمایهگذاری مناسب در بخش انرژی، بحران فعلی را پدید آورده است، بحرانی که برای رفع آن در بخش نفت و گاز نیاز به ۲۵۰ میلیارد دلار و در بخش برق نیاز به ۱۹ میلیارد دلار سرمایهگذاری دارد.
با وجود مشکلات عدیده در حوزه انرژی در ایران، جمهوری اسلامی همچنان به حمایت از گروههای نیابتی خود در منطقه ادامه میدهد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۲ آذر گفت حکومت ایران بیش از ۲۰ میلیارد دلار برای حمایت از حزبالله در لبنان هزینه کرد.
همچنین اظهارات مقامات حکومت ایران نشان میدهد مجموعه کمکهای جمهوری اسلامی برای جلوگیری از سقوط بشار اسد، ۳۰ میلیارد دلار بوده است.
بحران اقتصادی جمهوری اسلامی
شنبه ۲۴ آذر ۱۴۰۳، در اولین روز کاری پس از مصاحبه دونالد ترامپ که در آن گفته بود احتمال حمله نظامی به جمهوری اسلامی منتفی نیست، قیمت دلار در بازار تهران به بالای ۷۵ هزار تومان رسید.
در چنین شرایطی، تعطیلی بازارها میتواند بهصورت بالقوه، از بغرنج شدن اوضاع جلوگیری کند.
از سوی دیگر، دولت جمهوری اسلامی که برای تامین بنزین کشور با مشکل مواجه است، به سمت سرمایهگذاری در واحدهای پتروشیمی برای تولید نفتا حرکت کرده است، محصولی جایگزین بنزین که قیمت آن پایینتر، آما آلودگی آن بهمراتب بالاتر از بنزین واقعی است.
منابع ارزی ناشی از فروش نفت بهصورت قاچاق نیز با توجه به تعطیلی واحدهای پالایشگاهی کوچک چین بهعنوان خریداران اصلی نفت قاچاق ایران، و همچنین بازگشت قریبالوقوع ترامپ به کاخ سفید، بهشدت محدود شده است.
جمهوری اسلامی با حملات موشکی گرانقیمت به اسرائیل از ابتدای سال ۱۴۰۳، با زنجیرهای از بحرانهای سیاسی و اقتصادی مواجه شده است.
این بحرانها خود را در کمبود برق، گاز، بنزین و … نشان میدهند. واکنش جمهوری اسلامی به این بحرانها تنها انتشار ویدیوی پزشکیان و درخواست او از مردم برای کاهش مصرف و جبران کسری انرژی بود، وضعیت وخیمی که دولت و حامیانش نام آن را «ناترازی» نهادهاند.
پرستو احمدی، خواننده «کنسرت فرضی» و دو تن از نوازندگان این رویداد بازداشت شدند. هنوز هیچ اطلاعی از نهاد بازداشتکننده یا اتهامات مطرحشده علیه آنها در دست نیست.
میلاد پناهیپور، وکیل دادگستری، در مصاحبه با کانال امتداد گفت: «تقریبا از ظهر شنبه ۲۴ آذر ۱۴۰۳، اطلاعی از وضعیت موکلم، پرستو احمدی، نداشتیم و متوجه شدیم که او در استان مازندران بازداشت شده است.»
پناهیپور با بیان اینکه «ما منتظر طی روند حقوقی و قضایی بودیم»، افزود: «متاسفانه از اتهامات خانم احمدی، نهاد بازداشتکننده و محل نگهداری او اطلاعی نداریم، ولی از طریق مراجع قانونی موضوع را پیگیری خواهیم کرد.»
احمدی به همراه گروهی از هنرمندان ۲۱ آذر کنسرتی را در یک کاروانسرا اجرا کرد و آن را با نام «کنسرت فرضی» یا «کنسرت کاروانسرا» در یوتیوب به اشتراک گذاشت. این خواننده زن در این کنسرت، بدون حجاب اجباری ظاهر شد.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی ۲۲ آذر با انتشار اطلاعیهای برگزاری این کنسرت را «بدون مجوز قانونی و رعایت موازین شرعی» دانست و از «برخورد مقتضی» و تشکیل پرونده برای خواننده و عوامل تولید آن خبر داد.
