سسیل کوهلر، شهروند فرانسوی زندانی در ایران چهارم آذر محاکمه میشود
سسیل کوهلر، یکی از شهروندان فرانسوی زندانی در ایران، روز یکشنبه چهارم آذر در دادگاه انقلاب محاکمه میشود. او از حدود ۹۵۰ روز پیش در بازداشتگاه وزارت اطلاعات، موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین، زندانی است. نواِمی کوهلر، خواهر سیسیل گفته در ایران محاکمه عادلانهای برگزار نمیشود.
نواِمی کوهلر، روز جمعه دوم آذر، در گفتوگو با نشریه آلمانی «زار بروکر» گفت خواهرش در شرایط ناگواری در زندان نگهداری میشود و وکلایی که در ایران برای او استخدام شدهاند، به جزییات پرونده دسترسی ندارند و در عین حال از امکان تماس یا ملاقات با او برخوردار نیستند.
کوهلر با بیان اینکه هفته گذشته مشخص شد که دادگاه خواهرش قرار است روز یکشنبه، چهار آذر، با اتهام «جاسوسی» برگزار شود، گفت: «آنها قبلا نیز دو بار زمان برگزاری دادگاه را اعلام کردند اما هر دوبار آن را لغو کردند. من اعتقاد ندارم در ایران محاکمه عادلانهای برگزار شود.»
او اضافه کرد که بهشدت به یک چیز باور دارد: «روزی زنگ تلفن من به صدا درمیآید و او به من میگوید که در هواپیمایی نشسته که عازم پاریس است.»
سسیل کوهلر و شریک زندگیاش ژاک پاریس، دو تن از شهروندان فرانسوی زندانی در ایران هستند که از حدود ۹۰۰ روز پیش در ایران زندانی هستند.
سایت حقوقبشری هرانا، ۱۸ مهر امسال در گزارشی نوشت که کوهلر با وضعیت روحی نامناسب و بهصورت بلاتکلیف در بازداشتگاه وزارت اطلاعات، موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین نگهداری میشود.
پس از آن در روز ۱۵ آبان، مسعود ستایشی، سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی اعلام کرد که این دو شهروند فرانسوی زندانی در ایران، در وضعیت سلامت خوبی هستند.
ستایشی اتهام این افراد را «جاسوسی به نفع بیگانگان و علیه کشور ایران و اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم علیه امنیت کشور» عنوان کرد و گفت کیفرخواست آنها روز سوم اسفند ۱۴۰۱ صادر و به شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران که قاضی ابوالقاسم صلواتی ریاست آن را بر عهده دارد، ارسال شده است.
او همان زمان اعلام کرد که در حال حاضر چندین جلسه دادرسی برای این شهروندان فرانسوی برگزار شده و جلسه رسیدگی جدید در تاریخ چهارم آذر ماه تعیین شده است.
کوهلر، مسئول روابط بینالملل فدراسیون ملی کار آموزشی و فرهنگی و همسرش عضو همین فدراسیون هستند.
کوهلر و پاریس که برای گذراندن تعطیلات به ایران سفر کرده بودند، در اردیبهشت ۱۴۰۱ بازداشت شدند.
رسانههای حکومتی در ایران، مهر ماه ۱۴۰۱ در قالب یک گزارش ویدیویی با عنوان «داستان یک ماموریت»، اعترافات اجباری کوهلر و پاریس را منتشر کردند.
در این گزارش، این دو نفر به عضویت در سرویسهای اطلاعاتی فرانسه اعتراف کردند.
علاوه بر این افراد، یک شهروند فرانسوی دیگر با نام کوچک «الیویه» که اطلاعات بیشتری درباره او منتشر نشده است نیز در ایران زندانی است.
بنا به اطلاعات منابع ایراناینترنشنال، این شهروند فرانسوی در مشهد زندانی شده است.
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، در مهرماه امسال پس از دیدار با خانوادههای سه شهروند فرانسوی زندانی در ایران گفت که آنان گروگان گرفته شدهاند و پاریس به تلاش خود برای آزادی فوری آنها ادامه میدهد.
پاسکال کونفاورو، معاون سخنگوی وزارت خارجه فرانسه، ۲۶ مهر ماه در بیانیهای اعلام کرد که ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه با خانوادههای سه شهروند فرانسوی زندانی در ایران دیدار کرد و گفت که آنها «گروگان» هستند.
پیشتر در اردیبهشت امسال، وزارت خارجه فرانسه به مناسبت دومین سالگرد بازداشت کوهلر و پاریس، «سیاست گروگانگیری دولتی و باجگیری همیشگی مقامات» جمهوری اسلامی را محکوم کرد.
