جمعی از بازنشستگان شامل معلمان بازنشسته و بازنشستگان مخابرات بار دیگر در تهران و شهرهای مختلف ایران از جمله اصفهان، تبریز، سنندج، مریوان، اهواز، ساری و کرمان تجمع کردند و خواستار برآورده شدن مطالبات بیپاسخمانده خود شدند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده در شبکههای اجتماع، جمعی از معلمان بازنشسته روز دوشنبه، ۲۶ شهریور، در مقابل سازمان برنامه و بودجه در تهران تجمع کردند.
همزمان بازنشستگان مخابرات در شهرهای مختلف ایران از جمله بندرعباس، اصفهان، تبریز، سنندج، مریوان، اهواز، ساری، کرمان و شمار دیگری از شهرها تجمع اعتراضی برگزار کردند.
این اولین بار نیست که بازنشستگان تجمع اعتراضی برگزار میکنند. پیشتر ویدیوهای رسیده نشان میداد گروهی از بازنشستگان مخابرات در تهران روز دوشنبه ۱۹ شهریورماه تجمع اعتراضی برگزار کردند و شعارهایی چون «شرکت شده صد پاره، بخور بخور زیاده» سردادند.
اعتراضات بازنشستگان همراه با اعتراضات گروههای دیگر در سالهای اخیر بارها به دلیل پرداخت نشدن مطالبات از سوی دولت برگزار شده است.
افزایش حقوق بازنشستگی و مستمریها متناسب با نرخ کنونی و واقعی تورم یکی از مطالبات اصلی بازنشستگان است.
تجمعات روز دوشنبه همزمان با برگزاری اولین نشست خبری مسعود پزشکیان صورت گرفت.
رییس دولت در جمهوری اسلامی در این نشست درباره مطالبات پرداخت نشده بازنشستگان گفت: «مقداری از بدهی بازنشستگان پرداخت شده است.»
او افزود: «مبلغ بدهی ما به آنها بیش از ۷۰ همت (هزار میلیارد تومان) است. اما کل آنچه در قانون آمده ۲۰ همت است؛ درحال پیدا کردن منبع برای پرداخت مازاد آن هستیم.»
روز سهشنبه، ۲۰ شهریورماه، نیز تجمع گروهی از بازنشستگان در کرمانشاه برگزار شد و یکی از سخنرانان خبر داد که جواد عزیزی یکی از معترضان در منزل خود بهدست ماموران اطلاعات کرمانشاه و با حکم دادگستری بازداشت شده است.
قبل از آن نیز شماری از بازنشستگان صنعت فولاد و تامین اجتماعی روز ۱۸ شهریور مقابل وزرارت کشور و سازمان تامین اجتماعی تجمع اعتراضی برگزار کردند.
رسیدگی نشدن به وضعیت بازنشستگان ایران منجر به بدتر شدن شرایط معیشتی آنان شده است.
سه روز پیش، حسن موسیوند، عضو هیات مدیره کانون کارگران بازنشسته خرمآباد، گفت: «بازنشستگانی داریم که برای درمان بیماری سرطان یک عضو خانواده یا خرید جهیزیه فرزند و یا پول پیش خانه به وام نیاز دارند.»
او افزود: «بازنشستگان حتی برای نیازهای ضروری و حیاتی زندگی خود هم نمیتوانند وام دریافت کنند.»
بررسی اخبار اعتراضات بازنشستگان در سال ۱۴۰۲ نشان میدهد در سال گذشته روی هم رفته حدود ۵۶۰ تجمع اعتراضی از سوی بازنشستگان در ۸۱ روز از سال ۱۴۰۲ در سراسر کشور شکل گرفته است.
۱۵۰ مورد از این تجمعها در آبان و آذر سال گذشته رخ داده و بیشترین اعتراضات از سوی بازنشستگان سازمان تامین اجتماعی انجام شده است.
وبسایت خبری فرانس۲۴ روز دوشنبه، ۲۶ شهریور، نوشت دو سال پس از آغاز جنبش «زن، زندگی، آزادی»، هنوز انقلابی «خاموش» در ایران در جریان است.
این رسانه افزود دامنه اعتراضات مردمی پس از قتل حکومتی مهسا ژینا امینی و «سرکوب وحشیانه» آن از سوی حکومت جمهوری اسلامی، «تاثیری ماندگار» بر جامعه ایران گذاشته است.
شورا مکارمی، انسانشناس و کارشناس امور ایران، در رابطه با جنبش مهسا گفت: «ما اکنون میدانیم که خشونت بیسابقهای در جریان سرکوب تظاهرکنندگان بهکار گرفته شد. این سرکوب بسیار بدتر از چیزی بود که تصور میکردیم.»