پیش از انتشار خبر بازداشت احمدی، پناهیپور از بازداشت احسان بیرقدار و سهیل فقیهنصیری، دو تن از نوازندگان «کنسرت فرضی»، خبر داده بود.
به گفته این وکیل دادگستری، آنها در تهران و در محل آموزشگاه خود بازداشت شدند و همانند احمدی، نهاد بازداشتکننده آنها مشخص نیست.
در پی اجرا و پخش این کنسرت، شماری از حامیان دولت مسعود پزشکیان در شبکههای اجتماعی با اشاره به همزمانی برگزاری آن و زمانبندی ابلاغ قانون موسوم به «عفاف و حجاب»، این کنسرت را عاملی برای تخریب دولت اصلاحطلب چهاردهم دانستند.
از سوی دیگر روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، هدف از برگزاری این کنسرت را «تقابل فرهنگی و تحریک افکار عمومی» توصیف کرد.
با وجود واکنشهای دو طیف اصولگرا و اصلاحطلب در جمهوری اسلامی، شهروندان ایرانی، بهویژه در فضای مجازی، از اقدام احمدی ستایش کردند و این کنسرت را صدای «زن، زندگی، آزادی» خواندند.
زینب جلالیان، قدیمیترین زندانی سیاسی زن در ایران، با وجود شرایط نامناسب جسمی از رسیدگی پزشکی و ملاقات با خانواده محروم است. او که از ۱۷ سال پیش زندانی است، در حال حاضر بدون رعایت اصل تفکیک جرائم در زندان یزد به سر میبرد.
سایت حقوقبشری هرانا گزارش داد جلالیان با وجود ابتلا به بیماریهای کلیوی، گوارشی و چشمی، از درمان مناسب و مداوم پزشکی محروم مانده است.
هرانا به نقل از یک منبع نزدیک به خانواده این زندانی سیاسی نوشت مسئولان زندان از دادن نتیجه آزمایش و عکسبرداری به جلالیان که پیشتر انجام شده بود، امتناع کردهاند و در حال حاضر روند رسیدگی درمانی او قطع شده است.
این زندانی سیاسی کُرد که از نزدیک به ۱۷ سال گذشته بدون مرخصی در زندان به سر میبرد، از اول مهرماه سال جاری با دستور وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی، از ملاقات با خانواده خود محروم شده است.
در سالهای گذشته گزارشهای متعددی درباره عدم رسیدگی پزشکی به زندانیان سیاسی در ایران و زیر پا گذاشته شدن حق دسترسی آنان به درمان مناسب از سوی مسئولان زندانها منتشر شده است.
زندانیان سیاسی زیادی طی سالهای اخیر جان خود را در دوران حبس از دست دادهاند و جمهوری اسلامی هیچ مسئولیتی در قبال مرگ آنها که به دلیل اعمال فشار، شکنجه و ارائه ندادن خدمات پزشکی به وقوع پیوسته، نپذیرفته است.
جلالیان هفتم اسفند ۱۳۸۶ بازداشت و در سال ۱۳۸۸ به اتهام «محاربه از طریق عضویت در گروه پژاک» از سوی دادگاه انقلاب به اعدام محکوم شد. این حکم در سال ۱۳۹۰ با یک درجه تخفیف به حبس ابد تبدیل شد.
جلالیان در این سالها بارها با رد اتهام مطرح شده علیه خود تاکید کرده در زمان بازداشت به شیوههای مختلفی مانند شلاق زدن به کف پا، مشت به شکم، کوبیدن سر به دیوار و تهدید به تجاوز، مورد آزار و شکنجه قرار گرفته است.
او در دوران حبس خود با وجود مشکلات جسمی از جمله آسم، بیماری چشم و ناراحتی کلیه، بارها میان زندانهای خوی، قرچک ورامین، اوین، کرمان، دیزلآباد کرمانشاه و یزد جابهجا شده است.
پیش از این برخی نهادهای مدافع حقوق بشر، شرح شکنجههای اعمال شده بر جلالیان برای گرفتن اعتراف را منتشر کردهاند.