در تهران، مقامهای جمهوری اسلامی این موضع فرانسه را «مداخلهجویانه و نامناسب» خواندند و آن را محکوم کردند.
جمهوری اسلامی بر اساس «سیاست گروگانگیری» خود، شهروندان خارجی و شهروندان دوتابعیتی را برای اعمال فشار بر دولتهای غربی بازداشت میکند.
فعالان حقوق بشر، بازداشت شهروندان کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی را «گروگانگیری دولتی» میدانند و میگویند تهران از این حربه برای تحت فشار گذاشتن غرب و گرفتن امتیاز از آن استفاده میکند.
مسعود پزشکیان در یک سخنرانی در محل دفن روحالله خمینی گفت که ایران در برق، آب، گاز، محیط زیست و پول با کمبود مواجه است و در مورد برخی از این کمبودها «در لبه پرتگاه» قرار دارد. به گفته پزشکیان، برای حل مشکلات مردم، راهی جز «نگاه بسیجی» وجود ندارد.
رییس دولت چهاردهم روز دوم آذر در گردهمایی سراسری «مسئولان بسیج دانشجویی و طلاب بسیجی» که در محل آرامگاه روحالله خمینی برگزار شد، حضور یافت.
او در بخشی از صحبتهایش در این گردوهمایی گفت: «در همه چیز کمبود داریم.»
پزشکیان تنها راه برونرفت از این وضع را «زنده کردن نگاه بسیجی» دانست.
با وجود این اظهارات، به گفته عبدالواحد موسوی لاری، وزیر کشور دولت محمد خاتمی، رفع قفل شدگی شرایط کشور احتمالا بیش از تقویت «نگاه بسیجی»، به «جلب نظر علی خامنهای» نیاز دارد.
پزشکیان با بیان این که منابع کشور محدود است، تاکید کرد: «در برق، آب، گاز، محیط زیست و پول با کمبود مواجهیم و برخی از آنها در لبه پرتگاه قرار دارد.»
پزشکیان اذعان کرد با روند اداره دولتی، رفع این «ناترازیها» (کمبودها) امکانپذیر نیست چرا که به گفته او «پول ما مشخص است و تحریم هم شدهایم و هر روز بر طبل جنگ میزنند».
رییس قوه مجریه تاکید کرد: «برای حل مشکل مردم جز با آن نگاهی که در اوایل انقلاب همه دست به دست هم دادند و به میدان آمدند هیچ راهی وجود ندارد.»
جمهوری اسلامی با بحرانهای چندجانبه دست و پنجه نرم میکند که علائم آن بروز کرده است. در آخرین نمونه، یارانه نقدی با تاخیر واریز شد؛ علت آن استقراض پیاپی سازمان هدفمندی برای پرداخت یارانهها در دورههای قبلی بود چرا که این سازمان نتوانسته طلب خود را از وزارت نفت وصول کند. وزارت نفت نتوانسته طلب سازمان هدفمندی را پرداخت کند چرا که منابع حاصل از افزایش قیمت بنزین، دیگر کافی نیست.
از طرف دولت به دلیل ترس از تبعات سیاسی، اجتماعی و امنیتی، نمیتواند قیمت بنزین را افزایش دهد. هر چند برخی مقامات دولتی تمایل دارند دست به تغییر قیمت بنزین بزنند اما حتی مراجع تقلید شیعه نزدیک به حکومت، نسبت به افزایش بهای بنزین هشدار دادند.
شمسالدین حسینی، رییس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی معتقد است جمهوری اسلامی گرفتار «ناترازیهای مرکب» است که «ناترازی حکمرانی» یکی از دلایل آن است.
صرفنظر از عناوین و واژهسازیهایی نظیر «ناترازی حکمرانی»، تحریمها که تاثیر آن برای سالها انکار میشد، لطمات سختی به زیرساختهای جمهوری اسلامی وارد کرده است.
در این شرایط، وزیر کشور دولت خاتمی به پزشکیان پیشنهاد داده است به خامنهای بگوید مملکت قفل شده است تا بتواند از رهبر جمهوری اسلامی، نظر موافق برای رفع تحریمها بگیرد.
در یک نمونه از نابهسامانیها، عدم سرمایهگذاری مناسبت طی سالها، در تابستان باعث قطع برق در سراسر کشور میشود.
امسال در فصل سرد هم کشور باز با قطع برق روبهروست.