مکارمی افزود تحقیقات سازمان ملل متحد در خصوص «میزان بیرحمی» نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی برای سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ روشنگری کرد.
در اسفند ۱۴۰۲، کمیته حقیقتیاب سازمان ملل در نخستین گزارش خود درباره جنبش مهسا اعلام کرد سرکوب خشونتبار این اعتراضات و تبعیض ساختاری فراگیر علیه زنان و دختران، منجر به نقض جدی حقوق بشر در ایران شده است و بسیاری از این موارد سرکوب، مصداق «جنایت علیه بشریت» محسوب میشوند.
فرانس۲۴ همچنین نوشت نیروهای امنیتی حکومت ایران در جریان جنبش مهسا، بیش از ۳۰ هزار نفر را بازداشت کردند و دستکم ۵۵۱ معترض را کُشتند که در میان آنان، ۴۹ زن و ۶۸ کودک دیده میشوند.
این رسانه تاکید کرد جنبش «زن، زندگی، آزادی» تغییرات مهمی در جامعه ایران به وجود آورده که از آن جمله میتوان به تغییر رویکرد مردان نسبت به حقوق زنان، مخالفت قشر مذهبی با حکومت و بریدن جامعه از اصلاحطلبان اشاره کرد.
تغییر رویکرد مردان نسبت به حقوق زنان
فرانس۲۴ با استناد به گزارش کمپین حقوق بشر ایران که روز ۲۲ شهریور منتشر شد، نوشت انقلاب خاموش زنان ایران همچنان ادامه دارد.
در گزارش کمپین حقوق بشر ایران آمده است: «با وجود تمام این سرکوبهای وحشیانه و مستمر، انقلابی آرام در سراسر ایران رخ داد که پیشقراولان آن زنانیاند که شجاعانه از تن دادن به یکی از نمادهای آشکار ظلم و تبعیض حاکمیت جمهوری اسلامی، یعنی حجاب اجباری، سرباز میزنند. زنانی که بهطور پیوسته، به خشونت و به تبعیضهای ساختاری و آپارتاید جنسیتی که دههها ادامه داشته است، با صدای قاطع و بلند "نه" میگویند.»
شورا مکارمی در ادامه اظهارات خود گفت جنبش مهسا تنها به نافرمانی در برابر حجاب اجباری محدود نشده و «یک انقلاب فرهنگی» در ایران به وجود آورده است.
او اضافه کرد: «در درون خانوادهها، در عرصه خصوصی، روابط سلسلهمراتبی در حال تغییر است. جایگاه زنان و دختران جوان تغییر کرده است. رفتار مردان نیز تغییر کرده است؛ آنها دیگر جایگاه قدرت خود را بدیهی فرض نمیکنند.»
به گفته این مردمشناس، مردان اکنون آگاه هستند که در گذشته، خود به ابزار حکومت برای سرکوب تبدیل شده بودند.
مخالفت قشر مذهبی با حکومت
فرانس۲۴ گزارش داد تغییر نگاه اقشار سنتی و مذهبی به جمهوری اسلامی یکی دیگر از دستاوردهای مهم جنبش مهسا است.
شورا مکارمی در همین رابطه گفت به لطف خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اکنون «پایبندی به ارزشهای سنتی و دین از پایبندی به رژیم مستقل شده است».
این مردمشناس افزود این امر در جامعه ایران پذیرفته شده که شما میتوانید به ارزشهای سنتی و مذهبی متعهد بمانید و در عین حال، اساسا با جمهوری اسلامی مخالف باشید.
فرانس۲۴ همچنین به اعتصاب بازاریان در پشتیبانی از خیزش انقلابی ۱۴۰۱ اشاره کرد و نوشت بازاریان بهصورت سنتی در ایران به روحانیت نزدیک بودند، اما در جنبش مهسا در حمایت از اعتراضات وارد عمل شدند و به آن قوت بخشیدند.
این رسانه اضافه کرد: «از زمان اعتراضات، تغییرات قابل توجهی در حوزه سیاسی-اجتماعی ایران رخ داده است.»
مکارمی با اشاره به تجمعات خودجوش در خیابانهای ایران، شعارهای ضد حکومتی در مدارس، گرافیتیهای روی دیوار و پستهای شبکههای اجتماعی تاکید کرد این اقدامات اعتراضی کوچک اما گسترده دامنه واقعی مخالفت مردم ایران با حکومت را به تصویر میکشد.
بریدن جامعه از اصلاحطلبان
فرانس۲۴ نوشت ایرانیان در جریان جنبش مهسا، آخرین تابوهای باقیمانده حکومت را شکستند و علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی را مورد انتقاد قرار دادند.