هر چند مقامات دولتی علت این امر را جلوگیری از مازوتسوزی با هدف کاهش آلودگی هوا اعلام کردهاند اما شواهد و آمارها نشان میدهند نیروگاهها گاز و سوخت مایع لازم را برای ادامه کار ندارند.
اکنون بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید نیز به تمام مسائل جمهوری اسلامی اضافه شده.
شخصی که در دور اول ریاستجمهوری خود با سختگیری تحریمها، باعث شد قیمت دلار در ایران دو برابر شود، تورم سه برابر افزایش پیدا کند و صادرات نفت به یکنهم دوران اجرای برجام برسد.
در حالی که ایرلند، ایتالیا، بریتانیا، کانادا، نروژ و برخی دیگر از کشورها به همراه مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بر پایبندی به احکام دیوان کیفری بینالمللی تایید کردند، نخستوزیر مجارستان از بنیامین نتانیاهو دعوت کرد به بوداپست سفر کند و تضمین داد حکم بازداشت علیه او اجرا نشود.
در پاسخ به دعوت ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان از نخستوزیر اسرائیل، نتانیاهو روز جمعه دوم آذر ضمن تشکر از اوربان گفت: «در حالی که برخی با ضعف خجالتآور پشت تصمیم ظالمانه علیه حق اسرائیل برای دفاع از خود ایستادند، مجارستان، همچون ایالات متحده، از خود شفافیت اخلاقی نشان داده و در سمت عدالت و حق ایستاده است.»
قضات دیوان کیفری بینالمللی روز پنجشنبه اول آذر، احکام بازداشت بنیامین نتانیاهو و یوآو گالانت، نخستوزیر و وزیر دفاع پیشین اسرائیل و محمد دیاب المصری، ملقب به «ضیف»، فرمانده کشتهشده حماس را صادر کردند.
دادگاه لاهه که با درخواست اعتراض اسرائیل مخالفت کرد، این سه نفر را به ارتکاب «جنایات جنگی» و «جنایت علیه بشریت» متهم کرده است.
صدور حکم بازداشت برای نتانیاهو و گالانت واکنشهای گستردهای به دنبال داشته است. در یکی از تازهترین این واکنشها پاریس اعلام کرد فرانسه به کار مستقل دیوان مطابق با اساسنامه رم متعهد است.
وزارت امور خارجه فرانسه روز جمعه اعلام کرد تصمیم دیوان بینالمللی کیفری را مد نظر قرار داده و یک بار دیگر بر تعهد خود به کار مستقل دیوان مطابق با اساسنامه رم تاکید میکند.
سخنگوی دولت آلمان نیز گفت که این کشور حکم دیوان کیفری بینالمللی برای بازداشت نخستوزیر و وزیر دفاع سابق اسرائیل را با دقت بررسی خواهد کرد اما تا زمانی که برنامهای برای سفر به آلمان وجود نداشته باشد، اقدامات بیشتری انجام نخواهد داد.
سخنگوی دولت آلمان با اشاره به نقش این کشور در تهیه پیشنویس اساسنامه دیوان بینالمللی کیفری، گفت: «این نگرش نیز نتیجه تاریخ آلمان است و این کشور حامی همیشگی دیوان بینالمللی کیفری است.»
بازتاب حکم دیوان لاهه در آمریکا
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، در بیانیهای حکم دیوان کیفری بینالمللی برای بازداشت نتانیاهو و وزیر دفاع پیشین اسرائیل را «تکاندهنده» خواند و گفت اسرائیل و حماس هیچ تناسبی با هم ندارند و آمریکا همواره از اسرائیل در برابر تهدیدها علیه امنیت این کشور حمایت خواهد کرد.
شبکه کان اسرائیل به نقل از منابعی در آمریکا خبر داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری منتخب این کشور، در حال برنامهریزی برای تحریم کریم خان، دادستان ارشد دیوان کیفری بینالمللی و قضات صادر کننده حکم بازداشت نتانیاهو و گالانت است.
این شبکه پیشتر گزارش داد که اسرائیل در روزهای اخیر فهرستی از پیشنهادها و توصیهها برای دولت ترامپ در مورد اقدامات و تحریمها علیه دادگاه کیفری بینالمللی تهیه کرده است؛ از جمله این که کدام اعضای این دادگاه باید تحریم شوند.
همزمان شش سناتور جمهوریخواه و دموکرات آمریکا در بیانیهای حکم دیوان کیفری بینالمللی برای بازداشت نتانیاهو و وزیر دفاع پیشین اسرائیل را ناامیدکننده خواندند و تاکید کردند اسرائیل در حوزه اختیارات قضایی این دادگاه نیست.