شنیده شدن شعارهای «مرگ بر خامنهای» در تظاهرات و اقدام دختران دبیرستانی در گرفتن انگشت وسط دستان خود به سوی تصویر رهبر جمهوری اسلامی بیش از هر چیز، نمایانگر تمایل جامعه ایران به تغییر رژیم بود.
به گزارش فرانس۲۴، این موضوع چیزی نبود که اصلاحطلبان جرات بیان آن را داشته باشند.
مکارمی در همین رابطه گفت پیش از جنبش «زن، زندگی، آزادی»، اصلاحطلبان «مجرای اصلی» ابراز نارضایتی سیاسی در برابر حکومت بودند اما از به چالش کشیدن مبانی اصلی جمهوری اسلامی خودداری میکردند.
به گفته این مردمشناس، ایران اکنون شاهد جنبشی است که خود را از قید و بندهای اصلاحطلبان رها کرده.
فرانس۲۴ مشارکت پایین مردم در انتخابات اخیر ریاستجمهوری در ایران را نشاندهنده شکاف میان مردم و اصلاحطلبان خواند و نوشت تحریم ۶۰ درصدی دور نخست این انتخابات، در تاریخ ایران بیسابقه بود.
بیش از ۵۰ درصد شهروندان واجد شرایط هم از شرکت در دور دوم انتخابات برای معرفی جانشین ابراهیم رئیسی سرباز زدند.
فرانس۲۴ افزود تحریم انتخابات اخیر از «سرخوردگی عمیق» جامعه ایران از نظام سیاسی این کشور حکایت دارد؛ نظامی که در پی انقلاب سال ۵۷ شکل گرفت و اصلاحطلبان بخشی از آن هستند.
در ادامه گزارشها درباره بحران گلسنگها در تختجمشید، محمد سهرابی گلسنگشناس از گسترش گلسنگها تا عمق بیش از یک و نیم سانتیمتری در سنگهای تختجمشید خبر و هشدار داد که برخی از نقوش در این بنای تاریخی از بین رفته است.
سهرابی به خبرگزاری فرانسه گفت که بیشترین تخریب ناشی از گلسنگها مربوط به کتیبه بیستون در غرب ایران و همچنین تختجمشید است که برخی از نقوش در آن از بین رفته است.
او که عضو هیات علمی سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران است و دکترای گلسنگشناسی از دانشگاه هلسینکی فنلاند دارد، افزود که توسعه صنعتی باعث افزایش ترکیبات شیمیایی در جو و در نتیجه رشد بیشتر گلسنگها میشود.
این اولین بار نیست که رسانهها و کارشناسان نسبت به رشد گلسنگها در تختجمشید و بیستون، دو اثر برجای مانده از دوران هخامنشی هشدار میدهند.
در یازدهم شهریور، خبرگزاری ایلنا گزارش داد که پدیده فرونشست و گلسنگ بهعنوان یکی از مهمترین چالشها، تختجمشید را با بحران مواجه کرده است.
محمد ثابتاقلیدی، مدیرکل میراثفرهنگی استان فارس، به این خبرگزاری گفت: «پدیده گلسنگها، موضوعی تازه نیست. تختجمشید از اوایل دهه ۸۰ با این مشکل مواجه شد، تهدیدی که نه فقط در تختجمشید که در کوههای اطراف تختجمشید و در بسیاری از بناهای کشور با آن مواجه هستیم.»
در خردادماه نیز رسانهها از «کشف گونهای جدید از گلسنگ که نقوش تختجمشید را میبلعد» خبر دادند.
سهرابی به خبرگزاری ایلنا گفت که گونه جدید «بیشترین تجمع و کلونی را در تختجمشید دارد و تقریبا روی سطح بسیاری از نقوش و دیوارههای تختجمشید دیده میشود.»
او تاکید کرد: «کارشناسان میراثفرهنگی اگر رفتار گونه جدید گلسنگ تختجمشید را نشناسند و بدون استناد به مطالعات علمی و راهکارهای درست شروع به از بین بردن آن کنند باعث میشوند زیستگاه این گونه عمیقتر به سطح سنگ فرو رود و این یعنی یک گام حرکت به سمت فاجعه و تخریب بیشتر.»
در فروردین ماه نیز ایلنا از سهرابی به عنوان رئیس موزه گلسنگهای ایران نام برد و به نقل از او نوشت: «هم اکنون خطرناکترین و شدیدترین فرسودگی زیستی ناشی از رشد گلسنگها را در محوطه باستانی بیستون و پس از آن در تختجمشید، پاسارگاد، میراث جهانی محور ساسانی، چغازنبیل، شوش، گنبد سلطانیه و گنبد قابوس، و تخت سلیمان و برخی کاروانسراهای میراث جهانی شاهد هستیم.»