سخنگوی کاخ سفید گفت: «آمریکا تصمیم دیوان کیفری بینالمللی را مبنی بر صدور حکم دستگیری مقامهای ارشد اسرائیلی، رد میکند.»
واکنش نتانیاهو به حکم دیوان لاهه
نتانیاهو در پیامی ویدیویی انگیزه قضات دیوان کیفری بینالمللی برای بازداشت او و وزیر دفاع پیشین را «یهودستیزانه» خواند و گفت لاهه در حالی او و گالانت را به عامدانه هدف قرار دادن غیرنظامیان متهم کرده که ارتش اسرائیل برای جلوگیری از آسیب رسیدن به غیرنظامیان، هرچه در توان داشته انجام داده است.
او دادستان دیوان لاهه را «فردی سرکش» خطاب کرد که در تلاش است از اتهامات آزار و اذیت جنسی تبرئه شود .
سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا روز پنجشنبه گفت: «ما به شدت نگران عجله دادستان در درخواست این احکام و اشتباهات روند قابل تاملی هستیم که به صدور این تصمیم منجر شده است.»
واکنش متفاوت کانادا و اروپا
در کانادا و اروپا مواضعی متفاوت با آمریکا درباره این حکم اتخاذ شده است.
جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا، روز پنجشنبه در پاسخ به سوالی درباره این احکام گفت: «کانادا از تمام احکام صادر شده از سوی دادگاههای بینالمللی تبعیت خواهد کرد.»
ترودو در یک کنفرانس خبری تلویزیونی گفت: «این واقعا مهم است که همه از قوانین بینالمللی تبعیت کنند. ما از حقوق بینالملل دفاع میکنیم و از تمام مقررات و احکام دادگاههای بینالمللی تبعیت میکنیم.»
در اروپا نیز سخنگوی نخستوزیر بریتانیا در واکنش به صدور احکام بازداشت علیه نتانیاهو و گالانت گفت که بریتانیا به استقلال دادگاه کیفری بینالمللی احترام میگذارد و همچنان بر تلاش برای برقراری آتشبس فوری در غزه متمرکز است.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت که اجرای این احکام برای تمام کشورهای عضو اتحادیه اروپا الزامآور است.
او افزود که حکم دادگاه لاهه «سیاسی نیست» و این حکم باید محترم شمرده و اجرا شود.
وزیر دفاع ایتالیا نیز گفت: «اگر نتانیاهو به ایتالیا بیاید، باید او را بازداشت کنیم.»
استپان بارت اید، وزیر خارجه نروژ گفت: «مهم است که دادگاه لاهه وظایف خود را به شیوهای دقیق انجام دهد. من اطمینان دارم که این دادگاه با رعایت بالاترین استانداردهای محاکمه عادلانه به پرونده رسیدگی خواهد کرد.»
سیمون هریس، نخستوزیر ایرلند گفت این کشور به نقش دیوان کیفری بینالمللی احترام میگذارد و افزود: «هر کسی که میتواند، باید اکنون با فوریت در انجام وظایف حیاتی این دادگاه کمک کند.»
او همچنین صدور حکم بازداشت برای سران اسرائیل را «گامی بسیار مهم» توصیف کرد.
کریستوف لموین، سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه از پاسخ قطعی به سوالی درباره احتمال دستگیری نتانیاهو بر اساس حکم دادگاه لاهه در صورت ورود به فرانسه خودداری کرد.
او گفت که این موضوع از نظر حقوقی پیچیده است و امروز در مورد آن اظهار نظر نمیکند.
کاسپار ولدکامپ، وزیر امور خارجه هلند اما گفت این کشور آماده است در صورت لزوم، حکم بازداشت دادگاه لاهه علیه نتانیاهو را اجرا کند.
تاکید کریم خان بر اجرای حکم
کریم خان، دادستان دیوان کیفری بینالمللی، با اشاره به صدور حکم بازداشت برای نتانیاهو و گالانت گفت کشورهایی که عضو دیوان هستند باید به تعهدات خود عمل کنند.
با این حال تاثیر عملی چنین احکام بازداشتی ممکن است محدود باشد زیرا اسرائیل و متحد اصلی آن، آمریکا، عضو دادگاه لاهه نیستند.
کریم خان، دادستان دیوان کیفری بینالمللی روز ۳۱ اردیبهشت امسال از قضات این دیوان خواسته بود برای نتانیاهو، گالانت، ضیف، یحیی سنوار و اسماعیل هنیه، سه رهبر حماس که همگی کشته شدهاند، قرار بازداشت صادر کند.