پیشتر علیرضا جعفریزند، باستانشناس، با اشاره به افزایش گلسنگها در تختجمشید و نقشرستم گفته بود: «پتروشیمی مرودشت زیانآورترین آسیبها را به این محوطهها رسانده است.»
صامت اجرایی، مدیر پایگاه بیستون، هم پتروشیمی کرمانشاه را عامل آسیبها به این محوطه باستانی عنوان کرد.
علاوه بر پدیده گلسنگ، تختجمشید و دیگر بناهای باستانی اطراف آن مثل نقش رستم با پدیده فرونشست زمین مواجه هستند.
اردیبهشت ماه، علیرضا عسکری، مدیر پایگاه تخت جمشید، گفت که محوطه باستانی نقش رستم در اثر «بارندگیهای اخیر» دچار آبگرفتگی شد و در پی آن فرونشستهای متعددی در منطقه رخ داده است.
در شهریورماه نیز سیاوش آریا، فعال حوزه میراث فرهنگی، از وضعیت مخاطرهآمیز آرامگاه «اردشیر سوم» بر اثر نفوذ رطوبت و نمزدگی در این اثر هخامنشی در مجموعه «تختجمشید» خبر داد و افزود: «رطوبت شدید پس از بارندگیهای بهاری به جان آرامگاه اَردشیر سوم هخامنشی افتاده و آن را با چالشی تازه مواجه کرده است.»
در این شرایط، مقامات دولتی بودجهها را صرف پروژههای دیگری میکنند.
مدیرکل گردشگری استان فارس در فروردین ماه خواستار تاسیس خط اتوبوس گردشگری در مسیر مجموعه تختجمشید به حرم شاهچراغ شد و گفت این خط اتوبوس «ارتباط معنوی بین دو قطب گردشگری زیارتی و تاریخی» ایجاد میکند.
شش زن برنده جایزه صلح نوبل خواستار آزادی فوری نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی و برنده جایزه صلح نوبل، شدند.
صفحه نرگس محمدی در شبکه اجتماعی اینستاگرام روز دوشنبه ۲۶ شهریور نوشت جودی ویلیامز، برنده نوبل ۱۹۹۷، شیرین عبادی، برنده نوبل ۲۰۰۳، لیما گبویی، برنده نوبل ۲۰۱۱، توکل کرمان، برنده نوبل ۲۰۱۱، ماریا رسا، برنده نوبل ۲۰۲۱ و الکساندرا ماتویچوک برنده نوبل ۲۰۲۲ بر آزادی این مدافع حقوق بشر محبوس در زندان اوین تاکید کردند.
این شش نفر اخیرا در کنفرانس نوبل زنان، پلاکاردهایی را به دست گرفتند که بر روی آنها عبارت «نرگس را آزاد کنید» به چشم میخورد.
محمدی روز ۱۴ مهر سال گذشته برنده جایزه صلح نوبل سال ۲۰۲۳ شد. او دومین ایرانی برنده این جایزه پس از شیرین عبادی است.
محمدی به دلیل فعالیتهایش در دفاع از حقوق بشر همچنین موفق به کسب جوایز متعدد دیگری، از جمله جایزه شجاعت گزارشگران بدون مرز در سال ۲۰۲۲ و جایزه آزادی نوشتن در سال ۲۰۲۳ شده است.
سازمان گزارشگران بدون مرز روز ۲۲ خرداد از تشکیل یک کارزار بینالمللی جدید برای آزادی فوری محمدی خبر داد.
این کارزار با عنوان «ائتلاف آزادی نرگس» فعالیت میکند.
در کنفرانس نوبل صلح که روز ۱۵ شهریور در اسلو، پایتخت نروژ، برگزار شد، ۳۰ سازمان غیردولتی و ۵۰ چهره برجسته بینالمللی حمایت خود را از کارزارها برای آزادی محمدی اعلام کردند.
شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران در خردادماه این فعال حقوق بشر را به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال حبس دیگر محکوم کرد.
نرگس محمدی تاکنون ۱۰ سال از عمر خود را در زندانهای جمهوری اسلامی سپری کرده و بر اساس احکام قوه قضاییه، با ۱۱ سال زندان دیگر مواجه است.
کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد روز ۳۱ مرداد در بیانیهای نسبت به تداوم عدم دسترسی محمدی و سایر زندانیان در ایران به مراقبتهای پزشکی بهموقع و مناسب، با وجود درخواستهای مکرر، ابراز نگرانی کردند.
در این بیانیه تاکید شده جمهوری اسلامی از عدم ارائه مراقبتهای پزشکی بهعنوان ابزاری برای مجازات و ساکت کردن محمدی در داخل زندان استفاده میکند.
به گفته متخصصان پزشکی و نتایج آزمایشهای امآرآی و سیتیاسکن، محمدی طی ماههای گذشته از درد شدید در ناحیه کمر و زانو رنج برده است که شامل فتق دیسک ستون فقرات نیز میشود.
نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در اسفندماه ۱۴۰۲ از اعطای مرخصی به محمدی برای شرکت در مراسم خاکسپاری پدرش خودداری کردند و این فعال حقوق بشر زندانی از آخرین دیدار با پدر محروم ماند.
نخستین نشست خبری مسعود پزشکیان روز دوشنبه ۲۶ شهریور و حدود ۷۰ روز پس از انتخابش بهعنوان رییسجمهوری جدید، برگزار شد. او در این نشست بر تداوم همکاری و «دوستی» با روسیه و چین تاکید کرد، منکر ارسال موشک به روسیه و حوثیها شد و گفت از تداوم فعالیت گشت ارشاد بیاطلاع است.
ستاد انتخاباتی پزشکیان وعده برگزاری اولین نشست خبری او را در روز ۱۶ تیر و پس از پیروزی در دور دوم انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۳ داده بود اما این رویداد بدون توضیح رسمی مشخصی، لغو شد.
همان زمان برخی رسانههای اصلاحطلب مانند امتداد اعلام کردند دلیل لغو نشست مطبوعاتی، رفتن پزشکیان به دیدار با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در همان ساعات بوده است.
نخستین نشست خبری پزشکیان حدود دو ساعت و نیم طول کشید و پس از پایان جلسه، او هنگامی که داشت جایگاه خود را ترک میکرد به سوالی درباره رفع حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی، دو رهبر جنبش سبز پاسخ داد.
پزشکیان بدون نام بردن از موسوی، گفت: «مشکل کروبی حل شده است، برای آن یکی هم داریم کار میکنیم. ولی نباید با نظام درافتاد.»
هفته نخست شهریور امسال، حسین کروبی، فرزند مهدی کروبی گفته بود: «پیغامی از طرف پزشکیان و محسنی اژهای داده شد که دنبال رفع حصر کروبی هستیم که او پاسخ داد من و میرحسین همزمان حصر شدیم و هر دو باید رفع حصر شویم. رفع حصر تنهایی را نمیخواهم.»
فقر، مشکلات اقتصادی و افایتیاف
نخستین سوالی که از پزشکیان پرسیده شد، درباره سیاست خارجی و وعدهاش برای برداشتن مرزهای بین ایران و همسایگانش بود که در پاسخ، رفت و آمد راحت بین کشورهای مسلمان به معنای رونق بازار و تامین امنیت خواند و گفت: «چرا نباید کسی که در پاکستان و افغانستان است سوار قطار شود و به کربلا و نجف برود؟»
او روز جمعه، ۲۳ شهریور، در جمع سران عشایر عراق نیز با اشاره به سفر بدون ویزا در کشورهای حوزه شینگن، همین پرسش را مطرح کرده بود.
همزمان با این اظهارات رییس دولت چهاردهم، جمهوری اسلامی در حال کشیدن دیوار در مرزهای خود با افغانستان و پاکستان است.
رییس دولت چهاردهم در پاسخ به سوالی درباره افزایش تعداد فقرا و وضعیت اقتصادی کشور گفت: «چارهای نداریم جز اینکه مساله افایتیاف را حل کنیم.»
اوایل تیر امسال گروه ویژه اقدام مالی افایتیاف (FATF) در نشست عمومی خود در سنگاپور اعلام کرد همچنان ایران را در فهرست سیاه خود باقی نگه میدارد.
لیست سیاه افایتیاف شامل کشورها یا حوزههای قضایی با کمبودهای استراتژیک جدی برای مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم است و پزشکیان گفت در این راستا «نامهای به رییس مجمع تشخیص مصلحت» خواهد نوشت.
بازگشت گزینشی استادان و دانشجویان اخراجی و بیاطلاعی از حضور گشت ارشاد
پزشکیان در پاسخ به سوالی درباره بازگرداندن دانشجویان و استادان اخراجشده، گفت: «معنی این حرف این نیست که توطئهگرها را بازگردانیم.»
او ادامه داد: «آدم خائن و جاسوس را ما نگفتیم برگردانید به دانشگاه. اینها باید به قوه قضاییه سپرده و محاکمه شوند».