او روز سوم شهریور امسال از قضات این دیوان خواست تا فورا درباره تقاضایش برای بازداشت این مقامهای مرتبط با جنگ غزه تصمیم بگیرند.
تایمز اسرائیل در گزارشی نوشت که این حکم، نتانیاهو و دیگر سران سیاسی اسرائیل را به «مظنونان تحت تعقیب بینالمللی» تبدیل میکند و احتمالا باعث انزوای بیشتر آنها و پیچیدگی تلاشها برای مذاکره آتشبس در غزه و لبنان خواهد شد.
اسرائیل در ماههای گذشته صلاحیت دادگاه لاهه را رد و جنایات جنگی در غزه را انکار کرده است اما دیوان کیفری بینالمللی میگوید پذیرش صلاحیت این دادگاه از سوی اسرائیل ضروری نیست.
کریم خان پیشتر گفته بود دادگاه لاهه صلاحیت رسیدگی به پرونده آن دسته از اتباع اسرائیلی را دارد که در سرزمینهای فلسطینی مرتکب «جنایات فجیع» میشوند.
او با استناد به قوانین، صلاحیت دادگاه را در وضعیت کنونی یک «اصل تثبیتشده» خوانده بود.
سه قاضی دیوان کیفری بینالمللی این حکمها را به اتفاق آرا صادر کردهاند.
بر اساس این احکام، در صورتی که نتانیاهو و گالانت به هر یک از بیش از ۱۲۰ کشوری که عضو دادگاه لاهه هستند سفر کنند، امکان بازداشتشان وجود خواهد داشت.
دادگاه لاهه حکم بازداشت محمد ضیف، یکی از رهبران کشتهشده حماس را نیز صادر کرد.
اسرائیل روز ۱۱ مرداد تایید کرد که ابراهیم المصری، معروف به محمد ضیف را در یک حمله هوایی کشته است.
خشم مقامهای اسرائیل از حکم دادگاه لاهه
دفتر نتانیاهو با انتشار بیانیهای، حکم دادگاه لاهه را «تصمیمی یهودیستیزانه» و نمونه جدیدی از محاکمه دریفوس خواند که همانند آن نیز پایان خواهد یافت.
آلفرد دریفوس، افسر یهودی ارتش فرانسه بود که در اواخر قرن نوزدهم به خاطر دلایل نژادی و سیاسی، به خیانت متهم و محاکمه او به نمادی از یهودستیزی سیستماتیک در اروپا تبدیل شد.
دفتر نتانیاهو گفت اسرائیل با انزجار کامل، اقدامات و «اتهامات بیاساس و دروغین» علیه خود از سوی دیوان کیفری بینالمللی را رد میکند و افزود: «دادگاه لاهه یک سازمان سیاسی مغرض و تبعیضگر است.»
این بیانیه افزود صدور چنین حکمی ناشی از تلاشهای کریم خان برای «فرار از اتهامات جدی علیه خودش به خاطر آزار جنسی» و همچنین باورهای «قضاتی مغرض» است که از «نفرت یهودستیزانه» علیه اسرائیل انگیزه گرفتهاند.
اشاره این بیانیه به اتهامات «سوءرفتار جنسی» است که در ماههای گذشته به کریم خان وارد شد و به گفته منابع خبرگزاری رویترز، حدود دو هفته پیش نهاد حاکم بر دادگاه لاهه تحقیقاتی خارجی را درباره آن آغاز کرد.
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل نیز در واکنش به صدور احکام بازداشت سران اسرائیل گفت: «این روزی تاریک برای عدالت و بشریت است.»
او حکم دادگاه لاهه را «تصمیمی حیرتآور» توصیف کرد که «با سوءنیت اتخاذ شده» و عدالت جهانی را به «مضحکهای جهانی» تبدیل کرده است.
رییسجمهوری اسرائیل گفت دادگاه لاهه جانبداری از «ترور و شرارت» را بر دموکراسی و آزادی ترجیح داده و سیستم عدالت را به سپر انسانی برای جنایات علیه بشریت حماس تبدیل کرده است.
هرتزوگ خواستار «شفافیت اخلاقی واقعی در برابر امپراتوری شریر» جمهوری اسلامی شد که به دنبال بیثبات کردن منطقه و جهان است.
گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل از این رویداد با عنوان «لحظهای تاریک برای دادگاه لاهه» یاد کرد و گفت این نهاد، «تمام مشروعیت خود را از دست داده و دستورهایی مضحک و بدون صلاحیت صادر کرده است».