شماری از سوالات هم به شکل غیر مستقیم و غیرمستقیم به تداوم فعالیت گشت ارشاد و برخورد با زنان به دلیل مخالفتشان با حجاب اجباری اختصاص داشت.
مریم شبانی، خبرنگار اندیشه پویا پیش از طرح سوال خود گفت از کلی میانبر و کوچه و پسکوچه گذشته تا به گشت ارشاد برخورد نکند و پزشکیان در پاسخ گفت: «باز هم گشت ارشاد اذیت میکند؟ قرار نبود ادامه دهند، پیگیری میکنم.»
رییس دولت چهاردهم بدون اشاره به جزییات بیشتر، گفت دادستان انقلاب اعلام کرده است گشت ارشاد «حق برخورد» را ندارد.
او در عینحال معترضان و مخالفان حجاب اجباری را خطاب قرار داد و گفت: «از بحثهای توسعه یافتگی، احترام به فرهنگ جامعه است. اینکه عدهای با هنجارشکنی باعث عکسالعمل میشوند اسمش توسعهیافتگی نیست.»
پزشکیان مصداق این هنجارشکنی را «توهین به آنچه عبادت میکند و به آن اعتقاد دارد» خواند.
رییس دولت چهاردهم با حمایت از حجاب اجباری گفت: «اگر به اعتقادات توهین شود، طوری برخورد میشود که درست نیست.»
همزمان با این سخنان او، زنان ایرانی در دومین سالگرد قتل مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد، کارزاری در رسانههای اجتماعی با هشتگ «من یک نفرم، یکی از بیشمار زنان شهر» به راه انداختند و تصاویر خود را بدون حجاب اجباری با این هشتگ منتشر کردند.
پیش از جان باختن مهسا و در تیرماه ۱۴۰۱، فعالان و گروههای مخالف حجاب اجباری کارزار گسترده خود با عنوان «حجاب بیحجاب» را در چارچوب نافرمانی مدنی و به منظور مخالفت عملی با حجاب اجباری و برخوردهای خشونتآمیز حکومتی آغاز کرده بودند.
برجام، آمریکا و تداوم رابطه با چین و روسیه
پزشکیان در پاسخ به سوال خبرنگار یک رسانه چینی، درباره ارتباط میان پکن و تهران گفت: «بیشترین ارتباط ما با چین و روسیه است.»
رییس دولت چهاردهم با تاکید بر اجرای موافقنامه ۲۵ ساله دو کشور، وعده داد: «رابطه ما با چین، استراتژیک خواهد ماند.»
این قرارداد در سالهای گذشته مورد اعتراض شهروندان و فعالان سیاسی در ایران قرار گرفته بود.
مسعود پزشکیان در پاسخ به سوال خبرنگار روسی راشاتودی هم درباره توسعه روابط با روسیه، گفت ارتباط جمهوری اسلامی با روسیه و چین «بسیار خوب بوده» و این روند را ادامه خواهد داد و افزود: «اینطور نیست که اگر با دنیا مذاکره، معامله و صلح کنیم، دوستانمان را فراموش کنیم.»
پزشکیان در بخشی از این نشست، درباره رفع تحریمها و گفتوگوی احتمالی با آمریکا، به ترور اسماعیل هنیه اشاره کرد و گفت: «آنها دلشان میخواهند ما را به جنگ منطقهای بکشانند. ما تا الان خویشتنداری کردهایم.»
او در ادامه گفت: «اما حق پاسخ را در زمان مشخص برای خود محفوظ میدانیم.»
رییس دولت چهاردهم گفت که هر وقت همه کشورهای منطقه «خلع سلاح» شدند میتوان از جمهوری اسلامی انتظار داشت قدرت دفاعی نداشته باشد اما درباره روش خود برای رفع تحریمها پاسخی به سوال خبرنگار نداد.
پزشکیان درباره ارتباط با آمریکا گفت: «ما که دور آمریکا پایگاه نظامی نزدیم و تحریمشان نکردیم. آنها هم نکنند. ما با آنها هم برادریم. کاری نداریم.»
هیات نمایندگی ایالات متحده در شورای حکام، روز ۲۱ شهریور با انتشار بیانیهای گفته بود گسترش برنامه هستهای ایران توجیه صلحآمیز ندارد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز روز ۱۹ شهریور در نشست شورای حکام آژانس تاکید کرده بود ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی تا سطح ۲۰ درصد و ۶۰ درصد همچنان در حال افزایش است و آژانس، اطلاعات کافی درباره تولید سانتریفیوژها و موجودی آنها در ایران ندارد.
تحویل موشک به حوثیها و روسها
در بخشی از این نشست خبری، خبرنگار الجزیره با طرح موضوع شلیک اخیر موشک از سوی حوثیها به سوی اسرائیل، از مسعود پزشکیان پرسید که آیا جمهوری اسلامی موشک هایپرسونیک یا تکنولوژی آن را به حوثیها داده است؟
پزشکیان در پاسخ گفت که اکنون رفتن «یک نفر» به یمن با یک هفته تاخیر اتفاق میافتد و افزود: «موشک چطور رفته که کسی ندیده؟»
او در ادامه گفت: «ما از این موشکها در ایران نداریم. اینکه حوثیها چنین توانی یافتند کار یکی-دو سال نیست.»
رییس دولت چهاردهم گفت جهان نباید اجازه دهد «این نسلکشی در غزه» اتفاق بیفتد و بعد بگوید ایران (به حوثیها) موشک داده است و بار دیگر تکرار کرد: «ایران چنین موشکی ندارد.»
خبرنگار الجزیره به پزشکیان یادآوری کرد که جمهوری اسلامی موشک هایپرسونیک در اختیار دارد که رییس دولت چهاردهم در پاسخ گفت: «دارد اما از آن نوع ندارد.»
پزشکیان در ادامه گفت: «ما ماهواره به آسمان میفرستیم و قدرت موشکی داریم اما به حوثیها ندادهایم. قبل از جنگ غزه خودشان به تکنولوژی موشک دست یافتهاند.»
غرب جمهوری اسلامی را متهم میکند که با تامین تسلیحاتی حوثیها قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل را نقض میکند و امنیت منطقه و کشتیرانی بینالمللی در آبهای آزاد را به خطر انداخته است.
مقامهای جمهوری اسلامی که بهطور معمول ارسال اسلحه به یمن را تکذیب میکنند اما خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، روز ۹ خرداد امسال گزارش داده بود که جمهوری اسلامی موشک بالستیک ضد کشتی «قدر» را در اختیار حوثیها در یمن قرار داده است.
پزشکیان در پاسخ به سوال رسانهای ژاپنی درباره ارسال موشک از سوی جمهوری اسلامی به روسیه هم، گفت: «درباره ارتباط جمهوری اسلامی با روسیه، با قاطعیت میگویم از وقتی ما آمدیم چیزی به آنها ندادیم.»
او درباره ارسال موشک به روسیه در دولت ابراهیم رئیسی و قبل از آن اظهار بیاطلاعی کرد و گفت: «ممکن است قبلا چیزی داده باشند چون منعی هم نداشته است.»
رییس دولت چهاردهم ادامه داد: «ما با روسیه ارتباط داریم و خواهیم داشت. اعتقاد ما این است که هیچ کشوری نباید به خاک کشور دیگری تجاوز کند.»
پزشکیان در این بخش، دو بار از روسیه با نام «شوروی» یاد کرد.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، هفته گذشته در نشستی خبری در لندن با اشاره به تبادل فنآوری هستهای بین ایران و روسیه گفت مسکو محمولهای از موشکهای بالستیک فتح-۲۶۰ ایران را دریافت کرده است.
یک روز پیش از آن و در ۲۴ شهریور، وزیران خارجه گروه ۷ نیز در بیانیهای اقدام جمهوری اسلامی در ارسال موشکهای بالستیک به روسیه را به شدت محکوم کردند.
ایالات متحده، فرانسه، آلمان و بریتانیا نیز روز ۲۰ شهریور از اعمال تحریمهای جدید علیه جمهوری اسلامی بهدلیل ارسال موشکهای بالستیک به روسیه خبر دادند.
محمد خزاعی، رییس سازمان سینمایی، گفت کمتر از ۳۰ هنرمند درگیر ممنوعیت از کار هستند که تعدادی از آنها در خارج از کشور بهسر میبرند. به گفته خزاعی تعدادی از هنرمندان نیز بهخاطر مخالفت با حجاب اجباری با ممنوعیتهایی مواجه هستند.
رییس سازمان سینمایی در رابطه با ممنوعیت فعالیتهای هنرمندان گفت که وزارت ارشاد و سازمان سینمایی ابزار و اختیاری برای ممنوع کردن در هیچ دوره و دولتی نداشته و ندارند و مسئولیتی هم در این زمینه ندارند.
خزاعی مساله ممنوعیت هنرمندان را متوجه قوه قضائیه و مراجع قانونی که به این گونه موضوعات رسیدگی میکنند، دانست و گفت: «مسلما هیچ مدیری دوست ندارد که در فضای کاری خودش فضای سردی ببیند.»
او با بیان اینکه معتقد است «هیچکس نمیتواند یک هنرمند را محدود کند مگر اینکه خودش این محدودیت را برای خودش ایجاد کند»، گفت که هنرمند حزب سیاسی نیست و قرار نیست کار سیاسی کند.