امیر اوهانا، رییس پارلمان اسرائیل (کنست) نیز این تصمیم را «نقطهای تاریک در تاریخ حقوق بینالملل» و حمله به «عدالت، حقیقت و حق جهانی دفاع از خود» توصیف کرد.
اعضای دولت و رهبران اپوزیسیون اسرائیل در پیامهایی، به حکم دادگاه لاهه برای بازداشت نتانیاهو و گالانت اعتراض کردند.
یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل گفت: «اسرائیل در حال دفاع از خود در برابر سازمانهای تروریستی است که به شهروندان ما حمله کرده، آنان را به قتل رسانده و مورد تجاوز قرار دادهاند. این حکمهای بازداشت، پاداشی برای تروریسم است.»
بنی گانتز، رییس حزب اتحاد ملی و عضو پیشین کابینه جنگ نتانیاهو، تصمیم دادگاه لاهه را «نابینایی اخلاقی و لکهای ننگین با ابعاد تاریخی» خواند که هرگز فراموش نخواهد شد.
آویگدور لیبرمن، رییس یکی دیگر از احزاب اسرائیل و وزیر دفاع پیشین دولت نتانیاهو، گفت: «دادگاه لاهه بار دیگر اثبات کرد که معیارهای دوگانه و ریاکاری نهادهای بینالمللی و سازمان ملل همچنان پابرجاست.»
کاهش مقدار و افزایش قیمت ارز ترجیحی کالاهای اساسی از یک سو، حذف مشوقهای یارانهبگیران از سوی دیگر و طرح دولت برای کنار گذاشتن بخشهای دیگری از شهروندان از یارانهبگیران نقدی در کنار تلاش بانک مرکزی به منظور افزایش نرخ ارز نیما، نشان میدهند اقشار کمدرآمد سال سختی پیش رو دارند.
دولت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، از طرفی قصد دارد مقدار ارز ترجیحی واردات کالاهای اساسی را از ۱۵ میلیارد یورو به ۱۲ میلیارد یورو برساند و از سوی دیگر نرخ ارز ترجیحی را از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به ۳۸ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش دهد.
کالاهای اساسی شامل اقلام اولیه، دارو و مواد اولیه داروها، ملزومات مصرفی پزشکی، شیرخشک، نهادههای دامی و موارد دیگر است. تغییر در مقدار و قیمت ارز ترجیحی کالاهای اساسی، به معنای افزایش قیمت این اقلام است.
به این ترتیب دولت مسعود پزشکیان از دو طرف به سوی قیمت کالاهای اساسی یورش برده است: از سویی نرخ ارز آنها را ۳۵ درصد افزایش داده و از سوی دیگر مقدار این ارز را ۲۰ درصد کاهش داده است. بنابراین میتوان برآورد کرد در خوشبینانهترین حالت، بدون در نظر گرفتن کاهش ۲۰ درصدی نرخ ارز ترجیحی، اقلام این بخش سال آینده ۳۵ درصد -همسو با افزایش نرخ ارز آنها- افزایش پیدا کند.
تغییرات قیمت کالاهای اساسی در سبد محاسبه نرخ تورم مرکز آمار و بانک مرکزی، ضریب اهمیت بالایی دارند. با وجود این، دولت در لایحه بودجه، تورم را تنها ۳۰ درصد در نظر گرفته است.
این تنها حمله دولت به سفره فقرا نبوده است. در سالهای گذشته، حکومت ایران برای تشویق اقشاری که یارانه دریافت میکردند مشوقهایی در نظر گرفته بود و در صورتی که یارانهبگیرها از کالابرگ الکترونیکی به جای یارانه نقدی استفاده میکردند، مبلغی به عنوان تشویقی به آنها داده میشد. لایحه بودجه ۱۴۰۴ این تشویقی را نیز حذف کرده است.
علاوه بر بودجه، حرکت بانک مرکزی دولت پزشکیان در جهت افزایش نرخ ارز نیمایی، میتواند تاثیرات خود را زودتر از سال آینده در سفره مردم نشان دهد.
حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با اشاره به تلاش بانک مرکزی برای افزایش نرخ ارز نیمایی گفت: «برای مثال این افزایش میتواند قیمت مرغ را که هماکنون هر کیلو ۸۵ هزار تومان است، به ۱۴۰ هزار تومان برساند.»
از سوی دیگر در حالی که واریز باتاخیر یارانههای نقدی در ابتدای آذر ماه امسال خبرساز شد، احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، خبر داده است آییننامه حذف افراد ثروتمند از دریافت یارانه در دولت تصویب و ابلاغ شده و بر اساس شرایط اجتماعی و خیلی تدریجی انجام خواهد شد.