شورای عالی تهیهکنندگان سینما، روز هفتم شهریور امسال در نامهای به وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی، با اشاره به مسایل صنفی، سیاسی و امنیتی که سینمای ایران در دولت ابراهیم رییسی با آن روبهرو شد، از عباس صالحی امیری خواست جلو ابلاغ «سند سینمای ملی» که در روزهای پایانی دولت سیزدهم تدوین شد را بگیرد.
این شورای عالی با اشاره به تشکیل کارگروهی، با مدیریت شخص وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت سیزدهم و متشکل از نمایندگان قوه قضاییه و وزارت کشور و نهادهای امنیتی بعد از اعتراضات سال۱۴۰۱، از صالحی امیری پرسید که آیا او قصد دارد درباره کارنامه این کارگروه بازنگری کند؟
در این نامه سرگشاده به تبعات تصمیمات این کارگروه پس از اعتراضات سال ۱۴۰۱ پرداخته شد و نویسندگان آن تاکید کردند که صدور بیشترین احکام ممنوعالکاری و حبس، یک بههمریختگی روحی و روانی و نابسامانی اجتماعی و شکاف میان اکثریت جامعه سینمایی و حاکمیت را رقم زده است.
اکنون رییس سازمان سینمایی با اشاره به تلاشها برای رفع ممنوعیتها و محدودیتهای سینماگران گفت که طی چهل سال گذشته، در همه دولتها همواره برای افراد و آثاری مشکلاتی پیش آمده است.
خزاعی با اشاره به اینکه ممنوعیت فعالیت برخی هنرمندان و آثار هنری از دهه ۶۰ تا کنون سابقه داشته، اضافه کرد که در همه دورهها یکسری فیلمها موانعی برای اکران داشتند و در سالهای بعد به دلیل برخی مسائل، مشکلاتشان رفع شد.
رسول صدرعاملی، سخنگوی خانه سینما روز ۱۹ شهریور از باز بودن پرونده قضایی برای ۳۰۰ سینماگر بهدلیل حمایتشان از اعتراضات سراسری خبر داد و اعلام کرد که امسال جشن خانه سینما به دلیل عدم فعالیت همین هنرمندان برگزار نمیشود.
علیرضا حسینی، عضو هیات رییسه و نماینده کمیته حقوقی و قضایی خانه سینما، ساعتی بعد اعلام کرد که آمار ارائه از شده از سوی سخنگوی خانه سینما «اشتباه سهوی» و منظورش ۳۰ نفر بوده است.
در جریان خیزش انقلابی، شمار زیادی از هنرمندان از جمله ترانه علیدوستی، کتایون ریاحی، هنگامه قاضیانی، لیلا نقدی پری، سهیلا گلستانی، حمید پورآذری و نیک یوسفی بازداشت شدند که این دستگیریها، واکنشهای گسترده بینالمللی به همراه داشت.
سازمان ابتکار آزادی هنری (AFI) و صداهای بدون مرز (VU)، روز ۲۰ شهریور در آستانه دومین سالگرد قتل حکومتی مهسا ژینا امینی، گزارشی از مشارکت و نقش هنرمندان در «خیزش زن، زندگی، آزادی» منتشر کردند.
این دو سازمان در گزارش خود به بررسی پرونده ۱۵ هنرمند پرداختند که در این مدت، از سوی جمهوری اسلامی تحت فشار و سرکوب قرار گرفتند.
آنها از جمهوری اسلامی خواستند که از اعمال غیرقانونی خود دست بردارد و قوانین خود را با استانداردهای بینالمللی حقوق بشر هماهنگ کند.
اواسط آذر سال ۱۴۰۱مهدی کوهیان، عضو کمیته پیگیری هنرمندان بازداشتی اعلام کرده بود حدود ۴۰ نفر از هنرمندان کشور طی کمتر از سه ماه از آغاز خیزش انقلابی، در ارتباط با آن بازداشت شدهاند.
او همچنین از لیست ۱۵۰ نفره هنرمندانی خبر داده بود که در جریان اعتراضات «احضار، بازداشت، تفهیم اتهام و ممنوعالخروج» شدند یا محدودیتهایی به شکلهای مختلف برایشان ایجاد شد.
با گذشت حدود دو سال پس از شروع جنبش زن، زندگی، آزادی، بسیاری از هنرمندان ایرانی که از اعتراضات مردمی حمایت کردند، همچنان در معرض خطر پیگرد قرار دارند و برخی همچون حسین محمدی، بازیگر تئاتر در زندان بهسر میبرند.