کره جنوبی اعلام کرد روسیه در ازای دریافت سرباز و نیروی نظامی از کره شمالی برای شرکت در جنگ اوکراین، موشکهای پدافند هوایی و تجهیزات نظامی به این کشور تحویل داده است. مشاور امنیت ملی رییسجمهوری کره جنوبی، روز جمعه دوم آذر این خبر را اعلام کرد.
به گفته شین وونسیک، روسیه علاوه بر موشکهای پدافند هوایی، تجهیزات دیگری نیز برای تقویت شبکه پدافندی پیونگیانگ برای کره شمالی ارسال کرده است. پیش از این مشخص نبود که روسیه در ازای دریافت این نیروها چه امتیازاتی به کره شمالی ارائه میکند.
یون سوک یول، رییسجمهوری کره جنوبی، روز دوشنبه ۲۸ آبان، در بیانیهای خطاب به رهبران گروه ۲۰ گفت آینده جنگ اوکراین آزمونی برای اراده بینالمللی در جلوگیری از تغییر وضع موجود با استفاده از زور است.
او از روسیه و کره شمالی خواست تا به «همکاری نظامی غیرقانونی» پایان دهند.
در هفتههای گذشته ایالات متحده، کره جنوبی و اوکراین اعلام کردهاند کره شمالی بیش از ۱۰ هزار نیروی نظامی به روسیه اعزام کرده است.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، سوم آبان سال جاری در مورد گزارشها مبنی بر حضور نیروهای کره شمالی در روسیه، گفت توافق همکاری با پیونگ یانگ به مسکو مربوط است.
او روز پنجشنبه اول آذر نیز اعلام کرد این کشور یک موشک بالستیک میانبرد مافوق صوت به تاسیسات نظامی اوکراین شلیک کرده است.
پوتین به غرب هشدار داد که مسکو میتواند به تاسیسات نظامی هر کشوری که از سلاحهایش علیه روسیه استفاده میشود، حمله کند.
تقویت پدافند هوایی کره شمالی
تحلیلگران بر این باورند که کره شمالی پس از متهم کردن کره جنوبی به پرتاب برگههای تبلیغاتی با استفاده از پهپاد بر فراز پیونگیانگ، تلاش دارد توان پدافند هوایی خود را بهبود بخشد.
در ماه گذشته، کره شمالی تهدید کرده بود اگر این فعالیتها ادامه یابد، اقدام نظامی خواهد کرد.
ارتش کره جنوبی از تایید یا رد این اتهامات خودداری کرده است.
کمکهای نظامی و فنآوری روسیه به کره شمالی
به گفته وونسیک، روسیه علاوه بر کمکهای اقتصادی، فنآوریهای نظامی مهمی از جمله فنآوری لازم برای توسعه یک سیستم نظارت فضایی به کره شمالی ارائه کرده است.
پوتین پیش از این در دیدار با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، از آمادگی کشورش برای کمک به توسعه ماهوارههای کره شمالی خبر داده بود.
نوامبر سال گذشته، کره شمالی اولین ماهواره جاسوسی خود را به مدار زمین پرتاب کرد اما کارشناسان خارجی توانایی آن را برای تولید تصاویر نظامی قابل استفاده زیر سوال بردند.
تلاش دوم کره شمالی برای پرتاب یک ماهواره جاسوسی در ماه می نیز شکست خورد.
سئول و واشینگتن نگرانیهای خود را در مورد احتمال انتقال فنآوریهای موشکی و هستهای حساس از سوی روسیه به کره شمالی ابراز کردهاند.
با این حال مشاور امنیت ملی رییسجمهوری کره جنوبی تاکید کرد هنوز شواهدی مبنی بر انتقال این فنآوریها در مراحل اولیه اعزام نیروهای کره شمالی به روسیه، وجود ندارد.
ارسال تسلیحات از کره شمالی به روسیه
آژانس اطلاعات ملی کره جنوبی (NIS) روز چهارشنبه گزارش داد کره شمالی اخیرا سیستمهای توپخانهای بیشتری به روسیه ارسال کرده است.
این آژانس ماه گذشته نیز اعلام کرده بود از اوت ۲۰۲۳ تاکنون، کره شمالی بیش از ۱۳ هزار کانتینر حاوی تسلیحات متعارف از جمله توپخانه و موشک به روسیه ارسال کرده است تا ذخایر رو به کاهش تسلیحات این کشور را تامین کند.
در روزهای گذشته، رسانههای دولتی کره شمالی و روسیه اعلام کردند این دو کشور پس از مذاکرات سطح بالا در پیونگیانگ، توافقنامه جدیدی برای گسترش همکاریهای اقتصادی امضا کردهاند.
پوتین روز سهشنبه ۲۹ خرداد در آستانه سفر به پیونگ یانگ، در یادداشتی تاکید کرد که روسیه و کره شمالی روابط تجاری و امنیتی خود را به شکلی گستردهتر خواهند کرد که غرب نتواند آن را کنترل کند.
همزمان با افزایش احتمال ارجاع دوباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی به شورای امنیت سازمان ملل، علی لاریجانی، نماینده ویژه علی خامنهای در مذاکرات بینالمللی، در گفتوگویی به آمریکاییها پیشنهاد داد اگر برجام را قبول ندارند، جمهوری اسلامی آماده توافقی جدید است.
لاریجانی در گفتوگو با وبسایت خامنهای دات آیآر (khamenei.ir) که مواضع رسمی رهبر جمهوری اسلامی را منتشر میکند، با اشاره به اینکه «به هر حال ما غنیسازی را بالای ۶۰ درصد بردیم» گفت کشورهای غربی دو راه بیشتر ندارند؛ بازگشت به برجام یا انجام توافقی جدید.
مشاور رهبر جمهوری اسلامی تاکید کرد اگر طرفهای غربی برجام را قبول ندارند، برجام «وحی منزل» نبوده و اگر آمریکاییها احساس میکنند سرشان کلاه رفته است، بیایند سر موضوعات جدیدی مذاکره کنند.
لاریجانی تصریح کرد: «شما میگویید ایران هستهای را ما قبول داریم. به سمت بمب نرود عیب ندارد!؛ ما غنیسازی در این حد داریم، خب بیایید توافق کنید -که ایران یک شروطی دارد برای این امر با توجه به تجربه گذشته- ما به سمت بمب نمیرویم، شما هم شروط ما را بپذیرید. توافق بعدی بکنید»
لاریجانی در روزهای اخیر بار دیگر به متن سیاست جمهوری اسلامی بازگشته است. او اواخر آبان ماه به عنوان نماینده ویژه رهبر جمهوری اسلامی، به سوریه سفر و با بشار اسد دیدار کرد. لاریجانی از دمشق راهی بیروت شد و با مقامهای لبنانی به گفتوگو نشست.
علی لاریجانی، یکی از مشهورترین برادران لاریجانی است. او طی عمر سیاسی خود در جمهوری اسلامی، عمدتا سمتهای حکومتی داشته است؛ از ریاست سازمان صدا و سیما و مجلس شورای اسلامی تا عضویت در شورای عالی امنیت ملی به نمایندگی از خامنهای.
پس از پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، جمهوری اسلامی روز ۲۱ آبان به طور رسمی از رافائل گروسی مدیرکل آژانس بین المللی اتمی برای سفر به ایران دعوت کرد.
پس از سفر گروسی به ایران، با وجود دیدارهای او با رییس قوه مجریه، وزیر امور خارجه و رییس سازمان انرژی اتمی ایران، به دنبال ارائه گزارشش درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی به آژانس بینالمللی انرژی اتمی، شورای حکام قطعنامهای علیه تهران تصویب کرد.
پرونده هستهای جمهوری اسلامی که در زمان ریاست جمهوری محمود احمدینژاد به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع شده بود، در دولت حسن روحانی با توافق برجام، از شورای امنیت خارج شد اما با رخدادهای اخیر، به ویژه پس از پیروزی ترامپ، رویکرد آژانس بینالمللی انرژی اتمی احتمال فعال شدن مکانیزم ماشه که به معنی ارجاع دوباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی به شورای امنیت است، مطرح شده است.
کشورهای اروپایی که پس از خروج ترامپ از برجام در سال ۱۳۹۷ همچنان به آن امید داشتند، اینک خود را آماده شرایطی جدید میکنند. اعمال تحریمهایی مثل تحریم کشتیرانی و هواپیمایی دولتی جمهوری اسلامی، از آن جمله نمونههای نشان دهنده تغییر شرایط است.
با وجود این که جمهوری اسلامی پس از تصویب قطعنامه شورای حکام، دستور تشدید فعالیتهای هستهای خود را صادر کرده است، لاریجانی در مقام مشاور رهبر جمهوری اسلامی که سابقه طولانی در مذاکرات پنهانی با طرفهای خارجی دارد، پیشنهاد مذاکرات جدید را در وبسایت شخص خامنهای مطرح کرده است.
